Nâng cao hiệu quả kỹ năng giao tiếp tiếng Anh cho sinh viên không chuyên Học viện Tài chính

Nghiên cứu này sẽ chỉ ra thực trạng khả năng giao tiếp tiếng Anh của sinh viên kinh tế hiện nay nói chung và sinh viên Học viện Tài chính nói riêng, từ đó có giải pháp nhằm nâng cao khả

Ngày nhận bài: 12/6/2022 Ngày gửi phản biện: 15/6/2022 Ngày nhận kết quả phản biện: 18/7/2022 Ngày chấp nhận đăng: 20/7/2022

Học ngoại ngữ là để hiểu người nước ngoài muốn truyền đạt cái gì và để chuyển thể ngôn ngữ mẹ đẻ sang một ngoại ngữ khác để người nước ngoài có thể hiểu Nghiên cứu này sẽ chỉ ra thực trạng khả năng giao tiếp tiếng Anh của sinh viên kinh tế hiện nay nói chung và sinh viên Học viện Tài chính nói riêng, từ đó có giải pháp nhằm nâng cao khả năng giao tiếp tiếng Anh của sinh viên được xem là vấn đề bức thiết để nghiên cứu nhằm góp phần nâng cao kết quả học tập và chất lượng đào tạo của nhà trường.

• Từ khóa: Nâng cao, kỹ năng giao tiếp tiếng Anh, sinh viên không chuyên.

Trình độ về các kỹ năng giao tiếp tiếng Anh của sinh viên

Nhìn chung, đa số sinh viên (63%) gặp khó khăn

ở kỹ năng nghe Kỹ năng nghe thường được cho là

kỹ năng khó nhất và yếu nhất đối với sinh viên và các sinh viên thường rất sợ kỹ năng này Nhưng khả năng nghe lại ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực ngôn ngữ của sinh viên, nguyên nhân chủ yếu là do họ chưa trang bị kỹ năng nghe phù hợp

Qua số liệu từ phiếu khảo sát sinh viên và phỏng vấn giảng viên cho thấy đánh giá xếp loại về kỹ năng nghe và nói của sinh viên gần như tương đồng Lý

do dễ hiểu là nghe và nói có mối quan hệ tương hỗ nhau Việc nói tốt là kết quả của việc tập nói và nghe nhiều Việc nghe tốt là kết quả của việc nói tốt và nghe nhiều Nguyên nhân kỹ năng nghe, nói của sinh viên còn yếu kém là do chưa dành đủ sự quan tâm cần thiết cho hai kỹ năng này

Sinh viên cảm thấy tự tin hơn với kỹ năng đọc và

đa số (71%) đánh giá trình độ đọc của mình từ trung bình trở lên Tất cả các giáo viên được phỏng vấn cũng đánh giá kỹ năng đọc của sinh viên là tốt nhất trong các kỹ năng giao tiếp Họ cho rằng sinh viên được rèn kỹ năng này từ các cấp học phổ thông Hơn nữa, chương trình, giáo trình, giáo viên và sinh viên đều tập trung nhiều vào kỹ năng này nên kỹ năng đọc của sinh viên tốt hơn so với các kỹ năng giao tiếp khác cũng là điều đương nhiên Các giáo viên cũng cho biết thêm điểm kiểm tra và điểm thi của phần đọc hiểu thường cao hơn so với điểm của các phần kỹ năng khác

NÂNG CAO HIỆU QUẢ KỸ NĂNG GIAO TIẾP TIẾNG ANH

CHO SINH VIÊN KHÔNG CHUYÊN HỌC VIỆN TÀI CHÍNH

Ths Phạm Thị Thu* - Vũ Lê Anh*

* Học viện Tài chính

English communication skills play an important

role for each student in general and students of the

Academy of Finance in particular, demonstrated

in the field of improving knowledge and

professional knowledge, especially in the context

of Vietnam integrating into the world However,

through studying and analyzing the current

situation of practising English communication

skills of non-major students at the Academy of

Finance, the authors found that students’ English

communication skills have achieved certain

results However, there are still some limitations

such as lack of confidence in communication

or the ability to communicate only at the level

of simple sentences Within the scope of this

article, the authors would like to briefly present

the research results and propose some solutions

to further improve English communication skills

for students to meet the needs of studying and

participating in international cooperation.

