Giải pháp nâng cao hiệu quả phòng, chống tội phạm vi phạm quy định về đầu tư công trình xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng

Trong phạm vi bài viết, trên cơ sở làm rõ lý luận chung, thực trạng tình hình tội phạm vi phạm quy định về đầu tư công trình xây dựng gãy hậu quả nghiêm trọng tác giả sẽ kiến nghị để xuấ

Nghề Luật

GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ PHÒNG, CHốNG TỘI PHẠM

VI PHẠM QUY ĐỊNH VE ĐAU TƯ CÔNG TRÌNH XÂY DựNG

GÂỸ HẬU QUẢ NGHIÊM TRỌNG

Phạm Xuân Việt1

1 Thạc sỹ, Học viện Cảnh sát nhân dân.

Tóm tắt: Đầu tư công trình xây dựng luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng của mỗi quốc gia, là động lực cơ bản của sự phát triến kinh tế - xã hội, cung cấp cơ sở hạ tầng phục vụ nhu cầu xã hội, góp phần tạo sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế Tuy nhiên, đây là lĩnh vực dễ xảy ra

vi phạm, gây thất thoát lớn vốn đầu tư, làm giảm chất lượng công trĩnh, gây mất an toàn trong quá trình khai thác, sử dụng Trong phạm vi bài viết, trên cơ sở làm rõ lý luận chung, thực trạng tình hình tội phạm vi phạm quy định về đầu tư công trình xây dựng gãy hậu quả nghiêm trọng tác giả sẽ kiến nghị để xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả phòng, chổng tội phạm này trong thời gian tới.

Từ khóa: Công trĩnh, đầu tư xây dựng, tội phạm, pháp luật.

Nhận bài: 20/4/2022; Hoàn thành biên tập: 16/5/2022; Duyệt đăng: 18/7/2022.

Abstract: Construction investment always plays a particularly important role for each

country, being the basic driving force for socio-economic development, providing infrastructure

to serve social needs and contributing to economic restructuring However, this is an area prone

to violations, causing great loss of investment capital, reducing the quality of works, and causing unsafety in the process of exploitation and use.In this article, by clarifying general theories and situation of crimes on violating regulations on construction investment causing serious consequences, the author recommends some solutions to enhance efficiency of preventing this crime in the coming time.

Keywords: Works, construction investment, Crime, law.

Date of receipt: 20/4/2022; Date of revision: 16/5/2022; Date ofApprova: 18/7/2022.

1 Nhận thức chung về tội vi phạm quy

định về đầu tư công trình xây dựng gây hậu

quả nghiêm trọng

Theo Luật Đầu tư công năm 2019, đầu tư

công là hoạt động đầu tư của Nhà nước vào các

chương trình, dự án và đối tượng đầu tư công

khác theo quy định của Luật này Căn cứ Luật

Xây dựng năm 2014 sửa đổi, bổ sung năm

2020: công trình xây dựng là sản phẩm được

xây dựng theo thiết kế, tạo thành bởi sức lao

động của con người, vật liệu xây dựng, thiết bị

lắp đặt vào công trình, được liên kết định vị với

đất, có thể bao gồm phần dưới mặt đất, phần

trên mặt đất, phần dưới mặt nước và phần trên

mặt nước Như vậy có thể hiểu, đầu tư công

trình xây dựng là hoạt động đầu tư của Nhà

nước vào công trình xây dựng

Căn cứ Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi,

bổ sung năm 2017, tội phạm vi phạm quy định

về đầu tư công trình xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng được quy định tại Điều 224 Theo đó, chủ thể của tội phạm này được xác định là người có chức vụ, quyền hạn trong việc quyết định đầu tư xây dựng; lập, thẩm định, phê duyệt thiết kế, dự toán, điều chỉnh dự toán, nghiệm thu công trình, lựa chọn nhà thầu Khách thể của tội phạm đã xâm phạm đến trật

tự quản lý kinh tế trong đầu tư xây dựng công trình, đối tượng tác động của tội phạm là công trình xây dựng Mặt chủ quan của tội phạm vi phạm quy định về đầu tư công trình xây dựng được thực hiện với lỗi cố ý trực tiếp, tức là

