+ Vào ngày 28/10/2017, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã khẳng định các loại tiền ảo và Bitcoin không phải là phương tiện thanh toán hợp pháp tại Việt Nam Ngân hàng nhà nước cũng đã nhiều l
Trang 1ĐẠI HỌC UEH TRƯỜNG KINH DOANH UEH KHOA KINH DOANH QUỐC TẾ - MARKETING
TIỂU LUẬN
Môn học: Luật kinh doanh
TÌM HIỂU VỀ TÍNH PHÁP LÝ CỦA BITCOIN
TẠI VIỆT NAM HIỆN NAY
Trang 2MỤC LỤC
A. LỜI MỞ ĐẦU
B. NỘI DUNG
I Khái quát chung về tiền ảo Bitcoin
1 Bitcoin là gì ?
2 Sự xuất hiện và phát triển của Bitcoin
3 Cách thức hoạt động của Bitcoin
4 Ưu- nhược điểm của Bitcoin
4.1 Về ưu điểm………
4.2 Về nhược điểm………
II Các quy định pháp lý hiện hành về Bitcoin
1 Cập nhật khung pháp lý về Bitcoin của Việt Nam
1.1 Dưới góc độ tài sản………
1.2 Dưới góc độ là phương tiện thanh toán………
1.3 Dưới góc độ kinh doanh………
1.4 Dưới góc độ thuế………
1.5 Quy định pháp lí về việc xử phạt các vi phạm có liên quan tới tiền ảo Bitcoin………
2 Những vấn đề đặt ra đối với Việt Nam
2.1 Trong lĩnh vực pháp luật tiền tệ và ngân hàng………
2.2 Trong lĩnh vực pháp luật dân sự………
2.3 Trong lĩnh vực pháp luật đầu tư, kinh doanh………
III Định hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về tiền ảo Bitcoin…
C. LỜI KẾT
D. TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 3A LỜI MỞ ĐẦU
Bitcoin và các loại tiền ảo là những khái niệm hoàn toàn mới và cũng chưathật sự phổ biến ở Việt Nam Khác hoàn toàn với các loại tiền truyền thống,chúng được ra đời và hoạt động dựa trên nền tảng của khoa học công nghệ
Ngoài Bitcoin còn có các loại tiền tương tự như Ethereum, Ripple lần lượtnối gót sự thành công của Bitcoin đã được cho ra đời Trong những năm gầnđây, không thể phủ nhận sự phát triển mạnh mẽ của cụm từ “ tiền điện tử” hay
“tiền ảo” khi sự phát triển của doanh nghiệp ngày càng cao kéo theo nhu cầuđầu tư, thanh toán và giao dịch ngày càng tăng đã tác động rất lớn đến các môhình tiền tệ, trong đó có Bitcoin Kể từ khi ra đời vào năm 2009, cho đến nayBitcoin đã trở thành là đồng tiền ảo có giá trị nhất trên thị trường, đánh bại tất
cả các đồng tiền khác trong cùng một phân khúc Trên thị trường những cườngquốc lớn như Mỹ, Úc, Canada,… Bitcoin đã được xem như một phương thứcthanh toán thông thường Tại Việt Nam, đồng tiền này đã bắt đầu du nhập vàonước ta và cộng đồng những người chơi Bitcoin cũng đã và đang hình thànhphát triển ngày càng lớn mạnh
Như chúng ta có thể thấy rõ, tiền điện tử đã và đang là xu thế tất yếu trong quátrình tiến hóa của tiền tệ cũng như khoa học công nghệ, và có một sự thật làthực tiễn luôn đi trước luật lệ vì thế ở thực tại, các hoạt động giao dịch với cáctài sản ảo và tiền điện tử dù giá trị lớn hay nhỏ vẫn diễn ra một cách khôngkiểm soát, dẫn đến câu chuyện về khoảng trống pháp lý cần phải lấp đầy
Bitcoin và các loại tiền ảo là một vấn đề khá mới và chưa được phổ biến nhiều
ở Việt Nam, vì thế những quy định, chính sách về những đồng tiền kỹ thuật số còn khá
ít Vì vậy nhóm chúng em đã chọn đề tài này với mong muốn tổng hợp, làm sáng tỏ hơn về tính pháp
lý của tiền ảo Bitcoin trên thị trường Việt Nam hiện nay
Trang 4Bitcoin có thể được khai thác theo nhiều hình thức, điển hình là dựa theolịch trình định sẵn của các thuật toán, Bitcoin sẽ được cung ứng đến cácmáy “đào”, bên cạnh đó người ta cũng có thể mua nó bằng đồng tiền phápđịnh hoặc dùng hàng hóa và dịch vụ để trao đổi Giới hạn nguồn cungBitcoin là ở mức 21 triệu đồng, đồng nghĩa với việc chỉ có 21 triệu Bitcointồn tại.
