Biện pháp rèn luyện thao tác tư duy cho trẻ 4 5 tuổi thông qua hoạt động làm quen với biểu tượng kích thước

Bài viết trình bày 4 biện pháp: sử dụng hệ thống bài luyện tập; sử dụng phiếu học tập trong quá trình dạy học; sử dụng trò chơi học tập; sử dụng tình huống có van đề nhằm rèn luyện thao

This paper is available online at http://jem.naem.edu.vn

BIỆN PHÁP RÈN LUYỆN THAO TÁC TU DUY CHO TRẺ 4 - 5 TUổI

Đinh Thị Bích Hậu*

Ngày nhận bài: 03/01/2022 Ngày nhận đăng: 26/02/2022.

1 Trường Đại học Táy Bắc

e-mail: bichhau301 l@utb.edu.vn

Tóm tắt Bài viết trình bày 4 biện pháp: sử dụng hệ thống bài luyện tập; sử dụng phiếu học tập trong quá

trình dạy học; sử dụng trò chơi học tập; sử dụng tình huống có van đề nhằm rèn luyện thao tác tư duy cho trẻ

4-5 tuổi qua hoạt động làm quen với biểu tượng kích thước Các biện pháp được sử dụng một cách hợp lí sẽ

giúp trẻ hình thành năng lực thích ứng với đời sống xã hội, phát hiện và giải quyết hợp lí các vấn đề nảy sinh

trong thực tế

Từ khóa: Biểu tượng toán, kích thước, biện pháp, tư duy, trẻ mẫu giáo.

1 Đặt vấn đề

Hình thànhbiểu tượng toán cho ừẻ có vịtríđặc biệt trongviệc giáodụctrítuệcho trẻ mẫugiáo,đặt nền móng cho sự phát triển tư duy, năng lực nhận biết của trẻ,góp phần vào sự pháttriểntoàndiện nhân cáchvà chuẩn bị cho trẻ đến trườngphổ thông Hình thành cho trẻ cácbiểu tượng toán họcban đầugiúp trẻ: nhận thức thế giới xungquanhtrong các mối quan hệ vềtập hợp, sốlượng, số tự nhiên, chữsố, hình dạng, kích thước, định hướng trong khônggianvà thời gian; giúp phát tr ểnkhảnăngquansát có mục đích, tậpmộtsố thao táctư duy như phân loại, so sánh, tổng hợp,, [3]; giúp trẻ phát triển tính ham hiểu biết, tìmtòi, sáng tạo của trẻ, làm phong phú kinh nghiệm và mỏrộng năng lực hoạt động cho trẻ; phát triển ngônngữ,giúp trẻ hiểuvà sử dụng đúng các thuật ngữ toán học trong nhiều Irường hợp cụ thể, diễn đạtmộtcáchmạch lạc những yếu tố và các mốitương quan toán học

2 Nội dung nghiên cứu

2.1 Cơ sở xây dựng các biện pháp rèn luyện thao tác tư duy cho trẻ 4-5 tuổi làm quen với biểu tượng kích thước

Gópphần phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ trước khivào trường phổ thông: Các thao tác tư duy giúp trẻ nắm được những dấu hiệu đặc trưng củacác biểu tượng về kích thước, đồng thời giúp trẻ so sánh được các đối tượng có kích thưốc khác nhau hay bằng nhau, dối tượngcókích thước hơn nhất, kém nhất (ví dụ: cái mũ đỏ nhỏ nhất, cái mũ xanh to nhất, ) [2], Từ đó hình thành ỏ trẻsựnỗlực,biếtvận dụng kiến thức, kỹ năng đã nắmđược vào các hoàn cảnh khácnhauđể hoàn thành nhiệm vụ nhận biết kích thướccủa nhữngvậtcó ởxung quanh trẻ.Có thể nói, hìnhthành biểu tượng toánhọc nói chungvàlàm quen với biểu tượngkíchthưởcnói riêng góp phầntạotiềnđề phát triển nhíin cách, chuẩn bị cho trẻ vào trường phổthông Góp phần giáo dục trí tuệ cho trẻ mầm non và nội dunghình thành biểu tượngvềkích thước: Sự phát triển trítuệ của trẻ được diễn ra trong quá trình trẻtham giavào các hoạt động gồm: hoạt động với đồ vật, hoạt động tạo ra sản phẩm, ttò chơi, họctập,giao tiếp Sự phát triển trítuệcó hiệu quảnhất diễn ra dưới

