Các lễ hội phản ánh rất sinh động lịch sử dân tộc và các anh hùng cũng như khát vọng chinh phục thiên nhiên nhằm cải tạo cuộc sống của nhân dân, đồng thời thể hiện rõ nét đời sống tâm li
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI
TRUNG TÂM ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI TẠI ĐÀ NẴNG
TIỂU LUẬN MÔN HỌC
(TỔNG QUAN DU LỊCH)
Đề tài: Anh (chị) hãy:
1 Giới thiệu tài nguyên du lịch (tự nhiên và văn hoá) của Thủ đô Hà Nội;
2 Xác định loại hình du lịch & thị trường khách du lịch phù hợp với Hà Nội và
giải thích;
3 Phân tích những tác động (tích cực & tiêu cực) của du lịch đối với Hà Nội
Sinh viên thực hiện: Lê Hoàng Nhật
Ngành đào tạo: Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành
Địa điểm học: Đào tạo từ xa
Trang 21 Giới thiệu tài nguyên du lịch (tự nhiên và văn hoá) của Thủ đô Hà Nội.
Hà Nội hiện nay là thủ đô của Việt Nam, là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học và là một trong những đầu mối giao thông quan trọng của cả nước Ngoài
ra, Hà Nội còn là một trong hai trung tâm du lịch lớn nhất của quốc gia, đóng vai trò rất quan trọng trong việc phát triển du lịch của cả nước nói chung và Bắc bộ nói riêng
Chính vì là trung tâm du lịch lớn, nên có thể khẳng định rằng Hà Nội có một lượng tài nguyên du lịch (cả về tự nhiên và văn hóa) rất phong phú Vậy cụ thể các yếu tố trong hai loại tài nguyên ấy như sau:
- Về tài nguyên tự nhiên: Hà Nội có động Hương Tích được mệnh danh là “Nam Thiên đệ nhất động”, Vườn Quốc gia Ba Vì, những hồ nước nổi tiếng như các hồ
tự nhiên: Hoàn Kiếm, hồ Tây hay hồ nhân tạo như Đồng Mô, Suối Hai, với phong cảnh rất hữu tình Vì vậy hiện nay, ven các hồ - kết hợp với cảnh quan thiên nhiên khác như suối, thác, hay cảnh quan văn hóa, thường được lựa chọn để xây dựng các khu nghỉ dưỡng, liên hợp thể thao, khu vui chơi giải trí, nghỉ dưỡng cuối tuần như Thác Đa, Khoang Xanh - Suối Tiên, Nguồn nước khoáng ở Ba Vì cũng
là một tiềm năng với đa dạng thành phần hóa học, độ khoáng hóa, có vai trò lớn đối với du lịch an dưỡng, chữa bệnh, sản xuất nước uống
- Về tài nguyên văn hóa: với lịch sử kéo dài cả ngàn năm, nên Hà Nội nghiễm nhiên trở thành nơi tập trung nhiều di tích lịch sử - văn hóa, lễ hội, làng nghề truyền thống, rất đặc sắc, phong phú và đa dạng cả về nguồn gốc lẫn loại hình,
có giá trị lớn đối với hoạt động tham quan du lịch của nước ta, cụ thể bao gồm như sau:
Trang 3+ Các di tích lịch sử văn hóa.