• Keywords: Improve, English communication

skills, non-major students.

1 Thực trạng rèn luyện kỹ năng giao tiếp tiếng

Anh của sinh viên không chuyên Học viện Tài chính

Trong quá trình tiến hành nghiên cứu, các phương

pháp nghiên cứu được sử dụng bao gồm điều tra ngẫu

nhiên (200 sinh viên không chuyên HVTC), phỏng

vấn (10 giảng viên bộ môn ngoại ngữ) Mỗi phương

pháp được sử dụng đều có mục đích và phương pháp

tiến hành với những ưu nhược điểm riêng Tuy nhiên,

chúng đều hướng tới mục đích chung là tìm ra các số

liệu, thông tin cần thiết để dựa trên cơ sở đó đưa ra

những nhận xét, đánh giá về thực trạng

còn một bộ phận sinh viên chưa xác định được mục đích và lý do học tiếng Anh để làm gì dẫn tới chưa định hướng và có sự quyết tâm nhất định, chưa đặt việc cải thiện kỹ năng giao tiếp tiếng Anh lên trên những điều cám dỗ trong cuộc sống hàng ngày (thời gian lướt web, mạng xã hội, chơi game online, ) và một phần từ đó mà sự hứng thú, đam mê trong việc học tiếng Anh cũng không cao

Về phía người dạy, thầy cô đã thường xuyên có những hoạt động khơi dậy và khuyến khích sinh viên không ngừng nâng cao kỹ năng giao tiếp tiếng Anh

Cụ thể, các giáo viên chia sẻ trong các giờ học tiếng Anh, các giáo viên thường áp dụng các hoạt động như thảo luận nhóm, các trò chơi ngôn ngữ, đóng vai, …Việc sử dụng các hoạt động này tạo một bầu không khí học tập vui vẻ, thư giãn và có nhiều cơ hội được giao tiếp trong bối cảnh của thế giới thực Đây cũng là những phương pháp hữu hiệu có thể làm tăng động cơ học tập cho sinh viên, giúp và khích lệ sinh viên duy trì việc học và sự hứng thú của họ với việc học Các hoạt động này có thể được sử dụng để phát triển cả 4 kỹ năng cho sinh viên: Nghe, Nói, Đọc và Viết Đồng thời còn giúp sinh viên phát triển vốn từ vựng và cải thiện cách phát âm

Mặc dù rất nhiều sự nỗ lực từ phía giáo viên nhưng qua khảo sát cho thấy hiệu quả dành cho sinh viên từ những hoạt động này là chưa cao

Thực trạng về nhân tố khả năng tự học của sinh viên

Về khả năng tự học, sinh viên HVTC đã có nhận thức về việc chủ động tìm kiếm nguồn học liệu đa dạng để nâng cao kỹ năng tiếng Anh, thế nhưng cũng cần phải giúp sinh viên cải thiện yếu tố này nhiều hơn nữa Bên cạnh đó, phương pháp sinh viên học tiếng Anh cũng còn nhiều hạn chế, chưa phù hợp với bản thân và chưa mang lại hiệu quả cao Việc phân

bổ thời gian cũng tương tự, sinh viên dành quá ít thời gian cho việc nâng cao kỹ năng giao tiếp tiếng Anh, thời lượng học cũng chỉ là thời gian trong các học phần tiếng Anh, còn tự học là rất ít

Thực trạng môi trường thực hành tiếng Anh của sinh viên HVTC

Thực trạng môi trường thực hành tiếng Anh qua kết quả khảo sát thể hiện còn hạn chế Mặc dù thường xuyên có sự tương tác giữa giáo viên và sinh viên trong giờ học nhưng giáo viên và sinh viên chưa hoàn toàn sử dụng ngoại ngữ trong giờ học; các hoạt động

để sinh viên có môi trường thực hành tiếng như câu lạc bộ tiếng Anh và hoạt động ngoại khóa bằng tiếng Anh không được tổ chức thường xuyên và sát thực;

