Thông qua đề tài, tác giả muốn góp phần làm rõ vai trò, trách nhiệm của các đối tượng tham gia thực hiện công tác bình đẳng giới, đồng thời cũng nâng cao nhận thức đối với bình đẳng gới
Trang 1VIỆN LÃNH ĐẠO HỌC VÀ CHÍNH SÁCH CÔNG
BÀI THU HOẠCH MÔN: GIỚI TRONG LÃNH ĐẠO VÀ QUẢN LÝ
“BÌNH ĐẲNG GIỚI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGHỆ AN THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP”
Họ và tên học viên: Phan Trọng Đông
Mã số học viên: AF211240 Lớp: A22
Khóa: K72
NG HỆ AN - 2021
Trang 2HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
VIỆN LÃNH ĐẠO HỌC VÀ CHÍNH SÁCH CÔNG
BÀI THU HOẠCH MÔN: GIỚI TRONG LÃNH ĐẠO VÀ QUẢN LÝ
“BÌNH ĐẲNG GIỚI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGH Ệ AN THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP”
Họ và tên học viên: Phan Trọng Đông
Mã số học viên: AF211240 Lớp: A22
Khóa: K72
NG HỆ AN - 2021
Trang 3Phần một Mở đầu
Bất bình đẳng giới hiện nay là một vấn đề ngày càng nhận được nhiều sự quan tâm từ xã hội Sự phát triển của xã hội khiến quan niệm về vấn đề bất bình đẳng có nhiều thay đổi Trong xã hội cũ, sự bất bình đẳng nam nữ dễ dàng được chấp nhận, thậm chí những người phụ nữ phải chịu hậu quả từ sự bất bình đẳng
đó cũng không hề có ý thức về quyền lợi của mình Bất bình đẳng giới đã gây
ra không ít các hậu quả xã hội, kìm hãm sự phát triển của xã hội Vì vậy, trong
xã hội hiện đại, vấn đề bất bình đẳng giới được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm với mục đích giảm thiểu sự bất bình đẳng giới, tìm cách tạo ra môi trường thuận lợi để phát triển năng lực của cả hai giới để phục vụ cho xã hội Ngày nay, các phong trào đòi bình đẳng giới ngày càng gia tăng, những định kiến và khuôn mẫu giới cũng đã có nhiều sự thay đổi
Trong những năm qua, mặc dù chúng ta đã đạt được những thành công đáng kể về chỉ số sức khỏe, giáo dục, thu nhập và cơ hội nghề nghiệp của phụ
nữ, nhưng vẫn còn một khoảng cách lớn về bình đẳng Xuất phát từ thực tiễn
đó, việc nghiên cứu thực trạng bình đẳng giới trong xã hội và tìm kiếm các giải pháp nhằm từng bước tăng cường hơn nữa vị thế bình đẳng cho các giới trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng hiện nay là hết sức cần thiết Mỗi cá nhân cần tìm hiểu và trang bị cho mình những kiến thức cơ bản
về vấn đề này để có cái nhìn khách quan và hiểu được trách nhiệm của mình trong việc góp phần làm giảm bất bình đẳng giới trong xã hội Với lí do đó, tác
giả xin trình bày vấn đề “Bình đẳng giới trên địa bàn tỉnh Nghệ An thực trạng
và giải pháp” làm bài thu hoạch môn Giới trong lãnh đạo, quản lý của Lớp cao
cấp lý luận chính trị
Thông qua đề tài, tác giả muốn góp phần làm rõ vai trò, trách nhiệm của các đối tượng tham gia thực hiện công tác bình đẳng giới, đồng thời cũng nâng cao nhận thức đối với bình đẳng gới trong xã hội trên địa bàn tỉnh Nghệ An Bài viết chắc chắn còn nhiều thiếu sót, em rất mong nhận được sự góp ý
của quý thầy cô Em xin chân thành cảm ơn!
