Điều chỉnh đồng bộ sự phân bổ chương trình môn toán học giúp các môn vật lý, hóa học và sinh học khối trung học cơ sở, trung học phổ thông có sử dụng toán thuận tiện hơn trong việc đi tìm lời giải

This paper is available online at http://jem.naem.edu.vnĐIỀU CHỈNH ĐỒNG BỘ sự PHÂN Bổ CHƯƠNG TRÌNH MÔN TOÁN HỌC GIÚP CÁC MÔN VẬT LÝ, HÓA HỌC VÀ SINH HỌC KHốI TRUNG HỌC cơ sở, TRUNG HỌC P

This paper is available online at http://jem.naem.edu.vn

ĐIỀU CHỈNH ĐỒNG BỘ sự PHÂN Bổ CHƯƠNG TRÌNH MÔN TOÁN HỌC GIÚP CÁC MÔN VẬT LÝ, HÓA HỌC VÀ SINH HỌC KHốI TRUNG HỌC cơ sở, TRUNG HỌC PHổ THÔNG CÓ sử DỤNG TOÁN

I THUẬN TIỆN HƠN TRONG VIỆC ĐI TÌM LỜI GIẢI

B|ùỉ Thị Nam Trân 1* *, Thân Thị Phương 2, Nguyễn Thị Hằng3 I

Ngày nhận bài: 05/02/2022 Ngày nhận đàng: 25/03/2022.

1,2TỔ B ộ Môn Hóa học, Trường Cao Đẳng Sư Phạm Gia Lai, Tỉnh Gia Lai

*e-mail: buinamtranj78@gmail.com

3 Khoa Khoa học ứng dụng, Trường Đại học Sư Phạm Kỹ Thuật Thành phố Hồ Chí Minh.

Tóm tắt Chương trình giáo dục môn toán học cấp trung học cơ sở, trung học phổ thông của Bộ Giáo dục và

Đào tạo Việt Natn rất hay Sử dụng toán học để tìm lời giải cho các môn khoa học tự nhiên là hết sức quan

trọng Sự phân ộổ chương trình có đôi chỗ chưa đồng bộ dẫn đến việc học tập và tìm lời giải cho các môn

khoa học tự nhiên như vật lý, hóa học và sinh học có những hạn chế nhất định Trong nhiều năm nghiên cứu,

Nhóm tác giả chỊúng tôi muốn đóng góp một phần nghiên cứu của mình hướng đến Bộ Giáo dục và đào tạo

xem xét điều chỉnh cho đồng bộ, sử dụng toán học linh hoạt giúp giải các bài toán khoa học vật lý hóa học và

sinh học được logic, đồng bộ hơn

Từ khóa: Đồng phán bổ chương trình toán học và khoa học tự nhiên, vật lý, hóa học và sinh học.

1 Đặt vấn đề I

Chương trình toán học,vật lý, hóahọc và sinh họchiệnhành củaBộ Giáo dục vàDDào tạoViệt Nam hiện naykhông có sự đồng bộ về sự phân bổ chươngtrình.Lần theo sự không đồng bộ ấy, Sau nhiều năm

nghiên cứu, nhóm tác giả chúng tôi đếntừ các chuyênngànhToánhọc,vậtlý, hóa họcvà sinh học cần lắm

sự đồng bộ chươngưìnhđào tạo.Đó là,những phần mà các môn khoahọc tự nhiên như vậtlý, hóahọc và

sinh học cầnsử dụng côngcụtoán để giảibàitập thìchươngtrìnhtoán học của chúngta chưaphân bổ Như

vậy, cómột số khp khănnhấtđịnhcho giáo viên phổ thông cơsỏ và cả giáo viên phổ thông trunghọc khi giảng dạy cũngnỊiưđịnh hướng xácđịnhlờigiải chocác môn khoahọc tự nhiên Ngoài những câuhỏi lý thuyết thì những bàitập thực hành, bàitập gắn với thực tiễn của các mônkhoahọctự nhiên (Vật lý, hóa học

và sinh học) sử dung toán là côngcụ để đi tìmcâu trả lời.Màtrọng số ởcác mônkhoa họctự nhiên này là bài tập gắnliền vói tính toán đạisố vàgiải tích,mộtphầncó sử dụng môn hình học(phần này thể hiện rõ ỏ chương trìnhphổịthôngtrunghọc-cấp III).Đối với chươngtrìnhcấp trung họccơsở- cấp II thì gần như sử dụng chương trìnn sốhọc lóp 6 vàđại số lớp 7,8,9 ảnhhưởngrất lớn đến việc giảibài toán của các mônvật

lý hóahọc và sinh học Chương trình toán ởphổ thông trung họcthì sự phân bổ mônhình học,giải tích đi

sau môn vậtlý vạ mônđại số cũng đisau môn hóahọc

2 Nội dung nghiên cứu sự không đồng bộ của chương trình Toán cho học sinh trung học

cơ sở với cốc môn Vật lý, Hóa học và Sinh học

, X ’

