NỘI DUNG DẠY TÍCH HỢP NỘI DUNG DẠY TÍCH HỢP GIÁO DỤC TÀI NGUYÊN, MÔI TRƯỜNG BIỂN, HẢI ĐẢO TRONG MỘT SỐ MÔN HỌC Ở TIỂU HỌC MÔN ĐẠO ĐỨC A Mục tiêu – Hình thức – Phương pháp và Mức độ tích hợp 1 Mục tiêu[.]
Trang 1NỘI DUNG DẠY TÍCH HỢP GIÁO DỤC TÀI NGUYÊN, MÔI TRƯỜNG BIỂN, HẢI ĐẢO
TRONG MỘT SỐ MÔN HỌC Ở TIỂU HỌC
- Hình thành và phát triển các em thái độ, hành vi và tình yêu biển đảo của quê hương,đất nước;
- Biết quan tâm tới môi trường xung quanh, sống hòa hợp với thiên nhiên;
- Tích cực tham gia các hoạt động tài nguyên, môi trường biển, hải đảo ở lớp, trường vàđịa phương phù hợp với lứa tuổi
2 Phương pháp và hình thức giáo dục tài nguyên, môi trường biển, hải đảo qua môn Đạo đức:
- Dạy học tích hợp GDTNMTBĐ qua môn Đạo đức cần theo hướng tiếp cận giáo dụcquyền trẻ em và giáo dục kỹ năng sống;
- Cần phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của HS qua các phương pháp và hìnhthức dạy học phù hợp như trò chơi, thảo luận nhóm, đóng vai…chú trọng tổ chức dạy họcgắn với thực tiễn cuộc sống hàng ngày của các em
3 Mức độ tích hợp giáo dục TN,MTBĐ qua môn Đạo đức:
Cụ thể:
Tên bài dạy Nội dung tích hợp
Mức độ tích hợp Địa phương có
biển, đảo
Địa phương không có biển, đảo Bài 6: Nghiêm trang
khi chào cờ
- Tự hào là người Việt Nam;
- Yêu tổ quốc, biển, hải đảoViệt Nam
Liên hệ Liên hệ
Bài 14: Bảo vệ cây và
hoa nơi công cộng
- Chăm sóc, bảo vệ cây vàhoa ở các vùng biển, hải đảoquê hương
Bộ phận Liên hệ
Trang 2có biển, đảo
Địa phương không có biển, đảo Bài 14: Bảo vệ loài
vật có ích
- Bảo vệ các loài vật có ích,quý hiếm trên các vùng biển,đảo Việt Nam (Cát Bà, Cô Tô,Côn Đảo…) là giữ gìn bảo vệtài nguyên, môi trường biển,đảo
- Thực hiện bảo vệ các loài vật
có ích, quý hiếm trên các vùngbiển, đảo
Cụ thể:
Bài dạy Nội dung tích hợp
Mức độ tích hợp Địa phương
có biển, đảo
Địa phương không có biển, đảo Bài 6: Tích cực tham
gia việc lớp, việc
trường
Tham gia các hoạt động giáodục tài nguyên, môi trườngbiển, đảo phù hợp với lứa tuổi
ở lớp, ở trường
Bộ phận Liên hệ
Bài 13: Tiết kiệm và
bảo vệ nguồn nước
- Nước ngọt là nguồn tàinguyên quan trọng, có ý nghĩaquyết định đối với cuộc sống
và phát triển kinh tế vùng biển,đảo
- Tuyên truyền mọi người giữgìn, tiết kiệm và bảo vệ nguồnnước vùng biển, đảo
Bộ phận Liên hệ
Trang 3Bài 14: Chăm sóc cây
trồng vật nuôi
- Cây trồng, vật nuôi là nguồnsống quý giá của con ngườivùng biển, hải đảo
