Ớđây, tác giả đề cập chủyếuđến2khíacạnh: 1 Ảnh hưởngcủa học trựctuyến đến khônggian, thời gian sinh hoạt của cácthànhviên trong giađình; 2 Ánhhưởngcủahọctrực tuyến đến giao tiếp giữa các
Trang 1TÁC ĐỘNG CỦA HỌC TRựC TUYÊN
• vũ THỊ BÍCH NGỌC - PHẠM THỊ KIM XUYẾN
TÓM TẮT:
Đại dịch Covid -19 đã tác độngđếnrất nhiều lĩnhvựckinh tế, chính trị, xã hộicủahầukhắpcác nướctrênthế giới.Trong phạm vi nhỏ hơn, nó tác động đếntừng giađình,xáo trộn nếpsinhhoạt, nếp sống vàlàm việccủa nhiềugiađình, không phân biệt tìnhtrạng thu nhập, tôn giáo hay ngành nghề.Mộttrongnhững hệ quả củadịch Covid - 19 là nhiều học sinh, sinh viênchuyển từhọc trực tiếp sang học trực tuyến Điều này làmthayđổi sinh hoạt của cácthànhviên trong giađình Trong khuônkhổ bàiviết này, tác giả phân tíchtác độngcủa việc họctrực tuyếnđến sinhhoạttrong gia đìnhcủa những gia đình côngnhân tại khucông nghiệp Nam Thăng Long Ớđây, tác giả đề cập chủyếuđến2khíacạnh: (1) Ảnh hưởngcủa học trựctuyến đến khônggian, thời gian sinh hoạt của cácthànhviên trong giađình; (2) Ánhhưởngcủahọctrực tuyến đến giao tiếp giữa các thành viên giađình công nhân lao động tại khucôngnghiệp Nam Thăng Long
Từ khóa: học trực tuyến, đời sống, sinh hoạt, gia đình công nhân, khu công nghiệp Nam Thăng Long
1 Ảnh hưởng của học trực tuyến đến không
gian, thời gian sinh hoạt của các thành viên trong
gia đình công nhân
Khônggian sinh hoạt ttong gia đình mỗi người
Việt vô cùng quan trọng Không gian sinh hoạt
được ví như nơi mà mỗi thành viên được chia sẻ
nhữngcâuchuyện, những khókhăn, thuận lợi dùto
hay nhỏ trong mộtngày Không gian sinh hoạt là
nơi gắn bó các thành viên trong gia đình, giúp họ
hiểu nhauhơn, chia sẻ giúp đỡ nhau.Mỗi giađình
đều cố gắng xây dựng cho mình một không gian
sinh hoạt theo phong cách riêng, lối sông riêng, phù
hợp vớiđiều kiện, hoàncảnh
Theo đó, mỗi giađình cóconhọc trực tuyếnlại
phải thích ứng với điều kiện học của con mình.Và
mỗi gia đìnhlại phải sắp xếp không giansinhhoạt
thích ứng với việc học trực tuyến của con Mỗi
không gian đó cần đáp ứng đượckhông gian phải yên tĩnh, được thu xếp gọn gàng, đầy đủ đồ dùng học tập để dễ dàng với lây(Trần Thành Nam, 2021) Để thu xếp đượckhông gian chongười học trực tuyến,các thành viên khác cũng phải sắp xếp, nhườngkhông gian hoặc điều chỉnh thích ứng với hoàn cảnh mới Kếtquả nghiên cứucủa chúngtôi
đã cho thấy tỷ lệ sự thích ứng trong sắp xếp thời gian sinh hoạt và không gian sinh hoạt ở mỗi gia đìnhcông nhânkhu công nghiệp Nam Thăng Long như Bảng 1
Nhìn vào dữ liệu Bảng 1, ta thấy rất rõ đa số gia đình công nhân trong khảo sát này đều thích ứng một phần vớiviệc sắp xếp thời gian sinh hoạt của gia đình là 64%, thích ứng một phần với sắp xếp không gian sinh hoạt của gia đình là 88% Đây là con sô' mang lại cái nhìn tương đối khả
SỐ 6 - Tháng 4/2022 275
Trang 2TẠP CHÍ CÔNG THƯƠNG
Bảng 1 Tỷ lệ thích ứng với trong sinh hoạt ở gia đình công nhãn lao động khi có con học trực tuyến
(Đơn vị: Tỷ lệ %)
TT Khả năng thích ứng
Sắp xếp thòi gian sinh hoạt của gia đình Sắp xếp không gian sinh hoạt của gia đình
1 Thích ứng tốt 72 36 0 0
2 Thích ứng một phần 128 64 176 88.0
