Tình hình kinh tế EU năm 2021 và dự báo năm 2022

Nếu tách riêng Khu vực đồng tiền chung Eurozone, báo cáo của EC ghi nhận, kinh tế khu vực này phục hồimạnh mẽ vàonăm 2021 với mức tăng trưởng GDP 5,2%, do các biện pháp hạn chế dần được

Tình hình kinh tế Eư năm 2021 và dự báo năm 2022

Đặng Thị Phương Hoa

Viện Nghiên cứu châu Âu, Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam

Bài viếtsử dụng số liệuvà dữ liệuthứcấp từ cácbáocáo kinh tế để tổng hợp tình hình kinh tế của EU

năm 2021 và dự báokinh tế EU năm 2022.Trong diễn biến gia tăngcủa cácbiến thể COVID-19,sự bất ổn trong cácquan hệ kinh tế quốc tế, sựphụchồicủanền kinh tế EU trong năm sau đi kèm khá nhiều rủiro

1 Tình hình kinh tê' EU năm 2021

Sau khi GDP giảm 5,9%vào năm 2020, Eư đãcó

mức tăngGDP 5,3%trong năm 2021 số liệu docơ

quan thống kê của Liên minhchâu Âu chothấy tổng

sản phẩm trong nước (GDP) của các nền kinh tế

thành viên EU quý 2/2021tăng 13,2% sovới cùng

kỳ năm 2020 và tăng 1,9% sovới quý 1, sau đó sụt

giảm từ2,2%quý3/2021 xuốngcòn 0,4% trong đợt

biến chủng omicronbùng phát quý 4/2021 Với các

mức tăng này, GDP củatoàn bộ 27 nước thành viên

Liên minh châu Âu (EU) trong năm 2021 đạt mức

trên 14.000 tỷ euro, tương đương 16.7000 tỷ USD,

là nền kinh tế lớn thứ 3 thế giới, sau Mỹ và Trung

Quốc Tuy nhiên, các số liệu tăng trưởng trên chỉ

được xem là tương đối,do trongnăm 2020, hầu như

tất cả các nền kinh tế châu Âu đềusụt giảmthấp lịch

sử do đại dịch COVID-19, như Tây Ban Nha tăng

trưởng âm10,8%, Pháp âm 8%,Italyâm 8,9%, Đức

âm 4,9%.Do đó, mức tăng trưởngcủanăm 2021 chỉ

được xem như là sự phục hối quy mô kinh tế như

trước đại dịch C0VID-19 (Quang Dũng, 2022) ủy

ban ChâuÂu đánh giá, tăngtrưởngtrong quý 2 và

quý 3 có được là nhờviệc nới lỏng các hạn chế di

chuyển liên quan đến CÒVlD-19 (Eurostat, 2021)

Điều này đã giúp hỗ trợ sự phục hồi trong các lĩnh

vựcdịch vụ, sau đó làtrong lĩnh vực sản xuất

Thị trường lao động EU được cải thiện rõ rệt

Trong quý 2/2021, nền kinh tế EUđã tạora khoảng

1,5 triệuviệclàmmới Tuy nhiên, tổng số lao động

có việc làm ởEUvẫnthấp hơn1%so với mức trước

đạidịch Tính cả năm 2021, việc làm ở EU tăng với

tốcđộ 0,8%, tỷ lệ thất nghiệp trong EU là 7,1%

Đáng chú ýlà lạm phát tại các nước châu Âulên

gần 5%tháng 12năm 2021 Đây cũng là tốc độ cao

nhất kể từ năm 1997 -thời điếm EU bắt đầu thu thập

số liệu đểchuẩn bị cho việc ra mắt đồng euro Hồi

tháng 10, số liệu lạm phát của EU là 4,1% (Hà Thu,

2022).Tươngtự, ởnhiều quốcgia châu Âu khác,giá

cả và lạmphát cũng leo thang gây khókhăn chocác

nước trong việc thực hiện các gói kích cầu kinh tế

Trong vòng một năm (tính tới tháng 11/2021), giá năng lượng đã tăng 22,1%; tháng 11,giá nhiên liệu tăngtới 27,4%, lạm phátmảng dịch vụ là 2,7% (Hà