đa số sinh viên vẫn còn e ngại, chưa chủ động giao

Như chúng ta biết, việc viết tốt là kết quả của việc

đọc nhiều Đọc nhiều giúp người học học được các

cấu trúc văn bản và ngôn ngữ mà sau đó họ có thể

chuyển sang viết Hai kỹ năng này có mối quan hệ

tương hỗ với nhau Điều này cũng được chứng minh

bằng việc tự đánh giá của sinh viên và đánh giá của

giáo viên về trình độ viết và đọc tiếng Anh của sinh

viên không chuyên HVTC

Năng lực sử dụng ngôn ngữ trong giao tiếp của

sinh viên

Kết quả khảo sát cho thấy năng lực sử dụng ngoại

ngữ của sinh viên ở cấp độ câu đơn giản là chủ yếu

Các hoạt động giao tiếp của sinh viên được thực hiện

thông qua các hình thức; đó là: trực tiếp (viết ra giấy

trước khi nói chiếm 45%) và gián tiếp (dịch trong

đầu từ tiếng Việt ra tiếng Anh chiếm 39%) chiếm

tỷ lệ cao Khả năng phản xạ tự nhiên khi giao tiếp

chiếm tỉ lệ thấp, chỉ có 16% Điều này cho thấy kỹ

năng giao tiếp tiếng Anh của sinh viên còn hạn chế,

bởi lẽ trong quá trình giao tiếp sinh viên thiếu khả

năng phản xạ tự nhiên và thường áp dụng biện pháp

chuyển di ngôn ngữ làm giảm tốc độ nói và hay bị

mắc lỗi Phần lớn sinh viên do thường chú ý đến độ

chính xác về phát âm, ngữ pháp, cách dùng từ, hay

văn phong, … cho nên chất lượng của sự giao tiếp

bị hạn chế, như: tốc độ giao tiếp giảm, mất đi tính tự

nhiên trong giao tiếp

Khó khăn sinh viên gặp phải khi giao tiếp

tiếng Anh

Kết quả tổng hợp từ phiếu điều tra cho thấy phần

lớn sinh viên (72%) không có đủ vốn từ vựng để giao

tiếp bằng tiếng Anh Đa số sinh viên (63%) cũng gặp

khó khăn về kĩ năng nghe hiểu của mình, 59% sinh

viên gặp khó khăn trong giao tiếp tiếng Anh do phát

âm chưa chuẩn gây khó hiểu cho người nghe Từ

những nguyên nhân như là thiếu vốn từ vựng, phát

âm chưa chuẩn và khả năng nghe hiểu chưa tốt, dẫn

đến việc sinh viên cảm thấy chưa tự tin khi giao tiếp

tiếng Anh cũng là điều dễ hiểu Điều này được minh

chứng bằng một nửa số sinh viên (49%) tham gia

vào khảo sát đã lựa chọn “chưa tự tin khi giao tiếp

tiếng Anh” Rất ít sinh viên (9%) không cảm thấy

khó khăn gì trong giao tiếp bằng tiếng Anh Đây thực

sự là một con số khá khiêm tốn so với như những gì

ta vẫn nghĩ về trường có đầu vào và chất lượng đào

tạo tốt như HVTC

Thực trạng về các nhân tố động lực và thái độ

học tập của sinh viên

Nhìn chung, ở nhóm nhân tố này đa phần các bạn

sinh viên đã nhận thức được tầm quan trọng của tiếng

Anh trong thời buổi hiện nay như thế nào, thế nhưng

Thứ hai, giảng viên phải có khả năng giảng dạy

ngoại ngữ hiệu quả bao gồm sự hiểu biết đầy đủ về người học, tạo được môi trường ngoại ngữ tích cực trên lớp, khuyến khích sinh viên mạnh dạn giao tiếp

và thường xuyên trao đổi, giao tiếp với sinh viên Đặc biệt có sự hiểu biết đầy đủ về quan điểm giao tiếp trong giảng dạy tiếng Anh (Communicative Language Teaching - CLT) để có thể sử dụng hiệu quả các sách giáo trình hiện đại và thực hiện chiến lược phát triển năng lực sử dụng ngoại ngữ cho người học