2 Sự hình thành và phát triển của Bitcoin.
Trên niềm tin thiết kế được một hệ thống giao dịch mà các thành viênkhông cần tin tưởng nhau, chỉ với thời gian gần 2 năm ngắn ngủi, mộtngười có tên là Satoshi Nakamoto đã phát triển hoàn thiện một đồng tiền màcho đến ngày nay vẫn chưa có một kết luận hay bác bỏ thỏa đáng nào về nó-đồng Bitcoin Bitcoin bắt đầu được Satoshi lên ý tưởng thiết kế từ 2007, sau
đó chính thức vào ngày 18 tháng 8 năm 2008, tên miền bitcoin.org đượcđăng ký Tiếp sau đó không lâu, vào ngày 31 tháng 10 năm 2008, Bitcoinlần đầu được nhắc đến trong bản cáo hạch về giao thức thanh toán nganghàng của Satoshi Nakamoto Cuối cùng, vào năm 2009, Bitcoin được đưavào sử dụng với sự ra đời của Bitcoin khởi thủy
Giao dịch đầu tiên sử dụng Bitcoin là ngay sau khi phần mềm Bitcoin đượcphát hành lần đầu, Satoshi Nakamoto đã gửi 10 bitcoin cho nhà mật mã họcHal Finney Những năm đầu tiên Bitcoin vẫn chưa có gì nổi trội cho đếnnăm 2013, nhiều dịch vụ lớn như OKCupid, Foodler, Gyft, Baidu,… bắtđầu sử dụng nó, khiến Bitcoin trở thành cụm từ hot phủ sóng dày đặc trêncác mặt báo Càng về sau, không chỉ các doanh nghiệp nước ngoài bị thuhút bởi Bitcoin mà cả những doanh nghiệp trong nước Việt Nam cũng bị
Trang 5hấp dẫn, ví dụ rõ nhất là máy Bitcoin ATM đầu tiên tại Việt Nam tại cửahàng Italiani’s Pizza vào năm 2016, và cũng vào năm ấy, chiếc BitcoinATM thứ 2 cũng được đưa vào sử dụng tại quán café Bitcoin tại 74 BùiViện, thành phố Hồ Chí Minh vào tháng 12 Song song với sự phát triểnvượt bậc trong nước, năm 2016 là năm ghi nhận một số lượng lớn Bitcointrị giá hàng chục ngàn dollars đã bị “ lấy trộm” từ sàn giao dịch lớn nhất thếgiới Tuy nhiên, điều đó không thể cản phá sự càn quét của Bitcoin, đỉnhđiểm mọi thời đại diễn ra từ năm 2017 bằng các sự kiện: thị trường tiền điện
tử giai đoạn 2017-2018 bùng nổ, Bitcoin liên tục phá các kỷ lục giá vàchính thức đạt mức cao nhất mọi thời đại- 20.089 USD, theoCoinMarketCap Bitcoin đã không thể giữ lâu được sự thịnh vượng của nó,chỉ sau một năm, Bitcoin đã bốc hơi hơn 84% giá trị của mình Vào nửa đầunăm 2019, hầu hết các tài sản điện tử đều bắt đầu tăng giá và Bitcoin cũngkhông ngoại lệ, tuy chậm nhưng cũng tăng lên đáng kể nhưng tổng kết nửacuối năm, hầu hết các tài sản tiền điện tử không thể giữ được mức tăng sovới đầu năm Gần nhất là vào năm 2020, đại dịch COVID bùng nổ dẫn đếnsuy thoái nặng nề ngành kinh tế thế giới và thị trường tiền điện tử cũngkhông ngoại lệ Từ giảm nửa giá, nhà đầu tư bán tháo đến thuật toán đượcđiều chỉnh dẫn đến nguồn cung Bitcoin bị khan hiếm Đến cuối năm, giáBitcoin sau khi trải qua những biến động sâu sắc, giữ giá ổn định ở mốc18.000 USD và vốn hóa thị trường hồi phục lại bằng với thời kỳ đỉnh caovào 2018
