Trongđó tâm lý là quan trọng nhất, mà đặc trưng của tâm lý Bắnsúng là khả năng tậptrung chú ý cao,đòi hỏi độ chính xác rất cao nên chúng ta phải quan tâm đến từng chi tiết nhỏ, VĐV điềm
Trang 1II NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG
Đặng Gia Đam *
* Khoa QS.VT.TDTT Trường CĐ Cảnh sát nhân dân II
ABSTRACT
A uthor has selected 5 tests to assess the student s ability to focus attention when learning shooting through
the research From there, as a basis for training and evaluating students' ability to develop achievement,
12 exercises to enhance concentration and attention were built Evaluating the effectiveness of practical exercises with high efficiency
Keywords: Shooting, exercises, concentration, evaluation, student’ s ability
Received: 03/3/2022; Accepted: 11/3/2022; Published: 14/03/2022
1 Đặt vấn đề
Trong Bắn súng có nhiều yếu tố ảnh hưởng đen
thành tích, cũng như kết quàbắn của vận động viên,
ngoài những năng lực (kỹ thuật đặc thù) chuyên môn
mà vận động viên Bắn súng càn có như: “Tỳvai- áp
má- nín thờ - bóp cò”,thìthểlực,tâmlý, môi trường
bên ngoài là những yếu tố vô cũng quan trọng
quyết địnhrất lớn tới thành tích cùa VĐV Trongđó
tâm lý là quan trọng nhất, mà đặc trưng của tâm lý
Bắnsúng là khả năng tậptrung chú ý cao,đòi hỏi độ
chính xác rất cao nên chúng ta phải quan tâm đến
từng chi tiết nhỏ, VĐV điềm tĩnh nhưng phải linh
hoạt trong suốt quá trình tập luyện cũng như trong
thiđấu, tập trung chúýcho từng động tác, từngphát
bắnphải thống nhất và ổn định trongsuốt bài bắn
Trong huấn luyện cũngnhư trong tậpluyện chúng
ta thường thấy các VĐV thi đấu vẫn chưa thể hiện
hết khả năng vốn có củamình Thi đấu thể thao là sự
phốihợp các mặt kỹ - chiển thuật, thể lực, ý chí và
tâm lý trongcác cuộcđọ sức đua tài Vìvậy, VĐV
phâi nổ lực rất lớn về các mặtđóthì mới có thểnâng
caođược thànhtích cao nhất, biếtcáchtựđiều chỉnh
tâm lý mới có thể khắc phục được sự giảm sútkhả
năng hoạt động củacơ quan thị giác, hệthần kinhvà
sự mệt mỏi vềthể lực
Nhận thức được tầm quan trọng của khả nãng tập
trung chú ý đoi với thành tích môn Bắn súng Tác
giảđã nghiên cứu ứng dụngmột số bàitập nâng cao
khả năng tậptrung chú ý cho học viêntập luyện môn
bắn súng
Phương pháp nghiên cứu: Quátrình nghiên cứu
đã sửdụngcácphương pháp sau: Phương pháp đọc,
phân tích và tồng hợp tài liệu; Phương phápphỏng
Vấn; Phương pháp kiểm tra sư phạm và toán học
thống kê
Khách thênghiêncứu: 20 huấnluyện viên, giảng
viên cókinh nghiệm trong côngtáchuấn luyện,giảng
dạy,nghiên cứu môn bắn súng và 50 namhọcviên
2 Nội dung nghiên cứu
2.1 Lựa chọn các test đánh giá khả năng tập trung chú ý của học viên tập luyện môn bắn súng
Quathực tiễn cho thấy ràngkhả năng tập trung