Thu, 2022); tháng 12/2021, mức tăng giá năng lượng hằng nămđã lên tới 26%,vượt xa so với các

mặt hàng khác trong giỏ hàng hóamàEurostat khảo

sát Trong khi đó, giá thực phẩm, rượu và thuốc lá tăng 3,2%, hàng côngnghiệp tăng 2,9%và dịch vụ

tăng 2,4%, phần lớn là do đứt gãy chuỗi cung ứng khiến hàng hóa khan hiếmhơn (ViệtAnh, 2022) Nếu tách riêng Khu vực đồng tiền chung

(Eurozone), báo cáo của EC ghi nhận, kinh tế khu

vực này phục hồimạnh mẽ vàonăm 2021 với mức

tăng trưởng GDP 5,2%, do các biện pháp hạn chế

dần được dỡ bỏ, tuy nhiên với tốc độ tăng GDP

không đồng đều Dẫn đầu về tăng trưởng của khu

vực Eurozone nói riêng và châu Âu nói chung là Pháp, với tỷ lệtăng trưởng đạtmức 7% trongnăm

2021 Đây cũng là mứctăng trưởng tổng sản phẩm

quốc nội (GDP) cao nhất mà nước Pháp đạt được

trong suốt 52 năm qua

Lạm phát tại Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) tăng lên mức cao kỷ lụckể từ năm1997 Trong Eurozone, lạm phát đặc biệt cao ở Estonia với

12%, Litva với 10,7% Tỷ lệ lạm phát cũng đáng lo

ngạitại các nền kinh tế lớn trong Eurozone với Tây Ban Nha ghi nhận mức lạm phát 6,7%, Đức 5,7% - cao

nhất tính từnăm 1993 Theo đó, tính trung bình cả năm2021,lạmphát của nền kinh tế đầutàuchâu Âu

nàylà 3,1% - mức tăng cao nhất trong gần 20 năm qua Tại một nền kinh tếlớn khác của châu Âu nằm

ngoài EƯ làAnh,giá hànghóacũng đã tăngtới 3,5% vào tháng 12/2021, cao nhất kể từ đầu năm 2020 Nhữngcon số nêu trên cao hơn nhiều so với mứclạm

phát mục tiêu2%mà Ngân hàng Trung ương châu Âu

đề rađối vớikhu vực Eurozone (Việt Anh,2022) Việc

tănggiá năng lượng, dịch vụ,thực phẩm và hàng hóa công nghiệp gây áp lực lớnlên cuộc sống củacác hộ

giađìnhchâu Âu (Eurostat, 2022a)

Kinh tế Châu Ả - Thái Bình Dương (Tháng 4/ 2022) 25

NGHIÊN CỨU

RESEARCH

ECB đã duytrì lãi suất thuậnlợi cho các khách

hàng trong suốt giai đoạn bệnh dịch Khi lạm phát

tăng, ECB tin rằng lạm phát gia tăng chỉ là tạm thời

vàcho rằng, không cần phải tăng lãi suất Các lý do

gồm, thứ nhất, vì tỷ lệ lạm phát được tính bằngcách

so sánhmặt bằng giáhiện tạivới mặt bằnggiá một

năm trước -giá thấp vào năm 2020 do nhucầuthấp

và các biện pháp chính sáchkhácnhau để kiểmtra

tácđộng kinh tế của đại dịch có thể đã làm sai lệch

tỷlệlạm phát hiện tại.Ví dụ, Đức đã giảm thuế giá

trị gia tăng vào năm 2020, có nghĩa là tiêu chuẩn để

tính tỷ lệ lạm phát vào năm 2021 thấp hơn, dẫn đến

tănggiá giả tạo Thứ hai, có lýdo để cho rằngcung

và cầu dầu có thể đạt đến sự cân bằng, mặc dù điều

này khó có thể chắc chắn (European Central Bank,

2022).Kết quả là, ECB vẫntiếp tục chính sách tiền tệ

lỏng lẻo và, không giống như Fed, đã loại trừ việc

tănglãi suất chođến nay.Sự thayđổi duy nhất trong

chính sách tiềntệ dự kiến là tốc độ chậm hơn của

chương trìnhmua trái phiếu Tuy nhiên,vào tháng

12/2021, lạm phát tại Eurozone lên đến 5%, tăng

0,1% so vớitháng 11/2021 Để phảnứng với số liệu

đó, ECB đã tăng gần gấp đôi dự báo lạm phát cho

năm 2022 lên 3,2% (European Central Bank, 2022)