Trang 4Phần hai NỘI DUNG
1 MỘT SỐ KHÁI NIỆM VỀ BÌNH ĐẲNG GIỚI
1.1 Giới và giới tính
Giới và giới tính là hai khái niệm có quan hệ mật thiết với nhau Sự phân biệt khái niệm “giới” và “giới tính” được quy định tại Điều 5 Luật Bình đẳng
giới năm 2006 như sau:
“1 Giới chỉ đặc điểm, vị trí, vai trò của nam và nữ trong tất cả các mối quan hệ xã hội
2 Gi ới tính chỉ các đặc điểm sinh học của nam, nữ”
Như vậy, khái niệm “giới” và “giới tính” giúp phân biệt đặc điểm của nữ
giới và nam giới để hiểu rõ thực chất và cơ chế hình thành các đặc điểm đó Sự khác nhau giữa “giới” và “giới tính” được thể hiện cụ thể qua các nội dung sau:
- “Giới tính” là khái niệm chỉ sự khác biệt giữa nam và nữ về phương diện sinh học, có sẵn từ khi sinh ra Còn “giới” đề cập đến vị trí, vai trò của nam và
nữ mà xã hội mong muốn, kỳ vọng
“Giới tính” mang tính ổn định cao và bị quy định bởi quy luật sinh học Còn “giới” được hình thành trong quá trình sống, học tập của con người từ khi còn nhỏ đến lúc trưởng thành
- Đặc điểm giới tính mang tính đồng nhất (ở mọi nơi trên thế giới đều
giống nhau) và khó thay đổi thì các đặc điểm giới lại rất đa dạng, phong phú và
có thể thay đổi ở từng quốc gia, dân tộc dưới sự tác động của các yếu tố xã hội [1, p 11]
1.2 Định kiến giới
Điều 5 Luật Bình đẳng giới năm 2006 ghi rõ: “Định kiến giới là nhận
th ức, thái độ và đánh giá thiên lệch, tiêu cực về đặc điểm, vị trí, vai trò và năng
l ực của nam hoặc nữ” Nói cách khác, đây là những suy nghĩ phổ biến của cộng
đồng xã hội về khả năng và công việc của nữ giới và nam giới, tức là những gì
nữ giới và nam giới có thể làm, cần làm và nên làm [1, p 13]
1.3 Vai trò giới
Trang 5Vai trò giới là tập hợp những hoạt động và hành vi ứng xử mà nam giới và
n ữ giới học được và thể hiện trong thực tế, dựa trên mong đợi từ phía xã hội đối với họ
Các vai trò giới là đa dạng (tùy thuộc vào vị trí và bối cảnh), thay đổi theo thời gian (tương ứng với sự thay đổi của điều kiện và hoàn cảnh) và thay đổi theo sự thay đổi của quan niệm xã hội (tương ứng với việc chấp nhận hoặc không chấp nhận một hành vi ứng xử vai trò nào đó) [1, p 15]
1.4 Phân biệt đối xử theo giới
Điều 5 Luật Bình đẳng giới năm 2006 của Việt Nam ghi rõ: Phân biệt đối
x ử về giới là việc hạn chê, loại trừ, không công nhận hoặc không coi trọng vai trò, v ị trí của nam và nữ, gây bất bình đẳng giữa nam và nữ trong các lĩnh vực của đời sống xã hội và gia đình [1, pp 19-20]
1.5 Bình đẳng giới
Bình đẳng giới là tình trạng không có sự phân biệt đối xử trên cơ sở giới tính (về quyền, trách nhiệm và cơ hội) Nhờ vậy, nữ giới và nam giới được tôn
trọng ngang nhau, được tiếp cận các nguồn lực như nhau, được thụ hưởng thành
quả như nhau, có cơ hội và điều kiện như nhau để nhận biết được các quyền con người của mình và khả năng đóng góp của bản thân vào sự phát triển kinh
tế, văn hóa, chính trị và xã hội của đất nước [1, pp 22-24]
2.1 Thực trạng bình đẳng giới trên địa bàn tỉnh Nghệ An
Tại Nghệ An, sau 10 năm thực hiện Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2011 – 2020, kết quả lồng ghép giới vào các lĩnh vực đời sống kinh
tế, chính trị và xã hội có nhiều chuyển biến tích cực Nhận thức về giới và bình đẳng giới của mỗi cá nhân, gia đình, cộng đồng, từ người lao động đến các nhà lãnh đạo, quản lý đã được nâng cao
Công tác phối hợp liên ngành thực hiện Chiến lược ngày càng chặt chẽ, thống nhất và đồng bộ, hiệu quả Tỉnh đã hình thành được bộ máy tổ chức làm
Trang 6công tác bình đẳng giới và Ban Vì sự tiến bộ của phụ nữ từ cấp tỉnh đến cơ sở