chú ý ở môn bắn súng đóng vai trò rất quan trong đến sự thành công cùa các vận động viên Xét thấy
đây là một vấn đề quan trọng đối với học viên, tác giả tìm hiểu vànghiên cứu cáctài liệutham khảo về
tâm lý học của các tác giả P.A.Rudich, Phạm Ngọc Viễn,Nguyễn Xuân Sinh Hệ thống các test đánh giá
khả năng tập trungchú ý của VĐV Bắn súng, tham khảo các tàiliệu cóliên quan và traođổi với các huấn
luyện viên, giáo viên trực tiếp giâng dạy môn bắn súng liệtkêđược 12 test đánh giákhả năng tậptrung chúý của họcviên tập luyện môn bắn súng
Sau đó chúng tôi đưa 12 test đã được lựa chọn
vàophòngvấn, đối tượng phỏng vấn là các thầy (cô), huấn luyện viên, chuyên gia, VĐV đạt thành tích cao,những người có kinh nghiệm giảng dạy vàhuấn luyệnmôn Bắn súng
Tác giả quy ước chọn các test đạt tỷ lệ đồng ý
sử dụng ở mức rất quan trọng đạt 80% ý kiến tán
đồng Số người đượcphòng vấn là20 người, sau khi
phátra 20 phiếu phòng vấn, chúng tôi thu về được
20 phiếu phỏng vấn đạt tỷ lệ là 100% và lựa chọn
được 5 test
Sau đó đề tài xác đinh độ tin cậy của các test: Một chỉ tiêu được sừ dụng trong nghiên cứu khoa họccũng như trong kiểm tra đánh giáthực tiễnhuấn
luyện, giảng dạy phải là những chỉtiêu đảm bảo độ
116 • TẠP CHÍ THIẾT BỊ GIÁO DỤC - số 261 KỲ 2 - 3/2022
Trang 2NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG III
tincậy,vì vậy đề tài tiến hành xácđịnhđộtincậycủa
các chỉ tiêu trên.Đe xácđịnh độ tin cậycủa các chi
tiêutrên, tácgiảtiếnhànhkiểm nghiệmqua phương
pháp lập Retest lặp lại cách nhau 3 ngày ở VĐV Bắn
ỉúng nam TP HCM lứatuổi 16-17 Đề tài tính toán
<ết quả giữa 2 lần kiểm tra để xác đinh độtincậycủa
các test khả năng tập trungchúýđược trinh bàyqua
bảng2.1.%!
Bảng 2.1: Hệ số tin cậy của các test qua 2 lần
kiêm tra đánh giá năng lực tập trung chú ý
ĨT Test kiểm tra Lần 1 Lần 2 r
Cường độ và độ on định chú ý 1,53 1,54 0,84
2 Tepping test 7,55 7,58 0,81
3 Trí nhớ thị giác 66.75 66.76 0.98
4 Khả năng phối hợp vận động 0,25 0,24 0,87
5 Khả năng thu nhận và xử lý thông
Sau khi kiêm tra độtin cậy của các testđược lựa
chọn,đề tài đã xác địnhđược 5 test đủ độ tin cậy (r
> 0.8), đểđánhgiáthựctrạng khả năng tập trung chú
ý của học viên
2.2 Úng dụng các test đã được lựa chọn đánh
g 'á khả năng tập trung chú ý cho học viên
Đe đánh giá thực trạng năng lực tậptrungchú ý
cua học viên, tác giảtiến hành kiểmtra lấy số liệu
ư ột cách ngẫu nhiên 12 học viên Kết quả được trình
bayở bảng 2.2
Bảng 2.2: So sánh kết quả kiêm tra ban đầu đánh
giá khả năng tập trung chú ý của học viên
thấy khả năngtậptrung chú ý các test giữa hai nhóm thực nghiệmvà đốichúng làtươngđương nhau
Do đó, cần phải được rèn luyện nhiều đểkhả năng tậptrung chú ý tốthơn mới cóthểđạtđượcthành tích
caohơntrongtập luyện vàthi đấu
2.3 Lựa chọn một sô bài tập nâng cao khả năng