2 Dự báo triển vọng kinh tê' EU năm 2022

Sau khi phụchồi mạnh mẽ 5,3%vào năm 2021,

kinh tế EU bước vào năm mới 2022 với dấu hiệu

tăng trưởng yếu hơn so với dự báotrước đó do sự

bùng phát của biếnthể omicron Năm 2022, kinh tế

EU được dựbáo sẽ tăng trưởng 4,0%, mức tăng của

kinh tế khu vực đồng euro cũng tương tự Năm

2023, tăng trưởng kinh tế EU dự kiến ở mức 2,8%

(7,7% cho kinh tế khu vực đồng euro) Dự báo của

ủy ban châu Âu đưa ra khá gầnvới dự báođượcQuỹ

Tiền tệ Quốc tế (IMF) đưa ra khi cho rằng, tăng

trưởngkhu vực Eurozone sẽ vào khoảng 3,9%trong

năm 2022 và 2,5% trong năm 2023 Ireland, Malta,

Tây Ban Nha và Ba Lan dự kiến sẽ đạt mức tăng

trưởng 5% trong năm 2022 Với mức tăng trưởng

dựkiếntừ 3% trở xuống, Hà Lan, Phần Lan và Đan

Mạch có dự báo thấp nhất trong năm Tốc độtăng

GDP cụ thể chotừng quốc gia được dự báo như sau:

Dự báonày dựa trên giả định rằng tác động của

làn sóng lây nhiễm hiệntại lên nền kinh tế sẽ chỉ tồn

tại trong thời gian ngắn và hầu hếtcác nút thắt về

nguồn cungsẽ giảm dần trong năm.Tăng trưởng sẽ

được hỗ trợbởitiêudùng mạnh, với việc các hộ gia

đình giảm tỷ lệ tiết kiệm EC cho rằng, kinh tế

Eurozone sẽ trở về mức tương đương trước đại dịch

vào năm 2023, khi lạm phát trong khu vực còn

1,7% ECB cũng đang chịu nhiều áp lực do lạmphát

tăng khiếnngàycàng có nhiều lời kêu gọingânhàng

nàythu hẹp quy mô chương trình kích thích tiền tệ

và chính sách lãi suất 0% (European Commission, 2022) Khi các biện pháptàikhóakhẩncấpđặc biệt được cắtgiảm, việc thực hiện nhanh chóngvà hiệu

quả các kế hoạch phục hồi sẽ hỗ trợ hoạt độngvà tăng trưởng tiềm năng bằng cách tạo điềukiệncho việc phânbổ lại cácngành theo hướng kinh tế số và

xanh hơn

Nhìn chung, với tốcđộ mởcửanhanhchóng của nền kinhtế,những tắcnghẽn trong chuỗi cung ứng

và sự phục hồi của giá năng lượng đang đẩy lạm phát lên cao So với Dự báo mùa thu, dự báo lạm phát đã được điều chỉnh tăng, do giá năng lượng hiện được đặt ở mứccao trong thời giandài hơn và

áp lực giáđang mở rộng sang một số loạihànghóa

và dịch vụ Lạm phát ở khu vực đồng euro dự kiến

sẽ đạt đỉnh vàoquýđãu tiên củanăm 2022 và duy trìtrên 3% cho đến quýthứ ba của năm 2022.Khi

áp lực từ hạn chế nguồn cung và giá năng lượng giảm dần,lạmphát dự kiếnsẽgiảm rõ rệt trong quý cuối cùng của năm 2022 và sẽ được giải quyết ở mức dưới 2% trong năm 2023 Thứ nhất, nhu cầu

đầu tưcủacác doanh nghiệp châuÂu rất cao, bằng chứnglà từ những pháthiện trong ấnbản mùa thu của cuộc khảosát CFO châuÂu do Deloitte thực hiện (Deloitte, 2021a)