Cho đến nay, theo ước tính trên địa bàn Hà Nội có khoảng hơn 2000 di tích lịch sử văn hóa với mật độ 2 di tích/km2 với số lượng lớn đã được cấp bằng công nhận di tích quốc gia
• Di tích lịch sử: có số lượng lớn với nhiều di tích nổi tiếng như Thành Cổ Loa,
Gò Đống Đa, Khu di tích Phủ Chủ tịch, nhà tù Hỏa Lò, Thành cổ Hà Nội, Đặc biệt, phải kể đến Khu di tích Hoàng Thành Thăng Long, đây là công trình kiến trúc
đồ sộ, được các triều đại vua chúa xây dựng trong nhiều giai đoạn lịch sử và đã trở thành một trong những di tích quan trọng bậc nhất trong hệ thống các di tích Việt Nam, là nơi ghi dấu rất nhiều sự kiện lịch sử quan trọng, có tính liên tục của di sản với tư cách là một trung tâm quyền lực, và các tầng di tích di vật đa dạng phong phú, sinh động, chính vì thế, vào năm 2010, Hoàng Thành Thăng Long đã chính thức được công nhận là Di sản Văn hóa thế giới
• Di tích kiến trúc nghệ thuật: một trong những công trình kiến trúc nghệ thuật nổi tiếng là Văn Miếu Quốc Tử Giám được xây dựng vào năm 1070 với đầy vẻ tôn nghiêm Kế đến là hệ thống các ngôi chùa gắn liền với đời sống tâm linh của người Việt, vó tính nghệ thuật cao như: chùa Trấn Quốc, chùa Tây Phương, chùa Non Nước Ngoài ra, công trình Đình là nơi thực hiện các chức năng hành chính, tín ngưỡng, văn hóa, có ý nghĩa quan trọng đối với đời sống của cộng đồng người Việt, trong đó có thể kể đến như Đình Tây Đằng, Chu Quyến,
Nhà thờ Ki Tô Giáo được xây dựng vào thế kỉ XIX theo lối Gothic, đồng thời có nét độc đáo trong sự kết hợp với yếu tố bản địa (chạm khắc trên gỗ, đá, hình tứ quí, ) có thể kể đến như Nhà thờ Lớn Hà Nội, Nhà thờ Cửa Bắc,
Các đền thờ ở Hà Nội là sự kết hợp hài hòa giữa mây trời, tạo nên phong cảnh hữu tình hấp dẫn lòng người, trong đó có thể kể đến như đền Ngọc Sơn, đền Voi Phục, đền Quán Thánh,
Trang 4Cuối cùng, không thể không nhắc đến những khu phố hay làng cổ ở Hà Nội là một trong những địa điểm du lịch độc đáo, góp phần thu hút du khách trong nước và quốc tế
+ Các lễ hội truyền thống.
Hà Nội rất nổi tiếng với nhiều lễ hội truyền thống, là cái nôi của lễ hội nông
nghiệp và lễ hội lịch sử Cho dù có một vài khác biệt nhất định, song các loại hình
lễ hội ở đây vẫn ít nhiều mang tính đại diện cho cả nước
Lễ hội ở Hà Nội thường diễn ra vào mùa xuân, với khí hậu mát mẻ, thời gian tương đối dài nên có khả năng thu hút không chỉ khách nội bộ mà còn từ các vùng khác và đặc biệt là khách quốc tế
Các lễ hội phản ánh rất sinh động lịch sử dân tộc và các anh hùng cũng như khát vọng chinh phục thiên nhiên nhằm cải tạo cuộc sống của nhân dân, đồng thời thể hiện rõ nét đời sống tâm linh với đặc trưng văn hóa của người Việt Có thể kể đến các lễ hội như lễ hội Cổ Loa, lễ hội chùa Hương, lễ hội đền Hai Bà Trưng, trong
đó không thể không nhắc tới hội Gióng - một lễ hội đã mang tầm vóc quốc gia với
ý nghĩa tưởng niệm chiến công của người anh hùng Thánh Gióng và sâu xa hơn là giáo dục lòng yêu nước, ý chí quật cường của dân tộc Vì thế vào năm 2010, hội Gióng ở đền Phù Đổng và đền Sóc đã được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Phi vật thể của nhân loại