Hiện nay, trên thế giới chia làm 3 lập trường đối với Bitcoin: các quốc giacho phép giao dịch Bitcoin, các quốc gia cho phép giao dịch Bitcoin mộtphần và cuối cùng là các quốc gia “thù địch” với Bitcoin, áp đặt lệnh cấm
Cụ thể, các quốc gia ở châu Âu phần lớn đều cho phép sử dụng Bitcoin, bêncạnh đó còn có các nước Châu Á và Châu Phi khác như: Nhật Bản, HànQuốc, Malaysia, Singapore,Nam Phi, Nigeria,Namibia,… Tuy nhiên vẫn cómột số ràng buộc như ở Canada có quy định về việc kiểm soát việc giaodịch và các công ty cung cấp giao dịch Đối với các quốc gia cho phép giaodịch một phần, Bitcoin vẫn có thể được giao dịch nhưng chính phủ có quanđiểm mâu thuẫn về việc sử dụng hoặc không hoàn toàn tự do giao dịch như:
Ấn Độ, Trung Quốc, Đài Loan, và đặc biệt trong đó có Việt Nam Cuối
Trang 6lực tài chính và quy định pháp luật không đủ mạnh thêm vào đó là khôngthể đồng nhất giữa các quy định khiến các quốc gia: Nepal, Pakistan,Colombia, Ai Cập, bắt buộc phải đưa Bitcoin vào danh mục cấm.
3 Bitcoin hoạt động như thế nào?
- Từ góc độ người dùng, Bitcoin không hơn gì một ứng dụng hoặc chương trình cungcấp ví Bitcoin cá nhân và cho phép người dùng gửi và nhận Bitcoin với những người khác Tuynhiên, để hiểu được chính xác cách thức hoạt động của Bitcoin, chúng ta cần hiểu rõ được 3 kháiniệm mà chính người tạo ra Bitcoin đã đưa ra: mạng phi tập trung, mật mã học và cung-cầu
+ Mạng phi tập trung: trái ngược với mạng tập trung- chỉ ở 1 nơi, 1 máy chủ duy nhấtthì đối với mạng phi tập trung, dữ liệu ở khắp mọi nơi Có nghĩa, cơ sở dữ liệu của bitcoin đượcphép chia sẻ
+ Mật mã học: thay vì chuyển đổi các thông điệp vô tuyến như các loại tiền khác thìbitcoin sử dụng mật mã để chuyển đổi các dữ liệu giao dịch bằng công nghệ Blockchain
+ Cung và cầu: theo như ta đã biết về quy luật cung- cầu “khi thứ gì đó bị giới hạn,
nó sẽ có giá trị nhiều hơn; càng nhiều người muốn có được nó thì giá trị nó sẽ càng tăng lên” Vànguồn cung Bitcoin lại bị hạn chế với số lượng max là 21 triệu đồng BTC
- Vậy, cách thức hoạt động của bitcoin chính là từ 3 khái niệm trên tổng lại Đầu tiên,tất cả các giao dịch sẽ được đưa vào 1 cơ sở dữ liệu; tiếp theo, sử dụng mạng phi tập trung phân tán,chia sẻ cơ sở dữ liệu đó đến những nơi cần đến Cơ sở dữ liệu được chia sẻ này được biết đến nhưmột “sổ cái phân tán” và nó được truy cập bằng cách sử dụng Blockchain Sổ cái này chứa mọi giaodịch từng được xử lý, cho phép máy tính của người dùng xác minh tính hợp lệ của từng giao dịch.Tính hợp lệ của mỗi giao dịch được bảo vệ bằng chữ ký điện tử của người gửi, cho phép tất cả ngườidùng có toàn quyền kiểm soát việc gửi Bitcoin của mình Ngoài ra, bất kỳ ai cũng có thể xử lý giaodịch bằng cách viết các mật mã (được gọi là “miner”- thợ mỏ) và kiếm phần thưởng bằng Bitcoincho dịch vụ này Đấy chính là cách mà các Bitcoin mới được tạo ra và đưa vào lưu thông, sử dụng
4 Ưu- nhược điểm của Bitcoin.
TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat
Trang 74.1 Về ưu điểm:
- Tự do kiểm soát, giao dịch: Có thể gửi và nhận bitcoin ở mọi nơi trên thế giới vàobất kỳ lúc nào với số lượng không giới hạn Người dùng được toàn quyền kiểm soát tiền của họ màkhông có sự tham gia của bên trung gian (VD: ngân hàng)
- Chi phí giao dịch thấp: Do không thông qua khâu trung gian nên chi phí giao dịch Bitcoin gần như bằng không
- Bitcoin không thể làm giả: Bitcoin không tồn tại dưới dạng vật chất như những loạitiền khác, hơn nữa việc kiểm định Bitcoin cũng không tốn chi phí nào (trong khi vàng là rất cao)
- Bảo mật cao và rất an toàn: Mọi thông tin giao dịch Bitcoin đều được hiển thị trêninternet nhưng danh tính người giao dịch không xuất hiện nên tính bảo mật thông tin cao Tính tớithời điểm hiện nay, vẫn chưa có một lỗ hổng bảo mật nào để làm mất Bitcoin của người dùng
- Minh bạch và trung lập: Tất cả thông tin liên quan đến nguồn cung tiền Bitcoin đều
có sẵn trên cơ sở dữ liệu để bất kỳ ai cũng có thể xác minh và sử dụng Không cá nhân hoặc tổ chứcnào có thể kiểm soát hoặc thao túng các giao dịch Bitcoin vì nó được bảo mật bằng mật mã
4.2 Về nhược điểm:
- Số lượng người sử dụng chưa nhiều: Bitcoin chủ yếu được sử dụng ở những nướcphát triển còn ở những quốc gia đang phát triển như Việt Nam thì Bitcoin vẫn chưa được coi là 1loại tiền có thể đem ra sử dụng như các loại tiền thông thường Phần lớn người dân chưa am hiểu vềtiền ảo và nhận định rằng, Bitcoin không đáng tin cậy, lo ngại khi sử dụng Bitcoin
- Không dễ để sử dụng: Bitcoin đòi hỏi người dùng phải có sự am hiểu về công nghệcũng như các vấn đề liên quan đến Bitcoin Ngoài ra, hiện tại Bitcoin vẫn đang trong quá trình pháttriển và hoàn thiện
- Giá Bitcoin thường biến động: hầu hết các biến động trên thế giới đều ảnh hưởngđến tiền điện tử và làm cho giá Bitcoin biến động Cũng giống như USD, EURO, vàng hay thịtrường chứng khoán, Bitcoin cũng biến động theo thời gian thực, lúc tăng lúc giảm Ví dụ như khimới phát hành, 1
TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat
Trang 8Bitcoin chỉ tương đương 0.00076 USD, nhưng bây giờ giá 1 Bitcoin đã tănglên rất cao: 1 BTC= 56.400,00 USD (02/12/2021)
- Là “mảnh đất màu mỡ” thu hút sự chú ý của hacker, tội phạm rửa tiền: Chính bởihình thức giao dịch không được kiểm soát, cho nên tiền ảo đã được nhiều nhóm đối tượng tội phạmnhắm đến và sử dụng như một phương thức giao dịch Hacker cũng có thể tìm và tấn công sànBitcoin và đánh cắp, chưa kể nạn rửa tiền có thể xảy ra bất cứ lúc nào
II Các quy định pháp lý hiện hành về Bitcoin.
