Khóa luận Sử dụng mô hình lớp học đảo ngược trong dạy học phần Lịch sử thế giới cận đại lớp 10 ở trường THPT

Các biện pháp sử dụng mô hình lớp học đảo ngược trong dạy học phần Lịch sử thế giới cận đại ở trường THPT .... Thực hiện theo yêu cầu đổi mới cách dạy và học của Bộ Giáo dục, ở một số tr

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA L ỊCH SỬ _o0o _

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA L ỊCH SỬ _o0o _

L ỜI CẢM ƠN

đối với em Đây là minh chứng cơ bản nhất cho kết quả của 4 năm Đại học

Nó đánh dấu cho sự kết thúc của quãng đời sinh viên, cho sự trưởng thành hơn về mặt kiến thức, kĩ năng sư phạm Đồng thời cũng là đánh dấu cho

Để có thể hoàn thành được Khóa luận tốt nghiệp của mình, em đã nhận được sự giúp đỡ lớn từ phía các thầy cô, học sinh, bạn bè và gia đình

Em cũng xin chân thành cảm ơn toàn thể các thầy/cô trong khoa Lịch

lãnh đạo trường THPT Lương Tài, Bắc Ninh, những người đã tạo mọi điều

để em có thể hoàn thành khóa luận của mình

Đặc biệt, cô xin gửi lời cảm ơn tới các em! Những học sinh tích cực,

em đã hợp tác, giúp đỡ cô trong suốt quá trình Thực nghiệm!

vì đã luôn ở bên cạnh động viên, giúp đỡ em trong những lúc khó khăn nhất

Hà N ội, ngày 20 tháng 04 năm 2019

Sinh viên

Vũ Thị Trang

L ỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng mình dưới sự hướng dẫn, giúp đỡ của Ths Ninh Thị Hạnh – giảng viên hướng dẫn của tôi

nào khác

Hà Nội, ngày 20 tháng 04 năm 2019

Sinh viên

Vũ Thị Trang

DANH M ỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG KHÓA LUẬN

M ỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 3

2.1 Các công trình nghiên c ứu ngoài nước 3

2.2 Các công trình nghiên c ứu trong nước 5

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 7

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 8

5 Phương pháp nghiên cứu 8

6 Giả thuyết nghiên cứu 9

7 Đóng góp của khóa luận 9

8 Cấu trúc khóa luận……… … 9

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG MÔ HÌNH LỚP HỌC ĐẢO NGƯỢC TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THPT 10

1.1 Cơ sở lí luận 10

1.1.1 Các khái ni ệm cơ bản 10

1.1.1.1 Hình th ức dạy học kết hợp (Blended learning) 10

1.1.1.2 Mô hình l ớp học đảo ngược (Flipped classroom) 11

1.1.2 M ục tiêu, nhiệm vụ của môn Lịch sử ở trường THPT 15

1.1.2.1 M ục tiêu 15

1.1.2.2 Nhi ệm vụ 16

1.1.3 Đặc trưng của kiến thức Lịch sử ở trường THPT 16

1.1.4 Đặc điểm tâm lí, nhận thức của học sinh ở trường THPT 18

1.1.4.1 Đặc điểm tâm lí 18

1.1.4.2 Đặc điểm nhận thức 19

1.1.5 Yêu c ầu đổi mới phương pháp, hình thức dạy học lịch sử ở trường THPT 20

1.2 Cơ sở thực tiễn 22

1.2.1 Mục đích, phạm vi khảo sát 23

1.2.2 N ội dung điều tra, khảo sát 23

1.2.3 K ết quả khảo sát 24

Tiểu kết chương 1 31

Chương 2 SỬ DỤNG MÔ HÌNH LỚP HỌC ĐẢO NGƯỢC TRONG

TRƯỜNG THPT 32

2.1 Cấu trúc, nội dung, mục tiêu của phần Lịch sử thế giới cận đại lớp 10 32

2.1.1 C ấu trúc và nội dung của phần Lịch sử thế giới cận đại lớp 10 32

2.1.2 M ục tiêu của phần Lịch sử thế giới cận đại lớp 10 33

2.2 Yêu cầu và điều kiện sử dụng mô hình lớp học đảo ngược trong DHLS ở trường THPT 34

2.3 Một số phần mềm, ứng dụng hỗ trợ cho việc áp dụng mô hình lớp học đảo ngược trong dạy học Lịch sử ở trường THPT 36

2.3.1 Padlet 36

2.3.2 Edmodo 38

2.3.3 Canva 39

2.3.4 Kahoot! 42

2.4 Các biện pháp sử dụng mô hình lớp học đảo ngược trong dạy học phần Lịch sử thế giới cận đại ở trường THPT 43

2.4.1 S ử dụng mô hình lớp học đảo ngược để rèn luyện kĩ năng tự học cho h ọc sinh trong môn Lịch sử ở trường THPT 43

2.4.2 S ử dụng mô hình lớp học đảo ngược để rèn luyện kĩ năng sử dụng CNTT cho cho h ọc sinh trong môn Lịch sử ở trường THPT 48

