Xây dựng văn hóa nhà trường tại các trường tiểu học thị xã mỹ hào, tỉnh hưng yên trong bối cảnh đổi mới giáo dục

Để thực hiện thành công quá trình xây dựng văn hóa nhà trường đòi hỏi đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục, đặc biệt là Hiệu trưỏng cần phải tổ chức các hoạt động xây dựng văn hóa nhà trường

This paper is available online at http://jem.naem.edu.vn

XÂY DỰNG VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG TẠI CÁC TRƯỜNG TIÊU HỌC

THỊ XÃ MỸ HÃO, TỈNH HƯNG YÊN TRONG Bối CẢNH Đổi MỚI GIÁO DỤC

Vũ Thị Kim Liên *

Ngày nhận bài: 02/04/2022 Ngày nhận đăng: 15/05/2022.

1 Trường tiểu học Tiểu học Dị Sử, Hưng Yên

e-mail: vuthikimlien79@gmail.com

Tóm tắt Xây dựng văn hóa nhà trường là một trong các nhiệm vụ quan họng góp phần nâng cao chất lượng

giáo dục của mỗi trường tiểu học Để thực hiện thành công quá trình xây dựng văn hóa nhà trường đòi hỏi đội

ngũ cán bộ quản lý giáo dục, đặc biệt là Hiệu trưỏng cần phải tổ chức các hoạt động xây dựng văn hóa nhà

trường một cách khoa học từ tiếp cận lý thuyết văn hóa nhà trường, các nội dung văn hóa nhà trường cần được

xây dựng, các điều kiện thực hiện, để đảm bảo tính khả thi trong thực tiễn quản lý Thực tế tại các trường

tiểu học thị xã Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên cho thấy, xây dựng văn hóa nhà trường đã được các Hiệu trưởng quan

tâm và được triển khai nhưng còn mang tính tự phát, đã xác định được đây là một nội dung quản lý quan trọng

nhưng thiếu nhận thức các cơ sở lý thuyết khoa học để thực hiện đúng quy trình khiến cho quá trình thực hiện

còn chưa hệ thống Vì vậy, cần phải có các biện pháp xây dựng văn hóa nhà trường để phát huy được năng

lực quản lý văn hóa nhà trường của Hiệu trưởng và tạo nên tính chuyên nghiệp, củng cố các giá trị cốt lõi của

nhà trường cũng như phát triển thương hiệu của mỗi nhà trường

Từ khóa: Văn hóa nhà trường, xây dựng văn hóa nhà trường, Hiệu trưởng, trường tiểu học.

1 Đặt vấn đề

Trên cơ sỏ nghiên cứu lýluậnvà khảo sátthực trạngvề xây dựng văn hóanhàtrườngtại các trườngtiểu học thị xã Mỹ Hào,tỉnhHưng Yên, với 5 biệnpháp đề xuất như: Tổchức phát triểncác giá trị cốt lõi của

nhà trường đáp ứng yêucầu đổimói giáodục; Xây dựng các biểu tượng vănhóa nhà trường tiểuhọc vừa

có tính đồng dạng vănhóa và vừa mang nétđộcđáo riêng; Chỉ đạo xây dựng phongcách làm việc chuyên nghiệp của đội ngũ trong nhàtrường;Xây dựng môi trường, cảnh quan của nhàtrường phù hợpvới văn hóa nhàtrường trong bối cảnh đổi mới vàChỉ đạotăng cường các hoạt động gắn kếtgiữa tổ chứcnghilễtruyền thống của nhà trường kết hợp với giaolưu văn hóacộngđồngđịaphương Các biện pháp xây dựng văn hóa nhà trường tại các trường tiểu học thị xã Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yêncần đảm bảo tính cấp thiết vàkhả thi để triển khai trong thực tiễnquản lýtạicác trườngtiểu học Thịxã Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên

2 Thực trạng xây dựng văn hóa nhà trường tại các trường tiểu học thị xã Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên

Qua khảo sát trên 270 mẫu khách thể bao gồm cán bộquản lý và giáo viên, nhân viên, cha mẹ học

sinh, cán bộ địaphươngtại 05 trường tiểu học của Thị xã Mỹ Hào, Hưng Yên gồm: Trường tiểu học Dị Sử, Trường tiểu học Phùng Chí Kiên,Trường tiểu học cẩm Xá, Trường tiểu học BạchSam và Trường tiểu học

Hòa Phong đãrút racác nhận định, đánh giá về điểm mạnh,điểm hạn chế của thực trạng xây dưng văn

hóanhàtrường tạicác trường tiểu học thị xã MỹHào,tỉnh Hưng Yên

Kết quả khảo sát mứcđộ nhận thức về tầm quan trọng của văn hóa nhà trường đãđược thể hiện dưới

bảng dưới đây Phầnlớn, độingũcán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và cha mẹhọc sinh đãkhẳng định

được văn hóa nhà trườngvà xây dựng văn hóa nhàtrườngtiểuhọclà rất quan trọng với các nhà trườngtrong

bối cảnh đổimối giáo dục hiệnnay Văn hóa nhà trường làcơ sở để định hướng tầm nhìnvà sứ mệnh của

nhà trường,xácđịnh rõ các mụctiêu mà nhàtrường muốn theođuổi, xácđịnh đượccác điểm mạnh vàsự

khác biệt độcđáo của nhàtrường, là cơsỏ đểxây dựngvà phát triểnthươnghiệu của nhàtrường, điều chỉnh được các tiêu chíđánhgiá chất lượnggiáodục của mỗi nhà trường theo từng giai đoạn, Nộidung Là cơ

sở định hướngđê định hướng tầm nhìnvà sứ mệnh của nhà trường được đánh giá chiếmtỷ lệ cao nhất ỏ mức rất quan trọng là 31,45% và nội dung Điềuchỉnhđược các tiêu chí đánh giá chất lượng giáo dục của mỗi nhàtrường theo từnggiai đoạnỏ mức quantrọng chiếm tỷlệcao nhấtlà 53,33% Điều này khẳng định

được nhận thức của đội ngũ nhàtrường đã xem văn hóanhà trường là vừa là công cụ và vừa là mụctiêu để các Hiệu trưỏngnhà trường tiểu họcthị xã Mỹ Hào,tỉnh Hưng Yênmongmuốnđạttới nhưngnhận thức và năng lực của đội ngũ CBQL,GV vàNV của các nhà trườngtiểu học trong xây dựng vănhóa nhà trườngcòn hạnchế, các điềukiện thực hiệntriển khai các hoạt động xâydựngvăn hóa nhà trườngcòn gặp nhiều khó

khăn,cơ chế phốihợp, kết hợp giữaxây dựngvăn hóa nhà trường với các hoạt động khác của nhàtrường,

các mốiquan hệ với cộngđồngđịa phương chưacó cácquy định, nộiquy cụ thể để duy trìbềnvững

Bảng 1 Thực trạng nhận thức về tầm quan trọng của văn hóa nhà trường đối với sự phát triển

của các trường tiểu học thị xã Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên

Nội dung

Mức độ nhận thức

Rầt quan trọng Quan trọng Bình thường ít quan trạng Không quan trọng

Là cơ sờ định hướng đè định hướng tầm

nhìn và sử mệnh của nhà trường

Xác định rõ các mục tiêu mànhà trướng

Xãc định được các đi ềm mạnh và sự khác

Là cơ sỡ đê xây dựng và phát trién thương

hiệu của nhà trướng

2 7

Điêu c hinh được cãc tiêu chí đánh giá chàt

lượng giáo dục của mỗi nhà trướng theo

tửng giai đoạn

14 5.18 120 5333 125 46.30 5 1.85 6 2.22

Với các kếtquả khảo sát nhậnthức về tầmquan trọng của xây dựngvăn hóa nhà trườngcủa đội ngủ