2.1 Phân bố thương trình toán học đã đông bộ với môn Sinh học

Sau một thời] gian nghiên cứu chương trình Sinhhọc, chúng tôinhậnthấy rằng: Đối vói chương trình

Sinhhọc lóp 6, ~Ị,8 hầu nhưkhông sử dụngnhiều công cụ Toán học Sinhhọclớp9 phần toán Di truyền có

sử dụng côngcụ Toán học, nhưng đơn giảnvà chương trình Toán học ỏ THCSđã cungcấp đầy đủ đểcóthể giải toán Di truyền như lũy thừa,cộng trừnhânchiavàcũng như tính phần trăm hoặc đổiđơnvị đođộ dài

raAngstrong Vớiđềnghịthay đổi chương trìnhmôntoán họccho đồng bộ với môn Hóahọc và Vật lý này của chúng tôi thì mônSinhhọc cũng không hề ảnh hưởnggì đến việc giảibàitoán môn sinh học

2.2 Phân bổ chương trình toán học chưa đồng bộ với môn Hóa học

Hầu hết các bài tập Hóahọc ỏcấpTrung học cơ sở đều sử dụng toán học,công cụ chính là hệphương trìnhbậc nhất hai ẩn Giảibàitoánhóa họclớp 8 sơ khai thì cầncôngcụ toán là phương trình bậc nhất một

ẩn Tuy nhiên, chương trình toán học lớp 8đếnđầuhọc kỳ II của lốp 8 mổiđược học Hết90%bài toán hoa học cần dùng công cụ giải hệ phương trình bậcnhất haiẩn Tuy nhiên, gần nửa cuối chương trình toán học

kỳ IIlớp 9các em mới được học Lâu nay, việc giảibàitoán môn Hóa học,học sinhrấtlúng túng khi giải

vì thiếu côngcụ là toánhọc, 100% giáoviên dạy môn Hóa họcphải dạy côngcụ toán này cho các em từ rất sómđể các em chấp nhận sử dụng công cụ nàytrong khi môn Toán chưa đề cập, phân bổ chương trìnhđại

số cuối lớp 9 các em mới được học Khi chươngtrìnhtoán hệ phương trình bậc nhất hai ẩn thì đãsắp kết thúcnămhọc lóp 9, nghĩa là môn hóa họccũng sắp hoàn tất chương trình phổthôngcơ sởvà chuẩn bị bưởc

sang phổ thông trung học.Dưới đây làmộtsốbàitậpđượclấy từ sáchgiáokhoavàsáchbàitập của chương trình Hóahọc lớp 8và lớp9

Bằng phươngpháp thống kê, chúng tôi sẽ chỉra đây toànbộ những bàitập trong chương trìnhsáchgiáo khoacũng như sáchbàitập của Bộgiáodụcvà đào tạođang sửdụng Nếu không cungcấpcôngcụ toán kịp thờithì khi giảibài toán hóa học gặp nhiều rắc rối hoặc thậm chí không giải được

Đối với chương trình Hóahọc lớp 8

Ví dụ 1 (Bài 38.5 trang 53, sách bàitậphóa8) Để đốtcháy 68 ghỗn hợp khí hiđro và khí co cần 89,6

lít oxi (ỏđktc) Xác định thành phần phần trămkhối lượng của các khí tronghỗn hợp ban đầu Nêu các phương phápgiảibàitoán ĐểGiải bài này chúngtacóthể có nhiều cách giải, nhưng công cụtoán vẫn xoay

quanh giải phương trình bậc nhất 1 ẩn, hệphương trình bậc nhất hai ẩn Nhưng rõ rànggiữacách giải 1,2

và 3 thì cách 3 mạch lạc, gọngàng, đơn giản và dễ hiểuhơn cách 1, 2dài dòng.Mà thậm chí đối với môn hóa học đây làphân bố chươngtrình của học kỳ I lớp 8,trong khi đóchươngtrình toán cho phươngtrình bậcnhất1 ẩn số vẫn chưa được học

Cách 1:

Phương trìnhhóahọc:

2CO+O2—>2CO2ỉ 2H2+O2—>2H2ơ

Sốmoloxi: 89,6/22,4=4(mol)