tácđộng dạy họcvàgiáo dục Sự phát triển trí tuệcóý nghĩa đối với toàn bộ hoạtđộng và sự phát triểnsau nàycủa trẻ, đặc biệt nó có ýnghĩa quan trọng trong việc chuẩn bịnhững điều kiện để học tập có kếtquả ở trường phổ thông sau này [2], Trong quá trình giáodục, dưói tác động của cácbiện pháp dạy học phù hợp giúptrẻkhông chỉ nắmvững được tri thức về toánhọc sơđẳngnóichung vàvề biểu tượng kích thước nói riêng màcònhìnhthànhquá trình tư duy và phát triển năng lực ưí tuệ của trẻ

Phù hợpvói đặc điểm nhận thức, đặc điểm phát triểnbiểu tượng về kích thước của trẻ 4 - 5 tuổi: Để nhận thức thế giởi xung quanh nói chung và các biểu tượng toán học nóiriêng, trẻ mẫu giáo đã sử dụng nhận thức cảmtính làchủ yếu Nhờvào sự pháttriển của cảm giác vàtri giác mà vốn biểu tượng toán học củatrẻ phongphú và đa dạng (chẳng hạn, khi chưa thành thạovề kĩnăng so sánh, giáo viên lựa chọn hai đối tượngcó sự chênh lệch lởn về mặt kíchthưóc để trẻ dễdàngtri giác, còn trẻ 4 - 5 tuổi khả năngtri giác

đã tốt hơn nên sẽ chọnhai đối tượng có sự chênh lệch ítvà trẻ sẽ dùng kĩ năng so sánh để biết đối tượng nào hơn, đối tượng nào kém) [1], [3],Tuy nhiên, quátrìnhnhận thức của trẻ thường mang tính không chủđịnh nên các biện pháp tác động cần hướng tới sự phát ttiển hoạt động nhận biết của trẻ theo hướng cóchủđịnh

Ở trẻ 4 - 5 tuổi, tư duy trực quan hình tượng chiếm ưu thế, cùng với sự phát triển về tư duy của ưẻ, vốnbiểu tượngkíchthước của trẻ cũng ngày càng phát triển

Phát huy tínhtích cực, độclập, linh hoạt của trẻ trong quátrình hoạtđộng: Để pháthuy tínhtíchcực, độclập, linhhoạt của trẻ trong quátrình hoạt động, trong quá ưình dạy họccần phảisử dụng các biệnpháp gây hứng thúcho trẻ: như đưa trẻ vào các tình huống có vấn đềđể buộc trẻ phải suy nghĩ, tìm tòi ra cách giải quyết chúng [4], Mặt khác, trong quátrình dạy học, giáoviêncầnchúý tới hệ thống câu hỏi vừamang tính gợi mở,vừa mangtínhdẫndắtđể trẻsáng tạo trong câu trả lời của mình.Nộidungphải phong phúvàcó sự luân chuyểntừdễđến khó, đơn giảnđếnphứctạp,táitạođến sáng giúp trẻ chuyên từ sự tíchcựchoạt động đến tích cực tư duy (ví dụ: đểhình thành mối quan hệhơnnhất và kém nhất khi so sánh kích thước của ba đốitượng trỏ lên, trẻ phải được trang bịkiến thứcso sánh kích thước hơn và kém của hai đối tượng).Thời gian hoạt động cũng làmột yếu tố ảnh hưỏng tới tính tích cực, linhhoạt của trẻtrong quátrình hoạt động

2.2 Biện pháp rèn luyện thao tác tư duy cho trẻ 4 - 5 tuổi khi làm quen với biểu tượng kích thưóc

2.2.1 Sử dụng hệ thống bài luyện tập

Luyện tập thuộc về nhóm các phương pháp thực hành Trongđótrẻ đượclặp lại nhiều lần các thao tác trí tuệ cũngnhư thaotác thựchànhcủa nội dung học tập Thông qualuyện tập,nhữngkiến thức, kỹ năng,

