64 TẠP CHÍ KHOA HỌC PHÁTTRIỂNNHÂN Lực-Sổ06 06 2021KINH TÊ HỌC - QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC HOÀN THIỆN Cơ CHẾ, CHÍNH SÁCH THU HÚT, TUYỂN CHỌN VÀ TRỌNG DỤNG TRÍ THỨC TRẺ có NĂNG Lực LÀM VIỆC TRONG M
Trang 164 TẠP CHÍ KHOA HỌC PHÁTTRIỂNNHÂN Lực-Sổ06 (06) 2021
KINH TÊ HỌC - QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
HOÀN THIỆN Cơ CHẾ, CHÍNH SÁCH THU HÚT, TUYỂN CHỌN
VÀ TRỌNG DỤNG TRÍ THỨC TRẺ có NĂNG Lực LÀM VIỆC
TRONG MÔI TRƯỜNG QUỐCTÉ
TS NGUYỄN VÍNTUAN 1"1
TÓM TẮT
Những năm qua, nhằm xây dựng đất nước trở nên hùng cường, giàu mạnh, Đảng và Nhà nước đã thường xuyên quan tâm đến việc thu hút trí thức trẻ có năng lực làm việc quốc tế Tuy nhiên, công tác thu hút và trọng dụng đội ngũ trí thức chưa đạt hiệu quả cao vì cơ chế, chính sách về việc thu hút, trọng dụng trí thức trẻ có năng lực làm việc quốc tế còn một số thiếu sót, hạn chế Bài viết tập trung làm rõ thực trạng nguyên nhân và đề xuất một số giải pháp để góp
phần đẩy mạnh việc bổ sung, chỉnh sửa, hoàn thiện cơ chế, chính sách thu hút, trọng dụng trí thức trẻ làm việc trong môi trường quốc tế của Đảng và Nhà nước ta hiện nay.
Từ khóa: Trí thức trẻ, năng lực làm việc trong môi trường quốc tế.
ABSTRACT
In recent years, with a strong determination of building a powerful, prosperous country, our Party and State have paid special attention to attracting young intelligentsia with capability to
work in an international environment However, the work of attracting and using intelligentsia
has not been effective as expected, for several relevant mechanisms and policies are still limited The article focuses on clarifying the real situation of causes and on proposing some solutions to promoting the amendment and modifications with a view to perfecting our Party’s and State ’s mechanisms and policies to attract and use young intelligentsia working in the international environment at the present time.
Key words: young intelligentsia, capability to work in an international environment.
1 Tầm quan trọng của việc hoàn thiện
cơ chế, chính sách trọng dụng, thu hút trí
thức trẻ có năng lực làm việc trong môi
trường quôc tê
<*’ Phó Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học về Tổ chức, bộ máy
biên chế - Viện Khoa học tổ chức, cán bộ - Ban Tổ chức Trung
ương
kinh tế, có nguy cơ tan rã thì Đảng và Nhà nướcViệt Nam đãnhanh chóng tiến hànhđổi mới, thực hiện theo phươngchâm “nhìn thẳng vào sự thật để sửa chữa khuyết điểm ” Từ tư
Trang 2TS NGUYỄN VĂN TUÂN - HOÀN THIỆN cơ CHẾ 65
duy quản lý kinh tế theohình thức kinh tê hóa,
khác, Đảng và Nhà nước thayđổi cả tư duy về
hệ với các nước trong khối xã hội chủ nghĩa
nước trên toàn thế giới(1) Đê’ có thể đáp ứng
yêu cầu của sự nghiệp đổi mới, Đảng vàNhà
nước tiếp tục quan tâm đến việc tuyển chọn,
đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhân tài trong đó
(l) Năm 1990, Việt Nam đã bình thường hóa quan hệ với Trung
Quốc Năm 1995, Việt Nam chính thức bình thường hóa quan
hệ ngoại giao với Hòa Kỳ Năm 2000, Việt Nam đã ký kêt một
hiệp định thương mại song song phương với Hoa Kỳ (BTA), sự
kiện này đã đánh dâu Việt Nam chính thức bình thường hóa cả
về mặt ngoại giao lẫn kinh tế với Liên bang Hoa Kỳ.
(2) Năm 2020 quy mô của nền kinh tế Việt Nam là 343 tỳ USD, đứng thứ 40 trên thế giới Với quy mô 343 tỷ USD, quy mô nền kinh tế Việt Nam đã vượt qua Singapore Tuy nhiên, dân số Singapore chỉ có khoảng 3 triệu người nên thu nhập bình quân đầu người của Singapore vẫn đang đứng trong nhóm các quốc gia phát triển Hiện nay, thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam tính đến 12/2020 là 3.500 USD/người/năm như vậy nước
ta mới chi là nước có thu nhập trung bình của thế giới giới Nguồn: Hà Chính (01/01/2021) Quy mô nền kinh tế Việt Nam vượt 1 nghìn tỷ USD theo sức mua tương đương Truy xuất
từ: http://baochinhphu.vn/Kinh-te/Quy-mo-kinh-te-Viet-Nam- vuot-1 -nghin-ty-USD-theo-suc-mua-tuong-duong/418480 vgp, trích đọc ngày 20/5/2021.