3 Khó thích ứng 0 0 24 12.0
Tống 200 100 200 100
Nguồn: Kết quả khảo sát của đề tài tháng 3/2022
quan về việc chủ động sắp xếp không gian sinh
hoạtcủa cácthành viên trong gia đìnhcôngnhân
Như vậy, người công nhân dù có tăng ca hay
không, họ cũng sắp xếp thời gian sinh hoạt gia
đình để có thể chăm sóc con cái, chia sẻ những
công việc trong gia đình hay việc học tập hàng
ngàyvới các thành viên
Kết quả nghiêncứu chothây, không có sựkhó
thích ứng trong việc sắp xếp thời gian sinh hoạt
củagia đình Song có đến24% người được hỏitrả
lời khó thích ứng với việc “Sắp xếp không gian
sinhhoạtcủagia đình” Lý do nhiều gia đình công
nhân khôngthể sắp xếp khônggian sinh hoạt gia
đình chung, bởi lẽ diện tích nhà ở của họ cũngcó
thể không nhiều Họcũngkhó có thểvừa sắp xếp
chỗ cho con học riêng biệt và dànhriêng khoảng
không gian để sinh hoạt chung cho gia đình Hơn
nữa, để ưu tiên việc học cho con cái, họ cũng phải
tiết chế không gian chung, điều này dẫn đến sự
khó thích ứng về không gian sinh hoạt Nói cách
khác, việc tạo ra không gian học trực tuyến cho
một hay nhiều con trong một gia đình, sẽ thuhẹp
không gian chung, hoặc không gian dành cho
những thànhviên khác
2 Ánh hưởng của học trực tuyến đến
giao tiếp giữa các thành viên trong gia đình
công nhân
Giao tiếp làmột phần không thể thiếu trong bất
kỳ nhóm xã hội nào,trong gia đình cũng vậy Giao
tiếp trong gia đình không chỉ thể hiện sự trao đổi
thôngtin giữa các thành viên, mà còn có ý nghĩa
thể hiện sự quan tâm của bốmẹ dành chocon cái
và ngược lại Để gia đình thêm gắn bó, không gian
giao tiếp hay không gian sinh hoạt phải được sắp
xếp và thời giansinh hoạt cầnđược tổ chức thường
xuyên Tuy nhiên, với thời gian biểu ban ngày,cha
mẹ đi làm, tối về mới có thời gian tranh thủ xem
xét, hỏi han tình hình học tập của con cái Đa số trường học trên địa bàn Hà Nội tổ chức học ban ngày,thìthời gian buổitối là thời giancha mẹ, con cái quây quần bên mâm cơm hoặc cùng xem phim, nhưng cũngcómột số trường đã choconhọc buổi tôi để cha mẹ có thời gian giúp con học tập, giúp con đỡ bỡngỡ với việc học trực tuyến Như vậy, thời gian cha mẹ giúp con học trực tuyến đã làm rút ngắn và gầnnhư hoàn toàn không còn thời gianriêngtư sinh hoạt, trao đổi giữa các thànhviên trong gia đình
Tâm lý củahọcsinh/sinhviên khi học trực tuyến kéodài được xem làcó những bấtổn như mệt mỏi, tănglo âu, giảm tương tácvà bị cô lập xã hội (Tô Hoan,2021) Vìvậy, tăng cườnggiao tiếp giữacha
mẹ,concáilàđiều hết sức cầnthiết Giao tiếp, trao đổi thông tin giữacha mẹ và con cáitrong nghiên cứu này được thể hiện ởmộtsô' chiều cạnh cụthể,
đó là thông qua việc cha mẹquan tâm giám sát học trực tuyến, trao đổi với giáo viên về việc học tập của con, hỗ trợ con học, làm bài tập, mức độ gắn kết tronggiađình công nhân laođộng
Trước hết, đốivới giám sát con họctrựctuyến, kết quả nghiên cứucho thấy, cha mẹ là công nhân cũng có giám sát tìnhhìnhhọc trực tuyến của con,
dù ở mức độ khác nhau (Bảng 2)
Đa sô' người đượchỏi trả lời “Cóngồi kèmcon học”, tỷ lệnày là 65,5% Ngồi kèmchocon cái học