CBQL, giáo viên, nhân viênvàcha mẹhọc sinh các trường tiểu học thị xãMỹ Hào, tỉnh Hưng Yên đã là

cơ sở đểtăng cường cáccông tác chỉ đạo như: Chỉđạo về xây dựngkế hoạch tổ chức kỷniệm tấtcả các

ngày truyền thống trong năm;Chỉ đạo các bộ phậnchức năng, nhân sự tham gia tổchức các ngày lễtheokế hoạch; Lôikéo sự tham gia của các tổ chức, cán nhân, chamẹhọc sinh và các trường trên địabàn tham gia

giao lưu văn hóavà; Huyđộng các nguồn lựccủa địa phương trong việc hỗ trợ các hoạtđộng xây dựng văn

hóa truyền thốngcủa các nhà trường trên địa bàn Tuy nhiên, năng lực của đội ngũ CBQL các trường tiểu họcvềtổ chức xây dựng văn hóanhàtrườngđápứng được bối cảnh đổi mới giáodụccòngặp nhiều hạnchế

và đòihỏi cần có các biện phápmang tínhđồng bộ cho độingũ CBQLcấp Phòngvàcấp trường

3 Biện pháp xây dựng văn hóa nhà trường tại các trường tiểu học thị xã Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên

3.1 Tổ chức phát triển các giá trị cốt lõi của nhà trường đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Tổ chứckhảosát các giá trịcốt lõi của nhà trườngtiểuhọc đangtồntại đểlàmcơ sởcho quá trình tổ chức cáchoạt động xây dựng văn hóanhàtrường phù hợpvói bối cảnh đổimới giáo dục Tùy thuộc vào sự

Ổnđịnh,bềnvững về văn hóanhàtrường của mỗi trường sẽ giúp choquátrìnhnhậndiệngiátrịcốtlõi được

rõ ràngvà chínhxáchơn Hiệu trưỏngchỉđạothựchiện chuyến khảosát văn hóatrongnhàtrường của mình

thôngqua các bảng phỏng vấn và cácghichép quan sátcũng như nghiên cứu hồsơ văn hóanhàtrường qua các nhiệm kỳ

Phântích, nhận diện ra các giá trị cốt lõi cần giữ lại và bổ sung các giá trị cốt lõi phù hợp vớisựphát

triển của nhà trường trong giai đoạn mới Hiệu trưỏng và các chuyêngia tổ chức phân tích và đánh giá các

giá trịcốt lõi củatrường mìnhđể nhận diện rahệ thống các giá trị cốt lõi có tính truyềnthống; các giá trị

cốtlõi mởi phù hợp với bối cảnh đổi mới giáo dục để làmcơ sở cho kế hoạch xây dựng giá trị cốt lõitrong

tình hình mởi

Xây dựng kế hoạch phát triểncác giá trị cốt lõi của nhà trường bám sát chiến lược phát triển của mỗi nhàtrườngđặtra Trong đó, Hiệu trưỏng cần chú trọng đếnnộidung xây dựng văn hóa nhàtrường đầu tiên

là thiết lập vàcông bố các “ quy tắc chuẩn mực vàng” hoặcphát huy các hiệnthực văn hóanhư: điều chỉnh

về lo go hay biểu tượng nhàtrường, thayđổi phong cách làm việc củađộingũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên hoặc củng cố các nghi thức, nghi lễ của tổchức nhà trường, để phù hợpvớibối cảnh đổi mới giáo dục Hiệu trưởng và các bên liênquanđều có cam kết thựchiện tổ chứcphát triển các giá trị cốt lõi

phùhợp với bối cảnh mởitrêncơsở xây dựng các kế hoạch hành động cụ thể Nội dung tập trung vàonhóm các hoạt động phát triển các hiện thựcvăn hóa,có thể phát triển các triết lý nền tảng,quytắc vàng hoặc có thểcủngcố, chiasẻ các niềm tin nhữnghiện thực vãn hóa, giátrịcốtlõiđãcóvà xây dựng mới

