Việc tậndụng nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương, nâng caokỹ năng K.Nlàm đồdùng dạy học,ĐC cho trẻ là một trong nhữngyêucầuquan trọngvà rất cần thiết giúp giáo viên mầm non nâng caođược
Trang 1BIÊN PHÁP NÂNG CAO CHAT LƯỢNG LẢM ĐÔ DÙNG,
Hoàng Thị Hải Quế *
* ThS Trường Cao đẳng Sư phạm Nghệ An
ABSTRACT
Toys are likened to “ Children 's textbooks ”, children grow into people through play activities, toys are the most effective and necessary means for children to play In this article, we clarify the role of toys for children, on that basis, some measures to improve the qualify of making toys from waste materials and natural materials are proposed nature for preschool children.
Keywords: Toys; Natural materials; Waste materials; Skills in making toys: Environmental protection.
Received: 7/02/2022; Accepted: 11/02/2022; Published: 18/02/2022
1 Đặt vấn đề
Đồdùng, đồchơi (ĐD, ĐC)đóng một vaitrò rất
quan trọng trong việc giáo dục trẻ mầm non, nó là
phương pháp hữuhiệu nhất đểtruyền thụ kiến thức
cho trẻ, vì đặc điểm của lứatuổi MN là thông qua
con đường chơi mà học, học mà chơi, qua vui chơi
trẻ có thểtiếp thu kiến thức của bài học nhanhnhất
Thực tế qua vui chơi giúp trẻ phát huy được tính tò
mò,hamhiêu biết, giúp trẻ nảy sinh nhiều ý sáng tạo,
trẻ rất thích chơivới ĐD, ĐC vàĐC được thayđổi
sẽthuhúttrẻvào cuộc chơi lâu hơn,hứng thú trong
khichơihơn
Trongđiềukiện kinh tếcủa nhiều địa phương còn
khó khăn, việc đóng góp kinh phí để mua ĐD, ĐC
cho trẻ không thể đáp ứng đầy đủ về số lượng cũng
như chủngloại Việc tậndụng nguyên vật liệu sẵn có
ở địa phương, nâng caokỹ năng (K.N)làm đồdùng
dạy học,ĐC cho trẻ là một trong nhữngyêucầuquan
trọngvà rất cần thiết giúp giáo viên mầm non nâng
caođược chất lượngtổ chứccác hoạtđộng giáo dục
trẻ, giảm thiểu được lượng rác thải, giảm chi phícho
việcxử lý rác thải trong vệsinhmôi trường, giáo dục
trẻ ýthức tiếtkiệm ngay từlúc cònnhỏ
Trong phạm vi bài viếtnày, chúng tôi đề cập đến
một sổ biện pháp nâng cao chất lượnglàm ĐD, ĐC
từnguyên vậtliệu phế thải, vật liệu thiên nhiên cho
trẻ mầm non, với mong muốn góp phần vào công
cuộc chăm sóc giáo dục trẻ
2 Nội dung nghiên cứu
2.1 Đồ chtri
ĐC là một đồ vật được sử dụngđểchơi,đặcbiệt
làĐC được thiết kếđể sử dụng Chơi với ĐClàcách thức thú vị để rèn luyện cho trẻ nhỏ về cuộc sống trong xã hội Các vật liệukhácnhau như gồ, đất sét, giấy, nhựa đều cóthể sử dụng để làm ĐC cho trẻ
Vì thể, ĐC cho trẻ emđượchiểulàsảnphẩmvậtliệu bấtkỳ được thiết kếvà sản xuất cho trẻ sửdụngkhi chơi Có thểchiaĐC thành ba nhóm chính như sau:
ĐC pháttriển trítuệ;ĐC pháttriểnthể lực; ĐC phát triểnKN Ngoài ra,chúng ta cũng có thểchia thành các nhóm: ĐC trong lớphọc; ĐCtrong khu vực sân chơi; ĐC ngoài trời; ĐC tronggiađình
* Một số tiêuchíđe lựa chọn ĐC cho trẻ:
- ĐC thiết kế phải phùhợp với lứa tuổi và giai đoạn pháttriển củatrẻ
- Tácdụng của ĐC đối với trẻ (Phát triển trí tuệ, phát triểnthể lực, rèn luyện KN )
- Cáchsử dụngvàcách chơi cho từng loại ĐC