- Giữ gìn, chăm sóc cây trồng,vật nuôi là góp phần giữ gìn,bảo vệ tài nguyên, môi trườngbiển, đảo
Liên hệ Liên hệ
LỚP 4:
- Giáo dục HS biết yêu quê hương, vùng biển, hải đảo của đất nước, tham gia xâydựng vùng biển, hải đảo của quê hương, đất nước
- Giáo dục HS có ý thức bảo vệ tài nguyên thiên nhiên của biển đảo
- Giáo dục học sinh biết bảo vệ các di sản văn hóa phi vật thể và vật thể của biển quêhương, tổ quốc Việt Nam
Cụ thể:
Bài dạy Nội dung tích hợp
Mức độ tích hợp Địa phương
có biển, đảo
Địa phương không có biển, đảo Bài 3: Biết bày tỏ ý
kiến
- Biết bày tỏ, chia sẻ với mọingười xung quanh về giữ gìn,bảo vệ tài nguyên, môi trường,biển đảo Việt Nam
- Vận động mọi người biếtquan tâm giữ gìn bảo vệ tàinguyên, môi trường biển, đảoViệt Nam
Tổ quốc Việt Nam là góp phầnbảo vệ tài nguyên, môi trườngbiển đảo
- Thực hiện chăm sóc, bảo vệcác di sản văn hóa phi vật thể
và vật thể của biển đảo quêhương phù hợp với lứa tuổi
- Đồng tình, ủng hộ nhữnghành vi bảo vệ môi trườngvùng biển, hải đảo
Toàn phần Liên hệ
Trang 4LỚP 5:
- Giáo dục HS về lòng tự hào quê hương biển đảo giàu đẹp của tổ quốc
- Biết giữ gìn bảo vệ tài nguyên, môi trường biển đảo quê hương
- Tích cực tham gia các hoạt động giáo dục tài nguyên, môi trường của quê hươngbiển đảo phù hợp với khả năng
- Biết hợp tác với mọi người xung quanh trong các hoạt động giáo dục tài nguyên,môi trường biển, hải đảo
Cụ thể:
Bài dạy Nội dung tích hợp
Mức độ tích hợp Địa phương
có biển, đảo
Địa phương không có biển, đảo Bài 1: Em là học sinh
lớp 5
Tích cực tham gia các hoạtđộng giáo dục tài nguyên, môitrường biển, hải đảo do lớp,trường, địa phương tổ chức
- Tích cực tham gia các hoạtđộng tuyên truyền về bảo vệtài nguyên, môi trường biển,hải đảo ở trường, lớp và địaphương
- Bảo vệ, giữ gìn tài nguyên,môi trường biển đảo là gópphần xây dựng, bảo vệ quêhương biển, đảo
Toàn phần Liên hệ
Bài 11: Em yêu tổ
quốc Việt Nam
- Yêu vùng biển, hải đảo của tổquốc
- Bảo vệ, giữ gìn tài nguyênmôi trường biển đảo là thểhiện lòng yêu nước, yêu Tổquốc Việt Nam
Liên hệ Liên hệ
Bài 14: Bảo vệ tài
nguyên thiên nhiên
- Tài nguyên thiên nhiên, trong
đó có tài nguyên môi trườngbiển, hải đảo do thiên nhiênban tặng cho con người
Toàn phần Liên hệ
Trang 5- Tài nguyên thiên nhiên, trong
đó có tài nguyên môi trườngbiển, hải đảo đang dần bị cạnkiệt, cần phải bảo vệ sử dụng
và khai thác hợp lý
MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI.