Chỉđạo việctổ chứcthực hiệnbámsát kế hoạch pháttriển các giá trị cốt lõi của nhàtrườngvới các bên tham gia liên quannhư: CBQL, giáo viên, nhân viên,cộng đồng địa phương và cha mẹhọc sinh, nhằm

phát huy tối đa các nguồn lực hỗ trợ trong quá trình tổchức Đồng thời, sự phối hợpcủa cácbên liên quan

sẽ làm tănggiá trị truyền thông và xây dựng thương hiệu của mỗinhàtrườngtiểu học

3.2 Xây dựng các biêu tượng văn hóa nhà trường tiểu học vừa có tính đồng dạng văn hóa và vừa mang nét độc đáo riêng

Xây dựng thiết kế nhóm biểu tượngvăn hóa mang tínhhình ảnh như: logo, phù hiệu, các kiểu dáng

bàn ghế, cổng trưòng, phù hợp vóicác giátrị cốtlõi đã xây dựng trong bối cảnh đổi mới giáo dục.Hiệu

trưởngchỉđạo thực hiện cácnội dungliên quan đếnxây dựng các nhómbiểu tượngđại điệnchotổ chứcvới cácthời điểmsau khi kếhoạch pháttriểngiá trị cốtlõi của nhàtrườngđược thông qua

Tạo dựng các mẫu biểutượng văn hóa mangtính hình tượng như: phong cách, hành vi, ngôn ngữgiao tiếp, của độingũ CBQL, GV và NV theo hướng các giátrịcốt lõiđã xây dựng.Các phongcáchvà mẫu

hành vi thểhiện được các nét riêng của mỗi nhàtrườngvà thểhiện được tính tươngđồng văn hóa với các

cụm trường khác trong khu vực Đặc biệt, Hiệu trưởnglàbiểu tượng văn hóa mang dấu ấnđậm nhất vàcó tínhđạidiệncaonhấttrong văn hóanhàtrường Vì vậy, cầnchútrọng xây dựng tính hình tượng trong phong

cách quảnlýcủa mình để phùhợp với các mẫu hành vi tổ chức cần có.Đội ngũCBQLcủa nhà trường cần

đưa ra cácmẫu biểu tượng văn hóamànhàtrườngcần xây dựng vàáp dụng vào cáchoạt độngthựctiễncủa nhàtrường thông qua: đồngphục, cách bày trí logo, cách sắp xếp bànghế lóp học hoặc phong cách quảnlý,

phong cách giảng dạy, phong cách họctập vàphong cách phụcvụ của CBQL,GV vàNV trongnhàtrường

Hiệu trưởng phát động các phong trào xây dựng mẫu hànhvi phù hợp vối giá trị cốtlõi mànhàtrường mong

muốnđê duy trì vàcótổ chứcnêu gương, khuyến khích đê hiệnthực hóa trongtổ chức

3.3 Chỉ đạo xây dựng phong cách làm việc chuyên nghiệp của đội ngũ trong nhà trường trong bối cảnh đổi mới giáo dục

Xây dựng và hoànthiện phongcách quảnlýcho đội ngũ CBQL phùhợp với các giátrị cốtlõi cầnphát triển trong bối cảnh đổi mới giáo dục Phongcách quản lý của Hiệu trưởng phụthuộcvào vai trò, trách

nhiệm của Hiệu trưởng trong từng hoạt động quản lýcụ thểvà dựa trên chuẩn Hiệu trưởng được quy định

Tuy nhiên, phong cách quản lý chuyên nghiệpđược thê hiện trên một số các giátrịcốt lõinhư: hợp tác, tôn

trọng, dân chủ vàsáng tạo Từ đó, phong cách quản lý chuyên nghiệp đòihỏi Hiệu trưởng cần tuân thủ và

cam kết thực hiện bằngcác cách thể hiện các mẫu hành vi, ngôn ngữ giao tiếp, cáchgiao việcvà sử dụng nhân sựphù hợp tương thích với các giátrịcốt lõi Duy trìvà hoàn thiện phong cáchquản lý chuyênnghiệp

