Tuy nhiên, các văn bàn pháp luật này chỉ dừng lại quy định chức năng, quyên hạn và trách nhiệm của cơ quan công chứng, công chứng viên, chưa có văn bản nào quy đinh hoặc hướng dẫn thực h
Trang 1_ HỌC VIỆN Tư PHÁP
MỘT SỐ GIẢI' PHÁP NHẰM NẰNG CACDHIÊU QUẢ THựC HIỆN
QUY TẮC ĐẠO ĐỨC HÀNH NGHỀ CÒNG CHỨNG
Đặng Văn Dinh'
Võ Xuân Cường2
1 Quy định của pháp luật về đạo đức
hành nghề công chứng
Trước khi có Luật Công chứng (LCC), Nhà
nước đã ban hành các văn bản đê điêu chỉnh
hoạt động công chứng trong tùng giai đoạn, cụ
thể: Sắc lệnh 59/SLngày 15 tháng 11 năm 1945,
Thông tư số 574/QLTPK ngày 10 tháng 10 năm
1987, Nghị định sô 45/HĐBT ngày 27/02/1991,
Nghị định số 31/CP ngày 18/5/1996 của Chính
phủ, Nghị định số 75/2000/NĐ-CP ngày
08/12/2000 Tuy nhiên, các văn bàn pháp luật
này chỉ dừng lại quy định chức năng, quyên
hạn và trách nhiệm của cơ quan công chứng,
công chứng viên, chưa có văn bản nào quy
đinh hoặc hướng dẫn thực hiện chi tiết về “Quy
tắc đạo đức hành nghề công chứng1 1 '.
1 Công chứng viên, Phòng Công chứng số 01, Thành phố Hồ Chí Minh.
2 Thạc sỹ, Trưởng Bộ môn Đào tạo Công chứng viên và các chức danh khác thuộc Cơ sở tại Thành phố Hồ Chí Minh, Học Viện Tư Pháp.
3 Điều 3 Luật Công chứng năm 2006.
4 Khoản 4 Điều 3 Luật Công chứng năm 2006.
5 Khoản 3 Điều 4 Luật Công chứng năm 2014.
Tóm tắt: Hoạt động công chícng nhằm bào đảm tính an toàn pháp lý, ngăn ngừa tranh cháp,
giảm thiểu rủi ro cho các hợp đồng, giao dịch, qua đó bảo vệ quyền, lợi ích của Nhà nước, quyên
và lợi ích hợp pháp của cá nhãn, tổ chức Trong thời gian qua, nhiều quy định của pháp luật liên quan đến hoạt động công chứng được sửa đổi, bổ sung, để phù hợp với các quan hệ xã hội mới phát sinh và khắc phục những bất cập trong hoạt động công chứng Nham đảm bảo cho hoạt động công chứng ổn định và phát triển, bên cạnh việc hoàn thiện quy định của pháp luật, việc hoàn thiện hơn quy định về “Quy tắc đạo đức hành nghề công chứng’’cũng là vấn đề đặt ra cần được quan tâm đê giúp cho hoạt động công chứng có môi trường cạnh tranh lành mạnh.
Từ khóa: Công chứng viên, công chứng, quy tăc đạo đức hành nghê công chứng.
Nhận bài: 20/5/2022 Hoàn thành biên tập: 15/6/2022 Duyệt đăng: 28/6/2022.
Abstract: Notarization activity aims to secure legal safety, prevent disputes, minimize risks for contracts and transactions to protect legitimate rights and interests for the State and individuals, organizations Over the pastyears, many legal regulations related to notarization activity have been amended and supplemented to be suitable with social relations arisen and to repair shortcomings in notarization activity To make notarial activity stable and developed, besides finalizing legal regulations, it is necessary to refine regulations on “Code of ethics for notarial practice ” to create a fair environment of competition for notarial activity.
Keywords: Notary, notarization, Code of ethics for notarial practice.
Date of receipt: 20/5/2022 Date of revision: Ỉ5/6/2022 Date of Approval: 28/6/2022.