Cho tới nay, có tới 90% di tích được xếp hạng ở Hà Nội là đền, đình, chùa Đây chính là những nơi tổ chức các lễ hội và đã trở thành nét sinh hoạt văn hóa không thể thiếu của đại đa số người Hà Nội Nhưng trên hết, những lễ hội ấy đã không còn bị bó hẹp trong một làng, một thôn, một huyện, mà đã lan rộng ra cả một vùng rộng lớn Có thể khẳng định rằng, các lễ hội truyền thống luôn góp phần giúp ngành du lịch quảng bá bản sắc văn hóa dân tộc tới bạn bè thế giới
+ Các làng nghề truyền thống
Trang 5Là vùng có lịch sử phát triển lâu đời nên Hà Nội có rất nhiều làng nghề truyền thống, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch
Các sản phẩm ở những làng nghề này rất đặc sắc, dẫu trải qua thăng trầm của thời gian nhưng vẫn có thể duy trì cho đến ngày nay Các làng nghề tiêu biểu như sau: Làng gốm Bát Tràng, làng lụa Vạn Phúc, làng sơn mài - khảm trai Chuôn Ngọ, làng mộc - chạm khắc Chàng Thôn, làng đúc đồng Ngũ Xã,
Đến với các làng nghề, ngoài những mặt hàng lưu niệm có giá trị cho du khách sau mỗi chuyến đi, còn đem lại những hiểu biết về nghệ thuật, văn hóa, lịch sử, thậm chí cả những trải nghiệm thú vị
+ Các loại hình biểu diễn sân khấu dân tộc
Hà Nội là trung tâm văn hóa của cả nước và từng là thủ đô của nhiều triều đại phong kiến Việt Nam nên đây cũng là nơi phát sinh và phát triển các dòng ca múa nhạc cung đình lẫn dân gian với nhiều nhạc cụ khác nhau như trống cơm, tiêu, sáo, đàn tranh,
Hầu hết các loại nhạc phổ biến ở Đồng bằng sông Hồng là ngâm thơ, hát ru, hát ví, trống quân, đều phổ biến tại Hà Nội Mặc dù vậy, đặc sắc nhất đối với nơi đây là hát ả đào (hay còn gọi là ca trù) Ca trù có nguồn gốc từ cửa đình, vốn là cách thể hiện của đào kép đáp ứng nhu cầu của dân làng trong những ngày lễ hội
Với hơn mười thế kỉ tồn tại, ca trù đã trở thành một bộ phận nghệ thuật độc đáo trong nền văn hóa dân tộc, đỉnh cao của âm nhạc cổ truyền, có thể giãi bày được tâm sự, thể hiện được ý nguyện của con người, dẫu mang tính hàn lâm nhưng lại được nuôi dưỡng, tồn tại và phát triển trong lòng nhân dân lao động Với những yếu tố đặc biệt ấy, ca trù đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp
Ngoài ra, không thể không nhắc tới múa rối nước là loại hình nghệ thuật đặc sắc
và có nguồn gốc từ lâu đời, thường lấy mặt nước làm sân khấu, được biểu diễn ở
Trang 6đình làng – nơi có hồ nước làm cảnh Mỗi con rối biểu diễn đều được chế tác bằng
gỗ, sơn không thấm nước, và được các diễn viên đứng sau buồng trò điều khiển bằng hệ thống dây Múa rối nước tạo ra sự thích thú cho khán giả trong nước cũng như quốc tế ngay từ không gian biểu diễn cho tới tiết tấu đầy chất dân gian
Là môn nghệ thuật hết sức độc đáo, thể nói múa rối nước đã phản ánh được dấu ấn nền văn minh lúa nước của dân tộc ta
+ Văn hóa ẩm thực
Văn hóa ẩm thực ở Hà Nội rất phong phú, thể hiện sản sắc văn hóa đặc trưng của người dân ở miền Bắc Người dân nơi đây rất coi trọng ăn uống và đã biến ăn uống trở thành một sự thưởng thức đầy tinh tế Món ăn của người Hà Nội được chế biến
từ nguyên liệu của chính địa phương, tưởng chừng rất dân giã nhưng lại rất đặc sắc
và cầu kỳ Vì vậy, ở Hà Nội đã có nhiều món ăn trở thành những đặc sản nổi tiếng như bánh cuốn Thanh Trì, chả Cá Lã Vọng, bánh tôm Hồ Tây nem, phở, bún thang,
