Còn theo Hướng dẫn của Bộ Thông tin và Truyền thông tại Công văn sổ: 58/ BTTTT-KHCN, ngay '11/01/2018, về các nguyên tắc định hướng về công nghệ thông tin trong xây dựng đô thị thông mi
Trang 1TẠP CHÍ VIỆT NAM HỘI NHẬP
XÂY DUNG ĐÔ THỊ THÔNG MINH ở VIỆT NAM NHU CẦU TẦt YẾU TRƯỚC BÔÌ CẢNH cuộc CMCN 4.0
Trương Thế Nguyễn - Đinh Hoài Phúc
Trường Chinh trị tỉnh Sóc Trăng
Hiện nay, các đô thị đang đứng trước khả năng đưa ra một lựa chọn là vân duy trì cách thức vận hành theo phương thức truyền thống nhưng ổn định hoặc phải dồn sức để thay đôi nhăm thích ứng với môi trường, điêu kiện và hoàn cảnh mới nhưng đi kèm với đó
có thể là những rủi ro sẽ xuất hiện Có thể khẳng định rằng, theo nguyên lý của sự phát triên, các đô thị không thê duy trì một cách cứng nhăc phương thức quản lý, vận hành như trước đây nữa Bởi điêu đó sẽ làm gia tăng các sức ép trong việc quản lý đô thị Vì thê, ưu tiên đôi mới sáng tạo, thay đôi nhanh chóng hơn nữa cách thức tô chức và vận hành là điêu mà các đô thị luôn phải quan tâm, chủ trọng Đó là một trong những tiên
đề cơ bản dẫn đến sự hình thành và phát triển của các đô thị thông minh.
Mặc dù thuật ngữ “đô thị thông minh ” hay “ thành phố thông minh ” được sử dụng khá phổ biến trên các phưcmg tiện thông tin đại chúng Tuy nhiên, hiện vẫn còn nhiều cách hiêu khác nhau vê thuật ngữ này.
Thànhhiểu nhưphô thôngmột thành minhphố cónhấn thê được mạnh
chức năng nghiên cứu khoa học và
đổi mới kiến thức/công nghệ, với khả năng
sáng tạo được coi như là nguồn lực chủ
yếu Để đạtđược mục đích này, hệthốngIT
phục vụ mọi lĩnh vực hoạt động của thành
phố phải có bước chuyển vượt bậc về chất,
với các dịch vụ web toàn cầu được đặt ở vị
trí trungtâmm
Còn theo Hướng dẫn của Bộ Thông
tin và Truyền thông tại Công văn sổ: 58/
BTTTT-KHCN, ngay '11/01/2018, về các
nguyên tắc định hướng về công nghệ thông
tin trong xây dựng đô thị thông minh ở Việt
Nam, thì “ đô thị thông minh là đô thị hoặc
khu vực cư dân ứng dụng công nghệ thông
tin và truyền thông phù hợp, tin cậy, có tính
đổi mới sáng tạo và các phương thức khác nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quá công tác phân tích, dự bảo, cung câp các dịch vụ,
quản lý các nguồn lực của đô thị có sự tham gia của người dân; nâng cao chất lượng
cuộc sống và làm việc của cộng đồng; thúc đây đôi mới sáng tạo, phát triền kinh tê; đồng thời bảo vệ môi trường trên cơ sở tăng
cường liên thông, chia sẻ dừ liệu, an toàn,
an ninh thông tin giữa các hệ thong và dịch
vụ
Hiện nay,cư dân ở các đô thị ngày càng
trở nên đông đúc, hệ thống các đô thị thông minh đang dần hình thành và mở rộng ở các quốc gia121 Đây được xem là xu hướng
chung trong quá trình phát triển của các đô thị mànhấtlà trong bối cảnh của cuộc cách
mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra ngày
10 sô 247 - THÁNG 4/2022
Trang 2NGHIÊN cứu KHOA HỌC
càng rộng khắp Khi xã hội ngày càng phát
triên, nhu câu của công dân sẽ ngày càng
tăng cao trên tât cả các lĩnh vực của đời
sông kinh tế - xã hội Chăng hạn như: nhu
cầu được tiếp cận các dịch vụ được dễdàng,
thuận tiện hơn ở cả khu vực công lẫn khu
vực tư cũng nhưkhả năng kếtnốibên trong
lẫnbênngoài phạm vi đô thị, quôc gia được
nhanh chóng hon Theo xu hướng đó, dần
dần “nhiều thành phố sẽ kết nối các dịch
vụ, tiện ích vàđường sá với internet Thành
phố thông minh sẽ quả lý năng lượng, dòng
nguyên liệu, hậu cân và giao thông Các