2.4.3 S ử dụng mô hình lớp học đảo ngược để rèn luyện kĩ năng hợp tác cho h ọc sinh trong môn Lịch sử ở trường THPT 52

2.5 Thực nghiệm sư phạm 56

2.5.1 M ục đích, đối tượng, thời gian thực nghiệm 56

2.5.2 Nội dung và phương pháp thực nghiệm 56

2.5.3 K ết quả thực nghiệm 57

2.5.3.1 K ết quả thu được từ khảo sát ý kiến 57

2.5.3.2 K ết quả thu được từ bài kiểm tra 15 phút 59

Tiểu kết chương 2 62

KẾT LUẬN 63

DANH MỤC BẢNG, HÌNH ẢNH, BIỂU ĐỒ

BẢNG

Bảng 2.1 Bảng thống kê kết quả kiểm tra của các lớp (thành viên) 59

Bảng 2.2 Bảng thống kê kết quả kiểm tra của các lớp theo nhóm điểm (%) 60

HÌNH ẢNH Hình 1.1 So sánh lớp học truyền thống và lớp học đảo ngược 11

Hình 1.2 Sự khác nhau về cấu trúc giữa lớp học truyền thống và lớp học đảo ngược 12

Hình 2.3.1 Cấu hình đăng kí tài khoản trên Padlet 36

Hình 2.3.2 Cấu hình một bài thiết kế trên Padlet 37

Hình 2.3.3 Cấu hình tạo một lớp học trên Edmodo 38

Hình 2.3.4 Cấu hình đăng kí tài khoản trên Canva 39

Hình 2.3.5 Một số cấu hình các mẫu thiết kế trên Canva 40

Hình 2.3.6 Cấu hình một bài thiết kế trên Canva 41

Hình 2.3.7 Cấu hình đăng kí tài khoản trên Kahoot! 42

Hình 2.4.1 Nhiệm vụ học tập về quá trình xâm lược Việt Nam của Thực dân Pháp trên Edmodo” 46

Hình 2.4.2 Kết quả của nhiệm vụ hoàn thiện kiến thức cơ bản 47

Hình 2.4.3 Mẫu thẻ nhớ nhân vật 50

Hình 2.4.4 Một số thẻ nhớ nhân vật do các nhóm lớp 11A2, trường THPT Lương Tài thiết kế thông qua phần mềm Canva 51

Hình 2.4.5 Một phần bài giảng trên Padlet 53

Hình 2.4.6 Một phần của bài giảng trên Padlet 54

Hình 2.4.7 Sản phẩm của nhóm 1, lớp 10D8, trường THPT Lương Tài 55

BI ỀU ĐỒ

dụng (%) 24

thầy/cô 26

ngƣợc (%) 26

(%) 27

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Xu thế toàn cầu hóa hiện nay đang đặt các nước đang phát triển, trong

đó có Việt Nam trước nhiều thách thức mới Để hội nhập với thế giới, thích ứng để vươn lên nhưng không bị “hòa tan” thì vai trò của giáo dục lại đặc biệt thêm quan trọng Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phùng Xuân Nhạ nhấn

mạnh: “Tri thức đã trở thành yếu tố hàng đầu để phát triển kinh tế, tất cả các nền kinh tế ớn tr n thế giới, các quốc gi đều thức r về v i tr củ giáo dục trong việc y dựng ngu n nh n ực chất ượng c o tạo đ n b y qu n trọng để th c đ y o động sản uất, tạo động ực tăng trưởng và phát triển kinh tế - ã hội một cách bền v ng” [40] Để giáo dục có thể phát huy được tối đa vai trò của nó thì việc đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức dạy học là vô cùng quan trọng

Trong bối cảnh cấp thiết đó, môn Lịch sử với đặc thù của một môn

và sử dụng các nguồn sử liệu, tư duy hệ thống, tư duy phản biện, Từ đó giúp học sinh có thể nhận thức và vận dụng được các bài học lịch sử để giải quyết

của công dân Việt Nam, công dân toàn cầu trong xu thế của thời đại

Tuy nhiên, trên thực tế, do nhiều yếu tố khác nhau, việc DHLS chưa

số không biết nói dối:

động 24h, được tiến hành năm 2015 với một số học sinh trên hai tuyến phố Tây Sơn và Đặng Tiến Đông ở Hà Nội, có liên quan đến vị vua Quang Trung Khi được hỏi về mối quan hệ giữa Quang Trung và Nguyễn Huệ là gì? Trong

40 học sinh được phỏng vấn thì có tới 37 bạn trả lời rằng họ là hai người khác nhau, là anh em, bạn chiến đấu, bố con, hay lại cho rằng Quang Trung là Nguyễn Du Chỉ có 3 học sinh trả lời đúng Quang Trung, Nguyễn Huệ là cùng một người, thì lại đưa ra những thông tin sai lệch về vị vua này [48] Mặc dù

cách đặt câu hỏi của phóng viên chưa thực sự khoa học và có phần “bẫy” người trả lời Tuy nhiên, nếu học sinh thực sự có kiến thức cơ bản thì điều