HỌC VIỆN Tư PHÀP J

người phạm tội nhận thức được hành vi của

mình là vi phạm quy định về đầu tư công trình

xây dựng nhưng vẫn cố tình thực hiện, mong

muốn hậu quả xảy ra Mặt khách quan của tội

phạm này gồm có: Quyết định đầu tư xây dựng

không đúng quy định của Luật Xây dựng; lập,

thẩm định, phê duyệt thiết kế, dự toán, điều

chỉnh dự toán, nghiệm thu công trình sử dụng

vốn của Nhà nước ưái với quy định của Luật

Xây dựng; lựa chọn nhà thầu không đủ điều

kiện năng lực để thực hiện hoạt động xây dựng;

dàn xếp, thông đồng làm sai lệch kết quả lập

dự án, khảo sát, thiết kế, giám sát thi công, xây

dựng công trình Trong đó, hậu quả là yếu tố

bắt buộc để định tội, hành vi vi phạm quy định

về đầu tư công trình xây dựng phải gây thiệt

hại từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000

đồng hoặc dưới 100.000.000 đồng nhưng đã bị

xử lý kỷ luật về hành vi này mà còn vi phạm

2 Thực trạng tình hình tội phạm vi

phạm quy định về đầu tư công trình xây

dựng gây hậu quả nghiêm trọng

Thời gian qua, cùng với các tội phạm vê kinh

tế, chức vụ nói chung ưong đó có tội phạm vi

phạm quy định về đầu tư công trình xây dựng

gây hậu quả nghiêm trọng đã và đang có nhiều

dấu hiệu diễn biến phức tạp, cụ thể: Theo Báo

cáo tổng kểt công tác phòng, chống tham nhũng

giai đoạn 2013 - 2020 của Ban Chỉ đạo Trung

ương về phòng, chống tham nhũng, các cơ quan

tiến hành tố tụng Trung ương và địa phương đã

khởi tổ, điều fra 14.300 vụ/24.410 bị can, xét xử

sơ thẩm hơn 11.700 vụ/22.600 bị cáo về tham

nhũng, kinh tế, chức vụ trong đó có tội phạm vi

phạm quy định về đầu tư công trình xây dựng

gây hậu quả nghiêm trọng Riêng Ban Chỉ đạo,

từ khi thành lập đến nay đã đưa hơn 800 vụ án,

vụ việc tham nhũng, kinh tế nghiêm trọng, phức

tạp, dư luận xã hội quan tâm vào diện theo

dõi, chỉ đạo ở 3 câp độ (Câp độ Ban Chỉ đạo theo dõi, chỉ đạo; cấp độ Ban Nội chính Trung ương theo dõi, đôn đốc; cấp độ tỉnh ủy, thành ủy chì đạo xử lý); trong đó, Ban Chỉ đạo trực tiếp theo dõi, chỉ đạo 133 vụ án, 94 vụ việc, đã xét xử sơ thẩm 86 vụ án/814 bị cáo2 Neu tính từ sau Phiên họp 19 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực (từ tháng 01 năm

2021 đến nay), các cơ quan tiến hành tố tụng cả nước đã khởi tố, điều tra 2.130 vụ/4.084 bị can, truy tố 2.024 vụ/4.056 bị can, xét xừ sơ thẩm 1.898 vụ/3.471 bị cáo về các tội tham nhũng, chức vụ, kinh tế; trong đó, tội phạm tham nhũng

đã khởi tố, điều tra 266 vụ/646 bị can; truy tố

250 vụ/643 bị can; xét xử sơ thẩm 214 vụ/525 bị cáo Riêng các vụ án, vụ việc thuộc diện Ban Chỉ đạo theo dõi, chỉ đạo đã khởi tố mới 08 vụ án/38

bị can, khởi tố thêm 78 bị can trong 14 vụ án; kết thúc điều tra 13 vụ án/123 bị can, kết luận điều tra bổ sung 04 vụ/52 bị can, ban hành cáo trạng truy tố 15 vụán/151 bị can, xét xử sơ thẩm 15 vụ án/86 bị cáo, xét xử phúc thẩm 09 vụ án/40 bị cáo3 Theo Báo cáo công tác năm 2021 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao Lê Minh Trí cho biết: trong năm 2021, tình hình tội phạm gia tăng, ngành kiểm sát đã thực hành quyền công tố, kiểm sát khởi tố mới 86.032 vụ án, tăng 2.1% so với năm 2020, trong đó có nhiều vụ án xâm phạm trật tự quản lý kinh tế gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng đã được phát hiện khởi tố Tội phạm về tham nhũng, chức vụ tăng nhiều nhất (15,2%) chủ yếu xảy ra trong lĩnh vực đầu tư công4 Điển hình, một số vụ án nổi bật như: khởi tố 12 bị can trong vụ án vi phạm quy định

về đầu tư công trình xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng xảy ra tại dự án Nhà máy nhiên liệu sinh học Ethanol Phú Thọ; 36 bị cáo trong

vụ án vi phạm quy định về đầu tư công trình xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng xảy ra tại dự án