Từ khi LCC năm 2006 được ban hành, đây
là văn bản pháp luật đầu tiên quy định về “Quy
tăc đạo đức hành nghê công chứng" Theo đó, điều khoản quy định về “nguyên tắc hành nghệ”3 4 quy định công chứng viên khi hành nghề phải “Tuân theo quy tac đạo đức hành nghê"/ Căn cứ LCC năm 2006, Bộ trưởng Bộ
Tư pháp đã ban hành Thông tư số 11/2012/TT- BTP ngày 30/10/2012 kèm theọ Quy tắc đạo đức hành nghề công chứng Đến Luật Công chứng năm 2014, việc “tuân theo quy tăc đạo đức hành nghê công chứng" tiêp tục được ghi nhận và là một trong bốn nguyên tắc khi hành nghề của công chứng viên5
Hiện nay; tât cả các công chứng viên khi hành nghề, bắt buộc phải “tuân theo quy tắc đạo
Trang 2đức hành nghề” được quy định tại LCC năm
2014 và Thông tư số 11/2012/TT-BTP ngày
30/10/2012 Đôi với các công chứng viên đang
hành nghề tại các phòng công chứng, ngoài việc
phải thực hiện quy tăc đạo đức tại các văn bản
quy phạm pháp luật nêu trên, còn phải thực hiện
những quy định tại Quyêt định sô: 2659/QĐ-
BTP ngày 03/10/2012 của Bộ trưởng Bộ Tư
pháp ve việc ban hành chuẩn mực đạo đức nghề
nghiệp của cán bộ, công chức, viên chức ngành
tư pháp và các quy định của Luật Viên chức
năm 2010 (sửa đoi, bổ sung năm 2019)
2 Thực trạng thực hiện đạo đức hành
nghề công chưng
Nghề công chứng đã đựợc hình thành và
phát triển từ rat jau Tính đến nay, cả nước có
khoảng 1.186 tổ chức hành nghễ công chứng
(trong đó Văn phòng công chứng là 1.068) vặ
có 2.709 công chưng viên đang hành nghề
công chứng*
Tổng kết sáu năm thực, hiện LCC năm
2014, các tô chức hành nghê công chứng đã
công chứng được hon 24 tỷ việc; chứng thực
được gần 39 triệu việc; tổng số phí công chứng
thu được khoảng hon 7 nghìn tỷ đồng; phí
chứng thực thu được khoang gan 300 triệu
đông; tông sô thù lao công chúng thụ được hon
1,1 nghìn tỷ đồng, số tiễn nộp thuế vào ngân
sách nhà nước là trên 1.400 tỷ đồng6 7
6 Nghị quyết 172/NQ-CP ngày 19/11/2020 của Chính phù.
7 https://baochinhphu.vn/nhung-gam-mau-sang-toi-trong-hoat-dong-cong-chung-102299379.htm.
8 https://plo.vn/mot-van-phong-cong-chung-mo-chi-nhanh-sai-luat-post502032.html.
9 https://plo.vn/cong-chung-ngoai-tru-so-van-phong-cong-chung-bi-phat-15-trieu-post506062.html.
10 https://plo.vn/khong-cap-2-con-dau-cho-van-phong-cong-chung-post512530.html.
11 http://daidoanket.vn/quang-ninh-cam-ket-dep-van-phong-cong-chung-chui-5674817.html.
12 https://www.phapluatplus.vn/van-phong-cong-chung-tag59797/
13 https://thanhnien.vn/de-nghi-dieu-tra-xu-ly-vi-pham-cua-mot-cong-chung-vien-tai-ha-noi-postl445626.html.
