ĐẠI HỌC HUẾTRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc CHỦ ĐỀ TIỂU LUẬN CHUYÊN ĐỀ “Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng và sá
Trang 1ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
CHỦ ĐỀ TIỂU LUẬN CHUYÊN ĐỀ
“Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng
và sáng kiến kinh nghiệm trong nhà trường”
CHO LỚP BỒI DƯỠNG NGHIỆP VỤ QUẢN LÝ
Anh/chị hãy đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng và sáng kiến kinh nghiệm tại đơn vị nơi anh/chị công tác hoặc đơn vị anh/chị quan tâm Phân tích một giải pháp theo anh/chị là hiệu quả nhất
*******************************
Trang 2NỘI DUNG BÀI LÀM
I ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong thời đại ngày nay, các hoạt động giáo dục (HĐGD) và việc nâng cao chất lượng giáo dục, dạy học không thể chỉ dựa trên kinh nghiệm mà phải dựa trên cơ sở khoa học và nghiên cứu khoa học (NCKH) Tại cuộc họp báo giới thiệu chỉ thị số 296CTTTg của thủ tướng chính phủ về đề án đổi mới giáo dục giai đoạn 2010 - 2012, Bộ GD và ĐT nhấn mạnh đẩy mạnh nghiên cứu khoa học
vì nó khá quan trọng trong hệ thống chương trình giáo dục Do đó, vai trò của hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng và SKKN là rất cần thiết cho
sự đổi mới hoạt động dạy học và giáo dục tại trường phổ thông Bài viết này nêu lên thực trạng hoạt động quản lý NCKHSPUD và SKKN, qua đó đưa ra một
số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động NCKHSPUD và SKKN
ở trường THPT
Mục tiêu:
- Hiểu được chu trình, khung nghiên cứu, khái niệm, các phương pháp để thực hiện NCKHSPUD VÀ SKKNGD nhàm thực hiện quản lý cac hoạt động NCKH
VÀ SKKN trong nhà trường
- Áp dụng chu trình NCKHSPUD và SKKN để xác định đề tài, thu thập, phân tích dữ liệu, lựa chọn thiết kế nghiên cứu, lập kế hoạch NCKHSPUD và SKKN
- Lập kế hoạch tổ chức các hoạt động NCKH trong nhà trường, thực hiện, đánh giá đề tài NCKHSPUD và SKKN của giáo viên trong trường, khuyến khích tạo điều kiện cho giáo viên áp dụng NCKHSPUD và SKKN vào thực tế nhằm cải thiện chất lượng giáo dục và dạy học
Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu lý luận
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
II NỘI DUNG
NCKH là một hoạt động nhận thức đặc biệt nhằm tìm kiếm, phát hiện bản chất
sự vật hiện tượng giúp nhà giáo dục hiểu biết được kiểm chứng bởi tư duy khoa
Trang 3học, nhằm phát triển các quy luật giáo dục để từ đó áp dụng các kết quả NCKH vào giáo dục nhằm nâng cao chất lượng giáo dục
Hoạt động NCKHSPUD&SKKN là một trong những công việc thường xuyên của GV nhằm góp phần nâng cao chất lượng và đổi mới phương pháp dạy học,
từ đó nâng cao chất lượng đào tạo của các trường
NCKHSPƯD là một chu trình liên tục tiến triển Chu trình này bắt đầu bằng việc quan sát thấy có các vấn đề trong qúa trình dạy học ở trường, lớp của giáo viên
từ đó nghĩ đến các giải pháp thay thế nhằm cải thiện hiện trạng Sau đó, thử nghiệm những giải pháp thay thế này trong lớp học hoặc trường học Cuối cùng
tiến hành kiểm chứng xem những giải pháp thay thế đó có hiệu quả hay không Đây chính là bước cuối cùng của chu trình suy nghĩ - thử nghiệm - kiểm chứng
Việc hoàn thiện một chu trình suy nghĩ - thử nghiệm - kiểm chứng trong NCKHSPƯD giúp phát hiện được những vấn đề mới như:
- Các kết quả tác động tốt tới mức nào?
- Điều gì xảy ra nếu tiến hành tác động trên đối tượng khác? Có cần điều
chỉnh tác động không?
- Liệu có cách thức tác động khác hiệu quả hơn không?