2 Văn Bắc, Báo Nhân dân, Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác phòng, chống tham nhũng giai đoạn 2013-2020.

3 Phan Đình Trạc, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Nội chính Trung ương, Trang thông tin điện tử tổng hợp Ban Nội chính Trung ương, Một so vấn đề về phòng, chong tham nhũng thời gian qua.

4 Lê Sơn, Báo điện tử của Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Chọn đúng khâu đột phá phòng,

chổng tham nhũng, kinh tế, buôn lậu.

đường cao tôc Đà Năng - Quảng Ngãi; 14 bị can

liên quan vụ án vi phạm quy định về đầu tư công

trình xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng xảy ra

tại dự án Gang thép Thái Nguyên Nếu tính

riêng năm 2017, cả nước có hơn 51.000 dự án

thực hiện đầu tư từ ngân sách (trong đó có

29.000 dự án khởi công mới), trong số đó có

1.609 dự án chậm tiến độ Ngoài số dự án chậm

tiến độ, sau khi kiểm ứa hơn 12.800 dự án và

đánh giá 18.000 dự án, cơ quan thanh tra, kiểm

toán phát hiện gần 850 dự án có dấu hiệu thất

thoát lãng phí, 225 dự án vi phạm quy định về

thủ tục đầu tư, 22 dự án vi phạm về quản lý chất

lượng, 284 dự án phải ngừng thực hiện; trong đó

2.605 dự án thực hiện đầu tư phải điều chỉnh, chủ

yếu là điều chỉnh vốn đầu tư (979 dự án) và điều

chỉnh tiến độ đầu tư (936 dự án)5

5 TS Nguyễn Thị Thu Hà, Khoa Đầu tư, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Một số giải pháp hạn chế thất thoát

lãng phi trong đầu tư công tại Việt Nam.

Tình hình tội phạm vi phạm quy định về

đầu tư công trình xây dựng gây hậu quả

nghiêm trọng trên đây xuất phát từ một số

nguyên nhân phổ biến như:

Thứ nhất, hệ thống pháp luật liên quan

đén đầu tư xây dựng công trình còn bất cập

nhất định

Đổi với Luật Xây dựng năm 2014 sửa

đổi, bổ sung năm 2020: Điều 25 Luật này

quy định: “1 Quy hoạch chung xảy dựng

được lập cho khu chức năng có quy mó từ

500 héc ta trở lên làm cơ sở lập quy hoạch

phân khu và quy hoạch chi tiết xây dựng

2 Quy hoạch phân khu xây dựng được lập

cho khu vực chức năng đặc thù có quy mô

dưới 500 hẻc ta làm cơ sở lập quy hoạch chi

tiết xây dựng 3 Quy hoạch chi tiết xây dựng

được lập cho các khu vực trong khu chức

năng làm cơ sở cấp giấy phép xây dựng và

lập dự án đầu tư xây dựng Trong khi thực

tế có rất nhiều các khu chức năng có diện

tích nhỏ (<100 ha, thậm chí chỉ vài ha), ví

dụ: Khu nghiên cứu, đào tạo; khu thể dục thể

thao; khu di tích lịch sử - văn hóa, cách

mạng theo quy định của Luật Xây dựng vẫn

phải lập quy hoạch phân khu làm cơ sở để lập quy hoạch chi tiết dẫn đến tốn kém về thời gian, tiền bạc

Đổi với Luật Đầu tư công năm 2019: Quy định về cơ quan được giao lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư chưa hợp lý Theo Điều 27 Luật này quy định cơ quan lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư là cơ quan chuyên môn trực thuộc ủy ban nhân dân các cấp hoặc ủy ban nhân dân cấp dưới (điểm a,

khoản 1, Điều 27), không giao cho các cơ

quan trực thuộc ủy ban nhân dân tỉnh được giao làm chủ đầu tư (như các Ban quản lý dự