1 Khung pháp lý về Bitcoin của Việt Nam.
Nền kinh tế thế giới hiện nay đang có nhiều có nhiều quốc gia đang quân tâm đến những tác động của sự ra đời tiền ảo cùng với sự hỗ trợ không nhỏ của ứng dụng công nghệ Blockchain.Từng quốc gia khác nhau trên thế giới mỗi nước đều có cách nhìn nhận riêng về tính hợp pháp của tiền ảo Các cơ quan liên bang ở Mỹ đã có cái nhìn rộng mở với Bitcoin và được phép sử dụng Bitcoin mặc dù có những quy định khác về mức độ chấp nhận Còn ở Singapore và Pháp không thông báo về quy định Bitcoin là đồng tiền hợp pháp nhưng có những cảnh cáo về rủi ro và thuế Trung Quốc lại cấm sử dụng trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng và không coi Bitcoin là đồng tiền pháp định Như vậy có thể thấy quan điểm pháp lý của mỗi quốc gia đang dần thay đổi qua từng thời điểm phát triển của loại tiền ảo này
Theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành, thì hiện nay không có bất kỳ văn bản pháp luật nào điều chỉnh một cách cụ thể về vấn đề tiền ảo, Bitcoin Pháp luật chỉ mới đưa ra một vài quy định khá lẻ tẻ ở trong các bộ luật, văn bản quy phạm pháp luật Điển hình có thể kể đến như: Bộ Luật Dân sự 2015, Luật Phòng chống rửa tiền 2012, Luật Ngân hàng nhà nước Việt Nam 2010, Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007, Pháp lệnh ngoại hối
2005, Bộ luật Hình sự 2015, Luật Đầu tư 2014, Luật quản lí Ngoại thương
2017 và Nghị định 69/2018/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật quản lí Ngoại thương 2017, Nghị định 80/2016/NĐ-CP về sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định 101/2012/NĐ-CP về thanh toán không dùng tiềnmặt, Nghị định 96/2014/NĐ- CP về xử phạt hành chính trong lĩnh vực tiền
tệ và hoạt động ngân hàng thì các hành vi phát hành, cung ứng, sử dụng cácphương tiện thanh toán không hợp pháp, Chỉ thị số 02/CT-NHNN về các
Trang 9biện pháp tăng cường kiểm soát các giao dịch, hoạt động liên quan đến tiền ảo của Ngân hàng Nhà nước.
Trên cơ sở nghiên cứu các văn bản pháp luật nêu trên, có thể phân chia rathành các phương diện pháp lí để dễ dàng tiếp cận và có cái nhìn tổng thể
về các quy định của pháp luật có liên quan tới tiền ảo
lý Chung quy lại, đối với Bộ luật Dân sự hiện hành thì tiền ảo không đượcxem là một loại tài sản được công nhận và bảo vệ
1.2 Dưới góc độ là phương tiện thanh toán.
Dưới phương diện công cụ thanh toán, pháp luật đã có các quy định liên quan được ghi nhận trong các văn bản điển hình như trong Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam 2010, Pháp lệnh ngoại hối và các văn bản có liên quan
- Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam 2010
Theo Khoản 2 Điều 17 Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam năm 2010:
“ Tiền giấy, tiền kim loại do Ngân hàng Nhà nước phát hành là phương tiện thanh toán hợp pháp trên lãnh thổ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam”
+ Vào ngày 28/10/2017, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã khẳng định các loại tiền ảo và Bitcoin không phải là phương tiện thanh toán hợp pháp tại Việt Nam Ngân hàng nhà nước cũng đã nhiều lần khẳng định Bitcoin và các loại tiền ảo tương tự khác không phải là phương tiện thanh toán hợp pháp tại Việt Nam
Trang 10+ Ngày 21/07/2017 Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã gửi Công văn số
5747/NHNN-PC của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam gửi văn phòng chính phủ trả lời về vấn đề tiền
ảo:"Tiền ảo nói chung và Bitcoin, Litecoin nói riêng không phải là tiền tệ và không phải là phương tiện thanh toán hợp pháp theo quy định của pháp luật Việt Nam Việc phát hành, cung ứng và sử dụng tiền ảo nói chung và Bitcoin, Litecoin nói riêng (phương tiện thanh toán không hợp pháp) làm tiền tệ hoặc phương tiện thanh toán là hành vi bị cấm Chế tài xử lý hành vi này đã được quy định tại Nghị định 96/2014/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ
và ngân hàng và Bộ luật Hình sự 2015 (đã sửa đổi, bổ sung) Ngoài ra, về việc đầu tư vào tiền ảo, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã cảnh báo nhiều lần việc đầu tư này tiềm ẩn rủi ro rất lớn cho nhà đầu tư."
