Trò chơi giáo dục được đặc trưng bởi tác dụng cải thiện tri thức, kĩ năng, thái độ, ý trí, kinh nghiệm của cá nhân, người tham gia chơi có thể chơi được thì người chơi phải sử dụng các t
Trang 1II NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG
CÂU TRÚC BÀI DẠY QUA TRÒ CHƠI KỸ THUẬT
Đàm Thúy Ngọc *
*ThS, Trường Đại học sư phạm Hà Nội
ABSTRCAT
Achieving the teaching goal, teachers need to combine many different teaching methods in order to promote the activeness, self-reliance, creativity, and develop students’ ability to act and collaborate One of those measures is organizing games in the teaching process In this article, the author studies the effects of games in stimulating cognitive activities and training skills in teaching.
Keywords: Skill training in teaching, cognitive activities, teaching methods
Received:21/02/2022; Accepted: 23/02/2022; Published: 04/3/2022
í Đặt vấn đề
Chơi là một nhu cầu không thể thiếu trong
cuộc sống cũng như sinh hoạt hàng ngày, từ
người già cho đến con trẻ, họ đều hứng thú với
các trò chơi Trong hoạt động học tập cũng vậy,
việc biến các nội dung học tập thành các trò
chơi học tập là việc làm rất cần thiết Nhất là với
các học phần thực hành, việc rèn luyện kỹ năng
thường đòi hòi sự tập trung của người học trong
giờ lên lớp Do đó, việc tạo hứng thú cho người
học, tạo tâm lý “được” học sẽ góp phần làm tăng
hiệu quả của quá trình dạy và học Thông qua trò
chơi, người học có thể tích cực quá trình nhận
thức, tự rèn luyện kỹ năng, phát triển óc sáng
tạo, có khả năng phán đoán, suy luận logic và
tổng hợp kiến thức Trong bài báo, tác giả trình
bày cách thiết kế và tố chức trò chơi kỳ thuật
trong dạy học thực hành
2 Nội dung nghiên cứu
2.1 Trò chơi
Theo Wikipedia có rất nhiều cách định nghĩa
về trò chơi Trò chơi được hiểu là sự vui chơi, sự
nô đùa có cấu trúc; các thành phần chính của trò
chơi là mục tiêu, quy tắc (luật chơi), thách thức
(thử thách) và sự tương tác Trò chơi liên quan
đến các kích thích tinh thần hoặc thể chất hay cả
hai Thường trò chơi được thiết kế cho việc giải
trí nhưng đôi khi được dùng như một công cụ
giáo dục Nhiều trò chơi giúp phát triển thể chất,
các năng lực thực hiện, phát triển tư duy, nhận
thức, tâm lí
2.2 Trò chơi giáo dục
Trò chơi nói chung và trò chơi giáo dục nói riêng có bản chất xã hội mang nội dung và giá trị xã hội Trò chơi giáo dục được đặc trưng bởi tác dụng cải thiện tri thức, kĩ năng, thái độ, ý trí, kinh nghiệm của cá nhân, người tham gia chơi
có thể chơi được thì người chơi phải sử dụng các tri thức, kĩ năng, kinh nghiệm, thái độ, ý chí,
ờ mức độ nhất định
Trong tất cả các trò chơi của con người thì chỉ có số ít các trò chơi là trò chơi mang những đặc trưng ấy được gọi là trò chơi giáo dục, cho
dù chúng được sử dụng trong hay ngoài nhà trường, trong hay ngoài ngành giáo dục
Chức năng cải thiện tri thức, kỹ năng hoặc những đặc điểm tâm, sinh lí của người tham gia chơi trò chơi giáo dục cũng chính là tiêu chuẩn
để lựa chọn trò chơi thích hợp để phù họp với lứa tuổi và đặc điểm cá nhân
2.3 Trò chơi dạy học
Những trò chơi giáo dục được lựa chọn, sừ dụng trực tiếp để dạy học, tuân thủ theo mục đích, nội dung, các nguyên tắc và phương pháp dạy học, nó có chức năng tổ chức, hướng dẫn
và động viên người học tìm kiếm, lĩnh hội tri thức, học tập, rèn luyện kĩ năng, tích lũy và phát triển các phương thức hoạt động và phương thức hành vi ứng xử xã hội, văn hóa, đạo đức, thẩm
mĩ, pháp luật, khoa học ngôn ngữ cải thiện và phát triển thể chất, tức là tổ chức và hướng dẫn quá trình học tập của người học khi tham gia chơi gọi là trò chơi dạy học