được thểhiệnqua các hoạtđộngquảnlý trong nhà trường tiểuhọc Trong quá trình duy trìvà hoàn thiện

phong cách quảnlý chuyên nghiệp, đội ngũ CBQLvà đặc biệt làHiệutrưởng cần đảmbảo nguyên tắc thống

nhấtthực hiện theo các giá trị cốt lõi của nhàtrường vàcónét dấuấn vănhóaquảnlý riêng để pháttriển tính chuyên nghiệp trong quảnlý tổ chứcnhà trường Hiệu trưởng tổ chức chiasẻ các giátrị cốt lõi và các biểu tượng văn hóa mang tính hình tượng để các thành viên trong nhà trườngthấm nhuần vàcó ý thứcvề viêc hoàn thiện văn hóaquản lý, văn hóa giảng dạy và văn hóa phụcvụtrong quá trình làm việc tại nhà

trường

Xâydựng phong cáchlàm việc chuyên nghiệpbằng cáchxây dựng văn hóa giảng dạy, văn hóaphục vụ cho độingũ giáo viên vànhân viên.Tươngtự như quátrình xây dựngphong cách quảnlý chuyên nghiệp

choHiệutrưởng,quá trình xây dựngphongcáchlàm việc chuyên nghiệpcầndựa trên giátrịcốtlõi của nhà trường và được hoàn thiện, phát triển thôngqua hoạt động dạy học, hoạt động phục vụcủa độingũ giáo viên vànhân viên củanhà trường Để thể hiện đượcphong cách làm việc chuyên nghiệp củađội ngũ thì

sẽ có kếhoạchđưa vào nội dungkế hoạch năm học thông qua quản lý chuyên môn củacácTrưởng khối,

quy địnhthái độ vàtrách nhiệm của độingũ trong mối quan hệ trong và ngoài nhàtrường Đồng thời được thể hiện ứng xử chuẩn mực vởicác cấp trên của mình Sự chuyên nghiệp của độingũgiáo viên,nhân viên được đotrên kếtquảcông việc vàthái độ đối với côngviệcđó cùngvới sự chuẩn mực trong các mối quan

hệ được sử dụng để hoàn thành công việc Chỉđạo các tổ chứcđoàn thể của nhà trường tiểu học xây dựng

các nguyên tắclàm việc vàthái độ ứngxử trong nhà trường để hình thành các phong cáchlàm việc chuyên nghiệp trong nhà trường

3.4 Xây dựng môi trường, cảnh quan của nhà trường phù hợp vối văn hóa nhà trường trong bối cảnh đổi mới

Xây dựng cơ sỏ vật chất và thiết kế cảnh quan môi trường phù hợp vớivănhóanhàtrường Hiệu trưỏng

chỉ đạo các bộphận quản trị cơ sở vật chất-hành chính trong việc sắp xếp thiếtkế các cảnhquan phù hợp

với các giátrị cốtlõi của nhà trường để hướngtheo hướng mở vàthân thiện

Hoàn thiệnvề hệ thống biển báo về hướng dẫnsửdụngcơ sở vật chất,các thiết bị và các khu vực trong

nhàtrường khoahọc và rõ ràng Bộ phậnquản trị hành chính cần quychuẩn hệ thống các biển báo hướng

dẫn sử dụng để giúp cho cácthành viên trong và ngoài nhà trường thực hiệnđượcdễdàng thuận lợi Hoàn thiện các quy định vềvănhóaứngxử giữa các thành viêntrongvà ngoài nhàtrường Hiệu trưởng chỉ đạo bộ phận công đoàn trường lấy ý kiến xây dựng vàphổ biến cácquytắc ứng xử có văn hóa trong

nhàtrường

3.5 Chỉ đạo tăng cường các hoạt động gắn kết giữa tổ chức nghỉ lễ truyền thống của nhà trường kết hợp với giao lưu văn hóa cộng đồng địa phương