Từ các phương trình hóa học trên, tanhận thấy: 2 mol hidro (hayCO) đều phản ứng vối 1 mol oxi; 8 mol hỗn hợp phảnứngvới 4 mol oxi

Gọi số molCOlà X ; số molH2 là (8- X ) Tacó: 28x +2 (8- x) = 68, giải ra ta được X = 2

%Vco=28x 100%=25%

%Vh2=68x 100%=75%

Cách 2:

Gọi khối lượngkhí co làX g —>nCO=x/28(mol)

Khối lượng H2: (68-x)g—>nH2=(68-x)/2mol; nO2=89,6/22,4=4(mol)

2CO+O2 ->2CO2

x/28mol (x/28 X 2)mol

2H2+O2->2H2O

(68-x)/2 mol (68-x)/2x2mol

Tacó phương trình: x/28 X 2+(68-x)/4=4

Giải ra ta được : X = 56 g haynCO=x/28=2mol;mH2=68-x=12(g)

nCO=x/28=2mol;mH2=68-x=12(g) hay 6molH2.

Sau đó tính % thỊế tích các chất nhưtrên

%Vco=28xiooị%=25%%Vh2=68x100%=75%

Cách 3:

Gọi số mol CO làX ; sốmol H2 lày

Theo đềbài, tadókhối lượng hỗn hợp khí co và H2: 28x+ 2y =68

Phương trìnhhóàhọc : 2CO+O2—>2CO2

X mol2xmol

2H2+O2->2H2O

y moly/2mol

x/2+y/2=4 Ị

Giảihệ phươngỊtrình 2 ẩn: x+y=8 và28x+2y=68 được x=2,y= 6 Sau đó tính thành phần phần trăm thể tích các chấtnhư trén

%Vco=28xl00%=25%

%Vh2=68x10Ọ%=75%

Rõ ràng giữa3 cách giải thì cách 3 có sử dụngcông cụ toán học là hệ phươngtrình bậcnhất haiẩnthì

đơn giản, tinh gọn ỷàdễhiểuvàkếtquả chính xác hơn

Tương tự: í

(Bài 38.24trank 55 sách bàitập Hóa 8)Dùng khí H2 khử 31,2g hỗn hợpCuO và Fe3O4trong hỗn hợp

khối lượng Fe3Ơ4 ikhiều hơn khối lượng CuO là 15,2g Tínhkhối lượng Cu vàFe thuđược

Bài toán hóa hoc này có nhiều cách giải tuy nhiên nếu các em học sinh lốp8 được cung cấp công cụ

toán học là giảibài toán bằng cách lập hệ phương trình bậc nhất hai ẩnđơngiản, gọnnhẹvàdễhiểu, giải

bài toán mang đậm|chấthóahọcmàlogic

(Bài 38.17 Trang 54 Sách bài tập (SBT) Hóahọc 8) Dẫn 6,72 lít(ở đktc) hỗn hợp hai khí H2 và cotừ

từ qua hỗn hợp haiỊoxit FeO và CuO nungnóng,sauphản ứng thấy khối lượng hỗn hợp giảm m gam a) Viếtcác phương trình hoá học

b) Tính m Ị

c) Tính phần trainthểtích cáckhí, biết tỉ khối hỗn hợp khíso với CH4 bằng 0,45

Trênđây là mộtvài ví dụ điểnhình của việc giải bài toánhóahọc có sử dụng côngcụtoán học, còn rất

nhiều những bài tậ^> ỏ sách giáo khoa, sách bàitập hóa họclóp8rất cần toán học là côngcụ để tìm lời giải:

Bài 38.18trang54, Bài 38.21 trang 55, Bài 38.22 trang 55, Bài 38.23 trang55, Bài tập lốp 8: 43.8,43.9, 44.6, Bài 23.7* tralng 31 sáchbài tậpHóa 8: Bài 29.17 trang 42 Hóahọc 8

Đối vớichươngtrìnhhóa học phổ thông cơ sở ở sáchgiáokhoavà sách bàitập giáo khoa Hóahọc lớp 9

thìnếu không dùngcôngcụgiảihệphương trình bậc nhấthaiẩnthì không thểnào các emtìmđượckếtquả Còn gần nhưtoàn bộ đềthihọc sinh giỏi, năng khiếu hoặcthi vào 10chuyênhóa thì ngoài dùnghệ phương

trình bậc nhất hai ẩn, các emphải dùng đôi khi làhệ3 hoặc 4 ẩn và song song với việcấythì còn dùng hệ bấtphươngtrìnhbậc nhấthai ẩn vàcòn rất nhiều dạng bài tập nâng cao chương trình môn hóa học lớp 8