Các nhiệm vụ, quy tắc, quy luật chơi và các quan hệ trong trò chơi dạy học được tổ chức
Trang 2NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG II
tương đối chặt chẽ trong khuôn khổ các nhiệm
vụ dạy học và được hướng dẫn vào mục tiêu, nội
dung học tập
Trò chơi dạy học được sáng tạo ra và được
sử dụng bởi các nhà giáo và người lớn dựa trên
những khuyến nghị của lý luận dạy học Chúng
phản ánh lý thuyết, ý tưởng và mục tiêu của giáo
dục, là một trong những hoạt động giáo dục
không tuân theo bài bản cứng nhắc như những
giờ học
2.4 Cấu trúc chung của trò chơi dạy học
Trò chơi dạy học có mọi đặc điểm của một
trò chơi thông thường, nhưng về mặt cấu trúc
nó kết hợp giữa các yếu tố chơi và các yếu tố
sư phạm trong một tổ họp hoạt động và quan hệ
hiện thực Đó là một cấu trúc phức tạp bao gồm
các thành tố sau:
Mục đích chơi: là nhiệm vụ học tập của
người học trong khi tham gia chơi hay theo dõi
bạn chơi Khi kết thúc trò chơi mức độ đạt được
của mục đích chơi được phản ánh ở kết quả mà
người học thu được Kết quả đó cũng là kết quả
giải quyết nhiệm vụ học tập
Các hành động hay hành động chơi là những
hoạt động mà người chơi thực hiện, thể hiện vai
chơi của mình Hành động chơi phản ánh nội
dung của trò chơi vì hoạt động nào cũng thâu
tóm trong nó chủ thể, đổi tượng, công cụ, động
cơ, các hành động
Luật chơi hay quy tắc chơi là những quy định
nhằm đảm bảo sự định hướng các hoạt động và
hành động chơi nhằm đảm bảo mục đích chơi
hay nhiệm vụ học tập Luật chơi cùng với mục
đích chơi quy định nội dung trò chơi, các thuộc
tính không gian, thời gian, phương tiện chơi
Đối tượng hoạt động và giao tiếp là những
thành tố chính của các hoạt động Tuy nhiên để
đáp ứng tốt nhất nhiệm vụ học tập thì chúng ta
cần được xác định và thiết kế chặt chẽ, được chỉ
dẫn cụ the và rõ ràng
Các quá trình, tình huống và quan hệ là tiến
trình, biến số và khuynh hướng của các hoạt
động, hành động chơi, biểu thị tác động của
luật chơi Dưới ảnh hưởng của luật chơi, chúng
diễn ra như là các động thái của trò chơi, nhưng
hướng vào mục đích của dạy học
2.5 Các bước thự hiện khi tô chức trò chơi
Bước 1: Lựa chọn trò chơi Lựa chọn trò chơi phải căn cứ vào các yếu
tố sau:
Mục tiêu bài dạy Nội dung kiến thức cần đạt Những hoạt động tương ứng với nội dung học vấn nêu trong bài học
Bước 2: Chuẩn bị điều kiện và phương tiện chơi
Đe trò chơi được diễn ra thuận lợi thì giáo viên cần chuẩn bị một điều kiện tốt Sau khi đã chọn được trò chơi phù hợp thì người giáo viên cần:
Nghiên cứu kĩ luật chơi: Xác định rõ những quy định với người tham gia chơi là gì, vai trò của các thành viên tham gia chơi
Nghiên cứu kĩ cách chơi, cách tổ chức trò chơi Xác định tiến trình của trò chơi, những điều kiện, phương tiện cần
Soạn giáo án, chuẩn bị địa điểm, điều kiện
và phương tiện chơi Giáo án do giáo viên thiết
kế để sử dụng trò chơi phải được thể hiện bằng chuỗi các hoạt động tương ứng với tiến được chia thành những hành động cụ thể và xác định mục tiêu tương ứng
Đặc biệt giáo viên cần xác định rõ mục tiêu của việc sử dụng trò chơi Với mỗi trò chơi sẽ giúp đạt được một mục tiêu của bài học
Việc chuẩn bị điều kiện và phương tiện chơi càng chu đáo, đầy đủ thì kết quả tổ chức trò chơi càng cao và càng an toàn
Bước 3: Tổ chức cho người học chơi
Đe việc tố chức trò chơi dạy học đạt được mục tiêu dạy, giáo viên cần tổ chức cho người học chơi bằng các biện pháp sau:
Tập hợp người học, phân chia đội chơi, chọn đội trưởng cho từng đội hoặc những người chơi tham gia đóng vai trò làm nòng cốt trong trò chơi Chọn vị trí đứng của giáo viên để giải thích trò chơi và điều khiển trò chơi
Tùy theo tính chất của trò chơi mà giáo viên