Trang 4Như vậy, NCKHSPƯD là một chu trình tiếp diễn không ngừng và dường như không có kết thúc Giáo viên tham gia NCKHSPƯD có thể liên tục làm cho bài dạy của mình cuốn hút và hiệu quả hơn
Hơn nữa, khác với sáng kiến kinh nghiệm, qui trình thực hiện NCKHSPƯD cung cấp cho GV và CBQLGD phương pháp luận Nó là công cụ sắc bén để chỉ dẫn GV và CBQLGD trong công tác dạy học, tổ chức, quản lý nhà trường Nắm vững qui trình thực hiện NCKHSPƯD không chỉ có nghĩa đối với các nhà nghiên cứu KHGD chuyên nghiệp, mà còn đối với các GV/CBQLGD trong các lĩnh vực hoạt động thực tiễn
Lợi ích của NCKHSPƯD, khi được áp dụng đúng cách trong nhà trường:
- Phát triển tư duy của GV một cách hệ thống theo hướng giải quyết vấn đề
mang tính nghề nghiệp để hướng tới sự phát triển của trường học
- Tăng cường năng lực giải quyết vấn đề và đưa ra các quyết định về
chuyên môn một cách chính xác
- Khuyến khích GV nhìn lại quá trình và tự đánh giá.
- Tác động trực tiếp đến việc dạy học và công tác quản lí giáo dục (lớp học,
trường học)
- Tăng cường khả năng phát triển chuyên môn của giáo viên Giáo viên
tiến hành NCKHSPƯD sẽ tiếp nhận chương trình, phương pháp dạy học mới một cách sáng tạo, có phê phán
Để có thể tiến hành NCKHSPƯD có hiệu quả trong các tình huống thực tế,
GV và CBQLGD cần nắm rõ quy trình NCKHSPƯD Quy trình này được
mô tả dưới dạng một khung gồm 7 bước như sau:
Khung nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng:
Trang 51 Hiện trạng
GV - người nghiên cứu tìm ra những hạn chế của hiện trạng trong viêc dạy - học, QLGD và các hoạt động khác trong nhà trường; xác định các nguyên nhân gây ra hạn chế đó, lựa chọn một nguyên nhân mà mình muốn thay đổi
2 Giải pháp
thay thế
GV - người nghiên cứu suy nghĩ về các giải pháp thay thế cho giải pháp hiện tại và liên hệ với các ví dụ đã được thực hiện thành công có thể áp dụng vào tình huống hiện tại
3 Vấn đề
nghiên cứu
GV - người nghiên cứu xác định các vấn đề cần nghiên cứu (dưới dạng câu hỏi) và nêu các giả thuyết
4 Thiết kế
GV - người nghiên cứu lựa chọn thiết kế phù hợp để thu thập dữ liệu đáng tin cậy và có giá trị Thiết kế bao gồm: xác định nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm, quy mô nhóm, thời gian thu thập dữ liệu
5 Đo lường
GV - người nghiên cứu xây dựng công cụ đo lường và thu thập
dữ liệu theo thiết kế nghiên cứu
6 Phân tích
GV - người nghiên cứu phân tích các dữ liệu thu được và giải thích để trả lời các câu hỏi nghiên cứu Giai đoạn này có thể sử dụng các công cụ thống kê
7 Kết quả GV - người nghiên cứu đưa ra câu trả lời cho câu hỏi nghiên cứu,
đưa ra các kết luận và khuyến nghị
Một đề tài NCKHSPƯD tốt là đề tài có tính khả thi, vấn đề nghiên cứu thú vị và nghiên cứu chứa đựng các yếu tố mới, nghiên cứu đáp ứng các tiêu chuẩn đạo đức và các kết quả nghiên cứu có ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục và dạy học trong nhà trường
Cái mới trong NCKHSPƯD đó là:
- mới về ý tưởng,
- mới về cách tiếp cận,
Trang 6- mới về phương pháp,
- mới về kết quả,
- hoặc mới về cách diễn giải, bình luận
Như vậy, để đánh giá một NCKHSPƯD có thể dựa trên các tiêu chuẩn sau:
- Mục đích, mục tiêu nghiên cứu rõ ràng
- Quá trình nghiên cứu được chi tiết hóa,