I Mục tiêu - Phương thức tích hợp
1 Mục tiêu:
Giáo dục, bảo vệ TNMTBĐ qua môn TNXH ở cấp Tiểu học nhằm giúp HS:
- Một số kiến thức cơ bản ban đầu về:
+ Môi trường, tài nguyên, biển, hải đảo và biết cách bảo vệ môi trường, tài nguyênbiển, hải đảo;
+ Biết một số tài nguyên thiên nhiên, trong đó có tài nguyên biển, hải đảo, quan hệkhai thác, sử dụng và môi trường;
+ Liệt kê được một số hoạt động của con người làm môi trường bị ô nhiễm
- Yêu quý thiên nhiên, mong muốn bảo vệ môi trường nói chung, môi trường biểnhải đảo nói riêng;
- Hình thành và phát triển một số kỹ năng bảo vệ tài nguyên, môi trường biển, hảiđảo;
- Tham gia một số hoạt động bảo vệTNMTBĐ phù hợp với lứa tuổi
2 Các mức độ tích hợp nội dung giáo dục BVTNMTBĐ
- Mức độ toàn phần
- Mức độ bộ phận
- Mức độ liên hệ
II Nội dung, địa chỉ, mức độ tích hợp giáo dục BVTNMTBĐ:
Lớp Bài dạy Nội dung tích hợp
Mức độ tích hợp
HS đại trà
HS vùng
có biển đảo
1 Bài 9: Hoạt
động và nghỉ ngơi
Giới thiệu một trongnhững hoạt động nghỉngơi của con người làbiển: không khí tronglành, nhiều cảnh đẹp
Qua đó, giới thiệu chohọc sinh một nguồn lợicủa biển đối với sứckhỏe của con người
Liên hệ Bộ phận
Bài 18-19:
Cuộc sống xungquanh
Có thể liên hệ môitrường sống gắn bó vớibiển đảo của HS tạinhững vùng biển, đảo
Liên hệ Bộ phận
Trang 6Bài 25: Con cá Liên hệ giới thiệu các
loài cá biển (và sinh vậtbiển) đối với HS vùngbiển, đảo
Liên hệ Liên hệ
Bài 35: Tự
nhiên
Có thể liên hệ về môitrường sống gắn bó vớibiển đảo của HS nhữngvùng biển đảo
HS có ý thức gắn bóvới quê hương
Liên hệ Liên hệ
Bài 27: Loài vật
sống ở đâu?
Liên hệ một số loàiđộng vật biển đối với
cá ngừ, tôm, sò mộtnguồn tài nguyên biển
Giáo dục HS thấyđược muốn cho cácloài vật (sinh vật biển)tồn tại và phát triểnchúng ta cần giữ sạchnguồn nước
cá ngừ, tôm, sò mộtnguồn tài nguyên biển
Liên hệ Liên hệ
Bài 32: Làng Liên hệ với quê hương Liên hệ Bộ phận
Trang 7quê và đô thị vùng biển đảo của HS
vùng biển, qua đó giáodục tình yêu quê hương
và ý thức bảo vệ môitrường quê hương
Bài 37-38: Vệ
sinh môi trường
Liên hệ với môi trườngvùng biển (đối với HSvùng biển)
Liên hệ Bộ phận
Bài 49: Động
vật
Liên hệ một số loàiđộng vật biển, giá trịcủa chúng, tầm quantrọng phải bảo vệchúng
Liên hệ Toàn phần
Bài 52: Cá Một số loài cá biển (Cá
chim, ngừ, cá đuối,mập ), giá trị củachúng, tầm quan trọngphải bảo vệ chúng
Bộ phận Toàn phần
Bài 56-57: Đi
thăm thiên nhiên
Liên hệ cảnh quanvùng biển, đảo (đặcbiệt đối với học sinhvùng biển)
Bộ phận Toàn phần
Bài 58: Mặt trời HS biết một nguồn tài
nguyên quý giá củabiển: muối biển
Bộ phận Bộ phận
Bài 66: Bề mặt trái đất; Bài 67:
- Cung cấp cho học sinh những hiểu biết ban đầu về:
+ Môi trường, tài nguyên, biển, hải đảo, bảo vệ tài nguyên môi trường biển, hải đảo+ Biết một số tài nguyên thiên nhiên, trong đó có tài nguyên biển, hải đảo, quan hệkhai thác, sử dụng và môi trường
+ Việc khai thác không hợp lí của con người là nguyên nhân chính dẫn đến sự cạn kiệttài nguyên và ô nhiễm môi trường biển
- Biết sự cần thiết phải khai thác, bảo vệ môi trường biển đảo
Trang 8- Yêu quý thiên nhiên, mong muốn bảo vệ môi trường nói chung, môi trường biển, hảiđảo nói riêng.