+ Ngoài ra, Hà Nội còn có những bảo tàng lớn như: Bảo tàng Hà Nội, bảo tàng lịch sử Việt Nam, bảo tàng phụ nữ Việt Nam, giúp du khách có cơ hội khám phá
và tìm hiểu nền văn hóa cũng như lịch sử hình thành – phát triển của Việt Nam nói chung và Hà Nội nói riêng
2 Xác định loại hình du lịch & thị trường khách du lịch phù hợp với Hà
Nội và giải thích
- Về loại hình du lịch:
Như đã trình bày, chúng ta có thể thấy được rằng Hà Nội có một lượng tài nguyên
tự nhiên và văn hóa rất đỗi dồi dào và phong phú, nên có thể khẳng định rằng hầu hết các loại hình du lịch phổ biến hiện nay đều phù hợp với Hà Nội Bởi việc triển khai gần như toàn bộ các loại hình du lịch cùng với sự kết hợp hài hòa giữa chúng mới có thể phát huy tối đa những tiềm năng và giá trị mà tài nguyên của Hà Nội mang lại Ví dụ khu vực trung tâm thành phố có nhiều di tích lịch sử và kiến trúc
Trang 7nghệ thuật, bảo tàng, nền ẩm thực đa dạng, nên hoàn toàn có thể phát triển mạnh loại hình du lịch văn hóa, du lịch khám phá và du lịch ẩm thực,
Trong khi đó, khu vực các quận, huyện ven đô hay ngoại thành vốn là nơi giao hòa giữa cảnh quan văn hóa như đền, đình, làng cổ, và cảnh quan thiên nhiên nên có thể phát triển các loại hình du lịch như: du lịch tâm linh hay du lịch nghỉ dưỡng, du lịch kết hợp, du lịch nông nghiệp, du lịch MICE, du lịch trải nghiệm, Một ví dụ
cụ thể trong khu vực này là huyện Ba Vì, đây vốn là nơi có nhiều di tích lịch sử lâu đời cùng phong cảnh thiên nhiên hữu tình, nên có thể cùng một lúc đẩy mạnh các loại hình du lịch như du lịch nghỉ dưỡng, du lịch sinh thái, du lịch mạo hiểm hoặc
du lịch cộng đồng theo hướng du lịch xanh, có trách nhiệm và bền vững,
- Về thị trường du lịch:
Có thể khẳng định rằng: chiến lược đến năm 2030 là ưu tiên phát triển du lịch nội địa, tất là Hà Nội cũng đang nằm trong xu thế ấy Bởi qua tác động của COVID 19 hay những biến động phức tạp trên thế giới hiện nay, ngành du lịch và cộng đồng doanh nghiệp đều nhận thấy rằng du lịch là một hướng đi căn cơ và là trụ cột chắc chắn đẻ ngành du lịch phát triển bền vững
Bởi thực tế cho thấy với thị trường đầy tiềm năng xấp xỉ 100 triệu dân, luôn sở hữu mức độ sẵn sàng đi du lịch rất nhiều cả trong và ngay sau đại dịch, hay một thống kê gần đây cho thấy, tổng 8 tháng của năm 2022, tổng khách du lịch đến Hà Nội ước đạt 12,38 triệu lượt du khách, trong đó, khách du lịch quốc tế ước đạt 582.000 lượt, khách nội địa ước đạt 11,8 triệu lượt, vậy rõ ràng, thị trường du lịch nội địa chính là thị trường phù hợp với Hà Nội ngay lúc này Chưa kể, theo báo cáo tháng 1/ 2021 của UNWTO, 92% người được khảo sát chọn du lịch nội địa hay khoảng cách gần Điều này càng cho thấy khách nội địa đang mỗi lúc ưa chuộng du lịch trong nước nhiều hơn Nắm bắt được xu hướng ấy, theo mục tiêu
đề ra, Hà Nội đã tập trung khai thác là người dân đang sinh sống, làm việc trên địa bàn thành phố, kế đến là tại các tỉnh, thành phố ven vùng Thủ đô Sau đó tiếp tục
mở rộng đối tượng khách đến từ các thị trường du lịch trọng điểm miền Trung, miền Nam, Thành phố Hồ Chí Minh,
Trang 8Việc chuyển trọng tâm thị trường du lịch nội địa cũng là một cơ hội và thách thức đầy đặc biệt thúc đẩy những nhà quản lý và làm du lịch phải thích ứng linh hoạt, tạo ra nhiều hoạt động cũng như loại hình du lịch khác nhau để khiến chính những