án đầu tư xây dựng chuyên ngành, Ban quản

lý dự án khu vực) Theo quy định trên, các

cơ quan chuyên môn trực thuộc được giao lập báo cáo đề xuất chủ trương phải thành lập hoặc giao bộ phận chuyên môn hoạt động kiêm nhiệm như một Ban quản lý dự án trực thuộc để tổ chức lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư, việc lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư thường phải thuê đơn vị tư vấn

để thực hiện Đối với dự án do các đơn vị không phải là cơ quan chuyên môn trực thuộc ủy ban nhân dân các cấp làm chủ đầu

tư, việc giao cho cơ quan chuyên môn trực thuộc ủy ban nhân dân các cấp lập báo cáo

đề xuất chủ trương đầu tư chưa thực sự phù hợp, không đủ năng lực, không nắm rõ dự án Đối với Luật Đấu thầu năm 2013: vẫn còn quy định chưa có sự thống nhất giữa Luật Đất đai năm 2013 và pháp luật về đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, cụ thể: Theo khoản

3 Điều 1 Luật Đấu thầu năm 2013 và điểm b khoản 1 Điều 1 Nghị định số 25/2020/NĐ-

CP ngày 28/02/2020 của Chính phủ quy định

dự án sử dụng đất thuộc trường hợp đấu thầu

để lựa chọn nhà đầu tư Trong khi đó tại Điều

118 Luật Đất đai năm 2013 chỉ quy định việc giao đất, cho thuê đất thông qua đấu giá quyền sử dụng đất mà khônẹ quy định trường hợp giao đât, cho thuê đât thông qua