Hiện nay, để phục vụ mục tiêu xây dựng
dụng nhân tài, nhất là đội ngũ trí thức trẻ có
năng lực làm việc trong môi trường quốc tế
thu hút trí thức trẻ có năng lực làmviệc trong
môi trường quốctế vẫn còn tồn tại một số hạn
chế Cơ chế,chính sách đãi độ đối với trí thức
việccho các tổchức,doanh nghiệp tưnhân và
nước ngoài Đồng thời, một số cơ quan, đơnvị
lợi để cho đội ngũ trí thức trẻ cónăng lực làm
Trên hành trình 35 năm đổi mới của đất
tế nói riêng là một trong những nguồn lực rất quan trọng góp phần tạo lập nhiều thành tựu
lượng tăng trưởng kinh tế chưacao Lĩnh vực công nghiệp tuycó sự pháttriển mạnh nhưng chủ yếu là công nghiệp nhẹ và công nghiệp
rẻ Ngoài ra, quy mô nền kinh tế so với tổng nguồn lực thì Việt Nam còn vẫn kém một
sốquốc gia trong khu vực(2) Sức cạnh tranh của nền kinh tế, doanh nghiệp Việt Namcòn
chủyếu dựa trên lợithế vềnhân công giá rẻ
phận người dân, nhất là người dân sinh sống
khăn.Tỷ lệ hộ nghèo và hộ cận nghèo (nghèo
đều giữa các vùng, miền Trong xã hội còn tồn tại một số vấn nạn đáng báo động như vấn
Trang 366 TS NGUYỄN VĂNTUÂN - HOÀN THIÊN cơ CHẾ
nạn bạo lực học đường, tai nạn giao thông(3),
bệnhhiểm nghèo
<3) Tính chung cả năm 2020, trên địa bàn cả nước xảy ra 14.510
vụ tai nạn giao thông, bao gồm 8.344 vụ tai nạn giao thông từ ít
nghiêm ttpng trở lên và 6.166 vụ va chạm giao thông, làm 6.700
người chêt, 4.384 người bị thương và 6.420 người bị thương
nhẹ Nguồn: Báo cáo số 245/BC-TCTK, ngày 27 tháng 12 năm
2020 ve tình hình kinh tế - xã hội quý IV và năm 2020.
(4) Theo đánh giá của các nhà khoa học của Việt Nam và thế
giới, Việt Nam sẽ và đang là một trong 5 quốc gia chịu tác động
mạnh nhất cùa hiện tượng biến đổi khí hậu Theo thống kế của
Tổng cục Thống kê, trong năm 2020, Việt Nam xảy ra 14 cơn
bão; 265 trận dông, lôc, mưa lớn; 120 ttận lũ, lũ quét, sạt lở
đất và hạn hán, xâm nhập mặn làm 379 người chết và mất tích,
1.060 người bị thương; 4,3 nghìn ngôi nhà bị sập đổ, cuốn trôi;
594,9 nghìn ngôi nhà bị hư hòng Nguồn: Báo cáo số 245/BC-
TCTK, ngày 27 tháng 12 năm 2020 về tình hình kinh tế - xã hội
quý IV và năm 2020.