kỹ xảohọc tập của trẻtrở nên vữngchắc vàcó ý thức Từ đó, năng lực trí tuệ của trẻ được hoàn thiện và củng cố.Khi tổ chứccho trẻ thực hiện các bài luyện tậpkhácnhau,giáoviên phải cốgắng sao chotấtcả trẻ lĩnh hội được kiến thức, kỹ năng Kết quả thực hiện các bàitậpđược thể hiện ra bên ngoài qualời nói, hành độngvà sản phẩm củatrẻ, tạo điều kiện thuận lợi chogiáoviên kiểm tra quá trình lĩnh hội kiến thức, kỹ năng của trẻ và để trẻ tự kiểm ưa đượcmình Vì vậy, luyệntậpưỏ thành biệnpháp dạy học có hiệu quả Sự lĩnhhộikiến thức, kỹnăng làmộtquátrìnhlâu dàiđòi hỏi phải có sự luyện tập nhiều lần với các bàiluyện tập cótính chất khác nhaukhôngchỉ về nội dungmàcảvề cấu trúc cũng như hệ thốngbiện pháp, thaotác Giáoviêncóthể sử dụng các bài luyện tập đòihỏi ởưẻmức độ tích cực, độc lập khác nhau [1]:

Với bài tập sao chép: Trẻ bắt chướccác hoạt động,việc làm, thao tác theo mộttrình tự nhất địnhmà giáoviênhướng dẫn Yêucầu vật mẫu, hoạt động mẫu kết hợpvới lời nói lôi cuốn, gây hứng thú để cuốn

ưẻ vào hoạt động Giáoviêncần quan sát, kiểm tra, hưống dẫn, sửa sai Loạibàitập sao chép này thường được sử dụng khi dạy hình thànhbiểutượngmới.Ví dụ:dạy trẻ kĩnăng so sánhchiềudài của băng giấy xanh vàbăng giấy đỏ Giáo viên hướng dẫn trẻ xếpchồngbănggiấy màuđỏ lêntrênbănggiấy màu xanh sao chođầu trái hai bănggiấy ưùng khít và kiểmtra đầu cònlại Giáoviên thực hiện thao tác mẫu có lời hướngdẫn kèm theo, trẻ hiểuphải làmgìvàlàmnhưthếnào.Sau mỗihoạtđộng mẫu giáo viên sẽ dừng lại mộtkhoảng thời gianngắn đủ đểtrẻ thực hiện sau đó mới chuyển sang hoạtđộng tiếp

Với bài tập tái tạo: giáo viênđặtra nhiệmvụđể trẻtự giải quyết vấn đề vàchỉ hướng dẫnbằng lời nếu cần(không cóvậtmẫuvà hoạt độngmẫu)nhằmcủngcốlại kiếnthức, kĩ năng đã trang bị cho trẻ trong giờ học Ví dụ: Saukhi học xongkĩ năng so sánh chiều dài.Giác viên cho trẻ hai cái thước, yêu cầu so sánh chiều dài của hai thướcxem thướcnào dài hơn, thướcnào ngẩn hơn.Trẻtiếnhành xếpchồng hoặc xếp kề hai thước sao cho mộtđầu của hai thước trùng khớp nhau vàkiểm tra đầu còn lại Thấy đối tượng nàocó phầnthừaralà đối tượngdàihơn, đối tượng còn lại ngắn hơn (nhữngkĩnăng thực hiện trong hoạtđộng này trẻ đã được học quabài tậpsao chép,với bàitậptáitạo trẻ sẽtự thựchiệnlại kĩnăngso sánh màkhôngcó hoạt động mẫu của giáoviênnữa)

Với bài tập sáng tạo: Mức độ yêu cầu của dạngbài tập này cao hơn Giáo viênđặtranhiệm vụ, đồng thời tạođiều kiệnđể thực hiện nó mà không đưa ra chỉ dẫncụ thể về những hành độngmà trẻ tiến hành Dạngbàitập này đòi hỏi trẻsử dụng những biện pháp đã lĩnh hộivào trong những điềukiện mới, đồngthời đòi hỏi cả việc sử dụng những thaotác, biệnpháp mới mà trẻ chưa được học Vídụ:Trongcác hoạt động bất kì nào đó giáo viên yêu cầu trẻ so sánh chiều dài của hai băngvải Trẻ phải vậndụng kiến thức đãcó vào giải quyết vấn đề.Trẻcóthểdùng kỹ năngso sánh là xếp chồnghoặc xếp kề, trẻ cũng có thểdùng một thưốc đo xembăngvảinào đo được nhiều lần hơn thì dàihơn, băng vải nào đo đượcítlần hơn thì ngắn hơn Việc chuyển dần các bài tập luyện tập theohệ thống từ de đến khó, từ đơn giảnđến phức tạp tạođiền kiện để trẻ phát triểntính tích cực tư duy và hành động của tiẻ Điều đó dẫn tới việc hình thành ởtrẻmức