o

HỌC VIỆN Tư PHÁP

đấu thầu dự án có sử dụng đất Như vậy, đối

với trường hợp đất hỗn hợp gồm đất chưa

thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng

và đất do Nhà nước quản lý (đất sạch) khi

thực hiện dự án gặp khó khăn trong việc áp

dụng hai hình thức đấu giá và đấu thầu

Luật Quy hoạch số 21/2017/QH14 quy

định tại khoản 1 Điều 9: “Chi phí lập, thẩm

định, quyết định hoặc phê duyệt công bố và

điều chỉnh quy hoạch được sử dụng từ nguồn

vốn đầu tư công theo quy định của pháp luật vê

đầu tư công Tuy nhiên Luật Đầu tư công và

các nghị định, thông tư không có hướng dẫn về

quy trình, thủ tục lập, thẩm định, phê duyệt, bổ

trí vốn, cơ chế giải ngân, điều khoản chuyển

tiếp, việc áp dụng đối với các loại hình quy

hoạch khác (thiết kế đô thị riêng, quy chế quản

lý kiến trúc ) dẫn đến nhiều vướng mắc trong

quá trình thực hiện

Vướng mắc liên quan đến Luật Đầu tư theo

phương thức đối tác công tư năm 2020, hiện nay

đầu tư theo phương thức đối tác công tư và các

quy định hiện hành chỉ có quy định về xác định

lãi vay trong thời gian xây dựng và được tính

trong tổng mức đầu tư của dự án ppp, chưa có

quy định cụ thể về việc xác định chi phí lãi vay

ngoài thời gian thực hiện họp đồng dự án theo

hình thức đối tác công tư; chưa có quy định cụ

thể về việc quyết toán chi phí lãi vay ngoài thời

gian thực hiện họp đồng dự án theo hình thức

đối tác công tư Do vậy, đề nghị Chính phủ giao

Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính quy định, hướng dẫn

thực hiện việc xác định chi phí lãi vay ngoài thời

gian thực hiện hợp đồng dự án theo hình thức

đối tác công tư

Thứ hai, khó khăn khi thẩm tra, xác minh

làm rõ dấu hiệu vi phạm trong đầu tư xây dựng

công trinh

Đầu tư công trình xây dựng là một hoạt động

chuyên ngành, diễn ra ở nhiều địa điểm, thời

gian khác nhau, nhiều công trinh được thực hiện,

nghiệm thu, sử dụng đã lâu mới phát hiện vi

phạm Lĩnh vực đàu tư công trình xây dựng liên

quan đến nhiều văn bản pháp luật, lại có nhiều

thay đổi qua từng giai đoạn, nhiều quy định chưa

phù họp với thực tiễn, thậm chí còn mâu thuẫn

giữa các luật, nghị định Tính tự giác, sức chiến đấu, năng lực lãnh đạo của một số tổ chức đảng chưa đáp ứng yêu cầu, việc cung cấp hồ sơ cho đoàn kiểm tra thiếu, nhỏ giọt, thậm chí còn có tình trạng giấu giếm Việc xác định cụ thể vi phạm của cá nhân là lãnh đạo có khó khăn khi các quy định, chỉ đạo của cá nhân đó được cụ thể hóa dưới hình thức quyết định, chỉ đạo của tập thể (Ban Thường vụ, Đảng ủy, Ban cán sự đảng, Hội đồng thành viên)

Việc thu thập các thông tin, tài liệu, chứng cứ để đề xuất kiểm tra khi có dấu hiệu

vi phạm còn hạn chế, do việc phối hợp về thông tin giữa các cơ quan công an, kiểm toán, thanh tra, kiểm tra về vi phạm còn chưa thường xuyên và kịp thời; những tiêu cực, vi phạm trong lĩnh vực đầu tư xây dựng ngày càng có chiều hướng phức tạp, tinh vi do được thực hiện bởi những người có trình độ, kinh nghiệm và có vị trí nhất định

Thứ ba, công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động đầu tư công trình xây dựng còn

sơ hở

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát, liên quan đến hoạt động đầu tư công trình xây dựng vẫn còn kẽ hở, thiếu sót Cụ thể, hiện nay có nhiều cơ quan nhà nước thực hiện chức năng thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động đầu tư công trình xây dựng nên khó tránh khỏi tình trạng chồng chéo, thậm chí có đơn vị vi phạm về trình tự, thủ tục tiến hành; có lúc, có nơi công tác này chưa chủ động, kịp thời phát hiện sai phạm, tiêu cực dẫn đến hành

vi vi phạm diễn ra trong thời gian dài, gây thất thoát giá trị tài sản rất lớn mới bị phát hiện

Thứ tư, công tác phát hiện, điều tra, xử lý

tội phạm vi phạm quy định về đầu tư công trình xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng gặp nhiều khó khăn

Đối tượng phạm tội rất đa dạng về thành phần, trình độ chuyên môn, am hiểu chuyên sâu lĩnh vực đâu tư công trình xây dựng, có nhiêu môi quan hệ xã hội nhât là mối quan

hệ với người có chức vụ, quyền hạn trong các cơ quan nhà nước, cấp ủy Đảng, các cơ quan bảo vệ pháp luật Phương thức, thủ