là thói quen của nhiều cha mẹ Kèm cặp con cái học hành thê hiện sự quan tâm, cũng nhưlo lắng cho việc học tập của con mình Tỷ lệ cha mẹ là công nhân laođộng “Có thúcgiục lúc đầu giờhọc rồi tránh đi chỗ khác” chiếmtỷ lệ25%.Có lẽ cũng
vì công việc banngày bận bịu nên mộtsố cha mẹ cũng chỉ có thể nhắc nhở con cái rồi lại phải làm những công việc gia đìnhkhác Hoặc cũngcó thể,
họ không đủ kiên trì để ngồikèm con học suốt cả
276 SỐ6-Tháng 4/2022
Trang 3Bảng 2 Thực trạng giám sát con học trực tuyến
trong gia đình công nhãn lao động KCN
Nam Thăng Long
(Đơn vị: Tỷ lệ %)
STT Tinh trạng giám sátcủacha/mẹ Số
lượng
lý lệ
1 Có thúc giục lúc
tránh đi chô~khá
đầu giờ học rồi
50 25
2 Có ngồi kèm co 1 học 131 65,5
3 Thỉnh thoảng qilan sát 19 9,5
Nguồn: Kết quậ khảo sát của đề tài tháng 3/2022
thể, cha/mẹ tôn trọng không
acon mình
cứu còn tìm hiếu thực trạng
buổi Hoặc cũng có
gian học tập riêng củ
Bên cạnh tìm hiểu việc giám sát con học trực
tuyến, nhóm nghiên
traođổithôngtin giữa giađình vàgiáo viên về việc
họctập của con cái
hiệnở Bảng 3
Kết quả nghiêncứuđược thể
Bảng 3 Tỷ lệ gia <Tnh trao đổi với giáo viên về
thông tin học tập trực tuyến của con cái
(Đơn vị: Tỷ lệ %)
Nguồn: Kết qu ả khảo sát của đề tài tháng 3/2022
STT Giađình trao đổi V
tin học tập trực
ới giáo viên vẽ thông tuyến của con cái
SỐ lượng
Ty lệ
1 Thườrtg xuyên 187 93,5
2 Thỉnt thoảng 9 4,5
3 HiỂ m khi 4 2,0
kỳcha mẹ sẽ có buổi họcphụ 'ề học tập của con mình trong
Kết quảnghiên cứu cho chúng tôi thây tỷlệ khá
ngạc nhiên vì cha/mẹ cũng thường xuyên trao đổi
với giađình về thông tin học tập của con cái mình
Điều này cũng dễ hiểu vì trong điều kiện học tập
bình thườngthì cuối
huynh để trao đổi V
một kỳhọc Hoặc sỡ theo dõi những thôngbáo về
tình hìnhhọc tập của con mình qua các kênh như
zalo, điện thoại, Tuy nhiên, vì tình trạng học
online thì họcsinh cũngnhư sinh viên chỉ tương tác
trực tuyến vớigiáo
với thời gian dài cũngnhưsự mới mẻcủa cách học
tập này tạo ra sự lo
viên Hơn nữa, học trực tuyến lắng về hiệu quả học tậpcủa
con cái, lo lắng về kiến thức, thái độ học tập của cáccon em mình, nên cha/mẹ cóxuhướngtrao đổi thường xuyên với giáo viên hơn về tình hình học tập của con mình
Thông qua việc trao đổi với giáo viên về tình hình học tập của con, những cha/mẹ là công nhân lao động trong nghiên cứu này lại truyền tải lại thôngtin, nói cách khác học giao tiếp trò chuyện với concủa mình về vân đềhọc tập Điều này nâng hiệu quả củaviệc học tập,cũngnhư tăng thời lượng giaotiếpgiữa cha mẹ vàcon cái
Tiếp theo, nhómnghiên cứucòn tìm hiểu thực trạng giao tiếp giữa cha mẹ và con cái trong gia đình công nhân khi hỗ trợconhọc, làmbài tập Kết quả nghiên cứu cho thấy như trinh bày tại Bảng 4
Bảng 4 Thực trạng cha/mẹ đảm nhiệm thêm vai trò hỗ trợ con học, làm bài tập trong gia
đình công nhân lao động
(Đơn vị: Tỷ lệ %)
STT Cha/mẹ đảm nhiệm thêm vai trò
hô~trợ con học, làm bài tập
Số lượng
Ty lệ
1 Thích ứng tốt 72 36
2 Thích ứng một phần 128 64
3 Khó thích ứng 0 0
Nguồn: Kết quả khảo sát của đề tài tháng 3/2022
Học trực tuyếnlà điềukiệnhọctập mới mẻ, hơn nữa HàNội còn có thời gian học trực tuyến khá dài