du khách ngay trong địa bàn Thủ đô vẫn cảm thấy mới mẻ, không bị nhàm chán Đồng thời, giúp những du khách ở các địa phương khác cũng có cơ hội tham gia những loại hình du lịch đa dạng, phong phú, mà trước đây, vẫn chưa quá thịnh hành tại Việt Nam nói chung và Hà Nội nói riêng
Ngoài ra, việc tiếp cận thị trường du lịch nội địa cũng là một cách để những nhà quản lý và làm du lịch truyền tải được những thông điệp mang tính nhân văn, chẳng hạn như giúp du khách hiểu thêm về du lịch có trách nhiệm, gắn liền với phát triển bền vững khi tiếp cận các loại hình du lịch gắn liền với tài nguyên thiên nhiên, hay nâng cao lòng tự hào dân tộc cũng như sự hiểu biết về lịch sử, ý thức bảo tồn các giá trị truyền thống khi tiếp cận các tài nguyên văn hóa
3 Phân tích những tác động (tích cực & tiêu cực) của du lịch đối với Hà
Nội
Du lịch là một ngành đã và đang có những bước chuyển mình ngoạn mục, mang về nhiều lợi ích và những mặt tích cực cho không chỉ những người làm du lịch mà còn cho nhân dân và đóng góp cho sự phát triển của Hà Nội Tuy nhiên bên cạnh
đó, cũng tồn tại những mặt trái, những phát sinh tiêu cực cũng đang tồn tại song song và vẫn đang trở thành vấn đề khó giải quyết triệt để Cụ thể hai tác động tích cực lẫn tiêu cực của ngành du lịch đối với Hà Nội được thể hiện rất rõ trên ba mặt nổi trội, đó là: văn hóa - xã hội, kinh tế và môi trường
- Về văn hóa – xã hội:
+ Tích cực: Văn hóa chính là yếu tố cấu thành cũng như lối cuốn khách du lịch
Thực tế cho thấy, nhờ nhu cầu tìm hiểu và khám phá của con người mà văn hóa đã đem lại cho ngành du lịch một nguồn thu nhập lớn Mặt khác, du lịch chính là một phương tiện vô cùng hiệu quả để quảng bá hình ảnh đẹp về văn hóa cũng như con người Hà Nội với phẩm chất thanh lịch đến mọi miền đất nước cũng như bạn bè quốc tế Chính sự thu hút khách du lịch sẽ kéo đến những “luồng gió” mới, tạo ra
Trang 9sự giao thoa - kết hợp độc đáo giữa các nền văn hóa khác nhau Sự giao thoa ấy cũng góp phần loại bỏ những hủ tục lạc hậu, đưa nền văn hóa thêm đặc sắc, độc đáo và hiện đại
Du lịch còn giúp cho mỗi du khách biết đến và ý thức hơn trong việc phát huy, bảo tồn những tinh hóa văn hóa, nhất là tại Hà Nội nói riêng và khu vực Đồng bằng sông Hồng nói chung, vốn là nơi sản sinh ra những nét đẹp mang tính đại diện cao
về lối sống, phong tục, những kinh nghiệm quý giá, làng nghề công truyền thống, các loại hình nghệ thuật xưa, Đồng thời nâng cao ý thức bảo tồn các di tích của quốc gia vốn đang có nguy cơ xuống cấp trầm trọng trên địa bàn thành phố Hà Nội, nhờ vào ảnh hưởng của du lịch cũng như các hoạt động tham gia du lịch khác nhau mà có thể giúp các công trình ấy được tu bổ nâng cấp trở lại
Du lịch phát triển còn làm giảm sự di cư của người dân từ vùng này sang vùng khác bởi vì du lịch phát triển khiến người dân địa phương có nhiều việc làm hơn, thu nhập ổn định, kinh tế phát triển mà không phải đi xa xứ vì chính mỗi làng cổ, huyện, xã, của thành phố đều là nơi có tiềm năng lớn để phát triển du lịch cộng đồng hay du lịch trải nghiệm Những loại hình du lịch này vốn đều đề cao vai trò không thể thiếu của người dân bản địa trong việc tham gia vào quá trình kinh doanh, quảng bá hình ảnh điểm đến, cung cấp dịch vụ du lịch mang tính đặc trưng