toànquốclầnthứ XIII (gọi tắt là Đại hội XIII)
đã xác định mục tiêu chiến lược đến năm
thu nhập cao Tuy nhiên, trong thời gian tới,
việc thực hiện mục tiêu xây dựng Việt Nam
đang có nhiều thay đổi nhanh chóng và khó
cực đoan đã và đang sẽ tiếp tục là thách thức
lổnđốivới xu thế toàn cầuhóa.Cáccường quốc
lớntiếptục cạnh trạnh về vị thế, tầm ảnh hưởng,
cường quốc Ngoài ra, các vấn đề nhưbiến đổi
sứcphứctạp, khó lường(4)
đượcĐảng đặtratrong Nghị quyết Đạihộixin,
đòihỏiĐảng và Nhà nước cần phải tiếptục thực
hiện tốt công tác thu hút, trọng dụng nhân tài,
frong môi trường quốc tế Song, để công tác
tuyển chọn, thuhút và trọng dụng trí thức trẻ có
năng lực làmviệc ưong môi trườngquốc tế đạt hiệu quả caothìđòihỏiĐảng và Nhà nước phải nhanh chóng chỉnh sửa, bổ sung và hoàn thiện
làm việc trong môi trườngquốc tế
2 Quan niệm về trí thức trẻ có năng lực làm việc trong môi trường quốc tê
Trên cơ sô nghiên cứu hoạt động của đội ngũ cán bộ, đảng viên của Đảng, Nhà nước qua từng giai đoạn cách mạng và chặng đường 35 năm đổi mới, có thể rút ra được quan niệm về trí thức có năng lực làm việc trong môi trường làm việc quốc tế như sau:
Một là, quan niệm về trí thức trẻ
Trên cơ sở quan điểm của Đảngvề trí thức
06/8/2008 của Hội nghị lầnthứ bảy BanChấp
ngũ trí thức thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp
hóa, hiện đại hóa đất nước, cóthểrútraquan
từ 40 tuổi <5> trở xuống, lao động trí óc, có
trình độ học vấn cao về lĩnh vực chuyên mồn nhất định, có năng lực tư duy độc lập, sáng
tạo, truyền bá và làm giàu tri thức, tạo ra sản phẩm tinh thần và vật chất có giá trị đối với
xã hội”
Hiện nay, có một số quan điểm cho rằng, môi trường quốc tế là môi trường làm việc
(5) Đối với một số ngành nghề như Công nghệ thông tin, kiến trúc sư thì 40 tuôi đã được đánh giá là không còn trẻ, tuy nhiên
so với lĩnh vực ỵ học thì bác sĩ 40 tuổi vẫn coi là trẻ Một bác sĩ phải học tập suốt 7 năm mới tốt nghiệp, tuy nhiên để ưở thành bác sĩ thực thụ, người đó phải học thêm 3 năm bác sĩ nội trú Như vậy, tổng số năm để trở thành một người bác sĩ là 10 năm
Do đó, tác già chọn 40 tuôi đê mang tính phổ quát cho tất cà các ngành, nghe, lĩnh vực.
Trang 4TS NGUYEN VĂN TUÂN - HOÀN THIỆN cơ CHẾ
61
ngoài và phải diễn ra ở ngoài lãnh thổ của
động có yếu tốnước ngoài nhưng diễnratrên
lĩnh vực chính trị, văn hóa, an ninh, quốc
phòng có yếu tố nước ngoài được thực hiện
trong lãnh thổ của Việt Nam hoặc ngoài lãnh
thổ Việt Nam.
Hai là, quan niệm về năng lực làm việc
trong môi trường quốc tế
đặc biệt là quan điểm của Hồ Thu Hương(6)
trong Diễn đàn Tríthức trẻ Việt Nam toàn cầu
thiện 77 tiêu chí(7) * * Từ nghiên cứu này, người
viết xác định: Năng lực làm việc trong môi
trường quốc tế là trình độ, kỹ năng để hoàn
thành nhiệm vụ được giao trên các lĩnh vực
từ chính trị, kinh tế, văn hóa, an ninh, quốc
phòng có yếu tố nước ngoài.
(6) Thạc sĩ Hồ Thu Hương sinh năm 1988, đang sống tại Cộng
hòa Séc Cô đã từng sinh sống, học tập và làm việc tại 40 quốc
gia trên 5 châu lục Cô sử dụng thông thạo 5 ngôn ngữ là tiếng
Việt, tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Tây Ban Nha.
(7) Kịm Bão Ngân (30/11/2019) Nữ thạc sĩ 8X đi 40 quốc gia,
quyêt tâm đưa bạn tré Việt thành công dân toàn cầu Truy xuất
từ:
https://dantri.com.vn/giao-duc-huong-nghiep/nu-thac-si-8-x-di-40-quoc-gia-quyet-tam-dua-ban-tre-viet-thanh-cong-dan-
toan-cau-20191129231532190.htm, trích đọc ngày 21/5/2021.
3 Một số nhận xét về cơ chế, chính sách
thu hút, trọng dụng trí thúc trẻ có năng lực
làm việc trong môi trường quốc tế
Trong chặngđường 35 nămđổi mớivàhội
nhậpquốc tế, Đảng vàNhà nước đã từng bước
bổ sung, hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm
ngũ tríthức trẻ cónănglực làm việctrongmôi
điểm sau:
Một là, Đảng và Nhà nước đã đề cập đến việc thu hút, trọng dụng trí thức trẻ có năng lực làm việc trong môi trường quốc tế trong nhiều
chủ trương, nghị quyết.