- Thiết kế nghiên cứu được hoạch định một cách chi tiết
- Giới hạn (phạm vi nghiên cứu) nghiên cứu được trình bày rõ ràng
- Đảm bảo tiêu chuẩn đạo đức nghiên cứu (sao chép, tự tạo dữ liệu)
- Kết quả nghiên cứu được trình bày một cách rõ ràng, rành mạch, không
mơ hồ
- Các kết luận được chứng mình, bình luận với các nghiên cứu trước có nền tảng và cơ sở vững chắc
- Những kinh nghiệm của người nghiên cứu được phản ánh
Phương pháp nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng
Trong NCKHSPƯD có nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng: cả hai cách tiếp cận nghiên cứu này đều có điểm mạnh và điểm yếu nhưng đều nhấn mạnh việc nhìn lại quá trình của GV về việc dạy và học, năng lực phân tích để đánh giá các hoạt động một cách hệ thống, năng lực truyền đạt kết quả nghiên cứu đến những người ra quyết định hoặc những nhà giáo dục quan tâm tới vấn
đề này
Sáng kiến kinh nghiệm ở trường phổ thông
Sáng kiến kinh nghiệm trong giáo dục phổ thông là những tri thức, kĩ năng
mà người viết (giáo viên, cán bộ quản lí) tích luỹ được trong công tác chăm sóc, giáo dục học sinh, bằng những biện pháp mới đã khắc phục được những khó khăn, hạn chế của những biện pháp thông thường, góp phần nâng cao rõ rệt hiệu quả giáo dục
Sáng kiến kinh nghiệm là một phần trong phát triển chuyên môn của giáo
Trang 7viên, CBQL,: Sáng kiến kinh nghiệm giúp người viết nhìn lại thực tiễn giáo dục tại nơi vấn đề còn tồn tại: lớp học, trường, từ đó, người viết sẽ phát hiện được các vấn đề và giải quyết vấn đề hiệu quả hơn Đồng thời, viết sáng kiến kinh nghiệm sẽ giúp giáo viên hiểu hơn về năng lực sư phạm của mình, tích luỹ được các kĩ năng mới về tìm hiểu thông tin, giải quyết vấn đề
Yêu cầu về nội dung của sáng kiến kinh nghiệm
“Tính mới: Sáng kiến kinh nghiệm phải giải quyết được những bất cập còn tổn tại trong nhà trường phổ thông, chưa từng được giải quyết
- Tính mục đích: Sáng kiến kinh nghiệm giải quyết được những mâu thuẫn, những khó khăn có tính chất thời sự trong nhà trường; đồng thời, nhằm nâng cao nghiệp vụ công tác của bản thân; để trao đổi kinh nghiệm với đồng nghiệp
- Tính khoa học: Sáng kiến kinh nghiệm phải trình bày được cơ sở lí luận,
cơ sở thực tiễn làm căn cứ cho việc giải quyết vấn đề hay những bất cập được nêu ra trong đề tài Sáng kiến kinh nghiệm phải trình bày một cách
rõ ràng các bước tiến hành Minh chứng, số liệu và kết quả phải trung thực, chính xác, làm nổi bật được hiệu quả và tính ứng dụng của sáng kiến kinh nghiệm
- Tính thực tiễn: Người viết phải trình bàỵ được những vấn đề đã diễn ra trong thực tiễn giáo dục nơi mình công tác, Những kết luận được rút ra trong sáng kiến kinh nghiệm phải là sự khái quát những công việc cụ thể
đã tiến hành, từ hiệu quả thực tiễn cùa những công việc đó
+ Sáng kiến kinh nghiệm phải được khảo sát, đánh giá trên cơ sở kiểm nghiệm thực tế giáo dục với độ tin cậy chấp nhận được
- Khả năng áp dụng và nhân rộng:
+ Người viết phải trình bày, làm rõ hiệu quả khi áp dụng sáng kiến kinh
Trang 8nghiệm vào thực tiễn, tiết kiệm được thời gian và chi phí, (Có minh chứng kết quả bằng số liệu, hình ảnh để so sánh hiệu quả của cách làm mới với so với cách làm cũ.)
