Tiểu luận kết thúc học phần môn Kinh tế chính trị Mác-Lênin - Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh

Tiểu luận kết thúc học phần môn Kinh tế chính trị Mác-Lênin - Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh được nghiên cứu với nội dung tìm hiểu bản chất của giá trị hàng hóa; yêu cầu của quy luật giá trị trong nền sản xuất hàng hóa; sự vận dụng quy luật giá trị trong sản xuất và trao đổi hàng hóa;... Mời các bạn cùng tham khảo chi tiết tiểu luận tại đây.

Tr ườ ng  Đ i h c Kinh t  TP. H  Chí Minh ạ ọ ế ồ

Khoa Lý lu n chính tr ậ ị



TP. H  Chí Minh, 2022 ồ

M CỤ  L CỤ

1. B n ch t c a giá tr  hàng hóaả ấ ủ ị

      Khái ni m hàng hóa: ệ  (1) là s n ph m c a lao đ ng, (2) có th  th a mãn nhu c uả ẩ ủ ộ ể ỏ ầ   nào đó c a con ngủ ười (3) thông qua trao đ i mua bán. Hàng hóa có hai thu c tính làổ ộ   giá tr  s  d ng và giá tr ị ử ụ ị

      Đ  nh n bi t để ậ ế ược thu c tính giá tr , xét ví d : trong n n s n xu t hàng hóa, cóộ ị ụ ề ả ấ   quan h  trao đ i nh  sau: 1m v i = 10kg thóc.   đây, 1m v i đệ ổ ư ả Ở ả ược trao đ i l yổ ấ   10kg thóc. T  l  trao đ i gi a các giá tr  s  d ng khác nhau này đỉ ệ ổ ữ ị ử ụ ược g i là giá trọ ị  trao đ i. V n đ  đ t ra là: t i sao v i và thóc là các hàng hóa có giá tr  s  d ng khácổ ấ ề ặ ạ ả ị ử ụ   nhau l i trao đ i đạ ổ ược v i nhau, và trao đ i v i t  l  nh t đ nh 1:10?ớ ổ ớ ỉ ệ ấ ị

      Dù các hàng hóa có khác nhau v  k t c u v t ch t, giá tr  s  d ng nh ng gi aề ế ấ ậ ấ ị ử ụ ư ữ   các hàng hóa có m t đi m chung làm cho chúng trao đ i độ ể ổ ược v i nhau: đ u là s nớ ề ả  

ph m c a lao đ ng; m t lẩ ủ ộ ộ ượng lao đ ng b ng nhau đã hao phí đ  t o ra s  lộ ằ ể ạ ố ượ  ng các giá tr  s  d ng trong quan h  trao đ i đó. Trong quan h  trao đ i đang xét, th iị ử ụ ệ ổ ệ ổ ờ   gian lao đ ng xã h i đã hao phí đ  t o ra 1m v i đúng b ng th i gian lao đ ng xãộ ộ ể ạ ả ằ ờ ộ  

h i đã hao phí đ  t o ra 10kg thóc. Đó là c  s  đ  các hàng hóa có giá tr  s  d ngộ ể ạ ơ ở ể ị ử ụ   khác nhau trao đ i đổ ược v i nhau theo t  l  nh t đ nh. ớ ỉ ệ ấ ị

      Giá tr  c a hàng hóa là lao đ ng xã h i c a ng ị ủ ộ ộ ủ ườ ả i s n xu t hàng hóa k t tinh ấ ế   trong hàng hóa. 

+ B n ch t c a giá tr  là lao đ ng.ả ấ ủ ị ộ

+ Giá tr  hàng hóa bi u hi n m i quan h  kinh t  gi a nh ng ngị ể ệ ố ệ ế ữ ữ ườ ải s n xu t, traoấ  

đ i hàng hóa và là ph m trù có tính l ch s  Khi nào có s n xu t và trao đ i hàngổ ạ ị ử ả ấ ổ   hóa, khi đó có ph m trù giá tr  hàng hóa. ạ ị