đoạn hoạt động tinh vi, thường có cấu kết

chặt chẽ thành đường dây, tổ chức, tận dụng

mọi lợi thế sẵn có như chức vụ, quyền hạn

để thực hiện hành vi phạm tội trong hầu hết

tất cả các giai đoạn của hoạt động đầu tư

công trình xây dựng Năng lực, phẩm chất

của một bộ phận cán bộ làm công tác thanh

tra, kiểm tra, điều tra, truy tố, xét xử chưa

đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ Hiệu quả mối

quan hệ phối hợp giữa các lực lượng chức

năng trong phòng, chống tội phạm vi phạm

quy định về đầu tư công trình gây hậu quả

nghiêm trọng chưa chặt chẽ, đặc biệt phối

hợp trong phát hiện vi phạm, thẩm tra, xác

minh, giám định xây dựng, thu hồi tài sản

Nhà nước bị thất thoát, lãng phí Ví dụ,

trong vụ án: Vi phạm quy định về đầu tư

công trình xây dựng gây hậu quả nghiêm

trọng xảy ra tại dự án cao tốc Đà Nằng -

Quảng Ngãi Để có chứng cứ xử lý các đối

tượng, cơ quan tiến hành tố tụng đã phải thu

thập nhiều tài liệu liên quan, trưng cầu giám

định nhiều lần tại Phân viện Khoa học công

nghệ giao thông vận tải phía Nam (Bộ Giao

thông vận tải), cơ quan giám định tư pháp

phải tổ chức lấy vật liệu tại các mỏ đá để thí

nghiệm kiểm tra các chỉ tiêu cơ lý của vật

liệu nhằm đánh giá chất lượng vật liệu sử

dụng

3 Giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng

cao hiệu quả phòng, chổng tội phạm vỉ phạm

quy định về đầu tư công trình xây dựng

Thứ nhất, tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung,

hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đầu tư

công trình xây dựng

Đổi với Luật Xây dựng năm 2014 sửa

đổi, bổ sung năm 2020: đề nghị xem xét, bổ

sung Điều 25 theo hướng quy định thêm đối

với quy mô diện tích dưới 100 ha thì Khu

chức năng chỉ phải lập quy hoạch chi tiết để

làm cơ sở cấp giấy phép xây dựng và lập dự

án đầu tư xây dựng

Đối với Luật Đầu tư công năm 2019: đề

nghị sửa đổi quy định tại điểm a, khoản 1

Điều 27 theo hướng giao các cơ quan, đơn vị

trực thuộc ủy ban nhân dân các cấp (định

hướng là chủ đàu tư dự án các đơn vị quản lý trực tiếp được lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư (-như Ban Quản lý các Khu công nghiệp, Ban Quản lý khu công nghệ cao) tổ chức lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư

dự án để các cơ quan này chủ động nắm bắt

dự án ngay từ ban đầu, đồng thời các cơ quan chuyên môn trực thuộc không phải thành lập các Ban, tổ thực hiện kiêm nhiệm để lập Báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư

Đối với Luật Đấu thầu năm 2013: bổ sung quy định đối với trường họp đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án có sử dụng đất, thủ tục xác định giá thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất ưong đấu thầu dự án Đồng thời, đề nghị bổ sung quy định để làm rõ nguyên tắc, điều kiện áp dụng hình thức lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự

án có sử dụng đất đối với đất hồn hợp (ví dụ như xác định tối thiểu tỷ lệ đất sạch ưong dự án có sử dụng đất bắt buộc phải đấu giá)

Đối với Luật Đầu tư năm 2020: Điều 31, Luật Đầu tư năm 2020 quy định thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư của Thủ tướng Chính phủ đối với các dự án đầu tư cần nghiên cửu sửa đổi theo hướng phân cấp thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư các dự

án tư xây dựng nhà ờ (để bán, cho thuê, cho thuê mua), khu đô thị có quy mô sử dụng đất dưới 200 ha Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghiệp, khu chế xuất có quy mô sử dụng đất dưới 500 ha cho Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh Vướng mắc về thủ tục đầu tư (liên quan đến khoản 4, Điều

29 Luật Đầu tư và Điều 62, Điều 73 Luật Đất đai, Luật Đấu thầu) Trong khi chưa sửa Luật Đất đai, đề nghị sửa đổi, bổ sung Điều 29 Luật Đầu tư theo hướng: các dự án thuộc trường hợp đấu giá quyền sử dụng đất chi áp dụng đối với quỹ đất đã giải phóng mặt bằng thuộc quyền quản lý, sử dụng của Nhà nước

và việc thực hiện chấp thuận chủ trương đầu

tư (để quản lý dự án) thực hiện sau khi Nhà đầu tư đã trúng đấu giá quyền sừ dụng đất; các trường hợp dự án thực hiện theo hình thức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư chỉ áp dụng đối với dự án do cơ quan nhà nước có thẩm quyền

HỌC VIỆN Tư PHÁP

lập, phê duyệt phương án lựa chọn nhà đàu tư

đối với dự án đã có quỳ đất thuộc quyền quản

lý, sử dụng của nhà nước; việc thực hiện chấp

thuận chủ trương đầu tư (để quản lý dự án)