- Đảm bảo được quy chuânvề an toàn ĐC và an toàncho trẻ khisử dụng, đó là hạn chế đếnmức tối
đa các nguyhiểm tiềm tàngcó khả năng xảy ra trong quá trình sử dụng, đảm bảovề sức khỏe , vệsinh cho trẻ
- ĐC phải thể hiện được tính giáo dục, nghĩa là
ĐCphải phảnánhcác nộidung không được trái với thuần phong mỹtục, truyền thống đạo đức của dân tộcViệtNam, khôngkhuyến khích các tưtưởng bạo lực và có nội dung không phùhợp với tâmsinhlý lứa tuổi trẻ mầm non
- Kiểu dáng vàmàusắccủa ĐC phải rực rỡ, đẹp mắt, gây được sự hứng thú của trẻ, giúp trè pháttriển
vềđộ nhạy cảm màu sắc sau này
2.2 Tầm quan trọng của ĐD, ĐC với trẻ mầm
non
Trang 2Chúng ta đã biêt, chơi là nhu câuthiêt yêu của trẻ,
trẻ cần được vui chơi như: cần cơm ăn nước uống
hàng ngày, vì the nó là nhu cầu tự nhiên không thể
thiếu với cuộc sống của trẻ Nêuđứa trẻ được thỏa
mãn nhu cầu tìm hiếu và khám phá ra những ĐD,
ĐC, trò chơi thì tré sẽ biết cách sử dụng ĐD, ĐCđó
một cách phù hợp sáng tạo Nếu không được vui
chơi, đứa trẻ sẽbị ngăncách với cuộc sống này Sự
sáng tạo thông qua các trò chơi giúp trẻ phát triển
toàn diện về thechấtvà tinh thần
Có thêthây,ĐC có tác dụngvà ý nghĩa vô cùng
to lớn và sâu sắc đối với trẻ, vi bất kỳ đứatrẻ nào
cũngcónhucầu chơi ĐC mà trẻ thích, và trẻ thựcsự
yêu quýĐC trong lớp MN, chúng sống và hành động
cùngnhững ĐC đó ĐC giúp trẻtìm hiểu, khámphá
thế giới xung quanh, giúp trẻ làm quen với những
đặc điếm, tính chấtcủa nhiều đồ vật, biếtđượccông
dụng của chúng trong sinh hoạt và trong lao động
của con người Hoạt động với ĐC giúp trẻ vừa thỏa
mãn nhu cầuđược vui chơi,vừalàm cho đôi bàntay
của trẻ thêm khéo léo,đôi chân dẻodai, cơthể mềm
mại,hình dáng phát triển hài hòa cân đối, vừa chuẩn
bị chotrẻ vào học tiêu học Có thê nóiĐC,trò chơi
là những yêutô quan trọng trongquá trình vui chơi cùa trẻ,lựa chọn ĐC,trò chơi thông minhsẽ giúptrẻ không ngừng phát triến trí tuệ, tư duy, óc sáng tạo khi vận dụngvào trong cuộc sống Đetrẻ được vui chơi thoải mái,thích thú hưởng ứng, thamgia nhiệt tình, phát trien các KN cần thiết cho trẻ, chúng ta cần sáng tạo ra những ĐC, trò chơiphù họpvới nhu cầu của trẻ và tạo được môi trường bổ ích cho trẻ hoạt cho các chù nhân tươnglaicủađấtnướccó niềm vui, niềm hạnh phúc trong cuộc sống
2.3 Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm
ĐD, ĐC từ nguyên vật liệu phế thải, vật liệu thiên nhiên cho trẻ mầm non
Biện pháp 1: Giáo viên lập kế hoạch tự hồi dưỡng
KNlàmĐD.ĐC
Việc xây dựng kếhoạch tháng tự bồi dưỡngKN làmĐD, ĐC có tác dụng định hướng công việc cho người giáo viên vàgiúp họ chủ động thực hiệnnhiệm
vụ,tránh tình trạngbị động, tùy tiện, chồngchéo,lặp lại, đứt đoạn, rời rạc Đảmbảo sự kết hợp hài hòa, cânđối, linh hoạt giữacác nội dung, tránh coi trọng hoạt động này,xem nhẹ hoạt động kia trong quá trình thực hiện công việc
Bàng 2.1 Kế hoạch làm ĐD, ĐC cho năm học
- Tự bồi dường, học hỏi KN làm ĐD, ĐC từ
nguyên vật liệu phế thải, vật liệu địa phương
- Thu gom phế liệu
- Chuân bị học liệu cho tất cả các chủ đề.