thành phô thông minh đang liên tục mở
rộng hệ thống cảm biến và xây dựng nền
tảng dừliệu làm cốt lõi nhằmkết nối nhiều
dự áncông nghệ khác nhau và bổ sung các
dịchvụ tưouglai dựatrênphân tích dữ liệu
và mô hình dự đoán”121
Quá trình hình thành và phát triển các
đô thị thông minh sẽ mang đến những tác
động tích cực như: tăng hiệu quả sử dụng
nguồn lực; cải thiện chat lượng cuộc sống;
người dân dễ dàng tiếp cận các nguồn lực
hơn; tăng tính diđộng; giảm tội phạm; giảm
ô nhiêm; tiêp cận giáo dục dê dàng hon;
tiêp cận thị trường nhanh hon; Chính phù
điện tử thông minh hon141 Nói cách khác,
nhũng tiện íchmà đô thị thông minhmang
lại là râtlớn trên nhiêu lĩnh vực khác nhau
Chính vì lẽ đó, vấn đề xây dụng và phát
triên các đô thị thông minh ở Việt Nam cùng
làmộtnhucầumang tính tất yếu, điều đósẽ
giúp cho các đô thị ở Việt Nam có thê bắt
kịp với xu thế phát triển chung của các đô
thị ởnhiều quốc giapháttriển trên thế giới
Gần đây, Nghị quyết số 18-NQ/TW
(Hội nghị lân thứ 6, Ban Châp hành Trung
ưong Đảng khóa XII): “Một sô vân đê vê
tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy
của hệ thông chính trị tinh gọn, hoạt động
hiệu lực, hiệu quả”, đã xác định nhiệm vụ:
“ ,đẩy mạnh xây dựng chính phủ điện tử,
đô thị thông minh”.
Ngày 01/8/2018, Thủ tựớng Chínhphủ
đã ban hành Quyết định số: 950/QĐ-TTg
về phê duyệt Đề án phát triển đô thị thông
minh bền vững Việt Nam giai đoạn 2018-
2025 và định hướngđến năm 2030^ Thời gian qua, một số tỉnh, thành phố cũng đã xây dựng các đề án thànhphô thông minh/
đô thị thông minh
Tựu chung lại, xây dựng và phát triển
các đô thị thông minh là một nhu cầu cấp
bách ớ Việt Nam hiện nay, đây cũng chính
là một trong những định hướng phát triên
đôthịđãđượcĐảng và Nhà nước quan tâm,
ghi nhận, hoàn toàn phù hợp với các định
hướng, chiên lược phát triên kinh tê - xã hội của đất nước, vấn đề cần phải tiếp tục được làm rõ là trong tiên trình này, các đô thị Việt Nam cần phải huy động các nguồn
lực, tranh thủ những cơ hội như thê nào và
vượt qua những thách thức ra sao để chúng
ta có được những đô thị thông minh xứng
tâmtrongthời gian tới
Những vấn đề đặt ra
Trong bổi cánh cuộc CMCN4.0, đô thị
thông minh chắc hẳn sẽ tiếp tục được nâng
chât ở một tâm cao mới Vi vậy, việc hòa
mình vào cuộc cách mạng này, tận dụng
những thành tựu khoa học mới là một cơ hội rat lớn để chúng ta có thể xây dựng thành công các đô thị thông minh Nhưng ngược lại, đây cũng chính là một trong
những tháchthứccóthêtạonên diêm nghẽn
nêu như chúng ta không tranh thủ tận dụng
được những cơhội này
Quá trình xâydựng và phát triển các đô
thị thông minh còn đòi hỏi các nguồn lực nên tảng phải được huy động đên một mức
độ cần thiết bao gồm: tài chính, nguồn lực con người, công tác quy hoạch cũng như
năng lựccủa cơ quan quảnlýnhà nước V.V Nhưng khảnăng tiềm ẩn cóthêxảy ra trong
quátrìnhxâydựngđôthị thông minh chính
là việcđâu tư đơn lẻ, manh mún, thiêu tính
hệ thống
Một trong những nút thắt khác cũng khôngthêxem nhẹ là năng lực thích ứngvà tiêp cận môi trườngmới của các công dân đô
thị, nói chínhxáchơn đóchính là khả năng cũng như nhu cầu, “thị hiếu” tham giadưới gócđộchủthêcủangười dân Ngoài ra, còn
sô 247-THÁNG 4/2022 11
Trang 3TẠP CHÍ VIỆT NAM HỘI NHẬP
có một số tác động chưa xác định hoặc vừa
tích cựcvừatiêu cực như: tác đông đên văn
hóa và cảm xúc đô thị; thay đối tập quán