Thứ ba, khả năng tự điều chỉnh để phát triển (tự

đánh giá hiệu quả giảng dạy và thử cải tiến) bao gồm khả năng hợp tác và ý thức chia sẻ Một trong những khác biệt giữa một giảng viên có nhiều và có ít kinh nghiệm là khả năng tự đánh giá được hiệu quả bài dạy của mình, phát hiện được cái cần cải tiến để tìm tòi học hỏi và thử nghiệm các cải tiến Để có được khả năng này, giảng viên cần có đầy đủ 2 khả năng vừa trình bày trên, kết hợp với kỹ năng quan sát - đánh giá tiết học

Về phía cơ sở đào tạo

Trước hết cần phát huy tối đa sự trao đổi giữa sinh viên và giảng viên, sinh viên với sinh viên thì số lượng sinh viên trên một lớp nên dao động từ 20-25 người Như vậy, trong mỗi tiết học, giảng viên có thể trao đổi với tất cả các sinh viên trong lớp, nghĩa là

cơ hội cho mỗi sinh viên đều được giao tiếp là bằng nhau trong cùng một khoảng thời gian giống nhau

Liên kết với các tổ chức giáo dục nước ngoài

Nhà trường cũng nên liên kết chặt chẽ với các trường đại học nước ngoài để tổ chức các chương trình trao đổi giảng viên và trao đổi sinh viên Như vậy, các giảng viên tiếng Anh sẽ có cơ hội trau dồi chuyên môn, nâng cao trình độ, cập nhật những phương pháp dạy tiên tiến để có thể giảng dạy tốt hơn Những sinh viên có năng lực và có điều kiện tài chính có cơ hội trải nghiệm thực tế

Liên kết các câu lạc bộ trong trường với các tổ chức phi chính phủ và các doanh nghiệp

Các câu lạc bộ trong trường chính là các sân chơi chung cho sinh viên, được điều hành bởi sinh viên và

vì lợi ích của sinh viên Các câu lạc bộ này sẽ hiệu quả hơn nếu như liên kết chặt chẽ với các tổ chức phi chính phủ như VPV hay SJV

Bên cạnh các tổ chức phi chính phủ, các câu lạc bộ cũng cần liên kết với các doanh nghiệp trong nước, các doanh nghiệp nước ngoài và các tập đoàn quốc

tế Việc liên kết này không những giúp doanh nghiệp tiết kiệm được chi phí tuyển dụng mà còn giúp sinh viên tiếp cận được những cơ hội việc làm tốt

tiếp bằng tiếng Anh; việc áp dụng các hình thức thông

báo bằng tiếng Anh chưa được quan tâm thực hiện

2 Giải pháp nâng cao hiệu quả kỹ năng giao

tiếp tiếng Anh cho sinh viên không chuyên Học

viện Tài chính

Với thực trạng trên, để đáp ứng được tiêu chuẩn

sinh viên có được kỹ năng cứng và kỹ năng mềm cần

thiết khi ra trường, đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi của xã