Bưócvào chương trình hóahọc lóp 9, việc giải bài toán hóa họccó sửdụng hệphươngtrình bậc nhất hai ẩnchiếm gần hết các bài tậphóa học Tuyvậy, chương trình toánlốp 9 vẫn chưa có phầnnày,mãiđến cuốihọc kỳ II của chương trình toán lớp 9 nộidung nàymới được phânbổ

Sau đây là liệt! kê toàn bộ bài tập hóa học lớp9 theo sách giáo khoa vàsách bài tậphóa họclóp9 có sử dụng hệ phương trìnhbậc nhất haiẩn

Bài tập SGK: (3* trang9,7 trang 19, 5* trang 54, 7* trang69, 5 trang 87, 5 trang 103, Bài tập hữu cơ:

5 trang 112, 4 trang 133, 8* trang 143, 4 trang 147, 5 trang 149, 7* trang 149,Bài tập ôntậpcuốinăm: vô

I

Cơ 5trang 167 hữucơ: 6,7 trang 168.

Bàitập sáchBài tậphóahọc lớp 9: 1.6, 1.7 trang4

2.10 trang5,4.8 trang 7, 5.6 Trang8, 8.7 trang 10, 9.8 trang 12, 10.4, 10.5trang13, 11.5 trang 15, 12.7 trang 17, 15.19 trang 20, 15.25trang 21, 15.27, 15.28 trang 21, 15.30 trang 22, 18.7trang 23, 19.13 trang 25, 22.12 ưang 28,22.13 trang 29,22.14 trang 29,22.15 trang 29, 23.7 trang 31, 28.5 trang35,29.7

trang 37,29.9 trang 38, 32.12 trang41, 32.(13-422) trang 42, 34.6, 34.7trang44, 35.5, 35.6, 35.7 trang

45, 37.6, 37.7 trang 47,

*

*

*

38.3 trang 48,38.9 trang49,42.5,42.6 trang 52,44.5,44.6,44.7 trang 54, 45 (3—>8) trang 55, 46.4, 46.5 trang 56, 47.4, 47.5 trang 57, 48.5, 48.6,48.7 Trang 58,50.4,50.5,50.6 trang 59,53.4 trang61

*

Trên đây, chúngtôi chỉnêura sự phân bổ chương trình toánhọckhông đồng bộ vớimônhóahọc ỏ cấp

độ sáchgiáo khoa và sách bài tập giáo khoa Tinh trạng này còn rất lànhiềuđối với các bài tập hóahọc

nâng cao giành cho các bạnhọc sinh thi năngkhiếu, thi học sinh giỏi và thi vào lớp10 các trường chuyên, khối chuyên Hóa

Nếusự không đồng bộ này vẫnchưa được điều chỉnh thì toàn bộhệ thống môn hóahọc sẽrơivào thế

kẹt,không thể giải quyết vấn đề đơn giảncònđào sâu hơnsẽ khôngpháttriển một cáchtoàndệnđược

2.3 Phân bổ chương trình Toán học chưa đồng bộ với môn Vật lý

Đối với môn vật lý thìsự ảnhhưởng của môn toánhọccàngmạnh mẽ hơn nữa, Tác giả nghiên cứu sự chưađồng bộ được sắp xếp từ lớp 6,7,8,9nhưsau:

Đốivóichươngtrình vật lýLớp6 để giải bàitậpliên quan đến khối lượng riêng và Trọng lượng riêng

vàbàitoánđòn bẫy nângcao rất cầnkiến thứctoán về tính chất tỷ lệ thứca/b=c/d nhưng chươngtrìnhtoán

lớp7chương 2 mới được học

Đối với Chương trình VậtLý lớp 8:

Để giải bài tập nângcao phần vận tốc trungbình thuộc bài 3 chươngtrìnhVậtlí 8, học sinh cần lắm

kĩnăng, kiếnthức về biến đổi phân thức, rút gọn phân thức Nhưng phần kiếnthứcnày trongchương trình

toán học phải đếncuối họckì I lớp 8 học sinh mới đượchọc

Cụ thể là bàitập 3.7 trang sáchbàitậpVậtlí 8

Mộtngườiđi xe đạp đi nửa quãng đường đầu với vận tốc V1 = 12km/h, nửa còn lại với vận tốcV2 nào

đó Biết vận tốctrungbình trên cảquãngđường là 8km/h Hãytính vận tốc

V2-Giải.