có thể tổ chức trò chơi theo nhiều đội hình khác nhau như hàng ngang, hàng dọc, hình chữ u, hình vuông Ở mỗi đội hình như vậy đảm bảo tất cả người học có thể quan sát tốt và không bị cản trở
Tương ứng với mồi đội hình, vị trí đứng của
Trang 3II NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG
giáo viên để giải thích và điều khiển trò chơi
cũng khác nhau Tuy nhiên đều phải cho người
học nhìn rõ, nghe rõ khi giáo viên giải thích và
giáo viên quan sát được toàn bộ người học cũng
như tiến trình của cuộc chơi nhưng không cản
trở học sinh chơi
Bước 4: Giới thiệu và giải thích trò chơi
Khi đã có đội chơi, giáo viên giới thiệu và
giải thích trò chơi cho người học Việc giới
thiệu và giải thích trò chơi có thể diễn ra theo
rất nhiều cách khác nhau, nó tùy thuộc vào điều
kiện thực tiễn
Neu người học đã biết trò chơi và luật chơi
thì cần nhắc lại
Neu người học biết trò chơi nhưng chưa nắm
vừng luật và cách chơi thì giáo viên giới thiệu và
giải thích cách chơi
Nếu người học chưa biết trò chơi, giáo viên
cần giải thích tỉ mỉ và cho người học chơi thử để
cho tất cả học sinh khác nắm rõ luật chơi
Khi tổ chức trò chơi mới, thông thường phải
thực hiện theo cách sau:
Gọi tên trò chơi
Nêu cách chơi
Nêu yêu cầu về tổ chức trò chơi, kỉ luật khi
chơi và luật chơi
Nêu cách đánh giá, cho diêm
Một số điểm cần chú ý khác
Khi tổ chức trò chơi dạy học cho người học,
người học thường muốn chơi ngay nên giáo viên
cần giải thích ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiêu không
dài dòng để làm cho tất cả người học nắm rõ
cách chơi
Khi giới thiệu và giải thích trò chơi phải hấp
dẫn, lôi cuốn được sự chú ý và khích lệ người
học
Bước 5: Điều khiển trò chơi
Người điều khiển trò chơi cần thực hiện các
công việc sau:
Lệnh cho phép trò chơi được bắt đầu
Theo dõi và nắm vững các hoạt động chơi
cùa cá nhân, nhóm tham gia chơi
Giảm hoặc tăng thời gian chơi
Thay đôi số lượng người chơi
Thay đổi yêu cầu hoặc cách chơi
Khi người học muốn bắt đâu cuộc chơi thì
người điều khiến trò chơi như một trọng tài thi
đấu Người điều khiển trò chơi phải theo dõi tiến trình của cuộc chơi và nắm chắc mọi chi tiết của cuộc chơi
Bước 6: Đánh giá kết quả chơi, trao giải cho người chơi
Đe cuộc chơi được phù hợp và đúng tiến độ của bài giảng thì phải thực hiện các biện pháp sau:
Phát biểu mục đích của việc đánh giá kết quả sau khi tổ chức và thảo luận với người học cần khẳng định với người học mục đích của hoạt động chơi và đánh giá kết quả khi tổ chức trò chơi là nhằm để:
+ Xem các hoạt động dạy và học đã đạt được những kết quả, hiệu quả tác động như thế nào đối với người học
+ Sử dụng kết quả đánh giá nhàm: Cải tiến phương pháp dạy học, tác động nhu cầu học tập mới, cổ vũ động viên người học tích cực tham gia hoạt động
Chỉ rõ ưu điếm, khuyết điểm của từng đội chơi Để đánh giá đúng thực chất cuộc chơi, giáo viên phải thống kê những ưu điểm, khuyết điểm của từng đội chơi trong đó cần đánh giá: + về mức độ và chất lượng hoàn thành công việc theo yêu cầu
+ Thời gian đội hoàn thành trước
Mức độ thực hiện kỉ luật trước, trong và sau khi chơi
+ Số lượng nhiều hay ít người vi phạm Trên sự công bằng, khách quan, chính xác giáo viên đánh giá phần thắng, thua
3 Kết luận
Có thê nói, việc điều khiến trò chơi là một nghệ thuật, vì trò chơi có sôi nổi và hấp dần người chơi hay không, có phát huy được tính tích cực học tập của người học hay không, không chỉ phụ thuộc nội dung của trò chơi mà phụ thuộc vào cả cách điều khiên trò chơi và độ hấp dẫn cúa người điều khiên trò chơi
Tài liệu tham khảo
[1], Bemd Meier & Nguyen Van Cuong
(2011), Lý luận dạy học kỹ thuật Berlin/Hanoi
[2] Ngô Tuấn Đạo (1996), 100 trò chơi sinh hoạt NXB TP.HỒ Chí Minh.