của cư dân thành thM Chẳng hạn, khi các
cư dân ở đô thị thông minh ngày càng sử
dụng phổ biến các thiết bị khoa học, công
nghệ thôngtin hiện đại, quá trình giao tiêp
sẽ có những thay đôi lớn và dê dân đên sự
thờ ơ, vô cảm
Một số giải pháp, khuyến nghị
Một là, xây dựng thể chế quản trị linh
hoạt dành cho đô thị thông minh thông qua
việc đổi mới hệthống pháp luật, nhất là các
quy định pháp luạt liên quanđên đâu tư hạ
tâng; quản lý, chia sẻ thông tin, dữ liệu; an
toàn thông tin, an ninh mạng; Đông thời,
phải nâng cao chât lượng đội ngũ cán bộ,
công chức, mà nhât là khả năng ứng dụng
công nghệ thông tin trong quá trình công
tác cũng như năng lực làm việc trong môi
trường quốc tế; tập trung hiện đại hóa nền
hành chính công, xây dựng và triên khai
Khung Kiên trúc Chính phủ điện tử; đôi
mới hoạt động cung ứng dịch vụ công trực
tuyến ; nâng cao năng lực phòng, chông
các hành vi tân cônghệ thông mạng
Hai là, tăng cường công tác truyền
thông chính sách, hướng đên năng lực tiêp
nhận chính sách của công chúng, lây công
chúng làm trung tâm trong quá trình hoạch
định vàthực thichính sách vê đô thị thông
minh Trong thời gian tới,cần phải nâng cao
nhận thức về ý nghĩa, tầm quan trọng của
chính sách xây dựng đô thị thông minh và
năng lực tiếp nhận chính sáchnàycủa công
chúng Chỉ khi công chúng có đây đủ năng
lực tiêp nhận, tham gia tích cực vào chu
trình chính sách thì chính sách mới có thê
đảmbảotínhkhả thi cao Thêmvào đó,cần
phải pháthuy mạnh mẽ hơn nữavai trò của
báo chí - truyền thông trong việc nắm bắt,
truyền tải thông tin, tạo đồng thuận xã hội
và tăng cường niềm tin của công chúngđối
vớichính sách xây dựng đô thị thông minh
Ngoài ra, cầnchútrọng công tácđàotạo,hỗ
trợ trựctiêp nhằm giúp người dân nâng cao
hiểu biết và có thê tăng cường các kỳ năng
sử dụng máy vi tính, truy cập internet, kêt
nối trên môi trường mạng v.v Mặt khác, cũng cần cónhững giải phápgiải đi kèm để quyet tốt các vấnđềphát sinh liên quanđến vănhóa, cảm xúcđô thị, tập quán sinh sông
của người dân trong môi trường mới
Ba là, phát triên nguồn nhân lực chất
lượng cao Trong một môi trường sinh sông
và làm việc mới, đòi hòi nguôn nhân lực phải có chất lượng tương ứng Do vậy, ngaytừ bây giờ vânđêđàotạo và pháttriên nguồn nhân lực chất lượng cao phải được quan tâm hàng đâu Trước bôi cảnh cuộc CMCN 4.0, xu hướng việc làm cũng như
hệ thống các kỳ năng cần thiêt sẽ có những thay đổi không nhỏ Vì vậy, vấn đề này sẽ phụ thuộcrấtlớn vào vai trò ứng phó, thích
nghi của hệ thông giáo dục đại học thông
qua việc đôi mới nội dung, chương trình,
phương pháp đào tạo cũng như cân có sự
quan tâm thỏa đáng đênnhững ngành, nghê
đặc thù như công nghệ thông tin - truyên thông; hay những ngành, nghê mới có thê
xuất hiện ngày càng phổ biến hơn trong
tương lai nói chung và ở các đô thị thông minh nói riêng
Bốn là, thuhút, kiểm soáthiệuquả các nguồn lực đầu tư, nhấtlà đầu tư hạ tang kỳ
thuật, hạ tầng công nghệ thông tin truyền thông (ICT) V.V Đê có thê có đây đủ các
nguồn lực cần thiết trong quá trình xây dựngđô thị thông minh, thì cân phải thuhút
mạnh mẽ các nguôn lực đâu tư, tăng cường
xã hội hóa, giảm thiêu những rủi ro đâu tư không đáng có Hoạt động đau tư phải đảm
bảo tính đông bộ, thông suôt, có hệ thông, chặt chẽ, có tính kêt nôi caovà phải thật sự
cóhiệu quả vững chăc
Năm là, tham khảo, học tập kinh
nghiệm từ mô hình đô thị thông minh của