Nhìn chung, hoạt động công chứng trong
thời gian qua đã đóng góp tích cực cho sự phát
triển kinh tế - xã hội?bảo đảm an toàn pháp lý
cho các hợp đồng, giao dịch, đáp ứng nhu cầu
của người dân, tạo lập môi trường pháp lý
thuận lợi và tin cậy cho hoạt động đâu tư, kinh
doanh, thựơng mại trong bôi cảnh hội nhập
kinh te quốc te, gổp phần quan trọng vào tiền
trình cài cách hành chính và cải cách tư pháp
Đây, cũng là bước đi cụ thể thực hiện Nghị
quyết số 49-NQ/TW cua Bộ Chính trị nam
2005 về chiến lược cải cậch tư pháp đến năm
2020 và Nghị quyết sổ 172/NQ-CP ngày
19/11/2020 của Chính phủ về chính sách phát triển nghề công chứng
Tụy nhiên, trên thưc tế sự phát triển nhanh các tô chức hành nghê công chứng không tuân theọ lộ trình và định hướng Việc tạp trung quá nhiều tổ chức hành nghề công chưng tại một
số địa bàn tại các tỉnh, thành phố lơn đã dần đên sự phát sinh tình trạng cạnh tranh không lành mạnh, để xảy ra những vi phạm pháp luật, trái với quy tắc đạo đức hành nghề công chứng
Có thê nói đên như:
Ngày 26/10/2018, Báo Pháp luật Jhành phố Hồ Chi Minh đã phản ánh mộị tổ chức hành nghề công chứng tại Thành phố Hồ Chí Minh thực hiện mở chi nhánh “sai luật” để thực hiện việc tiêp nhận và giải quyêt hô sơ công chứng8 9
,Ngày 29/11/2018, Báo Pháp luật Thành phố Hồ Chí Minh cũng phản ánh một công chứng viên ký ngoài trụ sở không đúng quy định bị xử phạt vi phạm hành chính4
Ngày 27/01/2019, Báo Pháp luật Thành phố Hô Chí Minh cũng có bài viễt “không cấp hai con dấu cho Văn phòng công chưng”, nhằm đảm bảo việc cạnh tranh lanh mạnh trong hoạt động công chứng10 11
, Ngày 10/12/2021, Báo Đại Đoàn kết có bài viêt: Quảng Ninh cam kêt dẹp văn phòng công chứng “chui”11
Ngày 14/2/2022, Báo Pháp luật Việt Nam cũng phản ánh tình trạng tại thành phố Hà Nội
“Mọt công chứng viên giả tạo hợp đồng mua bán ô tô”12
Ngậy 05/4/2022, Báo Thanh niên cũng có bài “Đề nghị điều tra, xử lý vi phạm của một công chứng viên tại Hà Nội”13
Ngày 06/6/2022, Hội công chứng viên Thành phố Hồ Chí Minh cũng ban hành công văn số 88/HCCV, đề nghị một tổ chức tín dụng tạo điều kiện cho khách hàng đến ký hợp dong, giao dịch tại trụ sở tổ chức hành nghề công chứng theo quy định, trước đó tổ chức tín dụng này có chủ trương yêu cầu công chứng viên
Trang 3HỌC VIỆN Tư PHÁP
đện ký các hợp đồng, giao dịch có liên quan
đến ngân hàng tại trụ sở Hội sở, Chi nhanh,
Phòng giao dịch
Trong thời gian qua, tình trạng vi phạm đạo
đức hành nghê công chứng yà sự cạnh tranh
không lành mạnh giưa các tổ chức hành nghề
công chứng, giữa các công chứng viên diễn ra
ngày càng nhiều Ngoài một so hành vi vi
phạm như đã nêu, thực tế để thu hút khách
hàng, một số tổ chức hành nghề công chứng có
trình trạng cử công chứng viên trực tiếp đến trụ
sở ngân hàng để chứng nhận hợp đồng giao
dịch, không thực hiện đụng quy định của pháp
luật nói chung và quy tắc đạo đức hành nghề
công chứng nói riêng'4 Đặc biệt, nhiều tổ chức
hành nghề công chưng ký hợp đồng hợp tác
với ngan hàng, tổ chức kinh doanh bất động
sản đe trích hoa hồng, chia lợi nhuận từ phí
công chứng Trên thực tế thưc trạng này diễn ra
ngày một nhiều, tuy nhiên rất khó bị phát hiện
và xử lý
Nhưng hành vi nêu trên ảnh hướng rất tiêu
cực đến hoạt động công chứng, tác động xấu
đen sự phát triển cua kinh tế và xã hội, làm mất
lòng tin của Đảng, Nhà nước và của người dân
Từ đó, tạo môi trường cạnh tranh không lành
mạnh giữa các tổ chức hành nghề công chứng
và giữa các công chứng viên
Có thể nhận thấy, việc công chứng viên
cạnh tranh không lành mạnh trọng hoạt động
công chứng và chựa thực hiện đây đủ Quy tăc
đạo đức hanh nghề công chứng, bắt nguỗn từ
các nguyên nhân chủ yêu sau:
Thứ nhất, quy định về “đạo đức hành nghê
công chứng” hiện nay còn nhiêu hạn chê.