Gọi slà chiều dài nửa quãng đường.Thờigian đi hết nửa quãng đườngđầuvớivậntốc V1 làti = — (1)

Thời gian đi hếtnửa quãng đườngcòn lạivới vận tốc v2làí 2 = —' (2)

, , , _ ,, 2s z„x

Vận tốc trungbình của người đi xe đạp trên quãng đường là Vtb — -——— (3)

11 + 12

, 1,1 2

Kết hợp (1); (2); (3) có: — + — = —

«1 v2 Vtb

Thay số Vtb =8km/h; V1 = 12km/h

Vận tốctrungbình của người đi xe ỏnửaquãngđường saulà V2 = 6km/h

Để giảibài tập phần Phương trình cân bằng nhiệt trong sách bài tập, học sinh rất cần kiến thức toán học

về hệ phươngtrình bậcnhất 2 ẩn nhưng đến lớp 9học kì 2học sinh mới được học Cụ thể bàitập25.7 trang

68 sáchbàitập VậtLý lớp 8 do nhàxuấtbản Giáo dục phát hành:

Muốn có 100 lít nưốcở nhiệt độ 35°c thì phải đổ bao nhiêulítnước đang sôivào bao nhiêulít nước ỏ nhiệt độ 15°c Lấy nhiệt dung riêng của nướclà 4.190J/kg.K ?

Giải:

Gọi X làkhối lượng nước ở 15°c vày là khốilượngnước đang sôi

TaCÓ:X +y = 100kg (1)

Nhiệt lượngy kg nước đang sôi tỏara:

Ql = y.4190?(100- 35)

NhiệtlượngX kg nưởc ở nhiệt độ15°c thu vào để nóng lên 35°C:

Q2 = x.4190.(35|-15)

Nhiệtlượngtỏaiabằngnhiệtlượng thu vào:

Ql=Q2 nênX.4Ị190.(35 - 15)= y.4190.(100 - 35)(2)

Giải hệ phương trình(1) và (2) ta được:X ss 76,5kg; y Rí 23,5kg

Phảiđổ 23,5 lít nướcđang sôi vào76,5 lít nướcỏ 15°c

Đối với chương bình VậtLýlớp9, có 2nội dung:

Để giảibài tậpphần bài tập ứng dụng định luật Ohm ở chương I chương trìnhVậtLý lớp 9, học sinh

rấtcần kiếnthức vệ hệ thức Viet, giảiphương trình bậc 2 mộtẩn hoặc kiếnthức về giảihệ phươngtrình Nhưng phảisang hộc kì II lớp 9 họcsinhmóiđượchọc kiến thứcđó trong chương trình Toánlớp 9

Cụ thể, bàitập số 6.2 trang 16Sáchbàitập Vậtlí 9 do nhà xuất bản Giáo dụcphát hành:

Hai điện trỏ và 7?2 được mắc theohai cách vào hai điểm M, N trong sơ đồ hình 6.1, trongđó hiệu

điện thế U=6V Tro|ng cách mắcthứ nhất, ampekế chỉ 0,4A.Trong cách mắc thứ hai, ampe kế chỉ 1,8A

a Đó là haicácịi mắc nào? Vẽ sơ đồ từng cách mắc

b Tính điệntrởRỵ và

/?2-Trảlời:

a Có hai cáchmắc

+Cách 1: Rỵ nịối tiếp R2

+Cách 2: Rị songsong R2

Tacó:

- II = 0,4 Akhỉ R1 nối tiếp R2 nên:

Ri + R 2 = g = T = 15Q suy ra ^1+^2=150

-12 = 1,8 A khji song songR2 nên:

R1R2 _ u_ -L 6 IO q / qx

R i +R 2 /2 1 1,8 “ 3 “VV

Kết hợp (1)vàị(2)ta có R1R2 =50

Từ dó, tacóRị =5 Q;R2 - 10 0 (hoặc R ỵ - 10 Q; R2 = 5 íì)

Một trường hỢỊp khác, khi giảibàitậpliênquan đến điện trỏ dây dẫn phụ thuộc vào cácyếu tố được học

ở Chương I, học kì 1 vật lí lóp 9, học sinh rất cầnkiến thức liên quan đếnchu vi đườngtròn và diện tích hìnhtròn Nhưng phảicuốihọc kì II chươngtrình hình học lớp 9 mới cungcấpchohọcsinh kiến thức đó

Cụ thểlàbài tấp 10.13 trang 30 Sáchbàitậpvậtlílớp9:

Ngườita dùng dây nicrom cóđiện trở suấtlà 1,110-6 Qm vàcó đường kính tiết diện làdl=0,8mm để

quấnmột biến trở có điệntrỏ lớn nhất là20 Q

a Tính độdài 11 của đoạn dây nicrom cần dùng để quấn biến trở nói trên

b Dây nicromcủa biến trở này được quấnthành một lớp gồm những vòng sát nhau trên một lõi sứ có