tập trung chủ ý cho học viên
Trong quá trình xây dựng hệthống các bàitập tác
giảcăn cứvào tài liệu chuyên môn, quan sát thực tiễn
vàý kiến các nhàchuyên môn tác giảliệtkê được 26 bài tập đế đưa vào phỏng vấn mang tính khách quan khoa học, đồng thời đảm bảo 3yêucầusau:
Thử nhất: Phải dựa vào thời gian và kế hoạch huấnluyện để đưa ra bàitập cho phù họp
Thứ hai: Các bài tập phải phù hợp với đặc điểm
vàtrình độ của VĐV
Thứba: Các bài tập phải mang tính chấtlànhằm
nâng cao khảnăng tập trung chú ý cho VĐV trong tậpluyện và nhất là trongthi đấu cho VĐV Bắnsúng
Đe phù hợp với cácyêu cầu trên, tác giả thông qua việctiến hành phỏngvấn,thamkhảo ý kiến Đối
tượng được phỏngvấn là chuyên gia, các HLV đội
tuyến Bắn súngTP HCM, các giáo viênđang trực
tiếp giảng dạy tại trườngvà các VĐVđạt thành tích cao
Nhậtxét: Dựa trên kết quảphỏng vấn ở 26 bài
tập, đề tàichọn bàitập nào có tỷ lệtừ80%trởlên sẽ
đượcchọn Qua kếtquàphỏng vấn đã lựa chọn được
12 bài.Gồm có các bài tập:
1 Bài tập bắnchỉ tiêu 2 Bài tập thiđấucọ sát
TT Test kiểm tra
Giai đoạn trước thực nghiệm
Nhóm thực nghiệm Nhóm đối chứng
5, Cvl(%) 5, cvl(%) Cường độ và độ
ổn định chú ý 1,54 0,02 0,01 1.53 0.01 0.01
0.341 >0.05 Tepping test 7,42 0,43 0,06 7.67 0.49 0.06 0.257 >0.05
Trí nhớ thị giác 68.73 6.93 0.10 64.77 4.53 0.07 0.161 >0.05
Khả năng phối
hợp vận động. 0,23 0,02 0,09 0.24 0.02 0.05
0.442 >0.05 Khả năng thu
nhận và xử lý
thông tin.
1,33 0,08 0,06 1.45 0.15 0.11
0,591 >0.05
3 Bài tập thở 4 Bài tập rút ngắn thời gian 5 Bài tập tác động ngoại cảnh
6 Bài tập matxa trước, sauthi đấu 7 Bài tập bắn chụm trắng,đen 8 Bài tập bắn chung kết 9 Bài tập
rèn luyện nhịp bắn 10 Bài tập khan khối lượng quy định thời gian 11 Bài tập
ngồi tại chổ tưduy kỹ thuật động tác bắn điểm 10 12
Bài tập giương súng khan,
tưduy động tác bắn
2.4 Đánh giá hiệu quả ứng dụng bài tập nâng cao khả năng tập trung chú ỷ cho VĐV Bắn súng
Tác giả tiến hành kiểmtra lần 2 ở 12 học viên với 5 test đã sử dụng ởnhiệmvụ 1 Ket quả kiểm tra
đượctrinhbàyở bảng 2.3
Qua bảng 2.3 ta thấy nhóm đối chứng: sau 3
Ghi chú:df= (n, + nJ- 2 = 10; t00í = 2.228
Qua bảng 2.2 cóthểkết luận ở thời điểmbanđầu
thục trạng năng lực tập trung chú ý của nhóm đối
chí ng và nhómthực nghiệmlà tương đồng,sự khác
biệ: giữa hainhómlà ngẫunhiên và không có ý nghĩa
thống ° kê do 5/5 test đềucó Ltính 0.05 < t„„c.ĐiềunàyJ cho
TẠP CHÍ THIẾT BỊ GIÁO DỤC - sổ 261 KỲ 2 - 3/2022 • 117
Trang 3II NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG
thángtập luyện, kết quả tínhtoánđươc cho thấy khả
năng tập trungchú ý củanhóm đối chứng ởmức w
= (0.542 5.777 %); khả năngchú ý qua các test có
sự khác biệt rất ít không mang ý nghĩa toánthốngkê
Ở nhóm thực nghiệm: sau 3 tháng tập luyện đã