Bên cạnh đó, kì thi Đại học năm 2011, cả nước rúng động khi có đến

cửa trong ngày cuối cùng do không có thí sinh dự thi môn này Hay theo thống kê, trong hai kì thi THPT quốc gia hai năm gần đây 2017 và 2018, môn

Sử là môn có điểm số trung bình thấp nhất (4,6 năm 2017 và 3,9 năm 2018), trong hơn 565.000 thí sinh dự thi Lịch sử, có đến 83,24% đạt điểm dưới trung bình, [42]

Trong khi đó, cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 bùng nổ mạnh mẽ, nhiều hình thức tổ chức dạy học hiện đại xuất hiện và ngày càng thể hiện ưu thế nổi bật Thực hiện theo yêu cầu đổi mới cách dạy và học của Bộ Giáo dục,

ở một số trường tại một vài tỉnh, thành phố cũng đã tiến hành áp dụng các phương pháp, hình thức khác nhau như: dạy học kết hợp, lớp học đảo ngược, phương pháp trực quan, sử dụng CNTT, tổ chức các buổi học tập ngoại khóa,… và đem đến kết quả tương đối khả quan trong việc nâng cao hứng thú học tập cho học sinh

Mô hình lớp học đảo ngược là một trong những hình thức tổ chức dạy học mới Hình thức này đã được áp dụng ở nhiều nước có nền giáo dục phát triển trên thế giới như: Mĩ, Australia,… và đem đến hiệu quả tích cực, với những ưu điểm cụ thể như: thúc đẩy người học tích cực trong học tập; tạo cơ

trình bày vấn đề; tăng khả năng tương tác giữa giáo viên và học sinh, giữa học sinh và học sinh Hiện nay, mô hình này bước đầu đã được áp dụng trong dạy học các môn học nói chung và môn Lịch sử nói riêng Tuy nhiên, việc triển khai trên thực tế do nhiều yếu tố chi phối nên còn những hạn chế nhất định

Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi lựa chọn vấn đề “Sử dụng mô hình lớp học đảo ngược trong dạy học phần Lịch sử thế giới cận đại lớp 10 ở trường Trung học phổ thông” làm đề tài nghiên cứu cho khóa luận tốt nghiệp của mình

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

2.1 Các công trình nghiên cứu ngoài nước

Trên thế giới, việc nghiên cứu về mô hình lớp học đảo ngược ngày càng trở nên phổ biến, cụ thể như sau:

Thứ nhất, sách chuy n khảo:

Năm 1993, trong cuốn sách “From Sage on the Stage to Guide on the

sinh), Alison King đã chỉ ra tầm quan trọng của việc sử dụng thời gian trên lớp cho các hoạt động có ý nghĩa thay vì truyền tải thông tin đơn thuần Mặc

dù chưa đưa ra một khái niệm về lớp học đảo ngược nhưng đây được coi là tiền đề cho sự ra đời của mô hình này

Năm 1997, Eric MaZur trong cuốn sách của mình “Peer Instruction: A User's Manual” lần đầu tiên mô hình học tập đảo ngược được ông trình bày

Cuốn “Flip Your Classroom: Reach Every Student in Every Class Every D y” (Đảo ngược ớp học củ bạn: hướng đến mỗi học sinh trong mỗi

ớp hàng ngày) của J.Bergmann và A.Sams xuất bản năm 2012 đã giới thiệu

một cách cơ bản và toàn diện về lớp học đảo ngược trên cơ sở thu được từ những buổi học thực nghiệm của chính họ: cách thức để thực hiện, vai trò, ý nghĩa (giúp người học có thể nói lên được ý kiến của bản thân, giúp họ học tập dễ dàng hơn, làm tăng sự tương tác giữa người dạy và người học,…), những vấn đề đặt ra và những giải đáp trong quá trình tiến hành mô hình,…

learning ” (Lớp học đảo ngược: một mô hình n ng c o tính tích cực học tập

củ học sinh) của G.Karlsson và S.Janson năm 2016 trình bày về cấu trúc để

tiến hành một giờ học áp dụng mô hình đảo ngược (gồm 2 phần: ở nhà thì người học sẽ xem video, đọc sách, tài liệu và trả lời các câu hỏi; còn trên lớp

sẽ là thời gian dành cho việc tìm hiểu sâu hơn và người học có thể sáng tạo, phát triển tư duy), về các bước tiến hành một giờ học áp dụng mô hình đảo ngược (tạo các bài thuyết trình, bài giảng trực tuyến; tạo sự tương tác trực tuyến giữa người dạy và người học thông qua các trang học trực tuyến,…)

Thứ h i, tạp chí, báo cáo nghi n cứu về ớp học đảo ngược:

Có rất nhiều bài báo, tạp chí đã trình bày những nghiên cứu về vấn đề này, nổi bật như năm 2000, Lage, Platt và Treglia đã cho xuất bản bài báo