+ Sáng kiến kinh nghiệm phải dễ áp dụng và áp dụng cho nhiểu đối tượng, ở nhiểu nơi
Thực trạng quản lý hoạt động NCKHSPUD và SKKN ở trường SKY LINE
ĐÀ NẴNG
Hoạt động NCKHSP và SKKN của trường THPT trực tiếp tham gia vào quá trình nâng cao chất lượng công tác giáo dục, đào tạo của nhà trường Đồng thời, nghiên cứu khoa học sư phạm và SKKN cũng là nhu cầu của giáo viên nhằm xây dựng, hoàn thiện phẩm chất, nhân cách, năng lực công tác trong quá trình giảng dạy Vì vậy, nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học và SKKN là yêu cầu thường xuyên của trường THPT Sky Line
Trong những năm qua, công tác quản lý hoạt động NCKHSP và SKKN đã được đảng ủy, ban giám hiệu nhà trường quan tâm với nhiều biện pháp tích cực và đạt được những thành tích đáng khích lệ góp phần nâng cao chất lượng NCKHSP và SKKN của các nhà trường, khẳng định vị thế và uy tín của trường đó là: + Tuyên truyền, phổ biến, nâng cao nhận thức, trách nhiệm trong nghiên cứu khoa học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, chủ động xây dựng các văn bản hướng dẫn, xác định mục tiêu, phương hướng, tuyên truyền tạo điều kiện lôi cuốn thu hút cán bộ, giáo viên trong trường tham gia NCKHSP và SKKN Hoạt động quản lý NCKHSP và SKKN đã góp phần tạo ra nhiều sản phẩm khoa học có chất lượng cao thông qua việc hướng dẫn, kiểm tra, giám sát chặt chẽ các khâu, các bước triển khai nhiệm vụ, vận hành đúng quy trình, quy chế đối với hoạt động nghiên cứu khoa học; quản lý, sử dụng, xây dựng và phát triển nguồn nhân lực khoa học của nhà trường gắn với xây dựng đội ngũ nhà giáo có hiệu quả
Trang 9Tuy nhiên, công tác quản lý NCKHSPUD và SKKN của trường vẫn còn những hạn chế:
+ Tư duy và phương pháp quản lý còn chưa khoa học, thống nhất
+ Chưa đáp ứng được những yêu cầu ngày càng mới cao hơn, toàn diện hơn + Một bộ phận cán bộ quản lý còn có thái độ dễ dãi trong khâu đánh giá kết quả nghiên cứu khoa học SPUD&SKKN của GV
+ Tổ chức, biên chế cơ quan chức năng về quản lý NCKHSP và SKKN chưa thống nhất, ảnh hưởng nhất định đến quá trình lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện đúng chức năng quản lý nhà nước về khoa học và công nghệ
+ Một số giáo viên cho rằng, hoạt động NCKHSPUD và SKKN chưa thực sự mang lại niềm say mê hứng thú, tham gia nghiên cứu khoa học SPUD và SKKN chỉ vì mục đích để được cộng điểm và xét danh hiệu thi đua Không ít giáo viên không muốn tham gia NCKHSPUD và SKKN vì cho đó là hoạt động gây mất thời gian, công sức và tiền bạc
+ Kinh phí hỗ trợ cho hoạt động nghiên cứu còn ít
+ Phần lớn GV không có thời gian nghiên cứu, nhiều GV chưa có kỹ năng để tham gia hoạt động nghiên cứu khoa học SPUD và SKKN, vì vậy đề tài của GV chưa đạt hiệu quả cao Do đó chất lượng các đề tài nghiên cứu khoa học SPUD&SKKN của giáo viên chưa cao
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG QUẢN LÝ NCKHSPUD VÀ SKKN Ở TRƯỜNG SKY LINE ĐÀ NẴNG
Nhận thức rất rõ về các nhiệm vụ NCKHSPUD và SKKH của mình Cán bộ quản lý cũng như giáo viên trong trường đều cho rằng, nhiệm vụ tham gia NCKHSPUD và SKKH của giáo viên là rất quan trọng Để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động NCKHSPUD và SKKH ban giám hiệu, các nhà quản lý nhà trường cần thực hiện một số giải pháp cụ thể sau:
1- Xác định mục đích của quy trình quản lý hoạt động NCKHSPUD và SKKH
để có căn cứ và cơ sở xác định các công việc cụ thể trong quy trình quản lý Mục đích của quy trình quản lý hoạt động NCKHSPUD và SKKH của GV phải
Trang 10dựa trên cơ sở mục đích chung từ các hoạt động NCKHSPUD và SKKH trong nhà trường