- Hình thành và phát triển một số kỹ năng bảo vệ tài nguyên, môi trường biển, hải đảo
- Tham gia một số hoạt động bảo vệ TNMTBĐ phù hợp với lứa tuổi
2 Các mức độ tích hợp nội dung giáo dục TNMTBĐ:
- Mức độ toàn phần
- Mức độ bộ phận
- Mức độ liên hệ
B Nội dung, địa chỉ, mức độ tích hợp giáo dục TNMTBĐ
Lớp Bài dạy Nội dung tích hợp
Mức độ tích hợp
HS đại trà
HS vùng
có biển đảo
4 Bài 17: Phòng
tránh tai nạn đuối nước
Khai thác các hìnhtrong bài học để HSbiết biển (không khí,nước biển, cảnhquan ) giúp ích chosức khỏe con người
rác thải từ đất liền, ônhiễm do các hoạt độngđánh bắt trên biển
Giáo dục ý thức bảo vệmôi trường, đặc biệt làmôi trường biển
Trang 9đảo của Việt Nam đều
Giáo dục ý thức sửdụng năng lượng tiếtkiệm, hiệu quả
- Tác động của conngười đến môi trường(có môi trường biển,đảo)
- Có ý thức sử dụng tiếtkiệm các nguồn tàinguyên trong cuộcsống hàng ngày
Bộ phận Bộ phận
Trang 10Bài 64: Vai trò
của môi trường
tự nhiên đối vớiđời sống con người
Vai trò của môi trường,tài nguyên biển đối vớiđời sống con người
Bộ phận Bộ phận
Bài 67: Tác
động của con người đến môi trường không khí và nước
Nguyên nhân dẫn đến ônhiễm môi trường biểnchủ yếu từ những hoạtđộng của con người
Toàn phần Toàn phần
MÔN TIẾNG VIỆT
I Mục tiêu – Hình thức và Phương pháp tích hợp
1 Mục tiêu: Giáo dục TNMTBĐ qua mônTiếng Việt nhằm giúp HS:
- Hiểu biết một số cảnh quan thiên nhiên, môi trường biển, hải đảo gần gũi với HSqua ngữ liệu dùng để dạy các kỹ năng đọc (Học vần, Tập đọc), viết (Chính tả, Tập viết,Tập làm văn), nghe-nói (Kể chuyện);
- Hình thành thói quen, thái độ ứng xử đúng đắn và thân thiện với môi trường, tàinguyên biển hải đảo;
- Giáo dục lòng yêu quý, ý thức bảo vệ môi trường, tài nguyên biển hải đảo, thamgia ở mức độ phù hợp trong việc bảo vệ tài nguyên môi trường biển hải, đảo
2 Phương thức tích hợp:
a Bộ phận:
Đối với các bài học có nội dung trực tiếp về giáo dục TNMTBĐ (các bài tập đọc vớichủ điểm thiên nhiên đất nước ) GV giúp HS hiểu, cảm nhận được đầy đủ và sâu sắc nộidung của bài học chính là góp phần giáo dục trẻ em một cách tự nhiên về ý thức bảo vệmôi trường nói chung, bảo vệ TNMTBĐ nói riêng Những hiểu biết về tài nguyên môitrường biển, hải đảo được tiếp nhận qua các bài văn, bài thơ sẽ in sâu vào tâm trí các em
Từ đó các em sẽ có những chuyển biến tư tưởng, tình cảm và có những hành động tự giácbảo vệ môi trường, tài nguyên biển, hải đảo
b Liên hệ:
Trang 11Đối với các bài học không trực tiếp đề cập tới vấn đề tài nguyên, môi trường biển,hải đảo nhưng nội dung có yếu tố gần gũi, có thể liên hệ với giáo dục TNMTBĐ nhằmnâng cao ý thức cho HS Khi soạn giáo án, GV cần có ý thức “tích hợp” bằng cách gợi mởvấn đề liên quan đến TNMTBĐ Phương thức này đòi hỏi GV phải nắm vững những kiếnthức về giáo dục TNMTBĐ, có ý thức tìm tòi sáng tạo để có cách liên hệ sáng tạo thíchhợp GV cũng cần xác định rõ đây là yêu cầu “tích hợp”theo hướng mở rộng, do vậy, việctích hợp phải thật tự nhiên, tránh khuynh hướng lan man, sa đà hoặc gượng ép, khiêncưỡng.