độlĩnh hội kiến thứcvàkháiquátnhữngkiến thức đó cao hơn

2.2.2 Sử dụng trò chơi học tập

Mục tiêu sử dụng biện pháp này làthôngquahệ thốngtròchơihọctập kích thích hứng thú vànâng cao mức độ hình thành một số thao tác tư duy cho trẻ 4 -5 tuổi qua hoạtđộng làm quen với biểu tượngkích thước Một trong nhữngđặc điểm nổi bật của trẻ mẫugiáo là lấyhoạtđộng vui chơi làmhoạtđộngchủđạo Trẻhọc thông qua trò chơi.Vì vậy, xây dựngvà sử dụnghệthốngtròchơi phù hợp vớikhả năng và nhu cầu của trẻ sẽnâng cao hứng thúcủa trẻđốivói tiết học và phát triển tính tích cực, độc lập, sáng tạo của trẻ trong quátrìnhhọc tập Trò chơi họctậplà sự kết hợp giữa cácyếu tố dạy họcvàchơi Bản chất của trò chơi học tậplà trong trò chơi,trẻ giải quyết nhiệm vụ học tập duới hình thức chơinhẹ nhàng, thoảimái làm cho trẻ dễ dàngvượt qua nhữngkhókhăn trỏngại nhấtđịnh vìtrẻ tiếp nhận nhiệmvụ học tậpnhư mộtnhiệm

vụ chơi, do đó,nâng cao tính tích cực củahoạt độngnhận thứctronglúc chơi Bất kỳtrò chơi họctập nào cũng đượccấutạo bỏi 3 phần [4]:

Nội dungchơi: Đây chính là nhiệm vụ họctập, có tính chất như mộtbài toánmà trẻ phải giảiquyếtdựa trên nhữngđiều kiện đã cho.Nội dungchơilà thành phần cơbản của tròchơi học tập, nó khơi gợi hứng thú sinh động của trẻ, kíchthích tính tích cực vànguyệnvọng chơicủa trẻ

Hành độngchơi: Là những hành động trẻ làmtrong lúc chơi Những hành động đó càngphong phú thì trẻ thamgiatrò chơicàng nhiều vàbản thân trò chơi cànghứng thú, hấpdẫn

Luật chơi: Mỗi trò chơihọc tập đều có luật donội dung chơiquy định Những luật này có vai trò xác định tính chất, phương pháp hànhđộng, tổchức và điều khiểnhành vi cùng mối quan hệ lẫnnhau củatrẻ trong khi chơi Những luật chơitrong trò chơi học tập đều là tiêu chuẩn đánh giá hành động chơi đúng hay sai

Trò chơi học tập với trẻ mẫugiáo có ý nghĩađặc biệt qusn trọng đếngiáodụctrítuệ vàpháttriển toàn diện nhân cách trẻ, có tác động trực tiếp đến việc củngcố kiếnthức và pháttriển các quá trình nhận thức như cảmgiác, tri giác, tư duy, tưởng tượng Quatrò chơi, trẻ phảigiảiquyết một số nhiệm vụ của trí lực, lĩnhhội kỹ năngvề ngônngữ, chính xáchóa các biểu tượng, khái niệm đơn giảnvìnhiệm vụ chơi chínhlà nhiệm vụ nhận thứcdưới hình thức chơi Chính nhiệmvụ này đặt ra yêu cầu trẻ phảiphântích, tổng hợp,

so sánh, phân loại vàkhái quát Tính hấp dẫn của các hành động chơitrong tròchơi đã giúptrẻ tíchcực so sánh kích thước các đối tượng,từđó hình thành mộtloạt sảnphẩm trí tuệcầnthiết cho việctiếp thu kiến thức mới như nhanh trí, linhhoạt, óc quan sát Trò chơi không chỉ tác động đến việc phát triển trí tuệ

màcòngiáo dục phẩm chất đạo đức cho trẻnhư tính thật thà, tínhtổ chức, tínhtựlập cách giao tiếp với nhau,cách đánh giá và tự đánh giákếtquảđạtđược