“Inverting the Classroom: A Gateway to Creating an Inclusive Learning Environment ” (Đảo ngược ớp học: một cánh cử để tạo r một môi trường học tập hội nhập) trong đó trình bày những nghiên cứu của họ về lớp học đảo

ngược ở bậc Đại học, khẳng định có thể tạo sự đa dạng trong phương pháp giảng dạy bằng việc đưa thời gian giảng dạy, truyền đạt kiến thức trên lớp ra khỏi lớp học

Năm 2000, tại một Hội nghị giáo dục ở Mĩ, J Wesley Baker đã trình

bày một bản báo cáo mang tên “The “C ssroom F ip”: Using Web course management tools to become the Guide by the Side ” (“Lớp học đảo ngược”:

Sử dụng các công cụ quản í Web kho học để trở thành người hướng dẫn b n cạnh bạn), thảo luận về lớp học đảo ngược và đưa ra một mô hình mẫu của

Các giáo viên hóa học của trường trung học Woodland Park (Mĩ) cũng

đã tiến hành áp dụng mô hình này vào giảng dạy và nhận được sự hưởng ứng lớn từ phía học sinh [44]

Mô hình nhanh chóng lan ra mọi cấp bậc học, ở nhiều nơi khác ngoài nước Mĩ như Thổ Nhĩ Kì, Áo,…

2.2 Các công trình nghiên cứu trong nước

Ở Việt Nam, trong một vài năm gần đây mô hình này cũng nhận đƣợc

sự quan tâm ngày một lớn từ phía các nhà nghiên cứu và giáo viên thể hiện ở các bài báo, các nghiên cứu, công trình khoa học Cụ thể nhƣ sau:

năng CNTT cho sinh vi n sư phạm” đƣợc đăng trên Tạp chí Khoa học dạy ngh ề, số 43, 44, năm 2017, Đại học Sƣ phạm Hà Nội, hai tác giả Nguyễn

Hoài Nam và Vũ Thái Giang đã đƣa ra những phân tích về lí thuyết mô hình

“Trong mô hình này, tiến trình học tập không chỉ được đảo, mà còn nhấn

m ạnh vai trò chủ động tích cực của người học – lấy người học là trung tâm,

đ ng thời thấy rõ vai trò quan trọng củ người thầy trong việc thiết kế và tổ

ch ức các hoạt động và nội dung học tập” [24-tr.52]

k ết hợp trực tiếp và trực tuyến” đƣợc đăng trên Tạp chí Khoa học, tr.56-61,

Đại học Cần Thơ, đã trình bày một số vấn đề lí luận và thực tiễn ứng dụng

mô hình l ớp học đảo ngược nhằm phát triển năng ực tự học cho học sinh”

đƣợc đăng trên Tạp chí Quản lí Giáo dục, số 10, năm 2017, đã trình bày

hình đƣợc áp dụng Tác giả cũng khẳng định: “Phương pháp này gi p học sinh có thêm s ự hứng thú trong việc tìm hiểu bài, phát huy các kĩ năng, đ ng

th ời cho phép giáo viên có thêm thời gian để củng cố kiến thức, đi s u hơn vào n ội dung bài học” [26-tr.8]

Hay, hai tác giả Nguyễn Quốc Vũ, Lê Thị Minh Thanh với “Áp dụng

mô hình L ớp học đảo ngược dạy kĩ thuật số nhằm phát triển năng ực tư duy sáng t ạo cho sinh viên” được đăng trên Tạp chí Khoa học Giáo dục, tập 14, số

1, năm 2017, tr.16-28, Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, đã trình

ngược, khái niệm về năng lực tư duy sáng tạo, quy trình thực hiện khi áp dụng

bài, SV có dành nhi ều thời gian hoạt động hợp tác tr o đổi Do tăng số giờ thực hành thảo luận tại lớp, SV phát triển được kĩ năng tr o đổi, kĩ năng diễn đạt suy nghĩ củ mình SV thường uy n được GV kiểm tr đánh giá, n n biết

ki ến thức mình còn thiếu và yếu vấn đề gì và tự bổ sung trong quá trình tự

h ọc” [32-tr.27]

thể như: “Lớp học đảo ngược” – Tô Thụy Diễm Quyên, tác giả đã tiến hành

áp dụng mô hình lớp học đảo ngược vào trong giảng dạy và chỉ ra những lợi ích cùng khó khăn khi sử dụng mô hình Qua thực tế giảng dạy, tác giả khẳng định với mô hình này, học sinh được chủ động nên giờ học không bị nhàm

thiết bị đó có thể kết nối Internet [41]

Hay, bài viết “Áp dụng mô hình ớp học đảo ngược – Flipped classroom – nhằm mục đích b i dưỡng năng ực người học”, tác giả Nguyễn