Và một điều không thể thiếu, đó là du lịch giúp cho Hà Nội trở thành một điểm đến lý tưởng trong việc nâng cao dân trí, nâng cao trình độ văn hóa cho cả khách
du lịch lẫn người dân địa phương và cả người làm du lịch Chưa kể, đó là càng tham gia các hoạt động du lịch văn hóa, bằng nhiều hình thức tiếp thu và trải nghiệm, sẽ giúp góp phần nâng cao lòng tự hào dân tộc, tự tôn dân tộc cũng như tinh thần yêu nước của du khách nội địa
+ Tiêu cực: Bên cạnh những ảnh hưởng tích cực, những ảnh hưởng tiêu cực của du
lịch đối với nền văn hóa của Hà Nội cũng hiện diện rất rõ nét Một thực trạng đáng nói, đó là về lý thuyết, dù du lịch sẽ giúp các công trình, di tích lịch sử văn hóa (kể
cả đã xuống cấp hay chăng) được tu bổ và nâng cấp, nhưng có nhiều đơn vị kinh doanh muốn tối đa hóa lợi nhuận nên chỉ tập trung vào làm cách nào để thu hút du khách nhiều nhất có thể mà phớt lờ đi việc sửa chữa
Trang 10Tiếp đến, nếu không thận trọng, biết cách “hòa nhập chứ không hòa tan”, tức tiếp thu, học hỏi những điều tốt đẹp từ bên ngoài, gạn lọc những “hạt sạn” phản văn hóa, đồng thời không quên giữ gìn những nét tinh túy của bản sắc Hà Nội, sẽ dễ dàng gây ra sự tha hóa, biến chất về văn hóa Ví dụ một bộ phận những người hoạt động trong lĩnh vực ẩm thực ở Hà Nội, vì nhiều yếu tố khách quan lẫn chủ quan
mà đã đánh mất đi nét đẹp trong ứng xử văn hóa, dẫn tới tình trạng xuất hiện những câu như: “bún mắng, cháo chửi, ốc lắm mồm”, đồng thời hạ thấp đi
những giá trị nhân văn mà du lịch đem lại Hay một ví dụ như những làng nghề của Hà Nội, qua những năm gần đây đã có xu hướng phát triển gắn với loại hình
du lịch cộng đồng, du lịch nông thôn Tuy nhiên, trong nền kinh tế thị trường, nhiều làng nghề đã bị thương mại hóa, hỗn tạp giữa không gian của nghề và không gian sống của dân cư Các yếu tố truyền thống lại không được bảo tồn đúng cách, hoạt động du lịch làng nghề vì vậy cũng còn tự phát, đoan giản và chưa phát huy hết giá trị của làng nghề
Ngoài ra, du lịch phát triển dẫn đến lượng khách du lịch quốc tế đến Hà Nội rất đông Tuy nhiên, vì đặt chân đến một đất nước lạ và chưa kịp tìm hiểu về văn hóa, phong tục của Việt Nam nên dễ vi phạm các quy tắc chuẩn mực chung, có những hành động, trang phục, cách ứng xử không phù hợp, ảnh hưởng đến thuần phong
mỹ tục của dân cư địa phương Và điều này cũng xuất hiện ở một bộ phận khách
du lịch nội địa từ nhiều vùng, miền, địa phương khác, khi đến Hà Nội, cho dù họ không phải không hiểu về văn hóa cũng như những quy tắc chuẩn mực, nhưng vì nhiều lý do, chẳng hạn như ý thức hệ, lối sống khó thay đổi, dẫn tới tình trạng gây ra những hình ảnh khá phản cảm ở những công trình công cộng hay địa điểm
du lịch
Cuối cùng, sự phát triển của ngành du lịch làm gia tăng nạn buôn bán đồ cổ trái phép, nạn cướp giật,…
- Về kinh tế:
+ Tích cực: Du lịch tham gia tích cực vào quá trình tạo nên thu nhập quốc dân
(kích thích sản xuất tiêu dùng và phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng, vật chất kĩ thuật của ngành du lịch nói riêng và các ngành kinh tế khác nói chung giúp hoàn thiện