thực hiện sau khi nhà đầu tư trúng thầu dự án

được lựa chọn

Thứ hai, nâng cao vai trò, trách nhiệm của

cấp ủy, tổ chức đảng, người đứng đầu cơ quan,

tổ chức, doanh nghiệp trong hoạt động đầu tư

công trình xây dựng

Các chủ thể tham gia hoạt động đầu tư

công trình xây dựng cần thực hiện đúng chức

năng, nhiệm vụ, quy chế làm việc đã được

quy định và thật sự gương mẫu trong phòng,

chống thất thoát, lãng phí tài sản Nhà nước

Thường xuyên kiểm tra, giám sát cán bộ,

đảng viên trong thực hiện trách nhiệm được

giao liên quan đến hoạt động đầu tư công

trình xây dựng trong tất cả các giai đoạn đầu

tư công trình xây dựng và bằng chế độ, quy

chế quy định cụ thể đối với cán bộ, đảng viên

nhất là người đứng đầu cấp ủy, lãnh đạo, tổ

chức đảng, tổ chức Nhà nước, cơ quan,

doanh nghiệp; tổ chức đảng đảm bảo ban

hành các nghị quyết, quy định về đầu tư xây

dựng đúng quy định

Thứ ba, tăng cường hiệu quả công tác

thanh tra, kiểm tra, kiểm toán kịp thời phát

hiện, ngăn chặn tội phạm vi phạm quy định

về đầu tư công trình xây dựng gây hậu quả

nghiêm trọng Trong đó, cần chú ý một số sai

phạm phổ biến như: vi phạm lựa chọn đơn vị

tư vấn không bảo đảm năng lực theo yêu cầu

của dự án; không lập hồ sơ khảo sát; khảo sát,

thiết kế không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật

của công trình; lập dự toán không đúng định

mức, đơn giá; không tiến hành thẩm định,

thẩm tra hồ sơ; phê duyệt dự toán có giá trị

vượt tổng mức đầu tư được duyệt; hồ sơ thiết

kế chỉ định xuất xứ của hàng hóa, vật liệu;

lập kế hoạch đấu thầu không đúng nội dung,

trình tự quy định, lập kế hoạch đấu thầu khi

chưa được giao kế hoạch vốn cho thực hiện gói thầu; xác định gói thầu được chỉ định thầu có giá trị lớn hơn quy định (hơn 01 tỷ đồng đối với gói thầu xây lắp; hơn 500 triệu đối với gói thầu tư vấn); phân chia gói thầu không đúng quy định để chỉ định thầu; lập, phê duyệt hồ sơ mời thầu không bảo đảm yêu cầu, có biểu hiện đưa ra một số tiêu chí tạo điều kiện cho một hoặc một số ít đơn vị có thể trúng thầu; tổ chức bán hồ sơ mời thầu trước khi được phê duyệt; dừng, hủy đấu thầu không đảm bảo các điều kiện trong Luật Đấu thầu; xác định khối lượng đền bù không đúng

về số lượng, chủng loại tài sản, nguồn gốc đất; áp đơn giá đền bù cao hơn quy định; thi công xây lắp không đúng hồ sơ thiết kế và các tiêu chuẩn kỹ thuật; bố trí lực lượng thi công không đáp ứng yêu cầu của hồ sơ mời thầu, không đúng với hồ sơ trúng thầu; sừ dụng vật liệu không đảm bảo yêu cầu kỹ thuật hoặc không làm thí nghiệm để xác định chất lượng vật liệu trước khi đưa về công trường; nghiệm thu, thanh toán vượt quá khối lượng thi công thực tế6

6 Đào Thế Hoằng, Vụ trưởng Vụ đơn thư - Tiếp đảng viên và công dân, Cơ quan UBKT Trung ương, Kiểm tra khi

có dấu hiệu vi phạm trong lĩnh vực đầu tư xây dựng, một số vấn đề rút ra từ thực tiễn, Tạp chí Kiểm tra số 7/2021.

Thứ tư, triển khai đồng bộ, hiệu quả các biện pháp phát hiện, điều tra, xử lý hành vi phạm tội vi phạm quy định về đầu tư công trình gây hậu quả nghiêm trọng

Các cơ quan chức năng cần nâng cao trách nhiệm và hiệu quả phối hợp trong phát hiện, điều tra, xử lý hành vi phạm tội vi phạm quy định về đầu tư công trình gây hậu quả nghiêm trọng Xác định rõ vai trò, trách nhiệm của cơ quan kiểm tra, thanh tra, kiểm toán, cơ quan tiến hành tố tụng Xừ lý nghiêm minh, đúng quy định pháp luật các hành vi vi phạm quy định về đầu tư công trinh gây hậu quả nghiêm trọng nghiêm trọng, phức tạp mà dư luận xã hội quan tâm Đối với

vụ án nghiêm trọng, phức tạp, cấp ủy cần chủ động yêu cầu các cơ quan liên quan báo cáo để cho chủ trương xử lý, đảm bảo khẩn trương đúng quy định pháp luật./