Đăng Bắc đã phân tích một cách ngắn gọn về những điểm mạnh và hạn chế của mô hình lớp học đảo ngược Đồng thời khẳng định có thể áp dụng mô hình này vào trong giảng dạy khi điều kiện cơ sở vật chất phục vụ giáo dục đang ngày một tốt lên Và nhận định, với việc áp dụng mô hình này, ý thức, thái độ và trách nhiệm học tập của người học sẽ được nâng cao; đồng thời tạo

ra thói quen học hợp tác ở người học [39]

Hai năm trở lại đây, nhiều buổi tập huấn cho giáo viên, giảng viên về

mô hình lớp học đảo ngược đã được tiến hành Qua đó, mô hình này cũng dần được áp dụng nhiều hơn, xuất hiện các ngôi trường thí điểm phục vụ cho các chuyên gia giáo dục nghiên cứu về hiệu quả của mô hình này trong giáo dục

Tháng 12 năm 2017, một lớp tập huấn với tên gọi “N ng c o năng ực giảng vi n sư phạm về tư duy phản biện và ớp học đảo ngược”diễn ra trong

ba ngày đã được diễn ra với sự tham gia của 130 học viên là các giảng viên, các nhà quản lí giáo dục từ một số trường Đại học ở khu vực phía Bắc Tại lớp tập huấn, các học viên được giới thiệu và thảo luận về lớp học đảo ngược,

sự khác nhau giữa phương pháp dạy học cùng những lợi ích cũng như hạn chế của lớp học truyền thống và lớp học đảo ngược, đồng thời khám phá những

cơ hội để áp dụng lớp học đảo ngược vào việc giảng dạy các môn học khác nhau, cách lập kế hoạch và thiết kế mô hình lớp học này và áp dụng nó vào công việc giảng dạy

Bên cạnh các buổi tập huấn chuyên môn chung do các tổ chức giáo dục

tổ chức thì ở một số trường, các buổi tập huấn như vậy cũng được tiến hành

chuyên Ngoại ngữ (Đại học quốc gia Hà Nội) vào tháng 10 năm 2017 Hay,

dạy học đa phương thức hay còn gọi là dạy học hỗn hợp (trong đó có mô hình lớp học đảo ngược) đã được diễn dưới sự phối hợp của trường THPT Olympia với Bộ Giáo dục và Đào tạo

Trong thực tế giảng dạy thì lớp học đảo ngược cũng đã được đưa vào giảng dạy ở một số ngôi trường như Đại học FPT, Trung tâm Anh ngữ Quốc

tế Apollo, Anh ngữ Việt Mỹ VATC, và các trang web giáo dục trực tuyến như Zuni.vn và Moon.vn; ở một số môn như Lý, Hóa, Sinh, Anh,…

Tất cả những nghiên cứu trên là cơ sở, tiền đề và định hướng cho chúng

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu củ đề tài: từ việc nghiên cứu thực trạng, vai trò,

ý nghĩa của mô hình lớp học đảo ngược trong DHLS, đề tài đề xuất các biện pháp tổ chức dạy và học phần Lịch sử thế giới lớp 10 (chương trình chuẩn) áp dụng mô hình lớp học đảo ngược nhằm nâng cao hiệu quả DHLS ở trường phổ thông

Nhiệm vụ nghi n cứu:

Để thực hiện được mục đích nghiên cứu nêu trên, đề tài cần thực hiện những nhiệm vụ cơ bản sau:

đảo ngược trong DHLS

trường để đánh giá thực tế thực trạng của việc dạy và học hiện nay, nhất là việc áp dụng mô hình lớp học đảo ngược trong DHLS

dạy học phần Lịch sử thế giới cận đại ở trường THPT

dụng mô hình lớp học đảo ngược được đề xuất Từ đó rút ra kết luận và ý nghĩa khoa học của đề tài

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghi n cứu: quá trình DHLS ở trường THPT với việc sử

dụng mô hình lớp học đảo ngược

Phạm vi nghi n cứu:

trường THPT trên địa bàn các tỉnh, thành phố: Hà Nội, Bắc Ninh

5 Phương pháp nghiên cứu

- Nghi n cứu í uận: các nguồn tài liệu về Tâm lí học, Giáo dục học,…

đặc biệt là lí luận về Phương pháp DHLS, các sách, báo, bài nghiên cứu,… liên quan tới mô hình lớp học đảo ngược, các tài liệu có liên quan đến phần

- Nghi n cứu thực tiễn: điều tra, khảo sát giáo viên và học sinh bằng

phiếu hỏi

- T hực nghiệm: soạn bài và tiến hành thực nghiệm sư phạm sử dụng mô

hình lớp học đảo ngược trong dạy học phần Lịch sử thế giới cận đại lớp 10

- Sử dụng phương pháp toán học: thống kê, tập hợp và xử lí các số liệu

thu được để phân tích, nhận xét, rút ra kết luận và nêu ý kiến

6 Giả thuyết nghiên cứu

Mô hình lớp học đảo ngược là một hình thức tổ chức lớp học hiện đại, nếu mô hình này được sử dụng một cách hợp lí, linh hoạt theo các biện pháp

đề xuất trong đề tài sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy và học trong môn Lịch sử ở trường THPT