Yêu cầu đốivới mỗitrò chơihọctập: Trò chơi phải gây được hứng thú của trẻ để phát huytínhtích cực

tưduy củamỗi trẻ Trò chơi phảiphù hợp với khảnăng nhậnthức nói chungvàtư duy nói riêng của từng trẻ vàcả lớp, vớinhữngtri thức,kỹ năng, kỹ xảo mà trẻ đãcó [5]

Ví dụ trò chơi 1: “Thi xem ai nhanh”

Mục đích: Rèn cho trẻkỹ năng so sánh, phân tích, tổng hợpđể phân biệt được kích thướccủa củacác đối tượng

Chuẩn bị: Bacây vớimàu sắc khác nhau (câyxanh cao nhất, cây vàng thấp hơn và cây đỏ thấp nhất) Luật chơi: Mỗi trẻ chọnmột câytheohiệu lệnh của cô Trẻnàolấy nhanh và đúng làchiến thắng, lấy sai

sẽ phạt nhảy lò cò

Cáchchơi: Côgiảithích luật chơivà hướng dẫn trẻ chơi.Mỗi lầnchơicô hô: “lấy cho côcây cao nhất” trẻ lấy cây màu xanh là đúng; “lấy cho cô cây thấp nhất” trẻ lấy câymàu đỏ là đúng

Quatròchơitrên trẻ phải tự thực hiện so sánh chiều cao của ba cây Các thao tác tưduy được rèn luyện như: so sánh, phântích, tổng hợp, để đưa ra lựa chọn của mình ứng vóimỗi yêu cầu của giáoviên

Ví dụ trò chơi 2: “Chung sức”

Mục đích: Phát triển khảnăng sosánh - đốichiếu cácđối tượng giáo viên đã chuẩn bị và sắp xếp được các đối tượngtheo sự tăng dần hoặc giảm dầnvề mặt chiều cao

Chuẩnbị:Chia3 đội chơi(đội xanh, đội đỏ,đội vàng) Mỗi đội có một bảng códán sẵn mộtcây nấm Luật chơi: Lần lượtcác thành viêncủa mỗi độisẽ lên lựa chọn một cây nấmdán vào hàngcó sẵn cây nấmtheo thứ tự từ tráisang phải,từthấpđếncao Thờigianchơi là một bảnnhạc Đội nàohoàn thành đúng

và nhanh nhất là độichiếnthắng

Cách chơi:Cô đưara các hình (cây nấm) và hỏitrẻ đó là những hìnhgì? Sau đó, cho các độitựso sánh chiềucao cây nấmcó trong giỏ củađội mình Giáo viên hướng dẫn trẻ chơi theo luật, các độisẽ xếp theo hàng dọc Khi nghe hiệu lệnh “bắt đầu”, người đầu hàng chạy lên chọn mộtcây nấm ừong giỏcủađội và dán vào bảng sao cho đúng với quy luậtsắp xếptừ thấp đến cao, từtráisang phải Dán xong chạyvề cuối hàng,tiếp theo bạn kế tiếp chạy lên chọn nấm và dántiếp lên bảng Giáo viên quan sátvà động viên trẻ

2.2.3 Sử dụng phiếu học tập trong quá trình dạy học

Phiếuhọctập là một trong những côngcụcho phép cáthểhóa hoạt độnghọctập của trẻ,phát triển tính tích cực, độc lập, sáng tạoở mỗi cá nhân trẻ Phiếu họctập giúptiết kiệm thời gian trong việctổchức các hoạt độnghọctậpcho trẻ Phiếu họctập cung cấpnhững tình huống dẫn đến những kiến thức và kỹ năng

cơbản, đó chính là những bàitập thực hànhđược sắp xếp theo mộttrìnhtựnhất định.Ở trẻ 4 - 5tuổi, phiếu học tập thường được sử dụngỏ những dạngsau [6]:

Phiếu học:Là loại phiếu chứađựngthông tin và giải thích sự cầnthiết đểtrẻ cóthể tựtìmhiểuvà tự vận dụng các thôngtin đó Phiếu học thường được dùng trong cáctiết dạyhọcbàimối

Phiếu thực hành: Bao gồmnhữngcâuhỏivàbàitậpcủngcố kiến thức và kỹ năng của mônhọc