2- Xác định các công việc cụ thể và trình tự công việc rõ ràng Tùy theo từng nhiệm vụ của NCKHSPUD và SKKH cụ thể mà xác định các công việc trong bốn giai đoạn:
+ Đề xuất, lựa chọn và xét duyệt nhiệm vụ
+ Tổ chức thực hiện
+ Đánh giá nghiệm thu kết quả
+ Công bố và ứng dụng kết quả
3- Đưa quy trình quản lý hoạt động NCKHSPUD và SKKN mới vào thử nghiệm thực tế để có được những kết quả và khắc phục những tồn tại, yếu kém của quy trình quản lý hoạt động NCKHSPUD và SKKN cũ
4- Xây dựng quy trình quản lý hoạt động NCKHSPUD và SKKN với sự góp ý của giáo viên trong trường vì họ là những người trực tiếp thực hiện hoạt động nghiên cứu nên họ có những kinh nghiệm thực tiễn Từ đó, rút ra được những ưu điểm cũng như hạn chế của quy trình quản lý hoạt động NCKHSPUD và SKKN 5- Đánh giá các đề tài NCKHSPUD và SKKN cần khách quan, chính xác, công bằng và toàn diện, xây dựng các tiêu chí, thang điểm một cách khoa học, đảm bảo tính mục đích, tính hệ thống
6 - Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu thông tin khoa học công nghệ để hỗ trợ cán
bộ, GV trong việc cung cấp thông tin về các đề tài NCKHSPUD và SKKN
7 - Xây dựng hệ thống chính sách và văn bản pháp luật phù hợp cho hoạt động NCKHSP và SKKN của đơn vị đồng thời điều chỉnh, bổ sung hoàn thiện hoặc xây dựng mới các văn bản quy định của nhà trường về NCKHSPUD và SKKH
và quản lý hoạt động NCKHSPUD và SKKH của đội ngũ GV Đổi mới cơ chế, chính sách trong quản lý hoạt động NCKHSPUD và SKKH của giáo viên 8-Xây dựng có cơ chế gắn thành tích nghiên cứu khoa học NCKHSPUD và SKKH với các vấn đề khen thưởng, đãi ngộ, xét phong tặng danh hiệu nhà giáo,
Trang 11thi đua khen thưởng các cấp, nâng lương trước hạn, đề bạt chức vụ Đổi mới cơ chế, chính sách trong quản lý hoạt động NCKHSPUD và SKKH của giáo viên 8-Xây dựng cơ chế phân cấp trong quản lý khoa học Quy định rõ ràng chức năng, nhiệm vụ, vai trò, quyền hạn của các chủ thể quản lý khoa học như: Hội đồng khoa học trường, hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng, tổ trưởng Đổi mới cơ chế, chính sách trong quản lý hoạt động NCKHSPUD và SKKH của giáo viên
9 - Xây dựng các chính sách khuyến khích, động viên GV trẻ tham gia NCKHSPUD và SKKH các đề tài cấp trường và tích cực tự nghiên cứu, tự bồi dưỡng NCKHSPUD và SKKH Xây dựng đội ngũ nhân lực NCKHSPUD và SKKH, đảm bảo điều kiện về cơ sở vật chất, thiết bị kỹ thuật, tài chính, thông tin và xây dựng mối quan hệ bên trong và bên ngoài nhà trường có liên quan đến hoạt động này
10 – Đầu tư kinh phí, cơ sở vật chất, trang thiết bị cần thiết để GV thuận lợi trong việc NCKHSPUD và SKKN Thường xuyên bổ sung tài liệu mới, các cơ
sở dữ liệu chuyên ngành để đáp ứng nhu cầu tham khảo của GV
Trong các biện pháp nhằm nâng cao NCKHSPUD và SKKN, tôi cho rằng việc bồi dưỡng cho giáo viên về NCKHSPUD và SKKN là quan trọng nhất:
1 Tuyên truyền nâng cao ý thức, trách nhiệm của cán bộ, GV trong NCKHSPUD và SKKN, tạo môi trường học tập nghiên cứu, điều kiện cơ sở vật chất tốt nhất, quy hoạch bồi dưỡng nâng cao trình độ cho cán bộ, GV
2 Tăng cường trao đổi học hỏi kinh nghiệm giữa các trường trong địa phương
và trong nước Cử giáo viên tham gia bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, dự hội thảo, hội nghị do cấp trên tổ chức
3 Khuyến khích giáo viên nắm bắt các thông tin về hoạt động NCKHSPUD và SKKN qua tài liệu, qua tạp chí ngành
4.Bồi dưỡng đào tạo nâng cao trình độ, kỹ năng cho cán bộ quản lý và GV về công nghệ thông tin, ngoại ngữ một cách triệt để nhằm phục vụ công tác đào tạo
và nghiên cứu khoa học SPUD&SKKN