Thôngtưsố 11/2012AT-BTP ngậy 30/10/2012
đã thực hiện gần mười năm, den nay, nghề
công chứng đacó,nhiều thay đổi (số lượng tổ
chức hành nghề, số lượng công chứng viên đều
tăng, quan hệ mới phát sinh) Đặc biệt, công
chứng Việt Nam đang hướng tới việc công
chứng số (công chứng điện từ)? Có thể nói, đây
là nhưng yếu to cần sưa đổi, bo sung LCC năm
2014, cũng như hoàn thiện quy định vê “đạo
đức hành nghề công chứng”
Bên cạnh đó, quy định hiện nay về “Quy
tắc đạo đức hành nghề” còn một số tồn tại, hạn chê, từ đó gây ra nhiêu quan diêm, cách hiêu khác nhau, như:
Một là, vê quảng cáo nghê công chứng: Theo quy định của “Quy tăc đạo đức hành
nghề công chứng”;, công chứng viên không
được “Tien hành bất kỳ hành vi quảng cảo bản thản và tô chức hành nghê công chứng của mình dưới mọi hình thức không đủng quy định của pháp luật"'5 Tuy nhiên, LCC chỉ quy định
câm công chứng viên không được “Quảng cảo trên các phưcmg tiện thông tin đại chủng về công chứng viên và tô chức mình”'6 Theo cách
hiểu này, pháp luật chỉ cấm quảng cáo trên
“phưcrng tiện thông tin đại chúng” Vậy những hình thức quảng cáo khác có vi phạm hay không? Ví dụ như quảng cáo trên các trang mạng xã hội Zalo, Viber, Facebook có bị vi phạm quy định của pháp luật hay không?
Hai là, vê ký ngoài tni sờ: Theo quy định, một trong những ly do,để việc ký ngoài trụ sở được thực hiện là,“nệu có lý do chinh đáng khác không thê đên tô chức hành nghê công chứng”'1 Việc đánh giá “lý do chính đáng” sẽ
do công chứng viên quyêt định vì chưa có quy định cụ thể Do đó, de cạnh tranh và thu hút khách hàng, công chứng viên lợi dụng quy định này đê thực hiên kỷ ngoài trụ sở18
Thứ hai, thực tiên người tập sự nghê công chứng còn được hướng dan thực hiện “quy tăc đạo đức hành nghê công chứng” còn chưa được chủ trọng.
Quy định vê tập sự hành nghê công chứng tại khoản 4 Điều 11 LCC năm 2014 như sau:
“Người tap sự hành nghề công chứng được hướng dẫn các kỹ năng hành nghề và thực hiện các công việc liên quan đền công chứng do công chứng viên hướng dẫn phân công và chịu trách nhiệm trước công chứng viên hướng dẫn
về những công việc đó ” Trong thời gian tập
sự tại cac tô chức hành nghề công chứng, người tập sự được hướng dần kỹ năng áp dụng pháp luạt,,kỹ năng xử ly hồ sớ, văn hoa ứng
xử, giao tiêp với khách hàng và thực hiện “Quy tăc đạo đức hành nghê công chímg”.
Thứ ba, đôi với việc bôi dưỡng nghiệp vụ
14 Điều 44 Luật Công Chứng năm 2014.
15 Khoản 4 Điều 12 Thông tư số 11/2012/TT-BTP ngày 30/10/2012.
16 Điểm h khoản 1 Điều 7 Luật Công chứng năm 2014.
17 Khoản 2 Điều 44 Luật Công chứng năm 2014.
18 https://plo.vn/cong-chung-ngoai-tru-so-van-phong-cong-chung-bi-phat-15-trieu-post506062.html.
0
Trang 4công chứng hàng năm: Theo điểm e khoản 2
Điều 17 LCC năm 2014 quy định “công chứng
viên phải tham gia khóa bỗi dưỡng nghiệp vụ
công chứng” Tuy nhiên, thực tiễn các khóa bồi
dường nghiệp vụ hàng năm chủ yếu đề cập đến
những nội dung mới của pháp luât, cac nội
dung chuyên mon,, còn ít chuyên đề trao đổi,
thảo luận và đề xuất giải pháp nhằm thưc hiện
tôt về "Quy tắc đạo đức hành nghề công
chứng".
Thứ tư, công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý
vi phạm.