II Nội dung, địa chỉ, mức độ tích hợp giáo dục TNMT BĐ trong môn TV
Lớp Chủ điểm/ tuần Bài dạy Nội dung tích hợp
Mức độ tích hợp
HS đại trà
HS vùng
có biển đảo
Khai thác đoạn thơ
và bức tranh cảnhkéo lưới đánh cá, qua
đó giúp học sinh hiểu
về phong cảnh biển(sóng, gió), về hoạtđộng khai thác tàinguyên biển (đánhcá)
Giáo dục HS ý thức
về chủ quyền biển,đảo; lòng yêu nước
HS trả lời câu hỏiSGK và kết hợpluyện nói, trao đổi về
Bộ phận Liên hệ
Trang 12cá heo theo nội dungcủa bài: Cá heo sống
ở biển hay ở hồ? Cáheo đẻ trứng hay đẻcon? Cá heo thôngminh như thế nào?
Cá heo trong bài học
đã cứu sống được ai?
Giáo dục HS thái độyêu quý và bảo vệ cáheo- một loài độngvật có ích
2 Sông biển Tập đọc: Bé
nhìn biển
HS hiểu thêm vềphong cảnh biển
Bộ phận Bộ phận
Sông biển Tập làm văn:
Quan sát tranh
và trả lời câuhỏi
Qua bài tập làm vănhọc sinh hiểu thêm
về biển, yêu quý biển
Toàn phần Toàn phần
3 10 Chính tả: Quê
hương ruộtthịt
HS yêu quý thiênnhiên trên đất nước
ta, từ đó yêu quý môitrường xung quanh,
có ý thức bảo vệ môitrường (liên hệ vớimôi trường biển, hảiđảo)
Liên hệ Liên hệ
11
Tập làm văn:
Nói về quêhương
Giáo dục tình cảmyêu quý quê hương
Liên hệ Toàn phần
Bắc
–Trung-Nam
Bức tranh vềcảnh biểnPhan Thiết
Giới thiệu bức tranh
về cảnh Phan Thiết(nước xanh, cát vàng,gió, nắng ), qua đógiáo dục HS biếtđược vẻ đẹp củabiển, giáo dục tìnhyêu đối với biển cả
Bộ phận Bộ phận
Bắc
–Trung-Nam
Tập đọc: Cáheo ở vùngbiển TrườngSa
Hiểu biết về tàinguyên biển, giáodục tình yêu đối vớisinh vật biển
Bộ phận Bộ phận
Trang 13thiên nhiên vùng biển( trong một ngày CửaTùng có ba sắc màunước biển), giáo dụctình yêu đối với biểncả.
35
Tập đọc: Cuacàng thổi xôi
HS biết một số loàiđộng vật biển: cua,
ốc, tép, tôm, sam, dãtràng, còng gió
Liên hệ hình ảnhnhững con tàu mang
cờ đỏ sao vàng giữabiển khơi và hình ảnhanh bộ đội đứng gácbảo vệ Tổ quốc Qua
đó, giáo dục ý thứcchủ quyền biển đảo
Liên hệ Bộ phận
4 Kể chuyện:
Kể chuyệnđược chứngkiến hoặctham gia
Tập đọc:
Đoàn thuyềnđánh cá
Tập làm văn:
Tóm tắt tintức
- Giáo dục ý thức bảo
vệ moi trường nóichung, môi trường,biển và hải đảo nóiriêng qua đề bài: Em
đã làm gì để gópphần giữ gìn làngxóm, đướng phố,trường học xanh,sạch, đẹp
- Qua bài thơ, HSthấy được vẻ đẹp củabiển, đồng thời thấyđược giá trị của biểnđối với cuộc sốngcon người
- HS tóm tắt bản tinVịnh Hạ Long đượctái công nhận là disản thiên nhiên thếgiới
- Bồi dưỡng lòng tựhòa về vẻ đẹp, giái trịcủa biển quê hương
Bộ phận Bộ phận
Trang 14và trách nhiệm giữgìn, bảo vệ môitrường, tài nguyên,chủ quyền biển, đảo
Bộ phận Bộ phận
27 Chính tả: Thế
giới dướinước
HS hiểu thêm vềcảnh quan đấy đạidương, vẻ đẹp và sự
đa dạng của môitrường biển (núi non,đồng bằng, sinh vật
dưới đáy biển)
Bộ phận Bộ phận
30 Tập đọc: Hơn