tổng kết 10 nămthựchiện Nghị quyết số 03-
thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại
hóa đất nước. Hội nghị xác định một trong những nhiệm vụ cần thiết là: “ Chiến lược quốc gia về nhân tài và Chương trình quốc
gia về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ ”
thứ X của Đảng chỉ rõ: “Xây dựng và thực
hiện chính sách phát triển và trọng dụng nhân tài, thu hút nhân tài vào những lĩnh vực quan trọng, không phân biệt người trong Đảng hay
ngoài Đảng ” Đến Đại hộiđạibiểu toàn quốc lầnthứ XI, Đảng tiếp tục quán triệtquan điểm chú trọng phát hiện,bồi dưỡng, phát huy nhân
đốivới nhân tài của đấtnước;hình thành đồng
trọng dụng nhân tài Để triểnkhai những quan điểm đã đưa ra trong Đại hội, Bộ Chính trị
đã ra Kết luận 86-KL/TW ngày 24/01/2014
sinh viên tốt nghiệp xuất sắc, cán bộkhoa học trẻ, phấn đấu đến năm 2020, thu hút ít nhất 1.000 sinh viên tốt nghiệp xuất sắc và cán bộ khoa học trẻvào cáclĩnh vực côngtáccủa cơ
Trang 568 TS NGUYỄN VĂN TUÂN - HOÀN THIÊN cơ CHẾ
hội từ Trung ương đến cấp huyện Tại Đại hội
mạnh tâm quan trọng của công tác nhân sự
ương thời kỳ mới, đặc biệt thu hút và trọng
dụngnhân tài: “có cơ chế, chính sách đặc biệt
để thu hút nhân tài của đất nước“ (^', “ Trọng
dụng trí thức trên cơ sở đánh giá đúng phẩm
chất, năng lực và kết quả cống hiến ” m Quan
điểm này là sự tiếp nối tư tưởng của các kìđại
hộitrước nhằm phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng,
sử dụng người có đức, có tài đểphục vụ cho
nưóc
của Hội nghị lần thứ7 Ban ChấphànhTrung
ương khóa XII về tập trungxây dựng đội ngũ
cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược, đủ
phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm
nhiệm vụ đã kế thừa các quan điểm của các
địnhsự thành bại của cáchmạng; công tác cán
bộlà khâu “then chốt”của công tác xây dựng
Đảng và hệ thống chínhtrị Xây dựng đội ngũ
vụ quan trọng hàng đầu, là công việchệ trọng
của Đảng,phải được tiến hành thườngxuyên,
<8) Đàng Cộng sản Việt Nam (2016) Báo cáo chính trị cùa Ban
Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI tại Đại hội đại biểu toàn
quốc lần thứ XII cùa Đàng Truy xuất từ https://tulieuvankien
dangcongsan.vn/ban-chap-hanh-trung-uong-dang/dai-hoi-
dang/lan-thu-xii/bao-cao-chinh-tri-cua-ban-chap-hanh-trung-
uong-dang-khoa-xi-tai-dai-hoi-dai-bieu-toan-quoc-lan-thu-xii-
cua-dang-1600, trích đọc ngày 27/5/2021.
Đảng Cộng sản Việt Nam (2016) Báo cáo chinh trị của Ban
Chap hành Trung ương Đảng khóa XI tại Đại hội đại biểu toàn
quốc lần thứ XII cùa Đàng Truy xuất từ https://tulieuvankien
dangcongsan.vn/ban-chap-hanh-trung-uong-dang/dai-hoi-
dang/lan-thu-xii/bao-cao-chinh-tri-cua-ban-chap-hanh-trung-
uong-dang-khoa-xi-tai-dai-hoi-dai-bieu-toan-quoc-lan-thu-xii-
cua-dang-1600, trích đọc ngày 27/5/2021
(10) Ban Chấp hành Trung ương (2018) Nghị quyết số 26-
NQ/Ttv ngày 19/5/2018, Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XII) về tập trung xây dựng đội ngũ cán
bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược, đù phẩm chất, năng lực và
uy tín, ngang tầm nhiệm vụ Truy xuất từ https://tulieuvankien dangcongsan.vn/van-kien-tu-lieu-ve-dang/hoi-nghi-bch-trung- uong/khoa-xii/nghi-quyet-so-26-nqtw-ngay-1952018-hoi-ng- hi-lan-thu-bay-ban-chap-hanh-trung-uong-dang-khoa-xii-ve- tap-trung-xay-dung-doi-374, trích đọc ngày 27/5/2021.
<"> Sau khi Nghị định 140/2017/NĐ-CP được ban hành, các bộ,
cơ quan, ban cùa Đảng và Nhà nước đẫ tiến hành tuyển chọn cán bộ, công chức là những sinh viên tốt nghiệp xuất sắc và khoa học trẻ Tiêu biểu là Ban Tô chức Trung ương, trong năm
2019, Ban Tổ chức Trung ương đã tuyển được 11 ứng viên là sinh viên xuât săc và khoa học trẻ Các ứng viên được tuyên chọn không chỉ có trình độ chuyên môn tốt mà còn có năng lực làm việc trong môi trường quôc tê Ngày 03/6/2021, Trung ương Đoàn Cộng sàn Hồ Chí Minh cũng triển khai thực hiện tuyển dụng 01 sinh viên tốt nghiệp xuat sắc trường Đại học Bách khoa Đà Nằng Đây là lân đâu tiên Trung ương Đoàn Thanh niên thực hiện theo Nghị định 140/2017/NĐ-CP Năm 2021, Hà Tĩnh đã tuyển được 15 sinh viên, nhà khoa học trẻ vào làm việc tại cơ quan của Đàng, Mặt trận tổ quốc, tổ chức chính trị - xã hội và khối Nhà nước theo Nghị định 140/2017/ NĐ-CP.