các nước Xây dựng đô thị thông minh là vấn đề cònkhámớimẻở Việt Nam Vì vậy,
để đẩy nhanh quá trình xây dựng các đô thị
thông minhnhưng vẫn đảmbảo được tính an
toàn, chắc chắn thì họctậpkinhnghiệmcủa
các quốc gia (nhưNhật Bản, Singapore ) trong quá trình xây dựng đô thịthông minh
làcông việc rất cần thiết Cácđô thị ít nhiều
sẽ có những điểm tươngđồng nhất định, vì
12 sô 247 - THÁNG 4/2022
Trang 4NGHIÊN cứu KHOA HỌC
vậy có thể nghiên cứu, vận dụng một cách
hợp lý, sáng tạo, có chừng mực từ kinh
nghiệm quốc tế về xây dựng đô thị thông
minh vào điều kiệnthực tiễn cùa nước ta
Tóm lại, với nhĩmg chủ trương, chính
sách đúng đan về xây dựng đô thị thông
minh cùng với sự nô lực, phấn đấu, sáng
tạo,nhạy bén của các câp, các ngành và các
địa phương Hy vọng rằng, tiến trình xây
dựng các đô thị thông minh ở Việt Nam sẽ đạt được nhiều kết quả trong thời gian tới; mang lại cuộc sống nhiều tiện lợi, có chất lượng hơn cho người dân; góp phần đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã
hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân
và vì Nhândân./
TÀI LIỆU THAM KHẢO
ỉ Bộ Thông tin và Truyền thông, Công
văn sẻ: 58/BTTTT-KHCN, ngày 11/01/2018 về
hướng dán các nguyên tắc định hướng về công
nghệ thông tin trong xây dựng đô thị thông
minh ở Việt Nam.
2 Tiến Long - Mai Hoa, Đô thị thông
minh có lợi gì cho người dân Tp Hồ Chí Minh,
.
https://tuoitre.vn/do-thi-thong-minh-co-loi-gi-
cho-dan-tp-hcm-20171017080113205.htm
3 Phan Nam - Lê Mây, Xây dựng đô
thị thông minh trong thời đại 4.0, http://
vneconomy.vn/xay-dung-do-thi-thong-minh-
trong-thoi-dai-40-20 180810105549049.htm.
4 Trương Thế Nguyền - Nguyền Văn Lĩnh,
Năng lực tiêp nhận chỉnh sách công của công
chủng từ thực tiễn chính sách cung ứng dịch vụ
công trực tuyến ở Việt Nam, ìn trong Ký yếu Hội
thảo khoa học Quốc tế: "Truyền thông chinh
sách và năng lực tiêp nhận của công chủng ” ,
HN, 11/2018.
5 Thủ tướng Chính phủ, Chỉthị sổ
16/CT-TTg ngày 04 tháng 10 năm 2017 về việc tăng
cường năng lực tiếp cận cuộc Cách mạng công
nghiệp lần thứ 4.
6 Thủ tướng Chính phủ, Quyết định số 84/
QĐ-TTg ngày 19 thặng 01 năm 2018 phê duyệt
Kê hoạch phát triền đô thị tăng trưởng xanh
Việt Nam đến năm 2030.
7 Thủ tướng Chính phủ, Quyết định so
950/QĐ-TTg, ngày 01/8/2018 về phê duyệt đề
án phát triên đô thị thông minh bền vững Việt Nam giai đoạn 2018-2025 và định hướng đến năm 2030.
(l] Dưới góc độ nhìn nhận này, thì còn có
sự phân biệt cụ thể giữa thành phố thông minh ( “ intelligent city” ) và thành phố khôn ngoan
(“ smart city” ) Xem thêm: Mai Dương, Đô thị thông minh là gì? http://reatimes.vn/do-thi-thong-minh-la-gi- 1831 4.html
[2] Theo ước tính của Liên Hiệp Quốc đến
nãm 2050, cứ 10 người trên thế giới thì có 8
người sống ở các thành phố (Xem thêm tại: http ://
vn/?ArticleId=e8ae8598-a42d-43c 1 -869d-eb0c27cc 1 60d).
dothi.hcmussh.edu
[3] Klaus Schwab, Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, Nxb Chính trị Quốc gia, HN, 2018, tr.235.
[4] KlausSchwab, sđd, tr.236.
151 Theo Quyết định này, trong thời gian tới
ở Việt Nam sẽ hình thành các chuồi đô thị thông
minh khu vực phía Bắc, miền Trung, phía Nam
và vùng đồng bằng sông Cửu Long, lấy thành phố Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, thành phố
Đà Nằng, thành phố cần Thơ là hạt nhân, hình
thành mạng lưới liên kết các đô thị thông minh.
[6] Klaus Schwab,sđd, tr.237.
sô 247 - THÁNG 4/2022 13