Vì thiếu vắng sự tương tác trực tiếp với giáo viên/giảng viênnênhọc sinh/sinhviên sẽkhá thoải máihọctập,đôilúc còn lơ là kỷ luật, trong đó cócả việc tự giác làm bàitậpởnhà để củng cô kiên thức
Vì vậy, hỗ trợcon cái trong việcsử dụng máy tính, điện thoại để kết nối trực tuyến với giáo viên cũng được các bậc chamẹ thực hiện Hơn nữa, trong gia đình côngnhân laođộng tại khu côngnghiệp Nam Thăng Long còn cho thấy họ thích ứng được một phần với việc hỗ trợcon học, làm bài tập, tỷ lệ này
là 64,0% Điều nàydễ hiểu vì không phải giađình nàocũngsẵncó máy tínhđể sử dụng thành thục và giúp con có thể kết nối trực tuyếnvới giáo viên Kết quả nghiên cứu cho thấy cha/mẹ là công nhântại khu công nghiệp Nam Thăng Long cũng
có am hiểu về công nghệ ở mức độ trung bình, mức độ đủ để họ có thể thích ứngmột phần để hỗ
SỐ 6 - Tháng 4/2022 277
Trang 4TẠP CHÍ CÔNG THƯƠNG
trợ con trong học tập online, sử dụng máy tính
hoặc điện thoại để học tập, tỷ lệ này là 78,5%
người được hỏi trả lời họ “Thích ứng mộtphần”
về côngnghệ
Một sô'hệ quả của việc họctrực tuyến được liệt
kê, như: đánh giá họctập bị hạn chế, tạocảm giác
bị cô lập, dễ mất độnglực họctập, giao tiếp, làm
việc nhóm bị hạn chế, khó ngăn chặn, phát hiện
gian lận, lý thuyết nhiều hơn thực hành (Minh
Thúy, 2021), haymôi trường học online không thúc
đẩy được sự sáng tạovàtinhthầnchủ động củahọc
viên,khôngcócơ hội tương tác trực tiếp với bạnbè,
thầy cô Trongnghiên cứu này, chúng tôitiếp cận
dướigócđộ mới mẻ khác đó là ảnh hưởng của học
trực tuyến đến gắn kết các thanh viên trong gia
đình Kết quảnghiên cứu chothấy nhưtrình bày tại
Bảng 5
Bảng 5 Thực trạng gắn kết trong gia đình công nhân lao
động KCN Nam Thăng Long khi con cái học trực tuyến
(Đơn vị: Tỷ lệ %)
Mức độ đổng ỷ Đổng ỷ Không đổng ý
1. Cha mẹ và con cái có nhiểu thòi gian
bên nhau hơn 44.0 56.0
2 Xung đột cha mẹ với con cái tăng lên 14 86
3 Xung đột giữa các con tăng lên 21,5 78,5
4 Mức độ gắn kết trong gia đình tăng lên 44 56
5 Bạo lực gia đình tăng lên 0 100
Nguồn: Kết quả khảo sát của đề tài tháng 3/2022
Tỷ lệ người được hỏi trả lời rằng học trực
tuyến thì cha mẹ và con cái có nhiều thời gianbên
nhau hơn là 44% Đây là thực tế không chỉ đúng
với gia đình côngnhân mà còn đúng với nhiềugia
đình khác Học trực tuyến giảm thiểu sự di
chuyển, con cái học ở nhà và luôn được gặp gỡ nói
chuyện với bố mẹ, thay vì chỉ giao tiếpvào cuối
ngày như trước kia Tuy nhiên, ở đây gặp phải tỷ
lệ người trả lời cho rằng, vì học trực tuyến, học
sinh/sinh viên ở nhà nên cũng có xảy ra trường
hợplà “Xung độtchamẹ vớiconcái tănglên” là
14%, “Xung đột giữa cáccon tăng lên” là 21,5%
Điều này có thể lý giảibởi khi người học không
được giao tiếp với bạn bè, thầy cô, người học sẽ
trở nên “cô đơn”, từ đó xuất hiện biểu hiện rối
loạn lo âu, trầm cảm khá nặng, đến mứctự hành
hạcơ thểmình Quan trọng là nhiềukhichínhcác
em cũng chưa nhận thức được về sức khỏe tinh thần, chưa biết cách bày tỏ vấn đề đó vớichamẹ,
vì thế đã làm cho cácvấnđề về sức khỏe tinhthần của các em trầm trọng hơn (Tùng Dương, 2021) Bên cạnh đó, học trực tuyến trẻ căng thẳng thườngcó dấuhiệu như dễ khóc, dễthay đổi tâm trạng, hay lo lắng, buồnbã,mệt mỏi, khôngmuôn tham gia các hoạt động trước đó từng yêu thích(Nguyễn Mỹ, 2021) Vì thế, rất cần sự giao tiếp, trao đổi, tạo không gian sinh hoạt giữa các thành viêntrong giađình Tạođiều kiện chocha