Kế thừa và cụ thể hóa quan điểm, chủ
huy nhân tài nhằm thúc đẩy sự nghiệp công
như sau:
Năm 2017,Chínhphủ ban hành Nghịđịnh
từ sinh viên tốt nghiệp xuất sắc, cán bộ khoa
học trế"> Để trien khai Nghị 140/20
phương đã tích cực xây dựng kếhoạch thực
đã ban hành Kế hoạch 68/KH-UBND/2019,
Trang 6TS NGUYỄN VĂN TUÂN - HOÀN THIÊN cơ CHÊ
(
Nam ban hành Kế hoạch 142/KH-UBND,
Lắk ban hành Kế hoạch số4753/KH-UBND,
ngày 03/6/2020 về việc triển khai Nghị định
140/2017/NĐ-CPcủaChính phủ
Hai là, chế độ đãi ngộ đối với trí thức trẻ
có năng lực làm việc trong môi trường quốc tế
đã và đang được đổi mới.
cho phépcác đơn vị sự nghiệp công lập được
và quy chế tài chính Các đơn vị sự nghiệp
công có thể căn cứ vào nguồn thu của đơn vị
đểtrả lương chongườicánbộ, công nhân viên
phùhợp với năng lực, hiệu quả làm việc Nhờ
có cơ chế tự chủ về biên chế, bộ máy và tài
chính, một số cơ quancủa nhà nướcđãthuhút
lực chuyên môn, đặc biệt là có năng lực làm
<13’ Diễn đàn Trí thức trẻ Việt Nam toàn cầu đã diễn ra được 3
kỳ Năm 2020, Diễn đàn lấy chủ đệ “Việt Nạm 2045”, diễn đận
đã ghi nhận 32 tham luận, 150 ý kiến phát biểu, 86 đề xuất, kiến nghị nhằm xây dựng đất nước phát triển nhanh và bền vững theo đúng mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam là nước phát triên
có thu nhập cao.
(14) Ngày 23/3, Bộ Quốc phòng Việt Nam đã tổ chức lễ xuất quan cho cán bộ, chiến sĩ Bệnh viện dã chiến cấp 2 (số 3) lên đường đến Cộng hòa Nam Sudan làm nhiệm vụ giữ gìn hòa binh Liên Hiệp Quốc.
Ba là, Đảng và Nhà nước đã tạo điều kiện
thuận lợi để đội ngũ trí thức trẻ có năng lực
làm việc trong môi trường quốc tế đóng góp
trí tuệ, tâm huyết đối sự phát triển của đất
nước.
ngũ trí thức trẻ cónănglực làm việc trong môi
(l2) Quy chế tự chù lần đầu là Nghị định 43/2006/ND-CP, ngày
25/4/2006 vê Quy định tự chủ, tự chịu trách nhiệm vê thực hiện
nhiệm vụ, tô chức bộ máy, biên chế và tài chính đoi với sự
nghiệp công lập Tiếp đến là Nghị định 16/20Ị5/NĐ-CP, ngày
14/02/2015 của Chính phũ vê Quy định cơ chê tự chủ của đơn
vị sự nghiệp công lập Gần đây nhằm frao quyền tự chủ rộng và
sâu hơn cho đơn vị sự nghiệp công, Chính phủ ban hành Nghị
định 60/2021/NĐ-CP, ngày 21/6/2021 về Quy định cơ chê tự
chủ tài chinh cùa đơn vị sự nghiệp công lập.
là Diễn đàn Trí thức trẻ Việt Nam toàn cầu
trênkhắp thế giới Diễn đàn là nơi các trí thức đóng góp kiến nghị, đề xuất phương thức giúp đất nướcphát triển nhanh và bền vững.(13) Đội ngũ trí thức trẻ có năng lực làm việc
Đảng và Nhà nước huy động vào sự nghiệp xây dựng đấtnước phát triển giàu mạnh, hùng cường Ngoài ra, họ còn được Đảng và Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi để tham gia giải
nhiều trí thức trẻ của Việt Nam đã và đang
chống biến đổi khí hậu, xóa đói giảm nghèo, giữ gìn hòa bình(14)
Bốn là, Đảng và Nhà nước đã phát huy năng lực của một bộ phận trí thức trẻ trong
việc tận dụng những thành tựu của khoa học
và công nghệ vào phát triển đất nước, qua đó
góp phần từng bước phát huy nội lực dân tộc kết hợp với sức mạnh thời đại, giúp Việt Nam
từng bước giàu mạnh hướng tới hùng cường.