đường kính d2=2,5cm.Tính chiềudài tối thiểu 12 của lõisứ này

3 Nội dung nghiên cứu sự không đồng bộ của chương trình Toán cho học sinh trung học phô thông vối các môn Vật lý, Hóa học và Sinh học

3.1 Phân bổ chương trình Toán học đã đồng bộ vối môn Sinh học

Chương trình Sinh học 10, ởchương Phân bào (Quátrình nguyên phân, giảm phân), Chương Sinh trưởng và sinh sản của Vi sinhvật, có sửdụng công cụ toán họcvề “cấpsố mũ” thì đãđược học ỏ chương

trình Toán lớp 6 Ở lóp 11, không sử dụng nhiều công cụToánhọc, chỉtính toán những phéptính đơn giản Chương trìnhSinh học lớp 12:sử dụngnhiều về Toán sx thống kê, thì ởLóp 11 chương trìnhToán học đã cungcấpkiến thức đầy đủ về nội dung này, giúphọc sinh có thể giải bàitập Sinh học ở các phần Toán di truyền, tiến hóa ở Lóp 12 đượctốt

3.2 Phân bổ chương trình Toán học chưa đồng bộ với môn Hóa học

Chương trình hóahọc cấp 3, chương đầu tiên của hóa học lóp 11, Axit bazơ có sử dụng toán logarit nhưng học sinhthì chưacó kiến thức toán đêcóthê làm bài, cụ thênhưsau:

pHvới axit,bazơ mạnh

Phươngpháp

- Tính số mol H+/OH- hay tổng số mol

H+/OH Tínhnồng độ

H+/OH Ápdụngcông thức tính pH: pH=-lg[H+]

- Nếu làdungdịchbazơ ta tínhnồng độ OH- => pOH => pH= 14-pOH

Ví dụminh họa

Trộn 10gdungdịchHC1 7,3% với 20g dung dịch H2SO4 4,9%rồi thêm nước để được 100mldung dịch

A Tính pH của dung dịchA

Hướngdẫn:

Số mol HC1 là nHCl = (10.7,3)/( 100.36,5) = 0,02 mol

Số mol H2SO4 là11H2SO4 = (20.4,9)/(100.98)= 0,01 mol

Phươngtrìnhđiện ly:

HC1 4 H+ + C1

0,02 —> 0,02 mol

H2SO4 -> 2 H+ +SO^

0,01 -> 0,02 mol

Tổngsố mol H+ là nH+ =0,02 + 0,02 - 0,04 mol

Cm(H+) = 0,04/0,1 = 0,4 M nên pH = 0,4

3.3 Phân bổ chương trình Toán học chưa đồng bộ với môn Vật lý

Phần vậtlý lớp 10, Lực làmộtđại lượngVectơ có 4 yếu tố đặc trưng gồm: gốc (hay điểm đặt), phương, chiều vàđộ lởn Như vậyđể trảlời được phươngchiều và độ lớn củahợp lực để tìm độlớn vectơ hợp lực

thìquy tắcvectơ lớp 10đượchọcỏhọc kì I Vật lí 10, chương 1 hình họclớp 10 chỉ đủđể xác định phương,

chiều vàđộ lớncủa một số trường hợp đặc biệt Tuy nhiên, cần dùng đến định lý hàm số Sin và hàm số

Cosin mới cóthể xác định được độ lớn của vectơ hợp lực trong trườnghợptổng quát Sanghọc kì 2chương trình hìnhhọc lớp 10, học sinh mới được họckiến thứcnày Cụ thể, nhưbàitập số 2.13 trang22 sáchbài tập Vật línâng caolởp 10

Một vật nhỏ khối lượng,2kg, lúc đầu đứngyên.Nó bắtđầuchịu tác dụngđồng thời của hai lựcF] =4N

vàF2 = 3N Gócgiữa F1, F2 là 30°.Tính quãngđường vậtđi được sau l,2s

Theo địnhlí hàm sô cosin (Hình 1) ta tínhđược hợp lựctácdụng lên vật:

* -' KỈ"

Hĩnh 1 Hĩnh biểu diễn lực

Fỵ2 = F? + F22 - 2F1F2COS150°

Từ đó, suy ra at= 3, 2m/s2 và s ss 2,45m

Cũng chương trinh Vật lí 10 cơbản, khi họcvề định luật Boilo - Mariot, để cóthểhiểuhơnvề đồ thị của