+ Giá tr  trao đ i là hình th c bi u hi n ra bên ngoài c a giá tr ; giá tr  là n i dung, làị ổ ứ ể ệ ủ ị ị ộ  

c  s  c a trao đ i. ơ ở ủ ổ

      Trong th c hi n s n xu t hàng hóa, đ  thu đự ệ ả ấ ể ược hao phí lao đ ng đã k t tinhộ ế  

ngườ ải s n xu t ph i chú ý hoàn thi n giá tr  s  d ng đ  đấ ả ệ ị ử ụ ể ược th  trị ường ch pấ  

nh n. Hàng hóa ph i đậ ả ược bán đi

2. N i dung, yêu c u c a quy lu t giá tr  trong n n s n xu t hàng hóaộ ầ ủ ậ ị ề ả ấ

        đâu có s n xu t và trao đ i hàng hoá thì   đó có s  ho t đ ng c a quy lu tỞ ả ấ ổ ở ự ạ ộ ủ ậ   giá tr  Đây là quy lu t kinh t  c  b n, quan tr ng nh t c a n n s n xu t hàng hóa.ị ậ ế ơ ả ọ ấ ủ ề ả ấ

2.1. N i dung c a quy lu t giá trộ ủ ậ ị

      Vi c s n xu t và trao đ i hàng hóa ph i đệ ả ấ ổ ả ược ti n hành trên c  s  c a hao phíế ơ ở ủ   lao đ ng xã h i c n thi t (giá tr  xã h i).ộ ộ ầ ế ị ộ

2.2. Yêu c u c a quy lu t giá trầ ủ ậ ị

(1) Giá tr  cá bi t = giá tr  xã h i: đi u ki n t n t i c a m t n n kinh t  ị ệ ị ộ ề ệ ồ ạ ủ ộ ề ế

(2) Giá tr  cá bi t < giá tr  xã h i: có l i trong s n xu tị ệ ị ộ ợ ả ấ

(3) Giá tr  cá bi t > giá tr  xã h i: s n xu t b  l  ị ệ ị ộ ả ấ ị ỗ

­ Đ i v i s n xu t: m i ngố ớ ả ấ ỗ ườ ải s n xu t s  t  quy t đ nh hao phí lao đ ng riêng c aấ ẽ ự ế ị ộ ủ   mình, nh ng mu n bán đư ố ược hàng hóa, bù đ p đắ ược chi phí và có l i nhu n thì hợ ậ ọ 

ph i căn c  vào hao phí lao đ ng xã h i. Ngả ứ ộ ộ ườ ải s n xu t đi u ch nh sao cho hao phíấ ề ỉ   lao đ ng cá bi t phù h p v i hao phí lao đ ng xã h i c a hàng hóa đó. Mu n v y thìộ ệ ợ ớ ộ ộ ủ ố ậ  

h  s  tìm cách h  th p hao phí lao đ ng cá bi t xu ng nh  h n ho c b ng hao phíọ ẽ ạ ấ ộ ệ ố ỏ ơ ặ ằ   lao đ ng xã h i c n thi t (1), (2). ộ ộ ầ ế

Ví d : N u ngụ ế ườ ải s n xu t làm ra 1m v i v i hao phí lao đ ng cá bi t là 5$/1m v i.ấ ả ớ ộ ệ ả  

Nh ng hao phí lao đ ng xã h i trung bình mà xã h i ch p nh n là 3$/1m v i. Như ộ ộ ộ ấ ậ ả ư 

4

v y, n u bán ra th  trậ ế ị ường theo m c hao phí lao đ ng cá bi t là 5$/1m v i thì ngứ ộ ệ ả ườ  i

s n xu t s  không bán đả ấ ẽ ược, còn n u bán ra theo m c hao phí lao đ ng xã h i làế ứ ộ ộ   3$/1m v i thì ngả ườ ải s n xu t s  b  l , quy mô s n xu t s  b  thu h p.ấ ẽ ị ỗ ả ấ ẽ ị ẹ

­ Đ i v i l u thông trao đ i: ph i ti n hành theo nguyên t c ngang giá, t c là haiố ớ ư ổ ả ế ắ ứ   hàng hóa trao đ i đổ ược v i nhau ph i cùng có k t tinh m t lớ ả ế ộ ượng hao phí lao đ ngộ  

xã h i nh  nhau, l y giá tr  xã h i làm c  s , không d a trên giá tr  cá bi t. ộ ư ấ ị ộ ơ ở ự ị ệ