có sự thây đổi, cụ thể, test khả năng thunhận và xử
lý thông tin (bit/giây) có giátrịnhịptăng trưởng cao nhất là với w = 17.168%; test có giá trị nhịp tăng
trường thấp nhấtlàtestcườngđộ và độổnđinh chú ý (bit/giây) với w = 1.615% Sựkhác biệt sau3tháng
tập luyện mang ý nghĩa thống kê ở ngưỡng xác suất
p< 0.05,vìcó giá tri t„ > t
Bảng 2.3: Đánh giả nhịp độ tăng trưởng về năng lực tập trung chủ ỷ cùa 2 nhóm
1 Cườngđộvàđộ ổn định chúý 1.53 1.54 1.12 1.00 <0.05 1.54 1.56 1.45 4.08 >0.05
2 Tepping test 7.67 7.94 3.45 1.03 <0.05 7.42 8.34 12.01 4.77 >0.05
3 Trí nhớ thịgiác 64.77 68.62 5.67 1.24 <0.05 68.73 80.8 15.67 2.66 >0.05
4 Khảnăngphốihợp vận động 0.23 0.23 3.45 0.66 <0.05 0.23 0.27 18.00 3.35 >0.05
5 Khảnăngthunhậnvàxửlýthông
25
20
15
10
5
NHỊP TĂNG TRƯỞNG w%
s Nhóm Đốí Chứng 8 Nhóm Thực Nghiệm
định được 12 bài tập nâng cao khả
năng tập trung chú ýứng dụng vào quá trình huấn luyệnnhằm rèn luyện khả năng tập trungchohọc viên.Đã
đánh giá được tính hiệu quả các bài tập ứng dụng trong thực tiễn mang lại hiệu quả cao Biểu hiện ởkết quả
của giai đoạn thực nghiệm cao hon
so với giai đoạn chuẩnbị với sự khác biệtcó ý nghĩa và độtincậy thốngkê
Biểu đồ 2.1: So sảnh nhịp tăng trưởng giữa hai nhóm, nhóm đối
chứng và nhóm thực nghiêm.
Ghichú: Vị trísố 1, 2, 3, 4và5tươngứng với vị
trí của các testkiểm tra sau:
Trí nhớ thị giác (điểm)
Cường độ vàđộ ổn định chú ý (bit/giây)
Khảnăngphối hợp vận động (điểm)
Khảnăng thu nhận vàxử lý thông tin (bit/giây)
TestTepping test, (điểm)
Như vậy, qua 03 tháng thực nghiệm với kết quả
thu được, chúng tôi nhận thấy sự phát triển cácphẩm
chất tập trung chú ý của học viên có sự tăng tiến rất
nhiều và sự khác biệtđạtđộ tincậythốngkê
3 Kết luận
Kết quả nghiên cứu đã lựa chọn được 5 test để
đánh giá khả năng tập trung chúý của học viên học
tập môn bắn súng Từ đó làm cơ sở cho việc huấn
luyệnvà tuyển chọn học viên vào đội tuyên bắn súng
nhà trườngvàđánh giá khảnăng phát ưiển thành tích
của học viên sau mỗi giai đoạn tập luyện Đã xác
ở ngưỡngxác suât p<0.05
Năng lực tập trung chú ý tỷ lệ
thuận với trinh độ tập luyện, học viên ở nhóm đối chứng có năng lực tập trung chú ý thấp hơnhọc viên ở nhóm thực
nghiệm ởtất cả các chỉsốnghiên cửu
Tài liệu tham khảo
1 Nguyễn TiếnHữu, tài liệu giảng dạylý thuyết
Huấn luyệnchuyên sâuBắn súng
2 NguyễnThế Truyền,Nguyễn Kim Minh, Trần Quốc Tuấn (2002) Tiêu Chuẩn Đánh Giá Trình Độ Tập Luyện Trong Tuyên Chọn và Huấn Luyện Thê Thao NXB TDTT Hà Nội
3 Nguyễn Duy Phát (1990), Bắn súng thể thao,
NXBTDTTHà Nội
4 Ngô Anh Tú (2008), Tài liệu giảng dạy Tâm
Lý học TDTT.
5 Phạm Ngọc Viễn, Lê Văn Xem, Mai Văn
Muôn, NguyễnThanh Nữ (1991), Tâm Lý học TDTT,
NXBTDTTHà Nội
118 TẠP CHÍ THIẾT BỊ GIÁO DỤC - sõ 261 KỲ 2 - 3/2022