hội cũng như bắt nhịp được với những thay đổi vốn

rất nhanh của thực tiễn đời sống thì việc nâng cao

năng lực ngoại ngữ cho sinh viên HVTC là vô cùng

cần thiết Dựa trên kết quả tìm được cùng với những

kinh nghiệm của bản thân, nhóm tác giả xin được

mạnh dạn đề xuất một số giải pháp để nâng cao kỹ

năng giao tiếp tiếng Anh cho sinh viên

Đối với bản thân sinh viên

Về phía người học, sinh viên cần có nhận thức

đúng đắn về tầm quan trọng và tính cấp thiết của

việc phát triển kỹ năng giao tiếp ngoại ngữ Trên cơ

sở tự rèn luyện, trong tiết học ngoại ngữ, sinh viên

cần phải năng động trong việc giao tiếp với bạn bè,

với giảng viên cũng như tích cực tham gia thảo luận

nhóm Các buổi thảo luận tiếng Anh sẽ giúp sinh

viên biết được điểm mạnh, yếu và vị trí của mình so

với các sinh viên khác, từ đó có những điều chỉnh

phù hợp để tiến bộ

Đối với sinh viên, tham gia hoạt động ngoại khóa

là một việc bổ ích Để nâng cao kĩ năng giao tiếp

tiếng Anh, sự am hiểu văn hóa, sinh viên có thể tham

gia vào website www.hanoikids.vn Đây là website

của các bạn trẻ Việt Nam, những người có khao khát

muốn giao lưu, học hỏi, luyện tập ngoại ngữ và giúp

đỡ người nước ngoài lần đầu đến Việt Nam, từ đó

quảng bá hình ảnh con người đất nước Việt Nam ra

thế giới Tham gia diễn đàn trực tuyến, sinh viên sẽ

có cơ hội làm hướng dẫn viên du lịch cho người nước

ngoài Nhờ thế mà sinh viên có thêm cơ hội luyện tập

ngoại ngữ trực tiếp với người nước ngoài

Đối với giảng viên

Về phía người dạy, là người trực tiếp tiếp xúc với

sinh viên, giảng viên phải tuân theo các phương pháp

giảng dạy tiên tiến, đáp ứng tiêu chuẩn về nghiên cứu

khoa học

Thứ nhất, giảng viên phải có khả năng sử dụng

ngoại ngữ tốt kết hợp với sự hiểu biết đầy đủ về ngôn

ngữ và văn hóa của ngoại ngữ đang dạy Đặc biệt là khả

năng sử dụng kỹ năng giao tiếp bằng ngoại ngữ một

cách lưu loát, chính xác, kết hợp với kiến thức đầy đủ

về hệ thống ngôn ngữ cùng mối quan hệ gắn bó giữa

ngôn ngữ và văn hóa của nước sử dụng ngoại ngữ đó

lý (SEMEC), của Viện đào tạo quốc tế (SIE), của Viện ngoại ngữ (PEC),… Các CLB này hướng tới là thảo luận nhóm, giao tiếp, diễn đạt bằng tiếng Anh nhằm nâng cao tư duy và kỹ năng Nói cho sinh viên

• Trường Đại học Hà Nội với Câu lạc bộ tiếng Anh VOH

• Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội: Mô hình Không gian Anh ngữ (English Space)

Tài liệu tham khảo:

Brumfit, C J (1984) Communicative Methodology in Language Teaching Cambridge: Cambridge University Press Canale, M., & Swain, M (1980) Theoretical Bases of Communicative Approaches to Second Language Teaching and Testing Applied linguistics, 1 (1), 1-47 https://doi.

org/10.1093/applin/I.1.1.

Canale, M., & Swain, M (1981) A Theoretical Framework for Communicative Competence In Palmer, A., Groot, P., & Trosper, G (Eds), the construct validation of test of communicative competence (31-36) Washington, DC: Georgetown University Celce - Murcia, M., Dõrnyei, Z., & Thurrell, S (1995) Communicative Competence A pedagogically motivated model with content specifications Issues in applied linguistics, 6 (2), 5-35 Dalton Kehoe (2011) Effective Communication Skills The Great Courses.

Harmer, J (1998) The Practice of English Language Teaching London: Longman.

Hymes, D (1972) On communicative competence Sociolinguistics, 269-293 Harmondsworth: Penguin.

Ireland, G (2000) Are communicative language classes being tested communicatively? Bumkyo Institue University Foreign Language Section, 1, 31-48.

Littlewood, W (2007) Communicative Language Teaching Cambridge: Cambridge University Press

Swan, M (1985) Communicative Competence: Some Roles of Comprehensive Input and Comprehensible Output in its Development Cambridge: Cambridge University Press Hội nghị Quốc tế hóa Giáo dục -Nâng cao năng lực tiếng Anh, ngày 29/5/2012 tại Hà Nội, Hội đồng Anh phối hợp cùng

Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Hội thảo “Nâng cao năng lực giảng dạy tiếng Anh thông qua nghiên cứu hành động và các thực hành đổi mới”, ngày 12/5/2012 tại Thái Nguyên, Đại học Thái Nguyên phối hợp với Đại sứ quán Mỹ tổ chức.