3. S  v n d ng quy lu t giá tr  trong s n xu t và trao đ i hàng hóaự ậ ụ ậ ị ả ấ ổ

3.1. Trong lĩnh v c s n xu tự ả ấ

       M t nguyên t c căn b n c a kinh t  th  trộ ắ ả ủ ế ị ường là trao đ i ngang giá, đòi h iổ ỏ   tuân th  quy lu t giá tr  ­ s n xu t và trao đ i hàng hoá ph i d a trên c  s  th iủ ậ ị ả ấ ổ ả ự ơ ở ờ   gian lao đ ng xã h i c n thi t.  Xét   t m vi mô: m i cá nhân khi s n xu t các s nộ ộ ầ ế ở ầ ỗ ả ấ ả  

ph m đ u c  g ng làm cho th i gian lao đ ng cá bi t nh  h n th i gian lao đ ng xãẩ ề ố ắ ờ ộ ệ ỏ ơ ờ ộ  

h i. Xét   t m vĩ mô: m i doanh nghi p đ u c  g ng nâng cao năng su t lao đ ng,ộ ở ầ ỗ ệ ề ố ắ ấ ộ  

ch t lấ ượng s n ph m, gi m th i gian lao đ ng xã h i c n thi t. Do v y, Nhà nả ẩ ả ờ ộ ộ ầ ế ậ ướ  c

đ a ra các chính sách đ  khuy n khích nâng cao trình đ  chuyên môn. M i doanhư ể ế ộ ỗ   nghi p ph i c  g ng c i ti n máy móc, m u mã, nâng cao tay ngh  lao đ ng. N uệ ả ố ắ ả ế ẫ ề ộ ế   không, quy lu t giá tr    đây s  th c hi n vai trò đào th i c a nó: lo i b  nh ng cáiậ ị ở ẽ ự ệ ả ủ ạ ỏ ữ   kém hi u qu , kích thích các cá nhân, ngành, doanh nghi p phát huy tính hi u qu ệ ả ệ ệ ả  

T t y u đi u đó d n t i s  phát tri n c a l c lấ ế ề ẫ ớ ự ể ủ ự ượng s n xu t mà trong đó đ i ngũả ấ ộ   lao đ ng có tay ngh  chuyên môn ngày càng cao, công c  lao đ ng luôn luôn độ ề ụ ộ ượ  c

c i ti n. Và cùng v i nó, s  xã h i hoá, chuyên môn hoá l c lả ế ớ ự ộ ự ượng s n xu t cũngả ấ  

được phát tri n.ể

      Doanh nghi p căn c  vào giá c  th  trệ ứ ả ị ường đ :ể

­ L a ch n đ i tự ọ ố ượng s n xu t: doanh nghi p ph i tr  l i câu h i là nên s n xu tả ấ ệ ả ả ờ ỏ ả ấ  

m t hàng nào và không nên s n xu t m t hàng nào (s n xu t m t hàng nào là có l iặ ả ấ ặ ả ấ ặ ợ  

nh t). Đ  tr  l i câu h i này, doanh nghi p s  phân tích m t b ng giá c  qua nhi uấ ể ả ờ ỏ ệ ẽ ặ ằ ả ề  

th i kì, qua nhi u ngàng hàng và qua nhi u th  trờ ề ề ị ường khác nhau. Trên c  s  phânơ ở   tích đó, doanh nghi p s  l a ch n s n xu t kinh doanh nh ng m t hàng có giá cệ ẽ ự ọ ả ấ ữ ặ ả  cao, vì s  h a h n đem l i nhi u l i nhu n h n. H n n a, nh ng phân tích trên sẽ ứ ẹ ạ ề ợ ậ ơ ơ ữ ữ ẽ  mang l i nh ng l i ích thi t th c, ch ng h n nh  d  ki n đạ ữ ợ ế ự ẳ ạ ư ự ế ược th i gian s n xu tờ ả ấ  

có l i nh t (th i đi m thích h p đ  s n xu t), d  ki n đợ ấ ờ ể ợ ể ả ấ ự ế ượ ả ược s n l ng cung  ngứ  

có l i nh t (s n xu t bao nhiêu là h p lí).ợ ấ ả ấ ợ

­ L a ch n ngu n l c s n xu t: đ  s n xu t ra b t kì hàng hóa nào đó, doanhự ọ ồ ự ả ấ ể ả ấ ấ   nghi p đ u ph i s  d ng r t nhi u y u t  đ u vào (ngu n l c): máy móc, thi t b ,ệ ề ả ử ụ ấ ề ế ố ầ ồ ự ế ị   nguyên ­ nhiên v t li u, đ t đai, lao đ ng, v n tài chính. Quy lu t giá tr  đ nh hậ ệ ấ ộ ố ậ ị ị ướ  ng doanh nghi p s  căn c  vào giá c  th  trệ ẽ ứ ả ị ường đ  l a ch n ngu n l c s n xu t h pể ự ọ ồ ự ả ấ ợ   lí