+ Tại Chỉ thị số 02/CT-NHNN về các biện pháp tăng cường kiểm soát các giao dịch, hoạt động liên quan đến tiền ảo của Ngân hàng Nhà nước thì các trụ sở chính Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, các Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài; các tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán nghiêm túc thực hiện các biện pháp nhằm tăng cường kiểm soát, xử lý các giao dịch liên quan tới tiền ảo, không được coi và sử dụng tiền ảo như một phương tiện thanh toán nhằm phòng ngừa, ngăn chặn việc lợi dụng hệ thống ngân hàng, hệ thống thanh toán cho mục đích mua bán, trao đổi tiền ảo hoặc sử dụng tiền ảo như phương tiện thanh toán
- Pháp lệnh ngoại hối 2005 (sửa đổi bổ sung năm 2013)
+ Theo Điều 4 Pháp lệnh ngoại hối năm 2005 quy định các loại thuộc vào ngoại hối
thì: “Ngoại hối bao gồm:
a) Đồng tiền của quốc gia khác hoặc đồng tiền chung Châu Âu và đồng tiền chung khác được sử dụng trong thanh toán quốc tế và khu vực (sau đây gọi là ngoại tệ)
b) Phương tiện thanh toán bằng ngoại tệ, gồm séc, thẻ thanh toán, hối phiếu đòi nợ, hối phiếu nhận nợ và các phương tiện thanh toán khác
c) Các loại giấy tờ có giá bằng ngoại tệ, gồm trái phiếu Chính phủ, trái phiếu công
ty, kỳ phiếu, cổ phiếu và các loại giấy tờ có giá khác
TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat
Trang 11d) Vàng thuộc dự trữ ngoại hối nhà nước, trên tài khoản ở nước ngoài của người cư trú; vàng dưới dạng khối, thỏi, hạt, miếng trong trường hợp mang vào và mang ra khỏi lãnh thổ Việt Nam
đ) Đồng tiền của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong trường hợp chuyển vào và chuyển ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc được
sử dụng trong thanh toán quốc tế”
+ Ngoài ra, Điểm a khoản 2 Điều 6 Luật Ngân hàng nhà nước 2010 có quy định về ngoại tệ: “Đồng tiền của quốc gia khác hoặc đồng tiền chung châu Âu và đồng tiền chung khác được
sử dụng trong thanh toán quốc tế và khu vực”
Vậy theo như các điều luật đã nêu trên, Bitcoin không được xem là đơn vịtiền của nhà nước Việt Nam; không được xem là ngoại tệ và cũng không phải là đối tượng của ngoại hối vì Bitcoin không phải đồng tiền của bất cứmột quốc gia nào trên thế giới hiện nay
1.3 Dưới góc độ kinh doanh.
- Luật quản lí Ngoại thương 2017, Luật Đầu tư 2014.