một nghìnngày vòngquanh trái đất
HS hiểu thêm về cácđại dương thế giới;
biết biển là đườnggiao thông quantrọng
Bộ phận Bộ phận
Những ngườibạn tốt
Tập làmvăn:Vịnh HạLong
HS biết thêm về loài
cá heo, qua đó giáodục ý thức bảo vệ tàinguyên biển
- HS biết vẻ đẹp củaVịnh Hạ Long - disản thiên nhiên thếgiới
- Giáo dục tình yêubiển đảo, ý thức tráchnhiệm giữ gìn, bảo vệtài nguyên biển, đảo
Gợi ý học sinh tảcảnh biển, đảo theochủ đề: Cảnh đẹp ởđịa phương
Liên hệ Toàn phần
11 Chính tả: Luật
Bảo vệ môi
Nâng cao nhận thức,trách nhiệm của HS
Liên hệ Liên hệ
Trang 15trường về bảo vệ môi trường
nói chung, môitrường biển, đảo nóiriêng
12
Luyện từ vàcâu: Mở rộngvốn từ: Bảo vệmôi trường
Tập đọc:
Trồng rừngngập mặn
- Giáo dục lòng yêuquý, ý thức bảo vệmôi trường, có hành
vi đúng đắn với môitrường xung quanh
- Giúp HS biết đượcnguyên nhân và hậuquả của việc phárừng ngập mặn; ýnghĩa của việc trồngrừng ngập mặn đốivới việc bảo vệ môitrường biển
GV hướng dẫn họcsinh tìm hiểu bài đểthấy được việc lậplàng ngoài đảo chính
là góp phần giữ gìnmôi trương biển
Bộ phận Toàn phần
MÔN LỊCH SỬ - ĐỊA LÍ (Phần Địa lí)
I Mục tiêu – Phương thức tích hợp
1 Mục tiêu: Giáo dục TNMTBĐ ở cấp Tiểu học nhằm giúp HS:
- Hiểu biết ban đầu về biển, hải đảo, tài nguyên, môi trường, chủ quyền biển, hải đảo
và vai trò của biển, hải đảo đối với đời sống và sản xuất
- Biết sơ lược về tình hình và khai thác và sử dụng nguồn tài nguyên, môi trườngbiển, hải đảo ở Việt Nam
- Biết được một số biện pháp sử dụng tài nguyên, môi trường biển, hải đảo để pháttriển bền vững
- Hình thành và phát triển một số kỷ năng TNMTBĐ trong đời sống hàng ngày
- Bồi dưỡng tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc, ý thức bảo vệ chủ quyền biển,hải đảo của Tổ quốc
2 Hình thức đưa nội dung giáo dục TNMTBĐ qua môn Lịch sử và Địa lí (phần Địa lí):
a Tích hợp nội dung TNMTBĐ ở phần Địa lí có 3 mức:
- Mức độ toàn phần
- Mức độ bộ phận
Trang 16- Tham quan thực tế, đặc biệt đối với HS 28 tỉnh ven biển.
- Điều tra, khảo sát (ở mức độ phù hợp với học sinh tiểu học) tình hình môi trường,tài nguyên biển, hải đảo ở địa phương, thảo luận phương án xử lý
- Tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về biển, hải đảo, đặc biệt là vấn đề môi trường, tàinguyên và chủ quyền quốc gia biển, hải đảo
II Nội dung - địa chỉ - mức độ tích hợp:
- Các hoạt động khai thác biển, hải đảo nhưtrên cũng là một trong những nhân tố gây ônhiễm môi trường biển
- Giáo dục tình yêu thiên nhiên, môi trườngbiển, đảo, ý thức trách nhiệm bảo vệ tàinguyên, môi trường biển, đảo
- Các hoạt động khai thác biển, hải đảo nhưtrên cùng là một trong những nhân tố gây ônhiễm môi trường biển
- Ý thức bảo vệ môi trường, bảo vệ nguồntài nguyên biển nhằm phát triển bền vững
Bộ phận Toàn phần