Phiếu kiểmtra:Là loại phiếucónhững câu hỏi vàbàitập để kiểm traxemtrẻ nắmkiến thức,kỹ năng của bàihọcđến mức nào Trêncơ sở đó giáoviênđiều chỉnh quátrình dạy học tiếp theo chophùhợp Khác với phiếuthực hành, những câuhỏi vàbài tập trong phiếu kiểm tra mangtính tổng hợp hơnđểđánh giá trình độhọctậpmột sốnội dungcụ thểcủa mônhọc quamộtgiai đoạn nhấtđịnh

Ví dụ: Phiếuhọctậpvới nội dung làm quen biểu tượng về chiều cao

Phiếu 1: (Trong phiếucóhìnhảnh các cây với màuhoa khác nhau)

+ Nói têncây cao hơn vàmàu sắc hoa của cây cao hơn

+ Cây thấp hơn làcây nào? có màuhoathế nào?

Phiếu 2:

+ Tô màuxanhvới cây cao nhất

+ Tô màu đỏ vớicây thấphơn

+ Tô màu vàng vổi cây thấp nhất

Phiếu 3:Dán các hìnhcây chuối vàohàng thứ nhất theo thứ tự chiều cao tăngdần,dán hình các cây dừa vào hàng thứ haitheo thứ tự chiều caogiảmdần

2.2.4 Sử dụng tình huống có vấn đề

Giáo viên cần thươngxuyên sử dụng tình huống cóvấnđề trong quá trình hình thành một số thao tác

tư duy cho trẻ 4 - 5 tuổi qua hoạt động làm quen với biểu tượng kích thưởcnhằm tăng sự hấpdẫn của hoạt động nhận thức, đặt trẻ vàotình huống màbuộc trẻ phải tưduy, tìm kiếm,sáng tạo khitìm cách giảiquyết nhiệm vụ được giao; trẻ biết vận dụng những cái đã biết vào tình huống mới

Khi sử dụng các tìnhhuốngcó vấn đề cần chúý: các tình huốngcó vấn đề phải hấp dẫn, lôi cuốn,kích thích trẻ tìm tòi,khám pháthế giới, phù hợp vối đặc điểm nhận thứccủa trẻ Đưa trẻ vào các tình huống có vấn đề làgiao cho trẻ nhiệmvụ nhận thức, giúp trẻ tự tìm rapnương thức giải quyết cácnhiệm vụ đó vàkết quảlà tìm ratri thức mới.Giáo viên luônđưa ra cáctình huống mới trong quá trình trẻhoạt động, điều này đòihỏi trẻ phải huy động vốn kiến thức, kỹ năng đã có, trên cơsỏ đó tìm ra cách giải quyết tình huống cho hợp lý Chính sự mới mẻ của những tình huốnglàm tăngthêm sự hấp dẫn của nhiệm vụ tìm tòi, sáng tạo, tích cựctư duy trong hoạt động

Đưa trẻ vàotìnhhuốngcó vấn đềcóthể thực hiệntheo các bưóc sau:

Đặt vấn đề: Tạo ra tình huống có vấn đề trong hoạt độnglàmquen vối biểu tượng kích thước - Phát hiện

và nhậnthức vấn đề cần giải quyết.Tùy thuộc vào nội dungtừng hoạt động và đặc điểmnhậnthứccủa trẻ

màgiáo viên làngười đưa vấnđề haygợi ý để trẻđưa ravấndề

Giải quyếtvấn đề: Đề xuất cáchgiải quyết vấn đề -Lập cách giải quyết vấn đề -Thựchiệnkế hoạch giải quyết vấnđề

Đánhgiákếtquảgiải quyết vấn đề: Ví dụ: giáo viêncho trẻchơi tròchơi vận động “Thi hái quả” Giáo viên chiaba nhóm trẻ có chiều cao khác nhau (nhóm 1: caonhất; nhóm 2: thấp hơn; nhóm 3: thấp nhất) Giáo viên treo những quả bóng ởtrên cao Đội nàohái được nhiều quả nhất là độiđó chiến thắng.Nhóm