- Học hởi một số GV có KN làm đồ dùng tốt.
- Chuẩn bị đầy đủ các nguyên vật liệu, các đồ dùng để tập KN căt, tỉa, tạo ra đô dùng.
- Vận động phụ huynh quyên góp chuẩn bị học liệu cụ thể cho từng chù đê.
- Rà soát danh mục đồ dùng tối thiểu theo TT
01.
- Tuyên truyền phụ huynh về việc chuẩn bị đồ
dùng cho tre hoạt động
- Tổ chức một số hoạt động cho phụ huynh dự giờ.
3 10 vật liệu địa phương (lần 1)- Thi tự làm ĐDĐC từ nguyên vật liệu phế thải, - Đăng ký bộ đồ dùng tự làm.
- Vận động phụ huynh thu gom phế liệu
- Tiếp tục tự bồi dưỡng KN làm ĐD, ĐC
- Bồi dưỡng cách khai thác sử dụng các bộ đồ
dùng dạy học.
- Chuẩn bị vật liệu đề thực hành cách cắt tỉa đồ dùng.
- Khai thác cách sử dụng những đồ dùng trong các hoạt động.
5 12 - Tổ chức cho phụ huynh dự giờ hoạt động học - Chuẩn bị giờ hoạt động học có sử dụng các ĐD, ĐC tự làm từ
nguyên vật liệu phê thải, vật liệu thiên nhiên
- Thi triển lãm đồ dùng dạy học tự làm lần 2
(GV kết hợp với phụ huynh, trẻ làm ở dưới lớp
đưa lên trường châm)
- Vận động phụ huynh, trẻ cùng làm đồ dùng dưới lớp để đưa lên trường châm, có thuyêt trình cho từng bộ đô dùng.
7 2 - Bổ sung, chỉnh sửa
những bộ đô dùng sau thi
- Phối họp phụ huynh bổ sung, chinh sửa đồ dùng sau khi được góp ý
8 3 -Tiếp tục tự làm ĐD, ĐC trong Thông tư 01 - Vận động phụ huynh thu gom phế liệu và cùng làm đồ dùng
9 4 - Sắp xếp đồ dùng, học liệu. - Phối họp GV trong lớp, trẻ cùng sáp xếp đồ dùng theo danh
muc, học liệu của trẻ theo chủ đê.
Trang 3Biện pháp 2: Lông ghép tuyên truyền việc làm
ĐD, ĐC từ nguyên vật liệu phế thải, vật liệu thiên
nhiên cho các bậc phụ huynh
Muốn làm đượcđiều này, giáoviêncầnnắm được
những tiêu chí cơ bản khi làm ĐC tự tạo bằng những
nguyên vật liệu mở Đàm bảo tính sư phạm, phù hợp,
an toàn, phố biến, sángtạo cần phải định hướng
trước mộtsố nguyên vật liệu cần thiết, tiếp theo phai
phối hợp chặt chẽ với phụ huynh Giáo viên mầm
non nên nhờ phụ huynhgiúpđờ, sưu tầm, thu nhặtvà
bảo quàn các nguyênvật liệu cósẵn ở gia đình Xây
dựngvà tổ chức các hoạt động có sử dụng nhiềuđồ
dùng tự tạo từ nguyên vật liệu phế thải, vật liệuthiên
nhiên và mời phụ huynh dự giờcác tiết dạy Từđó
các bậcphụ huynh thấy đượccác ĐD,ĐC từ nguyên
vật liệu phê thai, vật liệu thiên nhiên ờxung quanh
ta có thểtạoranhiều ĐD, ĐC cho tré hoạt động Tuy
nhiênđế phụ huynh hiểu vàbiếtđược lợiíchcủa các
vật liệu phế thải, vật liệu thiên nhiên có sằn ở địa
phương trong tất cả các hoạtđộng cùa trê không chi
tô chức những hoạtđộng cho phụ huynhxem vàtrao
đối bằng lời nói mà phải tuyên truyền bằng nhiều
hình thứckhác như:
+ Tuyên truyền vận động phụ huynh tham gia
thi làm đô dùng cùng giáoviên, trưngbày triên lãm
ĐD, ĐC tựlàmtrongdịp 20/11 để tuyên truyền việc
làm ĐD, ĐC từ cácnguyên vật liệu phế thài,vật liệu
thiên nhiên
+Đe lồng ghép tuyên truyền đạtkết quàtốt,gây
được sựchú ý cùa các bậc phụ huynh,ở góc tuyên
truyên cùa lớp giáoviên mâm non cần tuyên truyền
về nộidungthunạp những nguyênvậtliệu phế thải,
vật liệu thiênnhiên ở đẩuchủ đề
+ Bằng cách phối hợp với phụ huynh làm đồ
dùng: Ví dụ: Làm đồ dùng, dụng cụ một số nghề:
cái dao, cái cuốc, cái liềm, cái cưa, cái bào từ vật
liệu phethải nhưphim chụp X quang, ống tre nhỏ,
hộp giấy
+ Nhờ phụ huynh làm nghềmộc làmmột số dồ
dùng khó hơn, tuy nhiên để tạo ra được đồ dùng
kích thíchsự tò mò, hứng thú của trẻ như: 0 tô, máy
bay, tàu hỏa có thể vận hànhđược,giáo viên có thể
làm phần tạo hình dạng ĐD,ĐCvàtrang trí lênĐD
ĐC
+ Cuối chù đề giáo viên mầm non có thể trưng
bày sản phàmcủatrẽở góc nghệ thuật Giờđón, trả
trẻ, giáoviên mời phụ huynh xem sảnphẩm của con
mình
Biện pháp 3: Nàng cao KN tận dụng nguyên vật
liệu phế thái, vật liệu thiên nhiên làm ĐD, ĐC
a Bồi dưỡng nâng cao nhận thức và yêu cầu làm
đồ dùng, ý thức tìm kiếm vật liệu, ýtướng sángtạo
ĐD ĐC qua vật liệu: Mọi lúc mọi nơi, điđâu, làm việc gì nếu trông thấy vật liệu phế thải mà có thế tạo ra đồ dùng cho cô và trẻ hoạt động, giáo viên đều có thế thu gom về; thường xuyênđộng viên nhắc nhở trè phụ huynh thu gom phế liệu.Như vậy không nhữnggiúp giáo viêncóthêm được nguyênvật liệu
đêlàmĐD,ĐCmà còn gópphần trong việc xư lý rác thàilàm cho môi trường sạchsè
b Cách lậpkếhoạch chuẩn bị học liệutrong từng chủ đề:Trong khi lập kếhoạch cácchủ đề,giáo viên mâmnon cần chú ý đếnnội dung chuân bị học liệu
đê biết mìnhcầnchuân bị những vật liệu gì,phối hợp với phụhuynhđể làm đồdùnggì Đầu nămhọc.giáo viên cần lên kế hoạch cụ thể từng chù đề, bố sung thèm vật liệu và đồ dùng cần làm phục vụcho chủ
đê, đồng thời giáo viên sè thuậntiện trong việc tuyên truyền vậnđộng phụ huynh trong quá trình thugom phế liệu và ýtường để làm bộĐD,ĐC chochủ đề
c Quy trinh xử lýsaukhi thu gom vật liệu: Vệ sinh những vậtliệu không cóchất độc hại, cóthể cho trẻ cùngthamgia vệsinhcùngcô: Lon bia, chai nước uống, chai dầu rửa bát sau đó đem phơi khỏ Đối với những vật liệu cóchất độc hại như: Các chai, lọ nước tẩyrửa có chất độc hại thi để riêng một nhóm, giáo viên rửa kỳ bằng xà phòng, rửa sạch nước xà phòng sau đó chotrẻ rửa lại và phơi khô
Những vật liệu đãđượcvệ sinh sạch sẽphơikhò; những vật liệu chưa làmcầnbảo quàn cẩn thận, cất đặt gọn gàng