Lệ Thu (2018) Đích đến của môn tiếng Anh là khả năng giao tiếp Dantri.com.vn.

Nguyễn Thị Tuyết (2018) Một số giải pháp nhằm nâng cao khả năng giao tiếp tiếng Anh Viện Đại học Mở Tailieudaihoc.com Nguyễn Văn Tụ (2009) Bàn thêm về cái đích của dạy-học ngoại ngữ theo quan điểm giao tiếp cá thể hóa Tạp chí Khoa học và Công nghệ, đại học Đà Nẵng, số 2(31) 2009.

Trần Xuân Tiến (2018) Kỹ năng giao tiếp của sinh viên Dantri.com.vn.

Trương Công Bằng (2017) Những yếu tố ảnh hưởng đến việc học tiếng Anh của sinh viên Việt Nam Tạp chí khoa học Ngôn ngữ và Văn hóa, tập 1, số 2, 2017.

Vũ Thị Bích Thảo (2018) Cần nâng cao khả năng giao tiếp cho sinh viên du lịch Tailieudaihoc.com.

Về phía Khoa Ngoại ngữ, Bộ môn Ngoại ngữ và

CLB tiếng Anh

Tham khảo các mô hình học tiếng Anh trên thế

giới và các trường đại học ở Việt Nam

Trên thế giới

• Mô hình học đa tương tác - trải nghiệm “du học

tại chỗ”

Khác với các phương pháp học tiếng Anh truyền

thống, mô hình học đa tương tác - “Multi - interaction”

được xây dựng nhằm giúp người học phát triển kĩ

năng nghe nói một cách toàn diện và xử lý tình huống

giao tiếp linh hoạt, đúng ngữ cảnh Qua đó, học viên

sẽ được tiếp cận môi trường 100% tiếng Anh, trải

nghiệm 1001 tình huống hàng ngày từ thông dụng cho

tới nâng cao với sự hướng dẫn thường trực của các

giảng viên có chuyên môn Tất cả kĩ năng trọng điểm

như nghe, nói, phát âm, viết, ngữ pháp, từ vựng… đều

được xây dựng lồng ghép tối ưu vào các topic để giúp

học viên không chỉ được trang bị toàn diện về tiếng

Anh mà còn cải thiện kĩ năng giao tiếp, tăng cường

kiến thức văn hóa, xã hội, chính trị của các nước

• Mô hình SPARTA

Mô hình SPARTA độc đáo trong quá trình dạy và

học, giúp học sinh đạt được kết quả tốt trong thời gian

ngắn Đây là mô hình mà có thể hiểu một cách đơn

giản là học tập và sinh hoạt theo kiểu “Quân đội” hoặc

còn được gọi là “như những chiến binh La Mã”

Các trường đại học ở Việt Nam

• Trường Đại học Cần Thơ với hai mô hình học

tiếng Anh dành cho sinh viên

- Mô hình câu lạc bộ tiếng Anh trực thuộc nhà trường

- Thứ 2 là mô hình CLB tiếng Anh bên ngoài trường

• Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh

với hai mô hình dành cho cả giảng viên và sinh viên

Một là CLB tiếng Anh dành cho viên chức của

trường với tên gọi (HECS) CLB thứ hai là CLB tiếng

Anh hợp tác quốc tế của sinh viên, gọi tắt là IEC

• Trường Đại học Tôn Đức Thắng với mô hình

không gian Anh ngữ - TDT English Zone

• Trường Đại học Vinh với mô hình không gian

giao tiếp Anh ngữ (English Speaking Zone)

• Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội với các mô

hình về CLB tại trường

Là một trong những trường đại học với quy mô

lớn trên cả nước, nên việc nâng cao năng lực ngoại

ngữ, đặc biệt là tiếng Anh là một trong những mục

tiêu giáo dục hàng đầu của nhà trường Chính vì vậy,

hiện nay có rất nhiều mô hình CLB tiếng Anh đang

hoạt động như CLB tiếng Anh của Viện kinh tế quản