7 Đóng góp của khóa luận

lớp học đảo ngược trong DHLS ở trường THPT

ngược trong DHLS ở trường THPT hiện nay

dụng CNTT cho học sinh nhằm nâng cao chất lượng dạy và học lịch sử

ngược trong DHLS ở trường THPT hiện nay

dụng CNTT cho học sinh nhằm nâng cao chất lượng dạy và học lịch sử

8 Cấu trúc khóa luận

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Phụ lục, nội dung Khóa luận gồm 2 chương:

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc sử dụng mô hình lớp học đảo ngược trong dạy học lịch sử ở trường THPT

Chương 2: Sử dụng mô hình lớp học đảo ngược trong dạy học phần Lịch sử thế giới cận đại lớp 10 ở trường THPT Thực nghiệm sư phạm

Chương 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1.1 Cơ sở lí luận

1.1.1.1 Hình th ức dạy học kết hợp (Blended learning)

phương thức dạy học trực tuyến thông qua Internet [43]

Để có thể áp dụng được Blended learning vào trong giảng dạy, điều

tính, Internet,…), ngoài ra cần phải có nguồn tài liệu học tập online phong phú và đòi hỏi khả năng sử dụng CNTT thành thạo của giáo viên và học sinh

Lab, Self-Blend, Online Driver

Face-to-Face Driver (Hướng dẫn trực tiếp), với mô hình này, người

Internet

Rotation (Luân phiên/Xoay vòng/Hoán đổi), được chia nhỏ thành

ngược), Individual Rotation (Xoay vòng cá nhân),… Với mô hình này, giáo

Flex (Mô hình linh hoạt), đây là mô hình mà quá trình dạy và học diễn

quan tới bài học trên các trang Web học tập online để học sinh truy cập vào

đó và tiến hành quá trình học tập của mình

Online Lab (Phòng học trực tuyến), với mô hình này học sinh sẽ được

Self-Blend (Tự kết hợp), ở mô hình này, học sinh có thể tự chọn kết hợp các chương trình học, khóa học khác nhau, có thể lựa chọn học trên lớp, tại

Online Driver (Học trực tuyến), với mô hình này, không gian học tập là

1.1.1.2 Mô hình l ớp học đảo ngược (Flipped classroom)

V ề khái niệm:

[1]

https://lophoccongdong.com/phuong-phap-lop-hoc-dao-nguoc-la-gi/

Cấu trúc của một bài học theo mô hình lớp học đảo ngược (Hình 1.2) như sau:

Theo đó, giáo viên sẽ thiết kế bài giảng, bài tập, các đoạn video ngắn,… trên

hơn, kĩ hơn các vấn đề khó, các vấn đề mà học sinh quan tâm

Hay theo như thang nhận thức thì ở mô hình lớp học đảo ngược, các

đã thiết kế Thời gian trên lớp là dành cho việc rèn luyện các kĩ năng, năng

ngược lại hoàn toàn với một mô hình lớp học thông thường

[2]

hoc-ket-hop-truc-tiep-va-truc-tuyen-cm68390-161474.aspx

http://thpttranhuutrang.hcm.edu.vn/flipped-classroom/lop-hoc-nghich-dao-mo-hinh-day-Như vậy, lớp học đảo ngược là một mô hình lớp học mà ở đó, tất cả các

ngược” ở đây được thể hiện ở cách triển khai các nội dung, mục tiêu dạy học

và người học Với mô hình này, giáo viên cung cấp bài giảng đã được số hóa

V ề đặc điểm:

dưỡng các mức nhận thức ở bậc cao: vận dụng, sáng tạo thông qua các hoạt động rèn luyện, thảo luận, phân tích, tư duy sáng tạo để giải quyết các vấn đề

Cuối cùng, với mô hình này, giáo viên chỉ đóng vai trò là người hướng

Quy trình th ực hiện:

Để tiến hành một tiết học theo mô hình lớp học đảo ngược, cần thực

đến lớp (ra hạn thời gian hoàn thành cụ thể)

Ý nghĩ :

như với lớp học truyền thống, giáo viên là người truyền đạt kiến thức, học

tác, giáo viên cũng có hướng dẫn, quan tâm và hiểu rõ từng học sinh hơn Từ

đó biết được điểm mạnh, điểm yếu của mỗi học sinh và có cơ sở đưa ra những

sinh

tác tăng lên cũng là lúc học sinh trở thành trung tâm của lớp học, thỏa mái đưa ra những ý kiến, nhận định cá nhân của mình, có điều kiện phát huy tối đa

được Vì có thể trực tiếp trao đổi trên Web học online

1.1.2.1 M ục tiêu

quan điểm, đường lối của Đảng, mục tiêu giáo dục, mục tiêu của cấp học và

Cuối cùng là về thái độ, trên nền tảng những kiến thức đó, môn Lịch sử hướng tới mục tiêu giáo dục nhân cách, tinh thần dân tộc, lòng yêu nước,