d Rèn KN thựchành làm bộ đồdung: Từ những vật liệu phếthải, vật liệu thiên nhiên như: Ông,can dầu rửa bát, chai nước khoáng, chai nước ngọt, ống sữa, mocau, tre nứa có thể cát đểtạo thành những
bộđồ dùng đơngiản như đồ dùngđể ăn, đồ dùng đế uống, Từ những vật liệu này cóthểtạora các bộ đồ dùng khác khó hơn như máy bay, tàuhỏa, thuyền, xe
ô tô, hình người Giáo viên cần tham khào đểbiết cáchcắt, tia,gán,ghéptạothànhhình dạng ĐD, ĐC trông giống đồ vật thật và đẹp mắt Giáo viên cần tiến hành thựchiệnKN cắt, tỉa, gắn, ghép, trang trí tạothành đồ dùng
e Khả năng khai thác sử dụng bộ đồ đùng dạy học: Sau khi đã làm hoàn chỉnh được bộ ĐD,
ĐC, điềuđầu tiên làgiáoviên phải biếtkhaithácvà
sư dụngđồ dùng đóvàocác hoạtđộng của trẻ, một
đồ dùng phải sử dụngđượctrongnhiều hoạt độngthì mới hiệu quả
Biện pháp 4: Bào quân và lưu giữ sản phám qua
Trang 4các chù đề.
- Saukhi côvà trẻđã tạo ra được sànphẩm, đưa
vào các hoạt động để sứ dụng, trong quá trình sử
dụng, giáo viêncần giáo dục trẻ sử dụng và báo quản
ĐD, ĐC một cách hiệu quà và hợp lý
- Giáoviên cân trao đôi vớitrẻ:Khi sừ dụng ĐD,
ĐC chúng ta phai sư dụng nhưthế nào? Sau mồi chù
đề, GV cầnlàm một hộp riêngcókýhiệutêncủa chù
đề đó, hướng dẫn trẻ cất nhũng sản phẩm do trẻ tạo
ravàođúng nơi quyđịnhmàcôđã gợiý, chủ đề nào
GV cũngtiến hành hướng dẫn trẻbảo quản đồ dùng
nhưvậy
Đê phát huy ý tưởngsáng tạo,sau khi làm một số
đồdùng, GV có thê đưara cách làm khác màcó thê
tạo ra được hình dạng đồdùng nhưtrên và đưa ra ý
tưởng làm những đồ dùng khác từ nguyên vật liệu,
phếthải phụcvụ cho từngchú đề
Biện pháp 5: Đe xuất ban giảm hiệu nhà trường
tạo điêu kiện đê giáo viên được tham dự học tập
kinh nghiệm làm ĐD, ĐC
Nhằm đáp ứng yêu cầu đối mới giáo dục, đồng
thời với mục đích để các cô giáomầm non chia sẻ
kinh nghiệmvềcách làm đồdùng đồ chơi từ nguyên
vật liệu thiên nhiên, vật liệu phế thải, các hội thi đồ
dùng đo chơi tựtạo vẫn thường xuyênđược tổ chức
tại các trường mầm non trêncả nước, đó là điều kiện
thuận lợi để ban giám hiệu các trường mầmnon tạo
cơ hội cho giáo viên trường mình được cọ xát, giao
lưu, học hỏi,nâng cao kỹnăng làmĐD, ĐC cho trẻ
Nhận thức rỗ được ưu thếto lớn từcác hộithi đó, bản
thân các giáo viên cũngcần phải nắm bắt thời cơ, chủ
độngđềxuất bangiám hiệu nhà trườngtạo điều kiện
cho giáo viên được tham dự, học tập kinh nghiệm
nhàm phát huy tính sáng tạo ưong nghiên cứu, cải
tiếncác ĐD, ĐC hiện có,tạohứng thú vui chơi, học
tập cho trẻ
Bên cạnh đó,giáo viêncầncóýkiếnđề xuất nhà
trường muathêmcác tài liệu, sách hướng dẫn làm
ĐD, ĐC choGVtham khảo
Giáo viêncùngcầnđềxuất ban giám hiệu tổ chức