Xâydựng vàtổ chứcnhómcác nghi lễtruyền thốngcủa nhàtrường với cáckỷniệmtônvinhcác nhân

vậtvănhóa của địaphương Hiệu trưỏngvà các bộ phận chuyên trách của cộngđồngđịaphương xâydựng

kế hoạchcụ thể hằng năm để phối hợp tổ chức các nghi lễ truyềnthống của nhà trườnggắn với cáchoạt

động văn hóa của địa phương nhằm tăng cường sự thamdự và hỗtrợ để phát triển văn hóanhàtrường dựa trên các nền tảngvănhóađịaphương đã có sẵn

Xâydựngvà tổ chức nhómcác nghi lễtruyền thốngcủa nhàtrường gắn với các nghi lễ, nghi thức thể

hiện bản sắc văn hóa truyền thống của địa phương.Hiệu trưỏng và các bên tham gia của cộng đồng địa phươngcần xây dựng các chính sách hợp tácmang tính lâudài vàbền vững để phát huy tối đa nguồn lực và

sự gắn kết của các bên nhằmtạora sự bền vững của các nghi lễtruyền thống của nhà trường

Xây dựngcơchếphối hợp hằng năm trongviệc tham dự của cộng đồng địaphươngvới các thời điểm tổ chức nghi lễ truyềnthống của nhà trường đểphát huy tính pháttriểnbền vững trong văn hóanhàtrường

4 Kết luận

Các biện pháp xây dựng văn hóanhàtrườngtiểu họcthị xã Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên trong bốicảnhđổi mới giáo dục sẽ phù hợp và khả thi với tìnhhình thực tiễn với các trường tiểuhọc ưên địa bàn Trong các

biện phápđề xuất, bàiviết đã tập trungvào vai trò chỉ đạo của Hiệu trưởng các trường tiểu học đốivới các

hoạt động xây dựng giá trị cốt lõi và các hiệnthực văn hóa của nhàtrường phù hợp vớigiaiđoạn đổi mới hiện naydựa trênviệc đảmbảo các điềukiệnthực hiện tốt choviệc quản lý xây dựng văn hóa nhà trường

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Lê Thị NgọcThúy(2016) Xây dựngvăn hóanhàtrường, Sách chuyên khảo Nxb Đại học Quốc gia,

Hà Nội

[2] Nguyễn QuốcChí, NguyễnThị Mỹ Lộc (2005) Những xuthế hiệnđại và việc vận dụng vàoquản lý giáo dục, Khoa Sư phạm Nxb ĐH Quốcgia Hà Nội

[3] Dixon, N, 1994 OrganizationalLearning Cycles McGraw-Hill, New York, NY

[4] Leithwood, K., Leonard,L and Sharratt,L., 1998 ConditionsFostering Organizational Learning in Schools Educational AdministrationQuarterly 34(2), 243-276

ABSTRACT Measures to build school culture in thi My Hao primary schools, Hung Yen province

in education innovation

Building schoolcultureis one ofthe important tasks contributing to improvingthe educationalquality

of each primary school Successful implementation of the process of building school culture requires

educational administrators, especially principals, to organize activities to build school culture in a scientific manner from a theoretical approach The theory of school culture, the contents of the school’s culture

that need to be developed, the conditionsforimplementation, etc., to ensure the feasibilityin management practice The fact that at primary schools in My Haotown HungYen province showsthatbuilding school

culturehas beenconcernedbyprincipalsandimplemented,but is still spontaneous, management content is important, but lack of awareness of scientifictheoretical bases to properly implement the process makesthe

implementation processnot systematic Therefore,it is necessary to take measures to build school culture to promote the principal’s ability to manage schoolculture and create professionalism, strengthenthe school’s core values as wellasdevelop the school’s core values, brand developmentof each school