­ Th c hi n các quy t đ nh cung  ng hàng hóa theo chi u hự ệ ế ị ứ ề ướng có l i nh t trongợ ấ  

qu n tr  doanh nghi p: Trong qu n tr  doanh nghi p, nhi u khi ngả ị ệ ả ị ệ ề ười ch  đ ngủ ứ  

trước câu h i: có nên ti p t c s n xu t hay đóng c a. Cách t t nh t đ  tr  l i câuỏ ế ụ ả ấ ử ố ấ ể ả ờ  

h i này là so sánh giá c  (hay doanh thu c a m t s n ph m) v i giá thành (chi phíỏ ả ủ ộ ả ẩ ớ  

s n xu t ra hàng hóa đó). T  đó, doanh nghi p s  đ a ra quy t đ nh cung  ng thíchả ấ ừ ệ ẽ ư ế ị ứ   đáng: Khi giá c  cao h n ho c b ng giá thành thì doanh nghi p v n ti p t c s nả ơ ặ ằ ệ ẫ ế ụ ả  

xu t. Khi giá c  th p h n giá thành mà v n bù đ p đấ ả ấ ơ ẫ ắ ược kh u hao máy móc, nhàấ  

xưởng,  thì doanh nghi p v n nên ti p t c s n xu t. Tuy nhiên, khi giá c  th pệ ẫ ế ụ ả ấ ả ấ  

5

h n giá thành mà ch  đ  bù đ p chi phí lơ ỉ ủ ắ ương và chi phí nguyên ­ nhiên li u thìệ   doanh nghi p nên ng ng s n xu t.ệ ừ ả ấ

      Nâng cao tính c nh tranh c a n n kinh t : vi c chuy n t  ch  đ  t p trung quanạ ủ ề ế ệ ể ừ ế ộ ậ   liêu bao c p sang n n kinh t  th  trấ ề ế ị ường thì cùng v i nó là vi c lo i b  c  ch  xinớ ệ ạ ỏ ơ ế   cho, c p phát, b o h  trong ho t đ ng s n xu t kinh doanh. M i doanh nghi p ph iấ ả ộ ạ ộ ả ấ ỗ ệ ả  

t  h ch toán, không b  ràng bu c quá đáng b i các ch  tiêu s n xu t mà Nhà nự ạ ị ộ ở ỉ ả ấ ướ  c

đ a ra và ph i t  nghiên c u đ  tìm ra th  trư ả ự ứ ể ị ường phù h p v i các s n ph m c aợ ớ ả ẩ ủ   mình, th c hi n s  phân đo n th  trự ệ ự ạ ị ường đ  xác đ nh t n công vào đâu, b ng nh ngể ị ấ ằ ữ  

s n ph m gì. M t khác, cùng v i xu hả ẩ ặ ớ ướng công khai tài chính doanh nghi p đệ ể  giao d ch trên sàn giao d ch ch ng khoán, thúc đ y ti n trình gia nh p AFTA, WTO;ị ị ứ ẩ ế ậ  

m i cá nhân, m i doanh nghi p đ u ph i nâng cao s c c nh tranh c a mình đ  cóỗ ỗ ệ ề ả ứ ạ ủ ể  

th  đ ng v ng khi làn sóng c a quá trình h i nh p qu c t   p đ n. S c c nh tranhể ứ ữ ủ ộ ậ ố ế ậ ế ứ ạ  

được nâng cao   đây là nói đ n s c c nh tranh gi a các doanh nghi p trong nở ế ứ ạ ữ ệ ướ  c

v i doanh nghi p trong nớ ệ ước, gi a doanh nghi p trong nữ ệ ước v i doanh nghi pớ ệ  

nước ngoài, gi a các cá nhân trong nữ ước v i cá nhân trong nớ ước, gi a cá nhân trongữ  

nước v i cá nhân n oc ngoài (cũng có th  coi đây là h  qu  t t y u c a s  phátớ ứ ể ệ ả ấ ế ủ ự   tri n c a l c lể ủ ự ượng s n xu t).ả ấ

3.2. Trong lĩnh v c l u thôngự ư

       Trong n n kinh t  xã h i ch  nghĩa, vi c cung c p hàng hoá cho th  trề ế ộ ủ ệ ấ ị ườ  ng