xã, phường Công tác kiểm tra, giám sát được quan tâm và duy trì góp phần thúc đẩy việc thực hiện các mục tiêu bình đẳng giới của tỉnh
Trong những năm qua, Nghệ An đã có những bước đột phá trong công tác quản lý nhà nước về Bình đẳng giới Đến nay đã có 21/28 tiêu chí thuộc các mục tiêu của Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới tỉnh Nghệ An giai đoạn 2011-2015, 2016-2020 đạt và vượt kế hoạch đề ra, chiếm tỷ lệ 75% so với kế hoạch đề ra Trong đó, một số tiêu chí như: Tỷ lệ nữ tham gia cấp ủy Đảng cấp xã; tỷ lệ nữ tham gia đại biểu Quốc hội; tỷ lệ nữ được tạo việc làm mới; tỷ lệ
nữ vùng nông thôn nghèo, dân tộc thiểu số được vay vốn ưu đãi; tỷ lệ nữ có trình độ tiến sỹ đều vượt cao Từ việc thực hiện lồng ghép có hiệu quả các mục tiêu, chỉ tiêu về bình đẳng giới vào kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh đã góp phần thúc đẩy các lĩnh vực chính trị, kinh tế, y tế, giáo dục, văn hoá-thông tin, thể dục thể thao, gia đình, củng cố quôc phòng an ninh trên địa bàn tỉnh
Một số tồn tại về công tác bình đẳng giới tại Nghệ An trong thời gian qua:
Hệ thống pháp luật chưa thật sự hoàn chỉnh, đồng bộ là một khó khăn trong công tác bình đẳng giới như: chính sách thực hiện nguyên tắc bình đẳng
về độ tuổi trong đề bạt, bổ nhiệm, luân chuyển, đào tạo…
Chưa có văn bản quy định cụ thể tỷ lệ nữ trong nguồn quy hoạch đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý trong chỉ tiêu chiêu sinh đào tạo trong các khóa đào tạo tại các trường lý luận chính trị, quản lý hành chính nhà nước, các khóa đào tạo sau đại học; cần nghiên cứu các chính sách cụ thể đối với cán bộ nữ về đào tạo, bố trí, sử dụng, đề bạt ở các vị trí lãnh đạo, quản lý
Các cơ quan chưa có sự phối hợp xây dựng hệ thống chỉ tiêu về lồng ghép giới trong hoạch định chính sách và xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội để địa phương có căn cứ thực hiện Nghiên cứu lồng ghép nội dung bình đẳng giới vào giảng dạy tại các bậc học, cấp học, ngành học, trong hệ thống các trường chính trị
Trang 7Chưa có cơ chế hỗ trợ về kinh phí và kỹ thuật để đào tạo đội ngũ cán bộ chuyên trách làm công tác bình đẳng giới ở cấp tỉnh, huyện, nhất là mở các lớp tập huấn cho các đối tượng khác nhau như: Thanh tra, phóng viên, biên tập viên, phát thanh viên các báo, đài và các cơ quan truyền thông; Cán bộ ngành
tư pháp, cán bộ pháp chế cấp tỉnh, huyện; cán bộ làm công tác tổ chức cán bộ của các sở, ban, ngành; hỗ trợ các chương trình dự án về thực hiện công tác bình đẳng giới, lồng ghép giới trên các lĩnh vực tại địa phương
Công tác tuyên truyền về về bình đẳng giới chưa đạt kết quả, chưa đa dạng hóa hình ảnh của nữ giới với các vai trò và vị thế trong thời kỳ đổi mới; kiểm soát chưa chặt chẽ, đang để các sản phẩm quảng cáo mang nội dung, hình ảnh định kiến giới trên các phương tiện truyền thông; chưa tổ chức thường xuyên kiểm tra, thanh tra, rà soát các cơ sở in ấn, xuất bản để phòng ngừa, xử lý việc xuất bản phát hành các sản phẩm vi phạm Luật Bình đẳng giới
Phụ nữ Nghệ An hiện nay chiếm hơn 50% dân số và tham gia vào mọi lĩnh vực của đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, đóng góp xứng đáng trong sự phát triển chung của toàn xã hội Trong những năm qua, quán triệt và thực hiện nghiêm quan điểm chỉ đạo của Trung ương về công các tán bộ nói chung, công tác cán bộ nữ nói riêng và thực hiện bình đẳng giới trong lĩnh vực chính trị, Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An đã ban hành và chỉ đạo triển khai, quán triệt nội dung các văn bản liên quan đến công tác cán bộ nữ, kế hoạch thực hiện lồng ghép công tác bình đẳng giới trên địa bàn tỉnh đến các cấp ủy đảng, chính quyền, cơ quan, đơn vị và cán bộ, đảng viên và nhân dân nhằm bảo đảm về quyền lợi của phụ nữ, tạo điều kiện để phụ