Cuộc kháng chiến chống Mỹ để lại nhiều
di chứng của chiến tranhinđậmtrên khắp mọi
Trang 7) TS NGUYỄN VĂN TUÂN - HOÀN THIỆN cơ CHẾ
với sức mạnh của thời đại Trong sức mạnh
con người, nhất là nguồn lực quan trọng nhất
- đội ngũ trí thức
Đảng khuyến khích đội ngũ trí thức nói
chung vàtríthức trẻ nói riêng tích cực nghiên
cứu và áp dụng khoa học công nghệ để xây
dựng đấtnước hùng cường, giàu mạnh Nhìn
lại chặng đường 35 đổi mới, rất nhiều thành
tựu của đất nước đãcó sựđóng góp to lớn đội
Họ đã sáng tạo và áp dụng những khoa học
- công nghệ tiên tiến của thế giới giúp cho
nhiều công trình, kế hoạch được hoàn thành
hạn, Công trình Nhà máy thủy điện Sơn La
Năm 2012, trong khi nhiều công trình thủy
điện bị chậm tiến độ thì công trình Nhà máy
thủy điện Sơn La được hoàn thành vượt tiến
ngoài 6 tổmáy phải nhập khẩu từ nước ngoài
thì từ khâu tư vấn thiết kế cho đến thiết bị,
xây lắp, hoàn thiện đều do người Việt Nam
Việt Nam là những ngườitạo nên kỳ tích này,
khi đã áp dụng thiết kế đậptrọng lực với kết
cấu bê tông đầm lăn để thay cho thiết kế đập
gia của Nga tư vấn
Mặc dù, công tác thu hút, tuyển chọn trí
thức có năng lực làm việc trong môi trường
lực làm việc trong môitrườngquốctế còn một
sốhạnchế nhưsau:
Một là, số lượng cán bộ, công chức được tuyển dụng là trí thức trẻ được đào tạo tại nước ngoài còn ít.
Hiện nay, tỷ lệ tríthứcđược đào tạoở nước ngoài được tuyển chọn vàocác cơ quan, đơn
vị trong hệ thống chính trị cũng còn hạn chế Theo thống kê về trình độ đào tào của cán bộ,
đào tạo tại các cơ sở giáo dục trong nước(15) Mặc dù, quá trìnhđào tạo, những trí thức này
và kỹ năng làm việc trong môi trường quốc
số cơsở giáo dục trong nướccònhạn chế nên
của sinh viên sau khi tốt nghiệp còn thấp,đặc
(15) Tài liệu chuyên đề “Đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng cán
bộ trong bối cảnh cách mạng Công nghiệp lần thứ tư”, Cục Đào tạo - cán bộ, Ban Tô chức Trung ương.
061 Hiện nay, cán bộ, công chức phải có trình độ IELTS từ 5.0 mới có thể giao tiếp và nghiên cứu tài liệu.
(17) Vụ việc đào tạo và cap văn bằng 2 ngoại ngữ sai quy định của Đại học Đông Đô đã cho thấy có một bộ phận nhỏ cán bộ,
Ngoài ra, trong công tác tuyển chọn đã và
tuyển chọn nhưng chưa đủ năng lực làm việc trong môi trường quốc tế Họ có sự hiểu biết sâu sắc về kiến thức chuyên môn nhưng thiếu
kỹ năng làm việc trong môi trường quốc tế,
thuần Chẳng hạn, trình độ ngoại ngữ và tin học của một bộ phận cánbộ, công chức chưa thực sự đảm bảo yêu cầu(16) Một số cán bộ, công chức có bằng ngoại ngữ nhưng không thể giao tiếp, làm việc với các đối tác nước ngoài(17)
Trang 8TS NGUYỄN VĂN TUÂN - HOÀN THIỆN cơ CHẾ
71
yếu, việc sử dụng những thiết bị khoahọc
-công nghệ tiên tiến chưa đảm bảo (môi trường
dụng thông thạo tin học văn phòng mà phải
biết và sử dụng thông thạo một số công nghệ
tiên tiến theo tiêu chuẩn chung của thếgiới)
Hai là, chưa có cơ chế, chính sách tuyển
thẳng trí thức trẻ có năng lực làm việc trong
môi trường quốc tế vào làm việc trong cơ
quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận TỔ quốc.
Cho đến nay, Đảng và Nhà nước chưa xây
dựng cơ chế, chính sách tuyển thẳng những
trí thức trẻ có năng lực làm việc trong môi
trường quốc tế Việc tuyển chọnsinh viên tốt
nghiệp xuất sắc, nhàkhoa học trẻ tàinăng, có
năng lực làm việc trong môi trường quốc tế
vào làm việc tại các cơ quan củaĐảng và Nhà
nước vẫn được thực hiện theo Nghị định Nghị
Định 140/2017/NĐ-CP, ngày 05/12/2017của
Chính phủ về chính sách thu hút, tạo nguồn
cán bộ từ sinh viên tốt nghiệp xuất sắc, cán bộ
khoa học trẻ.