1 sẽ dễ dàng dành đượcchiến thắng Giáoviên gợi ýcho đại diện 3 nhómlên nói cách háiquả của nhóm mình Lúc này, giáo viên gợi ý cho trẻ nhận xét, so sánh chiêu cao của 3 bạn Đê so sánhchiều cao của3 bạnthì con hãy so sánh chiều cao của hai bạn theotừng cặp một Từ đótrẻ nhận ra bạnnhóm 1 cao nhất, bạnnhóm 2 thấphơn, bạn nhóm3thấpnhất

Vói nộidung kiến thứctrẻ đã được làm quen nhiềulần trẻcó thể tự pháthiện vấn đề, giảiquyết vấn đề

và tự đánhgiákết quả, giáo viên cóthể nhận xét,bổ sungkiếì thức trên cho trẻ Ví dụ: cho trẻ chơitrò chơi vận động “Bướcai dài hơn” Giáo viêncũng tham giavàbươc cùngtrẻ Giáo viên cóthểđặtratìnhhuống lúc này làvì sao côbước được ít bước hơn cáccon? Trẻ có thể trả lời được: Vì bước châncủa côdàihơn bước chân của con, bướcchân của ngườilớn dài hơn bước chân trẻ con,

3 Kết luận

Đối với trẻ mẫu giáo, làm quenvới toán thuộc lĩnh vực pháttriển nhận thức,rấtquan trọng vàcần thiết với trẻnóichung và trẻ4 -5 tuổinói riêng Làmquen vói biểutượngkích thước là một trong các nội dung mang lại cho trẻ sựpháttriển tư duy, đồng thờithông quabiểutượng kích thưóc trẻ có thểtìmhiểu, khám phávề thế giới xungquanh Hiệu quả của việchình thành các biểutượng toáncho trẻ mẫugiáo không chỉ phụ thuộc vào việc hình thành xây dựng hệ thống các biểu tượng toán cần hình thành cho trẻ mà còn phụ thuộc vào phương pháp, biện pháp tổchứccáchoạt động, trọng tâm là tiết học toán cho trẻ Quabài viết này chúng ta có thể thấy,các biện pháp đề cập trong bàicó mối quanhệ mậtthiếtvới nhau, có tác dụnghỗ

trợ lẫn nhau và cùng cómục đích chung làhình thành và rèn luyện các thao tác tưduy cho trẻ mẫu giáo 4

- 5 tuổithông qua hoạt động dạy trẻ làm quen với biểu tượngkích thưóc.Mỗi biện pháp sẽ có những ưu điểmnhất định Vì vậy,giáo viên cần chú ý tói việc áp dụng vàkết hợpcácbiện pháp này mộtcách đồng

bộ, khoahọc, hợp lý vàcó sáng tạo Đó là điềukiệnđểphát huy tínhtích cực nhận thức,hình thành và phát triển các thao táctư duy của trẻ mẫu giáo nói chungvà trẻ 4 - 5 tuổi nói riêng

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Đinh Thị Nhung (2017) Phương pháp hình thành các biểu tượng toán họcchoưẻmẫugiáo.Nxb Giáo dụcViệt Nam,Hà Nội

[2] NguyễnÁnhTuyết (2002) Tâm lí học trẻ em lứa tuổi mầm non Nxb Đại học Sư phạm, Hà Nội [3] Đỗ Thị Minh Liên (2008) Phương pháp hình thànhbiểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non Nxb Đại họcSư phạm,Hà Nội

[4] ĐinhVănVang (2009) Tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ mầm non NxbGiáodụcViệt Nam, HàNội [5] Trần ThịNgọc Trâm (2003) Trò chơi phát triển tư duy cho trẻ.Nxb Giáodục, Hà Nội

[6] Đinh VănVang (2009) GiáodụchọcMầm non Nxb GiáodụcViệtNam, Hà Nội

[7] Hiền Lương(2002) 365 ttò chơi giáodục (tập 2) -Dành cho lứa tuổi mẫu giáo Nxb Trẻ,Thành phố

Hồ Chí Minh

ABSTRACT Methods for training thinking operations for 4 - 5 years old children through activities

to become acquainted with sizes and symbols

The article presents four measures: use the practice system; use study cards in the teaching process; use learning games; useproblem situation,to trainthinking manipulation for children 4-5 years oldbased

on familiarizing activities with sizes and symbols Measures used appropriatelywill help children form adaptive capacity tosocial life, identify andrationally solve problems that arisein reality

Keywords: Math symbols, size, measures, thinking, kindergarten children.