nữ cống hiến và tiến bộ
Ý thức được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, Phụ nữ Việt Nam nói chung và Nghệ An nói riêng đã không ngừng phấn đấu với mục tiêu của chiến lược Quốc gia Bình đẳng là tăng cường sự tham gia của phụ nữ vào các vị trí quản lý, lãnh đạo nhằm từng bước giảm dần khoảng cách giới trong lĩnh vực chính trị Từ phấn đấu nâng cao năng lực trong các lĩnh vực công tác đến đảm
Trang 8nhận các trọng trách, hầu hết các cán bộ nữ đều khẳng định được vai trò, vị trí, năng lực của mình và hiệu quả hoạt động ngày càng tăng Tỉ lệ nữ lãnh đạo ở
các cấp, các ngành ở tỉnh Nghệ An đã tăng lên trong những năm gần đây Hiện nay, cán bộ nữ lãnh đạo quản lý ở các Sở, Ngành cấp tỉnh và cán bộ
nữ lãnh đạo quản lý ở cấp huyện: 100% có trình độ chuyên môn Đại học trở lên; về lý luận chính trị: 100% có trình độ cử nhân, trung cấp, cao cấp lý luận chính trị hoặc tương đương
* Về tỉ lệ nữ cán bộ trong công tác quy hoạch: kết quả rà soát bổ sung quy hoạch các cấp, trong đó cán bộ nữ được quy hoạch như sau:
Nhiệm kỳ 2015-2020: Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh có 26/132 đồng chí, (chiếm tỉ lệ 19,7%); Ban Thường vụ Tỉnh ủy có 07/31 đồng chí (chiếm tỉ lệ 22,6%); Lãnh đạo Sở, Ban, Ngành cấp tỉnh có 120/555 đồng chí (chiếm 21,6%), lãnh đạo chủ chốt cấp huyện có 171/965 đồng chí (chiếm 17,7%)
Nhiệm kỳ 2020-2025: Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh có 24/123 đồng chí, (chiếm tỉ lệ 19,5%); Ban Thường vụ Tỉnh ủy có 07/29 đồng chí (chiếm tỉ lệ 24,1%); Lãnh đạo Sở, Ban, Ngành cấp tỉnh có 126/559 đồng chí (chiếm 22,5%), lãnh đạo chủ chốt cấp huyện có 179/1139 đồng chí (chiếm 15,7%)
Số cán bộ nữ được đề bạt, bổ nhiệm ở các cấp, ngành ngày càng tăng Giai đoạn 2015-2019, có 53 lượt cán bộ nữ được đề bạt, bổ nhiệm giữ các chức vụ
do ban thường vụ Tỉnh ủy quản lý
* Về tỉ lệ nữ tham gia Ban chấp hành, Ban thường vụ Đảng bộ tỉnh: Nhiệm kỳ 2015-2020: có 09/ 71 đồng chí (tỉ lệ 12,6%) tham gia Ban chấp hành; 02/15 đồng chí là nữ ủy viên Ban thường vụ Tỉnh ủy (tỉ lệ 13,3%) Nhiệm kỳ 2020-2025: có 12/64 đồng chí (tỉ lệ 18,75%) tham gia Ban chấp hành; 03/15 đồng chí là nữ ủy viên Ban thường vụ Tỉnh ủy (tỉ lệ 20%) Nữ lãnh đạo, quản lý trong diện Tỉnh ủy quản lý: 40/282 đồng chí (tỉ lệ 14,2%)
Bên cạnh đó, có 28/160 giám đốc, phó giám đốc, trưởng, phó các sở, ban ngành cấp tỉnh và tương đương (chiếm tỉ lệ 17,5%) Đội ngũ cán bộ nữ giữ chức vụ Trưởng, phó phòng và tương đương có 50/535 người (chiếm 9,3%) Ở
Trang 9cấp huyện, thành, thị hiện có 03/73 đồng chí là Thường trực cấp ủy (chiếm 4,1%); ủy viên Ban chấp hành Đảng bộ huyện là 115/708 đồng chí (chiếm 16,24% - tăng 0,7% so với nhiệm kỳ 2010-2015); ủy viên Ban Thường vụ cấp huyện tăng 0,5 % so với nhiệm kỳ trước Nữ phó chủ tịch HĐND có 05 đồng chí (chiếm 25%), nữ là Phó chủ tịch UBND có 05/51 đồng chí (chiếm 17,7%)
Tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội nhiệm kỳ 2016-2021 đạt 30,8%/30% kế hoạch
Ở cấp cơ sở, xã phường: Bí thư là nữ: 25/480 đồng chí (chiếm 5,2%); phó
bí thu: 86/800 (chiếm 10,75%); Ủy viên Ban thường vụ là 210/2204 đồng chí (chiếm 9,52%), ủy viên Ban chấp hành Đảng bộ xã, phường có 1287/6010 đồng chí (chiếm 21,41% - tăng 4,4% so với nhiệm kỳ trước)