Thị trường lao độngsẽ được cải thiện nhờtriển

khai đầy đủ cáckhoản hỗ trợ mở rộngtừ Quỹ Cơ sở

phụchồi và chống đỡ (RRF) Các quốc gia thành viên

sẽ được hưởng lợi từ việc thực hiện các kế hoạch

khôi phục quốc gia, được tài trợ một phần bởi các

khoản viện trợ vàchovay của EU trongthờigian dự kiến Việc làm sẽtăng 1% vào năm 2022 và 0,6%

vào năm 2023 Việclàm dự kiến sẽ vượt qua mức trước khủng hoảng vào năm tới và mở rộng vào năm 2023.Thất nghiệptrong năm 2022 sẽ giảm từ mức 7,1% xuống lần lượt là 6,7% và 6,5% vàonăm

2022 và 2023 Trong khuvực đồngeuro, tỷ lệ này được dự đoán ở mức 7,5% và 7,3% trong 2 năm (European Commission, 2022)

3 Những rủi ro đối với triển vọng phục hồi nền kinh tê' EU

Theobáo cáo củaOECD (2021), rủi ro đầutiên có thể làmsailệch các dựbáo nêu trên là hiệuquả của

chiến dịch tiêm chủng có thể bị cản trởbởi những thách thức trong việc triển khai liều tiêm thứ ba, cũng như sựxuất hiện của các biến thểmới Điều

này có thểdẫn đển các biện pháp hạn chế mới Tiếp đến, các diễn biển chính trị như căng thẳng đang diễn raở biên giới Ukraine cần phải được theo dõi chặt chẽ vì những rủironàycó khả năng trật bánh

sựphục hồi trong Khu vực đồngtiền chung châuÂu (Reuters, 2022) Trongbối cảnhnày, việc củngcố tài

khóa một cách vội vàng hoặc việc ECB giảm tốc độ

26 Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (Tháng 4/ 2022)