định luật thìhọcsinh phải cần cóchút kiếnthức về đồ thị y = - và hiểu biết nhấtđịnhvề đườnghypebol

để có thểlàm tôt bàitập phần này Tuy nhiên,phần kiến thức này học sinh khôngđượchọc ỏ chương trình

đại số vàgiảitíchcịơ bản

Đốivóichươngtrình Vậtlí lóp 11, học sinh chưacókiến thức về đồ thị hàmsố chứaẩn ỏ mẫu,khi làm đến bàitậpphần nậyhọcsinh hoàntoàn bị động vàchỉkhiđược giáoviên cung cấp kiến thức vềtính chất,

đặc điểmcủa đườn|ghypebol,về đường tiệm cận,vềsự khácbiệt giữa các đường cong thìmói cóthểhoàn

thành các bàitập đè thị dạng này.Cụ thể, như bài tập số 1.4trang4 sáchbàitậpVậtlí cơ bản lớp11; bàitập

3.2 trang7sáchbàitậpVậtlí lớp11 cơ bản

Đối vớichương trìnhVật lí lớp 12, tại chương trình lốp12 cơbản, đểlàm các bàitậpliênquanđếnmức

cường độ âm thì hộc sinh cầncó kiến thức về hàm logarit, các công thức logarit và hàm mũ để biến đổi Tuy

nhiên, ỏtuần 9 của học kì 1 học sinh đã họcvề Sóngâm, đặc trưng sinh lí của âm, nhưng đến tuần 10 học

sinh mới được học về logaritvà tuần 11 mới được học về hàm logarit, hàm mũ ỏchươngtrình toánhọc cơ bản Cụ thể như bài tập 10.5 trang 27sách bài tậpvật lí lớp 12 cơ bản: Khi cườngđộ âm tăng gấp 100lần thì mức cường độ ậmtăng

~ J

4 Trao đôi vàj thảo luận

Định hướng i

Thời gian nghiên cứu, tích lũy kinh nghiệm vàkhảosát trong vàinăm, nhận thấysự không đồng bộ của chương trình toán (học đối với các môn khoa họccó sửdụngtoánlàmcơ sỏ đểtìm đápán,tìmlời giải.Nhiều nhận định mới từtruyền thông về giáo dục cũngmuốn chương trìnhtoán học mềm dẻo linhhoạt và hỗtrợ các môn học kháccũngnhư gắn kết vớicuộc sống Chúng tôicần lắm sự hỗ trợ vàxét duyệt củabộ giáo dục và đào tạo sab xếp cho đồng bộ chương trình toán học với các môn khoa học tựnhiên Song song với việc nghiên cứu sự đồng bộ của môn toánhọc đại số đối với các môn khoa học tự nhiênỏ cấp trunghọccơ

sở thì ỏ cấp Phổ thông trung học tình trạng các môn đại sốvà giảitích, Hình học vẫn chưađồng bộ để mà

các mônkhoahọc tự nhiên có thể sử dụng toán nhuần nhuyễn Ởcấpđộphổ thông cơ sở (Cấp II), bộmôn

vật lýhóahọc chỊ dùng công cụ toán sốhọc vàđại sốnhư đã phân tích ở trên Đặc biệt, chương trình phổ

thông trunghọc, hgoài môn đạisố thìsự phân bố chương trìnhmôn hìnhhọc và giải tích ảnh hưởng không nhỏ đến việc giải các bàitoán mônvậtlý vàmột phần của môn hóa học

Kế hoạch

Nếu được sự sắp xếp lại, chúng tôi xin được sắpxếp như sau:

Đôi với chương trình Toán pho thôngcơ sở: Đại sô lớp7 phân tỷ lệ thức và dãy tỷ sô băng nhau đưa về

toán lớp 6, Phần phương trình bậc nhất 1 ẩn đưa vềtoán lớp 7, phần phương trình bậc nhất hai ẩnvàgiảihệ

phương trình bậc) nhất haiẩn (tốicầnthiết) đưa về đầu năm họctoán lớp 8 đẩylùicác hằng đẳng thức đáng nhớ học kèmvớiịđặtnhântửchungvà phương trình bậc 2

Đốivới chương trình Toán phổ thông trunghọc:Vectơ,địnhlýhàm cosin vàhàm sin của chương trình toán hình học học kỳ2 lớp 10 nên xếp trướcchương trình tổnghợp lực củamôn vật lý Toán về logarit và

hàm số mũ nên sắp xếp trưởc khi mônhóahọc học vềpH, cụthể nênđưavềchươngtrìnhtoán lớp11 Phần đại số vàgiảitích lớp 12 nên đưa về phần giới hạn cùng hàm số củachương trìnhtoán đại số và giải tích

lớp 11

Việc sắp xếplại theo như nghiêncứu của nhóm chúngtôicũng không ảnh hưởng gì đến logiccủa môn Toán học mà lại giúp ích rất lớn cho các môn khoahọc tự nhiên có sửdụng toánhọc làm công cụtìmlời giải