cho giáo viênđược tham quan, họchỏi trườngbạn
Việc thamquan, học hỏi có ý nghĩa rất lớpđối với
giáo viên trongviệc làm ĐD,ĐC từ nguyên vật liệu
thiênnhiên, vậtliệu phế thải,bởikhi giáo viên được
trực tiếp đếntrường bạn, được nhìn tận mắt,sờ tận
tay sẽ giúp giáo viên dễ hình dùng, dễ này sinh ý
tưởngvàthỏa sức sángtạo
Tư vấn cho giáo viên làm đồ dùng trong phần
mềm Kitsmat, Hapikit Động viên giáo viên lắp
mạngInternet,tranh thủthời gian đểxem các chương
trình trên VTV2, VTV6, “ Kể chuyện cùng bé”, “ Góc sáng tạo” để tham khảo thêm cách làm ĐD,
ĐC, phục vụ hiệu quả hơn trong công tác chămsóc giáo dục trẻ mầm non
3 Kết luận
Vui chơi là nhu câu tự nhiên không thếthiếuđược đối với cuộc sống cua trẻ mầm non Đê thỏa mãn nhucầuđược sáng tạo, được vui chơi của trẻ,cô giáo mầm non có thể làm ĐD, ĐC và cho trẻ cùng làm
ĐC từ nguyên vật liệu phế thải, vật liệu thiên nhiên tạiđịaphương Lợi ích thấyrõtừ việc làm ĐD, ĐC
từ nguyên vậtliệu phế thải, vật liệu thiênnhiên: Tất
cảcác sảnphẩm đượchìnhthành đều nhàm mụcđích vui chơi và học tập cùa trẻ; kích thích được sự sáng tạo củacô và trẻ; hình thành nên ý thức báo vệmòi trường; biết tiết kiệm và tái sừ dụng những đồ bỏ đi Song, ĐD, ĐC mầm non tự làm phải đảm bảo theo mục tiêu giáo dục, mang tính thẩm mỹ, phải giúp trẻ phát triên trí tưởng tượng, kích thích cho tre tính độc lập, sáng tạo, đồng thời phải phù hợp với từng lứa tuôi và đảm bảođược sự an toàn cho tre Cũng chínhsự đadạng của nguyên vậtliệuthiên nhiênđã thu hút sự chú ý củatrẻ,manglại sự saymê hứngthú cho trẻ, giúp trẻ vui chơi và học tập hiệu quả hơn Chính điềuđóđãthôi thúc giáo viên mầm non nảy sinhýtưởng, vượt qua mọi khó khănvấtvả
đẻ làm đượcnhiềuĐD.ĐC chấtlượngtừ nguyên vật liệu phế thải, vật liệu thiên nhiên cho trẻ mầmnon
Tài liệu tham khảo
1 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2010), Thông tư
02/2010/TT-BGDĐT Ban hành danh mục đồ dùng -
ĐC - thiết bị dạy học toi thiếu dùng cho GDMN, ra ngày 11/2/2010, Hà Nội
2 Bộ Giáodục vàĐào tạo (2015), Thông tư 01/ VBHN-BGDĐT Ban hành danh mục đồ dùng — ĐC
— thiết bị dạy học tối thiêu dùng cho GDMN, ra ngày 23/3/2015, Hà Nội
3 Bộ Giáodục vàĐàotạo (2017), Moodul 30 “
ĐDĐC tự tạo ”,Hà Nội
4 Đinh Văn Vang (2010), Giáo trình “ Tổ chức hoạt động vui chơi cho TMN” NXB Giáo dục Việt Nam
5 Nguyễn Thị Huyền, “Một số biện pháp làm
ĐDĐC mở từ nguyên vật liệu thiên nhiên giúp trẻ hoạt động tích cực ở lớp 5 tuổi B trường mầm non
La Băng ” , Web
6 Nguyễn NgọcLinh, Nguyễn MinhThu(2019),
Một số yêu cầu sư phạm đối với ĐC cùa trẻ em, Tạp
chí Giáodục,sốđặcbiệt tháng7 nâm 2019