sách đãi ngộ chưathực sự phù hợp nên chỉ có
Nam sau khi tốt nghiệp các trường đại học,
viện nghiên cứu nằm trong tốp đầu thế giới
quan Nhà nưổc Có một bộ phận trí thức trẻ
vẫn làm việc cho các cơ quan, đơn vị thuộc hệ
thống chínhtrị nhưng dưới dạng liên kết, phối
hợp chia sẻkiếnthức, kinhnghiệm
Tại Singapore, những năm 1970 có tới 5% sinh viênranướcngoài làm việc(18) * Để bù đắp
sự thiếu hụt nhân tài, Chính phủ của cốThủ
việc Ông Lý Quang Diệu diễn tả lại trong cuốn Hồi kí như sau: “Chúng tôi thành lập
hai cơ quan chuyên trách thu hút nhân tài
từ An Độ và các nước trong khu vực, nhưng thành công trong lĩnh vực thu hút tài năng
người Ân nhiều hơn người Malay ”(l9>
công chức không chấp hành nghiêm chinh quy định về đào tạo,
còn xảy ra tình trạng học giả bằng thật Đồng thời, hiện nay
chưa có một đánh giá nào của Bộ Nội vụ về trình độ ngoại ngữ
đối với những cán bộ, công chức có vàn bằng 2 ngoại ngữ.
Ba là, chính sách đãi ngộ đối với trí thức trẻ có năng lực làm việc trong môi trường
quốc tế chưa thực sự phù hợp.
Theo quan điểm của tác giả, Việt Nam đang xảy rahiện tượng “chảy máu chất xám”, quá trình ấy diễn raở hai khía cạnh như sau:
các tổ chức ở nước ngoài không về nước; hai
chuyểnsang tư nhân, đó là hiệntượng một số cánbộ, công chức xin nghỉ việc ở cơquan nhà nước ra làm việcở khối tư nhân
tượng “ chảy máu chất xám ” Tại Singapore,
từ những thậpniên 80của thếkỷ XX, cốThủ tướng Lý Quang Diệu đã xây dựng chính sách tiền lương“tương ứng” đểthu hútnhân tài làm
< l8) Lý Quang Diệu (2017) Hồi ký Lý Quang Diệu - Từ thế giới thứ ba vươn lên thê giới thứ nhãt (trang 164) Hà Nội: Nhà xuất
bản Chính trị quốc gia Sự thật.
< l9) Lý Quang Diệu (2017) Hồi ký Lý Quang Diệu - Từ thế giòn thứ ba vươn lên the giới thứ nhất (trang 164) Hà Nội: Nhà xuất
bản Chính trị quốc gia Sự thật.
Trang 972 TS NGUYỄN VĂN TUÂN - HOÀN THIỆN cơ CHÉ
việc tại cơ quan Nhà nưổc(20) * Tại Singapore,
lương của cán bộ, công chức trong khu vực
công được tính ngang bằng với mức lương của
(20) Theo quan điểm của Ông Lý Quang Diệu, lương là thước
đo giá trị cùa người lao động, dù là cán bộ, công chức thì cũng
là người lao động Vì vậy, cần phải trả lương cho phù họp với
năng lực của họ.
<21) Ví dụ, Lê Viết Quốc, kỹ sư công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI)
đang làm việc tại Tập đoàn Google, anh được trả lương hàng
nghìn đô la mỗi tháng Neu về làm việc tại các viện nghiên cứu
có thể mức lương ưả cho Lê Viết Quốc thấp hơn rất nhiều so
với làm việc tại Google Theo Tường Minh (2018) "Quái kiệt"
AI Lê Viết Quốc - người Việt trầm lặng ở Google Truy xuất từ:
https://viettimes.vn/quai-kiet-ai-le-viet-quoc-nguoi-viet-tram-
lang-o-google-post94752.html, trích đọc ngày 02/6/2021.