2.2 Mục tiêu bình đẳng giới trên địa bàn tỉnh Nghệ An
Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về bình đẳng giới trên địa bàn tỉnh Thu hẹp khoảng cách giới, tạo điều kiện, cơ hội để phụ nữ và nam giới tham gia, thụ hưởng bình đẳng trong các lĩnh vực của đời sống xã hội, góp phần vào
sự phát triển bền vững của đất nước Xoá bỏ tư tưởng định kiến về giới, bảo đảm bình đẳng giới thực chất giữa nam và nữ về cơ hội, sự tham gia và thụ hưởng trên các lĩnh vực của đời sống xã hội và gia đình, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững của tỉnh Nghệ An
Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền, sự phối hợp của các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức kinh tế, đơn vị sự nghiệp, sự tham gia của mỗi cá nhân, từng gia đình và cả cộng đồng đối với công tác bình đẳng giới Huy động tối đa mọi nguồn lực để thực hiện có hiệu quả công tác bình đẳng giới
2.3 Một số giải pháp thực hiện công tác bình đẳng giới tại Nghệ An
2.3.1 Giải pháp chung
a Tăng cường trách nhiệm quản lý của chính quyền địa phương, vai trò tham gia, phối hợp của các Sở, ban, ngành, Mặt trận tổ quốc và các tổ chức chính trị xã hội trong việc nâng cao nhận thức, triển khai thực hiện và hoàn
Trang 10thiện thể chế về bình đẳng giới Đề cao vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu trong việc thực hiện các quy định về bình đẳng giới
b Nghiên cứu xây dựng, đề nghị cấp có thẩm quyền ban hành cơ chế, chính sách bảo đảm các nguyên tắc bình đẳng giới trên các lĩnh vực có liên quan Thực hiện lồng ghép các nội dung bình đẳng giới trong xây dựng chính sách, pháp luật và các chương trình, đề án, dự án, chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh
c Xây dựng và triển khai các Chương trình nhằm thúc đẩy bình đẳng giới: Truyền thông nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi về bình đẳng giới; tăng cường lồng ghép giới trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật; tăng cường
sự tham gia bình đẳng của phụ nữ vào các vị trí lãnh đạo và quản lý ở các cấp
d Đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền; ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác tuyền thông, nâng cao nhận thức, phòng ngừa và ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới Hàng năm, tổ chức triển khai Tháng hành động vì bình đẳng giới và phòng ngừa, ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới từ ngày 15 tháng
11 đến ngày 15 tháng 12
e Nâng cao năng lực cán bộ làm công tác bình đẳng giới, vì sự tiến bộ của phụ nữ ở các cấp, cơ sở cung cấp dịch vụ cho người bị bạo lực và các lực lượng tham gia, phối hợp trong công tác bình đẳng giới, phòng ngừa ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới Quan tâm công tác nghiên cứu, điều tra xã hội học về bình đẳng giới trên địa bàn tỉnh Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra liên ngành việc thực hiện pháp luật, chính sách, chương trình, mục tiêu về bình đẳng giới Thống kê số liệu về giới đảm bảo yêu cầu thống kê về giới của quốc gia Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm Luật Bình đẳng giới
g Tăng cường hợp tác quốc tế trong thực hiện các mục tiêu bình đẳng giới
vì sự tiến bộ của phụ nữ; tranh thủ sự hỗ trợ kỹ thuật, tài chính, chuyên môn của các nước, tổ chức, cá nhân nước ngoài trong lĩnh vực bình đẳng giới và phòng ngừa ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới
2.3.2 Giải pháp cụ thể