để học sinh có thể định hướng, lựa chọn nghề nghiệp trong tương lai

1.1.2.2 Nhi ệm vụ

Để đạt được các mục tiêu trên, đòi hỏi phải thực hiện được hai nhiệm

Để hoàn thành được những mục tiêu, nhiệm vụ đó thì việc đổi mới phương pháp, mô hình DHLS theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh,

thiết

1.1.3 Đặc trưng của kiến thức Lịch sử ở trường THPT

h ợp quy luật của xã hội oài người từ lúc con người và xã hội hình thành cho đến nay” [16-tr.139] Đó là những gì diễn ra trong quá khứ do đó con người

cũng kéo theo những sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử lùi về quá khứ và

ra một lần trong một không gian, thời gian nhất định, trong những không gian

điều này đã tạo ra những khó khăn lớn cho việc giảng dạy cũng như học tập

đặc điểm riêng, cụ thể và đặc biệt Chính điều này đòi hỏi việc trình bày lịch

loài người

và “luận” Phần “sử” là kiến thức về lịch sử đã diễn ra trong xã hội loài người:

chính là “tính hệ thống” và “tính thống nhất gi “sử” và uận”” của kiến

Để khôi phục lại bức tranh quá khứ đúng như nó đã từng diễn ra, người

năng lực cần thiết, luôn học hỏi và trau dồi, luôn hội nhập và sáng tạo, dám nghĩ, dám làm và phải đem những điều đó truyền đạt, rèn luyện lại cho người

1.1.4 Đặc điểm tâm lí, nhận thức của học sinh ở trường THPT

1.1.4.1 Đặc điểm tâm lí

Bước sang cấp THPT, học sinh có sự thay đổi về cả thể chất và tâm lí

c ầu tìm hiểu và tự đánh giá nh ng đặc điểm tâm lí của mình theo chu n mực đạo đức của xã hội, theo qu n điểm về mục đích cuộc sống,… tạo sự quan tâm sâu s ắc tới đời sống tâm lí, nh ng ph m chất nh n cách và năng ực riêng chính là bi ểu hiện của sự tự ý thức” [8-tr.73] Bên cạnh việc nhận thức

ý đến mình,…

có qu n điểm về tự nhiên, xã hội, về các nguyên tắc và quy tắc ứng xử, nh ng định hướng giá trị về con người” [8-tr.76] Các vấn đề như: thói quen đạo

đức, cái xấu - đẹp, cái thiện - ác, quan hệ giữa cá nhân với tập thể, giữa quyền

Ngoài ra, ở lứa tuổi này, học sinh đã ý thức được và có nhu cầu về lựa

ràng và đầy đủ, cần phải được bồi dưỡng thêm

1.1.4.2 Đặc điểm nhận thức

độ, vẫn còn mang tính phiến diện, một chiều, thiếu chiều sâu và thường đưa ra

định Học sinh đã biết phân loại trong ghi nhớ, sắp xếp lại tài liệu học tập theo

Năng ực phân tích, tổng hợp, so sánh, trừu tượng hóa phát triển cao giúp cho

h ọc sinh có thể ĩnh hội mọi khái niệm phức tạp và trừu tượng” [8-tr.72]

Nhìn chung, tâm lí và nhận thức của học sinh THPT có sự thay đổi lớn,

nhược điểm là chưa phát huy hết năng lực độc lập suy nghĩ của bản thân, còn

THPT

đoạn đất nước đang xây dựng, phát triển theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa trên con đường hội nhập thì giáo dục nói chung và giáo dục lịch sử

lói” xuất hiện những “làn gió mới”

Đại đa số các giáo viên phổ thông hiện nay vẫn giữ cách dạy học truyền

cũ, ngại làm mới cách dạy Với cách dạy học như vậy giáo viên và sách giáo

sáng tạo và yếu kém trong các kĩ năng, năng lực cần thiết Không có khả năng

động, tư duy sáng tạo củ người học; b i dưỡng cho người học năng ực tự

h ọc, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và chí vươn lên” [20-tr.2]

Nghị quyết số 29, Hội nghị Trung ương 8, Khóa XI đã xác định một

trong những nhiệm vụ trọng tâm là: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng củ người học; khắc phục ối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích

tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng ực Chuyển từ học chủ yếu tr n ớp s ng tổ chức hình thức học tập

đ dạng, ch các hoạt động ã hội, ngoại khó , nghi n cứu kho học Đ y mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học” [23]

theo hướng phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh Theo đó, học sinh là

trường pháp lí thuận lợi cho việc đổi mới phương pháp, hình thức dạy học nói

chung mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng hình thức dạy học mới – mô hình lớp học đảo ngược vào trong giảng dạy nói riêng

Th ứ nhất, mô hình lớp học đảo ngược nâng cao tính tích cực, chủ động của giáo viên và học sinh Với mô hình này, người giáo viên phải chủ