+ Luật quản lí Ngoại thương 2017 và nghị định 69/2018/NĐ-CP quy định chi tiết một
số điều của Luật quản lí Ngoại thương 2017 thì trong các danh mục hàng hóa cấm nhập khẩu lại không có quy định cấm nhập máy đào tiền ảo Điều này vô hình chung đã dẫn đến một thực tế rằng,
số lượng máy đào tiền ảo được nhập tràn lan ở nước ta mà chưa có chính sách quản lí kịp thời
- Luật Đầu tư 2014
Theo quy định của Luật Đầu tư năm 2014, các ngành nghề cấm đầu tư
kinh doanh được quy định tại Điều 6: “Cấm các hoạt động đầu tư kinh doanh sau đây :
a) Kinh doanh các chất ma túy theo quy định tại Phụ lục 1 của Luật này;
b) Kinh doanh các loại hóa chất, khoáng vật quy định tại Phụ lục 2 của Luật này; c) Kinh doanh mẫu vật các loại thực vật, động vật hoang dã theo quy định tại Phụ lục 1 của Công ước về buôn bán quốc tế các loài thực vật, động vật hoang dã nguy cấp; mẫu vật các loại động vật, thực vật hoang dã nguy
Trang 12cấp, quý hiếm Nhóm I có nguồn gốc từ tự nhiên theo quy định tại Phụ lục
3 của Luật này;
d) Kinh doanh mại dâm;
đ) Mua, bán người, mô, bộ phận cơ thể người;
e) Hoạt động kinh doanh liên quan đến sinh sản vô tính trên người;
g) Kinh doanh pháo nổ.”
- Tại Quyết định 27/2018/QĐ-TTg, kinh doanh Bitcoin không được liệt kê trong hệ thống ngành, nghề kinh tế Việt Nam
Hiện nay, pháp luật Việt Nam không chính thức cho phép kinh doanhBitcoin Tuy nhiên, cũng không quy định rõ việc cấm kinh doanh Bitcoin
Vì vậy, các hoạt động kinh doanh liên quan đến tiền ảo không bị coi làngành nghề cấm kinh doanh và có thể tiến hành đầu tư mà không bị phápluật cấm Có thể nói, Bitcoin chính là một “lỗ hổng” chưa được vá trongpháp luật nước ta
1.4 Dưới góc độ thuế.
Trên phương diện đánh giá về sự hợp lí trong việc đánh thuế các hoạt độngliên quan đến tiền ảo nói chung, có thể xem xét qua các quy định có trong các văn bản như Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 sửa đổi, bổ sung năm
2012, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2008
- Luật thuế thu nhập cá nhân năm 2007 (sửa đổi bổ sung năm 2012)
Theo quy định của Điều 3 Luật thuế thu nhập cá nhân năm 2007 quy định những loại thu nhập sẽ bị chịu thuế thu nhập cá nhân Tuy nhiên trong danhmục các hoạt động, các loại thu nhập phải đóng thuế thu nhập cá nhân thì lại chưa có các hoạt động liên quan tới tiền ảo Do đó, các giao dịch và hoạtđộng liên quan đến tiền ảo như mua bán, đầu tư tiền ảo, huy động vốn bằng tiền ảo, tạo ra nguồn thu cho cá nhân không được đề cập để thu thuế thu nhập cá nhân theo quy định của luật này Điều này tạo ra lỗ hổngn lớn trongvấn đề quản lí nguồn thuế thu cho Nhà nước đối với một loại hình tạo ra thunhập như tiền ảo Bên cạnh đó, về quy định liên quan đến thuế thu nhập doanh nghiệp - cụ thể tại Luật thuế thu nhập doanh nghiệp 2008, chưa có quy định áp thuế đối với hoạt động mua bán máy đào tiền ảo hay đối với hoạt động trao đổi mua bán tiền ảo Đây chính là một lỗ hổng lớn trong việcquản lí thuế hiện nay
Trang 131.5 Quy định pháp lí về việc xử phạt các vi phạm có liên quan tới tiền
ảo Bitcoin.
- Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2012
Hiện nay, tình trạng rửa tiền qua đầu tư, giao dịch tiền ảo cũng là kênh được các đối tượng nhắm đến Theo thống kê cho biết, trên một số sàn giao dịch Bitcoin lớn nhất trên thế giới, lượng truy cập từ Việt Nam luôn nằm trong top
5 và có lượng truy cập tăng nhanh theo thời gian Tiền ảo sẽ là phương thức rửa tiền mới, an toàn, nhưng tiềm ẩn nguy cơ bất ổn khi chảy máu ngoại tệ với
số lượng lớn và rất khó để ngăn chặn đối với Việt Nam Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2012 quy định rất rõ bản chất của hành vi rửa tiền là việc hợp thức hóa nguồn gốc tài sản phạm tội mà có và tài sản thì bao gồm các loại tài sản quy định tại Bộ luật Dân sự 2015, được biểu hiện dưới đầy đủ các hình thức vật chất hay phi vật chất, hữu hình hay vô hình
- Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017)
Ngân hàng Nhà nước đã có cảnh báo nhiều lần về hình thức huy động vốn
đa cấp thông qua hình thức giao dịch là tiền ảo Cơ quan quản lý cũng nhấnmạnh việc những đồng tiền ảo như Bitcoin không phải là đồng tiền thanhtoán hợp pháp tại Việt Nam Đồng nghĩa với đó là việc phát hành, cungứng, sử dụng Bitcoin và các loại tiền ảo tương tự khác làm phương tiệnthanh toán là hành vi bị cấm và không được pháp luật bảo vệ khi có trụctrặc xảy ra Và từ ngày 1 tháng 1 năm 2018, hành vi phát hành, cung ứng,
sử dụng các phương tiện thanh toán không hợp pháp, bao gồm cả Bitcoin vàcác loại tiền ảo tương tự khác có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theoquy định tại Điểm g, Khoản 1, Điều 206 Bộ luật Hình sự 2015 (được sửađổi, bổ sung năm 2017)
- Tại Điều 206 Bộ luật Hình sự 2015 được sửa đổi, bổ sung 2017 quy định về Tội viphạm quy định về hoạt động ngân hàng, hoạt động khác liên quan đến hoạt động ngân hàng như sau:
"1 Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây gây thiệt hại chongười khác về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng, thì
bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06tháng đến 03 năm:
Trang 14h) Phát hành, cung ứng, sử dụng phương tiện thanh toán không hợp pháp; làm giảchứng từ thanh toán, phương tiện thanh toán; sử dụng chứng từ thanh toán, phương tiện thanh toángiả”
- Đồng thời, về việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng,
việc phát hành và sử dụng Bitcoin - một loại tiền ảo chưa được thừa nhận được quy định tại điểm d, khoản 6, Điều 26 Nghị định 88/2019/NĐ-CP như sau:
“6 Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:
d) Phát hành, cung ứng, sử dụng các phương tiện thanh toán không hợp pháp mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.”
- Tại Khoản 6, Khoản 7 Điều 1 Nghị định 80/2016/NĐ-CP về sửa đổi bổ sung một sốđiều của Nghị định 101/2012/NĐ-CP về thanh toán không dùng tiền mặt quy định:
"6 Phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt sử dụng trong giao dịch thanh toán (sau đây gọi là phương tiện thanh toán), bao gồm: Séc, lệnh chi, ủy nhiệm chi, nhờ thu, ủy nhiệm thu, thẻ ngân hàng và các phương tiện thanh toán khác theo quy định của Ngân hàng Nhà nước 7 Phương tiện thanh toán không hợp pháp là các phương tiện thanh toán không thuộc quy định tại Khoản 6 Điều này."
Như vậy, phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt bao gồm Séc, Lệnh chi, Ủy nhiệm chi, Nhờ thu, Ủy nhiệm thu, thẻ ngân hàng và các phương tiện thanh toán khác theo quy định của ngân hàng nhà nước Theo quy định này, Bitcoin và các loại tiền ảo khác sẽ không được coi là phương tiện thanh toán, việc cung ứng, phát hành và sử dụng các đồng tiền ảo là không hợp pháp Đặc biệt, những hành vi vi phạm quay định của chính phủ về thanh toán không sử dụng tiền mặt, quy định tiền ảo là phương tiện thanh toán không hợp pháp tại Việt Nam và việc phát hành, sử dụng tiền ảo như làtiền tệ, phương tiện thanh toán sẽ bị xử lý theo Nghị định 96/2014/NĐ-CP của Chính phủ ngày 17/10/2014 quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vựctiền tệ và ngân hàng Theo Khoản 6, Điều 27 Nghị định 96/2014/NĐ-CP về
xử phạt hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và hoạt động ngân hàng thì các hành vi phát hành, cung ứng, sử dụng các phương tiện thanh toán không