chương trình mua tài sản quá nhanh có thể làm

chậm quátrìnhphục hồivà có khảnăng làm gia tăng

căng thẳng nợcó chủ quyền, làm suyyếu sự gắn kết

giữa các thành viênkhu vực đồngeuro Cuối cùng,

sự tắcnghẽnnguồn cung liên tục có thể dẫn đến lạm

phát cao hơn dự kiếnvà khiếnsự phục hồi trở nên

không chắc chắn Ngược lại, việc triển khai nhanh

chóng và hiệu quả các kế hoạch phục hồichung và

phục hồi của từngquốc gia,kết hợp với một cuộccải

cách đầy tham vọng trong khuôn khổ tàikhóa của

EU sẽ củng cố niềm tin, nâng cao đáng kể tăng

trưởng và giúp châu Âu thành côngtrong quátrình

chuyểnđổisố và xanh Các chính sách kinh tế cầnhỗ

trợ tái phân bổ nguồn lực theongành Nhu càu hỗ

trợ chính sách để khuyến khích phânbổ nguồnlực

giữa các ngành và thúc đẩy tăng trưởng tiềm năng

vẫn còn Hỗ trợ chính sách tài khóa khẩn cấp trở

thành mục tiêu nhiều hơn khi nền kinh tế phục hồi

Đầu tư công, đặc biệt cho chuyếnđổi nănglượng và

số hóa, bao gồm cả thông qua nghiên cứu và đổi

mới, là đòn bẩy chính sách cần thiết để hỗ trợ

chuyển đổi kinh tế

Những xu hướng gần đây trên thị trường lao

động thậm chí còn không chắc chắnhơn,do đó, thị

trường lao động vẫn là một trong những lĩnh vực

quan trọng nhất cần để mắt đến vào năm 2022

Chiến lược giữlạiviệc làm thông qua các kế hoạch

sâu rộng của nhiều quốc gia trong Khu vực đồng

tiênchung châu Âuđãchứng tỏ thành công Ở mức

7,2% vào tháng 12 năm 2021, tỷ lệ thất nghiệp

chính xác ở mức tương đương với tháng 2 năm

2020, tức là trướckhi đại dịchbùng phát (Eurostat

,2022) Đồng thời, tìnhtrạng thiếu lao động đã xuất

hiệntrở lại.Vídụ, ởĐức, các giám đốctài chính coi

thiếulao độnglà rủi ro nghiêmtrọng nhất đối với

doanh nghiệp của họtrong 12 tháng tới, theo khảo

sát của giám đốc tài chính của Deloitte (Deloitte,

2021b) Điều này cũng tương tự ở ở nhiều nước

Eurozonekhác

Nếu tìnhtrạng thiếu lao động kéo dài và dẫn đến

tăng lương, áp lực lạm phát có thể trở nên cơcấuhơn,

thúc đẩygiá cả tăng lên Mặc dù áp lực về tiền lương

chođếnnay vẫn còn khiêm tốn, nhưng có thể kỳ vọng

rằng cáccông đoàn có khả năngthươnglượng được

hỗtrợbởitìnhtrạng thiếu lao độnghiệnnay - cókhả

năngsẽ đưatỷlệlạm phát hiện tại vào nhucầutiền

lương củahọ cho các vòng thương lượngsắptới vào

năm 2022 Vai trò trung tâm của những các vòng

thương lượng tập thể về tiền lương ở nhiều nước

châu Âucóthể sẽ cótác động tínhiệumạnh mẽ ngay

cả đốivới các lĩnh vực phi công đoàn Trong khi đó,

một số nước Khu vực đồng tiền chung châuÂu như

Pháp,Bỉvà Bồ Đào Nha đãtăng lươngtối thiếu,một

phần là đểđốiphóvới sựgia tăng lạmphát

Sự cân bằng giữa rủi ro đối với triển vọng tăng

trưởng là như nhau Làn sóng lây nhiễmhiện tại có thể có tác động kinh tếlâudài hơn so với giả định, mang lại nhữnggián đoạn mới cho các chuỗi cung ứng quan trọng Mặt khác, tiêu dùng hộ gia đình có

thể tăng trưởng mạnh hơn, như đã quan sát thấy sau các đợt bệnh dịch trước, trong khi các khoản đầu tư doRRF thúc đẩy có thể tạo ra động lực mạnh

mẽhơn chohoạt độngkinh tế Cácdự báolạm phát

có nguy cơtăng nếu áp lực chi phíđượcchuyển từ nhà sản xuất sang giá tiêudùngởmột mức độ lớn

hơn, làm tăng khả năng xảy ra các tác động mạnh

mẽtrong vòng thứ hai

Trong khi triển vọng toàn cầu vẫn chịu rủi ro

đáng kể, bao gồm khả năng có thêm làn sóng dịch mới và căng thẳng tài chínhtrong bối cảnh mức nợ của các nước đang phát triển cao, căng thẳng địa chính trị và các hậu quả củanó Nghiên cứu của EC,

Deloitte, ING, Reuters dường như đều thống nhất rằng, cácnhà hoạch định chínhsáchsẽcần cân bằng giữa nhucầu hỗ trợ phục hồi trong khicầnbảođảm

ổn định giá cả và hệ thống tài khóa bền vững, tiếp tục nỗ lực thúc đẩy cảicách nângcao tăng trưởng./

Tài liệu tham khảo

An Huy(2021), "Kinhtế châu Âu phụchồi mạnh,

tăng hơn 13% trong quý 2”,

https://vneconomy.vn/kinh-te-chau-au-phuc-hoi- manh tang-hon-13-trong-quy-2.htm

Deloitte (2021a), European CFOSurvey: Still on the up, but with new challenges,2021

Deloitte (2021b), Executive agenda: Digital investments and carbonmanagement - DeloitteCFO Survey 2021

European Central Bank (2022), "Economic, finan­ cialand monetary developments," January 2022 European Commission (2021), "European eco­

nomic forecast",November 2021

Eurostat (2022a), "Annual inflation up to 5.0%

in theeuro area", January 20,2022

Eurostat (2022b), "Euro area unemployment at 7.2%”, January 10,2022

IHS Markit (2022), "Eurozone growth slows as

Omicron hits services, but manufacturers benefit

from easing supply constraints", News Release,

January 2022

OECD (2021), OECD Economic Outlook, Volume

2021 Issue 2: PreliminaryVersion

Quang Dũng (2022), "Châu Âu lấy lại quy mô kinh tế trước đại dịch COVID-19",

https://vov.vn/kinh-te/chau-au-lay-lai-quy-mo-

kinh-te-truoc-dai-dich-covid-19-post922030.vov

Kinh tế Châu Ả - Thái Bình Dương (Tháng 4/ 2022) 27