Những năm gần đây ở Việt Nam, đối vơi
quy chế tự chủ, trong đó có quy chế tự chủ
theo khoản thu của đơn vị sự nghiệp Tuy
nhiên, lương của nhân viên có năng lực đặc
biệt, nhất lànhững trí thức có chuyên môn cao,
có năng lực làm việc trong môi trường quốc
dựa vào năng lực và mức độ hoàn thành công
có sự phân định rành mạch giữa cán bộ có
quốctế như đã nêutrên đều xuấtphát từ mộtsố
nguyênnhân cơbản sau: (i) nhận thức của một
bộ phận cán bộ, công chức, nhất là người đứng
đầu về việc tuyển chọn, trọng dụng trí thức trẻ
có năng lực làm việc môi trường quốc tế còn
kém Cán bộ lãnh đạo, quản lý của một số đơn
chọn Thậm chí, có một số cán bộ, công chức còn lợi dụng công tác tuyển chọn để tham ô, tham nhũng, tuyển chọn những ứng viên không
đủ năng lực, trình độ chuyên môn, phẩm chất
chí còn có hiện tượng đố kị, cố tình gây khó khăn, vướng mắc làm cho trí thức trẻcó năng lực làm việc trong môi trường quốc tế giảm sút
ý chí phấn đấu; (ii) cơ chế tự chủ chưa thực sự
phát huy tác dụng trong việc tuyển chọn trí thức
trẻ có năng lực làm việc trong môi trường quốc
tế Cơ chế tự chủ chophép đơnvị được tựchủvề nhiệm vụ, tổchức bộ máy, biên chếvàtài chính Tuy nhiên, tự chủ làmột frong nhữngchính sách mới, việc áp dụngcòn nhiều vướng mắc vàchưa
trả lương cho trí thức trẻ có năng lực làm việc
lực của họ Người đứng đầu vẫnkhông có toàn quyền quyết định trả lương cao cho một trí thức nếu người đó đã được ghi nhận làcó năng lực vượt trội
đầu triển khai thựchiện cơ chế tựchủ, mức độ
đảm bảo nênquỹ lương để trả cho đội ngũtrí thức trẻ có năng lựclàmviệc trong môi trường
đã không thểthu hút,“giữchân”nhân tài, dẫn tơi tình trạng “chảy máu chất xám”(22); (iii) một số khâu trong công tác cán bộ của Đảng và
< 22) Năm 2020, tại Bệnh viện Bạch Mai có 221 cán bộ, công nhân viên xin nghỉ việc, trong tổng số 221 người có 48 người
có trình độ đại học trở lên, trong đó có bác sĩ nội trú, tiến sĩ,
Trang 10TS NGUYỄN VĂN TUÂN - HOÀN THIỆN cơ CHẾ
73
Nhà nước còn yếu dẫn đến chưa thu hút được trí
thức trẻ có năng lực làm việc trong môi trường
quốc tế Nguyên nhân chủ yếu của tình trạng
này còn là do khâu đánh giá, bổ nhiệm cán
bộchưathựchiệnđúng nguyên tắc, quy trình,
và công tâm.Những khuyếtđiểm này đã được
Đảng ghi nhận trong Văn kiện Đại hội XIII
như sau: “Tuy vậy, việc thể chế hóa, cụ thể
hóa chủ trương của Đảng về một số nội dung
trong công tác cán bộ còn chậm, còn một số
nội dung chưa thống nhất giữa pháp luật của
Nhà nước với quy định của Đảng Đánh giá
cán bộ vẫn là khâu yếu, mặc dù đã có nhiều
đổi mới nhưng vẫn không ít trường hợp chưa
phản ánh đúng thực chất Việc bổ nhiệm, giới
thiệu cán bộ ứng cử có nơi chưa bảo đảm tiêu
chuẩn, điều kiện, quy trình, cá biệt có nơi bố
trí người nhà, người thân chưa đủ uy tín.”(23>
4 Giải pháp hoàn thiện cơ chế, chính
sách thu hút, trọng dụng trí thức trẻ có
năng lực làm việc trong môi trường quốc
tế nói riêng
Trong giai đoạn đất nước đang hội nhập
năng lực làm việc trong môi trường quốc tế
là một trong những nguồn lực đặc biệt quan
trọng góp phần thúc đẩy đất nước phát triển
phó giáo sư, trưởng khoa phòng của bệnh viện Theo Lan Anh
(2021) Vì sao 221 bác sĩ, nhân viên Bệnh viện Bạch Mai nghi
việc? Truy xuất từ https://tuoitre.vn/vi-sao-221-bac-si-nhan-
vien-benh-vien-bach-mai-nghi-viec-20210413215034704.htm,
trích đọc 14/4/2021.
(231 Đảng Cộng sản Việt Nam (2021) Văn kiện Đại hội đại biểu
toàn quốc lần thứXIII (tập 2, trang 196) Hà Nội: Nhà xuất bản
Chính trị quôc gia Sự thật.
trẻ cónănglựclàm việc trongmôi tường quốc
Một là, thường xuyên tập huấn cho cán bộ lãnh đạo, quản lý của các cơ quan, đơn vị về
cơ chế, chính sách thu hút, trọng dụng trí thức trẻ có năng lực làm việc trong môi trường quốc tế. ở tất cả cơ quan, đơn vị thì đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý là một trong những nhân tố rất quan trọng tạo ra môi trường làm việc của đơn vị Hiệu quả của việc thu hút, trọng dụng đội ngũ trí thức trẻ có năng lực
môi trường, điều kiện làmviệc thuận lợi,qua
đó phát huy được tâm huyết, năng lựccủa cán
tầm, tài sẽlàm giảm sút ý chí, niềm hứng khởi
trạngkhông tuyển được hoặc có tuyển những
ngũ lãnhđạo cáccấpvề quanđiểm của Đảng
vàNhànước trong việc thu hút, trọng dụng trí thứctrẻnănglực làm việc môitrường quốc tế
quản lý Theo quan điểm của tác giả, ở tất cả các cấp, các ngành đều có những nhiệm vụ, công việc cần traođổivới các tổ chức quốc tế