động trong việc tìm hiểu CNTT, các nguồn tư liệu để có thể thiết kế các bài

Th ứ hai, mô hình lớp học đảo ngược n ng c o kĩ năng sử dụng CNTT của giáo viên và học sinh Với đặc điểm buộc phải sử dụng tới sự hỗ trợ của

Th ứ ba, mô hình lớp học đảo ngược giúp phát triển các kĩ năng, năng

l ực cho học sinh Không còn đơn thuần là một lớp học thông thường “thầy

đọc – trò chép”, học sinh thụ động thu nhận kiến thức từ phía giáo viên Với

Như vậy, có thể nói mô hình lớp học đảo ngược đang và sẽ hỗ trợ đắc

độ tiếp thu khác nhau Và đây cũng là cơ sở để giáo viên có thể đưa mô hình

1.2 Cơ sở thực tiễn

“Dân ta phải biết sử ta Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”

Vậy thực tiễn của việc dạy – học môn Lịch sử ở trường THPT hiện nay như thế nào? Để có cơ sở đánh giá, chúng tôi đã thu thập thông tin qua

M ục đích: Tìm hiểu về thực trạng dạy – học lịch sử, thực trạng việc áp

Ph ạm vi: Chúng tôi tiến hành khảo sát đối với 20 giáo viên và 110 học

phương pháp, hình thức dạy học theo hướng phát triển năng lực và lấy học

đảo ngược, về mong muốn của giáo viên trong việc có nên áp dụng mô hình

sát đối với học sinh, phần Phụ lục) Với phiếu này, chúng tôi cũng tiến hành đưa ra 8 câu hỏi Trong đó, 4 câu đầu, chúng tôi khảo sát về phương pháp,

gặp phải khi mô hình được áp dụng và những đề xuất của học sinh dành cho

Đối với giáo viên: Khi tiến hành khảo sát lấy ý kiến của 20 giáo viên

thường xuyên sử dụng còn lại là rất ít khi sử dụng

sát đều cho rằng có rất có hiệu quả

Phương pháp, hình thức dạy học

Phương pháp, hình thức dạy học mới

Dạy học truyền thống

- Với mô hình lớp học đảo ngƣợc thì cả 20/20 giáo viên đều chƣa từng nghe nói đến và hiểu sai về mô hình này Trong đó, có 13 giáo viên đã hiểu về

Đối với học sinh: Khi tiến hành khảo sát đối với 110 học sinh về thực

chƣa từng áp dụng

- Trong khi đó, khi được hỏi về phương pháp, hình thức mà học sinh

(%)

phương pháp, hình thức dạy học mới Trong đó, phương pháp, hình thức mà

Có 81,8% học sinh chƣa từng và 18,2% học sinh đã từng đƣợc học theo

tôi đã tiến hành áp dụng mô hình này vào quá trình thực tập Còn trên thực tế

đình không có đủ điều kiện về kinh tế (25,5%), ở nhà thời gian vui chơi bị

- Mặc dù gặp phải những khó khăn kể trên, nhưng khi được hỏi về

Như vậy, hiện nay, việc dạy – học lịch sử ở trường THPT đang ngày càng được quan tâm, chú trọng Hàng năm các cuộc thi giáo viên dạy giỏi,

cũng đang dần tiếp cận với cái mới, trau dồi thêm cho bản thân mình nhiều kĩ năng, năng lực dạy học hơn nữa để phục vụ sự nghiệp trồng người

Tuy nhiên, từ kết quả cuộc khảo sát cho thấy:

chương trình cũ, kiểm tra, đánh giá cũng vẫn duy trì như cũ nhưng lại yêu

đến phát triển năng lực nhưng chương trình vẫn đang duy trì theo kiểu kiểm

động, sáng tạo ra những trò chơi hay, ý tưởng táo bạo, những phương pháp,

số lượng học sinh yêu thích bộ môn Lịch sử không chỉ không tăng mà còn

theo các phương pháp, hình thức mới đang rất được quan tâm thì sự du nhập

trường Tiểu học, Trung học đã áp dụng thí điểm mô hình này và đem lại kết

điều này không phải ở đâu cũng đáp ứng được

Chương trình giáo dục hiện nay đang tạo ra áp lực lớn cho học sinh vì có

Ti ểu kết chương 1

Trên cơ sở lựa chọn đề tài: “Sử dụng mô hình lớp học đảo ngược trong

d ạy học phần Lịch sử thế giới cận đại lớp 10 ở trường trung học phổ thông”,

chúng tôi đã tập trung nghiên cứu cơ sở lí luận của đề tài Thứ nhất, xuất phát

đảo ngược trong tương quan với dạy học truyền thống; khái quát các bước

trưng riêng của kiến thức lịch sử Đồng thời nhận xét về đặc điểm tâm lí, nhận

phương pháp, hình thức DHLS ở trường THPT hiện nay

làm thành cơ sở thực tiễn cho đề tài Qua cuộc khảo sát đó, chúng tôi nhận

Như vậy, trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực tiễn có thể khẳng định

nay là xu hướng mới mẻ Tuy nhiên, nó cũng hứa hẹn đem lại khả năng đổi