5 Ket luận

Đối vớichươngtrìnhgiáo dục phổthông, Cácngànhtoán họccungcấp công cụ,tư duy định hướng cho việc tìmxác địnhhướng đi tìm lời giải logic cho các mônkhoa học tự nhiên vậtlý, hóahọc và sinh học Chúng ta nên dùng toán làm công cụ dẫn lối Vì vậy, nhóm nghiên cứu chúngtôiphát hiện ra sự không đồng bộ vềphân phối chương trình Thật là khónếu như các nhà khoa học, các nhà biênsoạn sáchvà phân

bổ chương trình các ngành không có sự đồng bộ cần có sự nhìnnhậnlại, trao đổi vàđiều chỉnhsự phânbố chươngtrìnhđồngđiệu với nhau ắthẳnkếtquả sử dụngmôntoánmộtcách thuần thục, logic không những giúp các môn vật lý, hóa học và sinh họcmàhọc sinh còn traudồitốt môn toán học, thoátrakhỏichương trìnhthuầntoánhànlâmkhôkhan, thúc đẩy trí tuệ học sinh có cái nhìntíchhợp, liênmôn giữa các môn

TÀI LIỆU THAM KHẲO

[1] Sách giáo khoa môn Hóa họclớp 8, Nxbgiáo dụcViệt Nam

[2] Sách giáo khoa mônHóa họclớp 9, Nxb giáo dục ViệtNam

[3] SáchBài tậpgiáokhoamônHóahọc lớp 8, Nxb giáo dục ViệtNam

[4] Sách Bài tậpgiáokhoamônHóahọc lớp 9,Nxb giáo dục Việt Nam

[5] Sách giáokhoamônvậtlý lớp 6,7, 8, 9Nxb giáodục Việt Nam

[6] Sách bàitập giáokhoamôn vật lý lớp 6,7, 8, 9 Nxbgiáo dụcViệt Nam

[7] Sáchgiáokhoamôn Sinhhọc lớp6,7, 8, 9, Nxb giáodụcViệtNam

[8] Sách bàitập giáokhoa môn Sinhhọc lớp6,7, 8,9, Nxb giáodụcViệtNam

[9] SáchgiáokhoamônHóahọc lóp 10,11,12cơbản, Nxb giáodục Việt Nam

[10] SáchBài tậpgiáokhoamônHóahọc lớp 10,11,12nâng cao, Nxb giáodụcViệt Nam

[11] Sáchgiáokhoamônvậtlý lớp 10,11,12cơ bản, Nxbgiáodục Việt Nam

[12] Sáchbàitập giáokhoamônvật lý lớp 10,11,12 cơ bản,Nxbgiáodục Việt Nam

[13] Sáchgiáokhoa môn vật lý lớp 10,11,12 nâng cao, Nxb giáodụcViệt Nam

[14] Sáchbàitập giáo khoa mônvật lý lớp 10,11,12nângcao,Nxbgiáo dục Việt Nam

[15] Sách giáo khoa môn Sinhhọc lớp 10,11,12cơbản,Nxbgiáo dụcViệt Nam

[16] Sáchbàitập giáo khoa môn Sinhhọc lớp 10,11,12cơ bản, Nxb giáo dục Việt Nam

[17] Sách giáo khoa môn Sinhhọc lóp 10,11,12nângcao, Nxb giáodục Việt Nam

[18] Sáchbàitập giáokhoamôn Sinhhọc lớp10,11,12nâng cao,Nxb giáo dụcViệt Nam

ABSTRACT Synchronously adjusting the allocation of math program to help physical, chemistry and biology subjects of chemistry and high school teachers’ more convenient access to solutions

Math Program forJunior and high school of the Ministry of Education and Training of Vietnam is

interesting.Using mathematics to findsolutions to natural sciences is of utmostimportance Thedistribution

of theprogramis notsynchronized, leadingto learningandfinding solutions fornaturalsciences such as

physics, chemistry and biology have certain limitations Over many years ofresearch, our authors want

to contribute a part of their research to contribute to the Ministry of EducationandTrainingtoconsider

adjustments to the currenttextbook program as well as to pay more attention on draftnew textbook program

Keywords: Synchronization, mathematical and physical sciences, physics, chemistry and biology.