Hoạt động công chứng là một trong những
lĩnh vực tương đoi phức tạp Hiện nay, hoạt
động công chưng đang có XU hướng phát triển
ở hâu hêt các địa phương, đặc biệt là tại các đô
thị lớn (thành pho Hà Nội, thành phố Hồ Chí
Minh) Do đó, công tác thanh tra, kiểm tra hoạt
động công chứng cũng gặp phải nhiêu khó
khăn Thanh tra, kiệrn tra hoạt động công
chứng hiện nay chủ yếu là theo kế hoạch Hoạt
động thanh tra, kiểm tra thông thường được
thực hiện qua việc kiểm tra hồ sơ đã được công
chứng Qua việc kiểm tra và đánh gia hồ sơ
không the nào phát hiện được hành VI vi phạm
về đạo đức hành nghề công chứng Thực tế chọ
thấy các vụ việc vi phạm đạo đưc hành nghề
công chứng nêu trên hầu hết do người dân phát
hiện, phản ánh
Ngoài ra, chưa có sư phối hợp chặt chẽ
trong việc thanh tra, kiểm tra, giằm sát hoạt
động hành nghê công chứng giữa các cơ quan
thanh tra nha nước, cơ quan quản lý từ trâng
ương đến địa phương, tồ chức xã hội - nghe
nghiệp của cộng chứng viên
Do,đó, để bạo đảm công chứng viện thực
hiện tốt Quy tắc đạo đức hành nghề công
chứng can co các giải pháp đồng bộ
3 Hoàn thiện quy định về đạo đức hành
nghề công chứng
,Đe giúp nghề công chứng ổn định và phát
triển, tạo được môi trường cạnh tranh lành
mạnh, ngoài việc hoàn thiện các quy định pháp
luật, điêu côt lõi là phải hoàn thiện các quy
định về "Quy tắc đạo đức hành nghề cồng
chứng" theo hướng như sau:
Thứ nhất, khắc phục những hạn chế, bất
cập quy định về việc ban hành "Quy tắc đạo
đức hành nghê công chứng"-.
Hiện nay, theo quy định của LCC năm
2014, thì công chứng viên phải tuân thủ Quỵ tắc đạo đức hành nghề cống chứng19 va to chức xã hội nghề nghiệp có trách nhiệm ban hành Quy tãc đạo đưc hành nghe công chứng20 Theo quy định này, công chứng viên
sẽ thực hiện Quý tắc đạo đức do tổ chưc xã hội nghề nghiệp của công chứng viên ban hành Tuy nhiên, các công chứng viên vẫn đang thực hiện Quy tắc đạo đức hành nghề công chưng theo Thông tữ 11/2012/TT-BTP ngày 30/10/2012 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp (hương dẫn thi hành LCC nărn 2006) Điều này là chưa phù hợp với quy định của LCC năm 2014 cũng như quy định của pháp luật một số nước trên thế giơi
19 Điểm a khoản 2 Điều 17 Luật Công chứng năm 2014.
20 Khoản 1 Điều 39 Luật Công chứng năm 2014.
21 Khoản 1 Điều 14 Thông tư sổ 01/2021/TT-BTP ngày 03/02/2021.
22 Điều 14 Thông tư số 01/2021/TT-BTP ngày 03/02/2021.
Thứ hai, đối ỵới việc tập sự hành nghề
công chứng và bồi dưỡng nghiệp vụ cong chứng hàng năm:
Đôi với việc tập sự hành nghề công chứng:
Cần hoàn thiện hơn nữa quy định vê chương trình tập sự hành nghề cộng chứng, quy định cho các tổ chức hành nghề cong chưng kìii tiếp nhận người tập sự, phai xây dựng kê hoạch, chương trình tập sự hành nghề cong chưng, đảm bao kiến thức mà người tập sự được hựớng dẫn trong thời gian tạp sự, trong đó bão gồm cả kiến thưc về đạo đức hành nghề công chứng
Đối với bồi dưỡng nghiệp vụ công chứng hàng năm: theo quy định, hàng năm công
chứng viên phải tham gia bồi dưỡng nghiệp vụ, thời gian tham gia boi dưỡng nghiệp vụ tối thiểu là 02 ngày làm việc/nărn (16 giơ/năm)21 Việc quy định thời gian bồi dưỡng như hiện nay làyonít, với thơi gian 02 ngày không thể trao đổi hết những n0fdung: “Ky năng hành nghề công chứng; Kiến thưc pháp luạt liên quan đến hành nghề công chứng; Quy tắc đạo đức hành nghề cong chưng, và Kỹ nang quản
lý, tổ chức và điều hành tổ chức hành nghề cộng chứng”22 Do đó, cần sửa đổi chương tnnh bồi dưỡng nghiệp vụ hàng năm theo hướng
(Xem tiếp trang 90)