được th c hi n m t cách có k  ho ch. Đ i v i nh ng m t hàng có quan h  l n đ nự ệ ộ ế ạ ố ớ ư ặ ệ ớ ế  

qu c k  dân sinh, n u cung c u không cân đ i thì Nhà nố ế ế ầ ố ước dùng bi n pháp đ yệ ẩ  

m nh s n xu t, tăng cạ ả ấ ường thu mua, cung c p theo đ nh lấ ị ượng, theo tiêu chu n màẩ   không thay đ i giá c  Chính thông qua h  th ng giá c  quy lu t có  nh hổ ả ệ ố ả ậ ả ưởng nh tấ  

đ nh đ n vi c s  l u thông c a m t hàng hoá nào đó. Giá mua cao s  kh i thêmị ế ệ ự ư ủ ộ ẽ ơ   ngu n hàng, giá bán h  s  đ y m nh vi c tiêu th , và ngồ ạ ẽ ẩ ạ ệ ụ ượ ạc l i. Do đó mà Nhà 

nước ta đã v n d ng vào vi c đ nh giá c  sát giá tr , xoay quanh giá tr  đ  kích thíchậ ụ ệ ị ả ị ị ể  

c i ti n kĩ thu t, tăng cả ế ậ ường qu n lí. Không nh ng th  Nhà nả ữ ế ước ta còn ch  đ ngủ ộ   tách gi  c  kh i giá tr  đ i v i t ng lo i hàng hoá trong t ng th i kì nh t đ nh, l iả ả ỏ ị ố ớ ừ ạ ừ ờ ấ ị ợ  

d ng s  chênh l ch gi a giá c  và giá tr  đ  đi u ti t m t ph n s n xu t và l uụ ự ệ ữ ả ị ể ề ế ộ ầ ả ấ ư   thông, đi u ch nh cung c u và phân ph i. ề ỉ ầ ố

      Nhà nước v n d ng vào đi u ti t s n xu t và l u thông thông qua s  can thi pậ ụ ề ế ả ấ ư ự ệ  

tr c ti p vào giá c  c a hàng hóa b ng cách đ nh giá tr n và giá sàn.ự ế ả ủ ằ ị ầ

­ Giá tr n (Pmax): m c giá h p pháp t i đa mà m t hàng hóa đầ ứ ợ ố ộ ược quy n bán, đâyề  

là m c giá th p h n giá c  th  trứ ấ ơ ả ị ường (P cân b ng)   b o v  quy n l i ngằ → ả ệ ề ợ ười mua

­ Giá sàn (Pmin): m c giá h p pháp t i thi u mà m t hàng hóa đứ ợ ố ể ộ ược quy n mua,ề   đây là m c giá cao h n giá c  th  trứ ơ ả ị ường   b o v  quy n l i ng→ ả ệ ề ợ ười bán

      Nhà nước v n d ng vào đi u ti t s n xu t và l u thông thông qua s  can thi pậ ụ ề ế ả ấ ư ự ệ   gián ti p vào giá c  hàng hóa b ng cách đánh thu  ế ả ằ ế

­ Đ  khuy n khích doanh nghi p trong nể ế ệ ước phát tri n m t m t hàng nào đó thì Nhàể ộ ặ  

nước đánh thu  r t cao (thu  b o h ) m t hàng này khi nh p kh u. ế ấ ế ả ộ ặ ậ ẩ

­ Nhà nước đánh thu  n i đ a m c cao nh ng m t hàng nh  rế ộ ị ứ ữ ặ ư ượu, bia, thu c lá, ố  

đ  đi u ti t (h n ch  tiêu dùng m t m t hàng nào đó  nh hể ề ế ạ ế ộ ặ ả ưởng s c kh e c aứ ỏ ủ  

người tiêu dùng)

TÀI LI U THAM KH OỆ Ả

6

Giáo trình Kinh t  chính tr  Mác­Lênin dành cho b c đ i h c ­ không chuyên ngànhế ị ậ ạ ọ  

lý lu n chính tr  ­ B  Giáo d c và Đào t o, Hà N i, 2019.ậ ị ộ ụ ạ ộ

Tr n Hoàng H i, 2021. Quy lu t giá tr  là gì? – Kinh t  chính tr , giasuglory.edu.vn,ầ ả ậ ị ế ị   [online] T i đ a ch  <ạ ị ỉ  http://surl.li/byaer > [Truy c p ngày 07/05/2022].ậ

Nguy n Th  H ng Th m, 2022. Quy lu t giá tr  và tác đ ng c a quy lu t giá trễ ị ồ ắ ậ ị ộ ủ ậ ị  trong n n kinh t , luatminhkhue.vn, [online] T i đ a ch  < ề ế ạ ị ỉ http://surl.li/byafi > [Truy 

c p ngày 07/05/2022].ậ

7