mẹ quan tâm kịp thời đến concủamình hơn Như vậy, học trực tuyến đã làm thay đổi,hay xáo trộn ít nhiều tâm tính của học sinh/sinh viên
Và từ đó làm thay đổi sự gắn kết giữacác thành
viên trong gia đình Trong nghiên cứu này, mặc dù tình trạng “Bạo lựcgiađình tăng lên”khôngxảyra nhưng hệ quả của học trực tuyến cũng đã làm tác động hay xuất hiện xung đột giữa cha mẹ và con cái, hay xung độtgiữa các con với nhau Điều này có thể lý giải từ góc độ thiếu không gian riêng tư, hoặc sự thay đổi về tâm lý của người học online và sự khó khăn trong thíchứngvớikhông gian sinh hoạt mới trong gia đìnhngười công nhân lao động khu công nghiệp Nam Thăng Long
3 Kết luận
Học trựctuyên được xemlà giải pháp cần thiết để không gián đoạn việc học tập trongdịch Covid, giảm giao tiếp trực tiếp, hạnchế bệnh dịch lây lan Vì vậy, học sinh/sinh viên có thể vẫn tiếp thu kiến thức nhưng không phải di chuyển đến trường Tuy nhiên, học trực tuyến cũngtácđộngkhông nhỏ tới khônggian, thời gian sinh hoạt và giao tiếpgiữacácthànhviên gia đình công nhân lao động tại khu công nghiệp Nam ThăngLong Mặc dù những cha/mẹ là công nhân lao động trongnghiêncứunày đã có sựquantâm trao đổi thông tin về học tập của con, hỗ trợ con làm bài tập, cố gắng thích ứng với thời gian, khônggian học tập mới của con mình, nhưngvẫn giatăngxung đột giữa cha mẹ vàcon cái,gia tăng xung độtgiữa các con ■
Trang 5TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1 MinhThúy (2021) Nhữngmặt trái của học online kéo dài
.html
https://zingnews.vn/nhung-mat-trai-cua-hoc-online-keo-
dai-post 1212752
2 Nguyễn Mỹ.(2021) xử lýkhủnghoảng tâm lývì học trực tuyến BáoPháp luật, https://baophapluat.vn/xu-ly-khung-hoang-tam-ly-vi-hoc-truc-tuyen-post419573.html
3 Tô Hoan (2021).Nhữngvấnđềtâmlýtrẻ gặp phảikhihọconline kéo dài.
https://vnexpress.net/nhung-van-de-tam-1 ly-tre-gap-phai-khi-hoc-online-keo-dai-4368369.htmỉ
4 Trần Thành Nam (2021) 10 cách để phụ huynh giúp con học trực tuyến hiệu quả hơn https://giadinh
' suckhoedoisong.vn/10-Cach-de-phu-huynh-giup-con-hoc-truc-tuyen-hieu-qua-hon-172210903165924135.htm
5 Tùng Dương.(2021) Học trực tuyến kéo dài tác độngnặng nề lên sức khỏe tinh thầncủa trẻ
giao-duc-24h/hoc-truc-tuyen-keo-dai-tac-dong-nang-ne-len-suc-khoe-tinh-than-cua-tre-post222501 .gd
https://giaoduc.net.vn/
Ngày nhận bài: 1/4/2022
Ngày phản biện đánh giá và sửa chữa: 10/4/2022
Ngày chấp nhận đăng bài: 15/4/2022
Thông tin tác giả:
1 TS VŨ THỊ BÍCH NGỌC1
2 TS PHẠM THỊ KIM XUYEN 1
’ Khoa Xã hội học - Trường Đại học Công đoàn
IMPACT OF ONLINE LEARNING DURING THE COVID-19
PANDEMIC ON ACTIVITIES IN THE FAMILY OF WORKERS
OF NAM THANH LONG INDUSTRIAL PARK
• Ph.DVU THIBICH NGOC1
• Ph.D PHAM THI KIM XUYEN’
’Faculty of Sociology - Vietnam Trad© Union University
ABSTRACT:
The COVID-19 pandemic has affected many economic, political and social fields of most countries around the world Ithas affected each family, has changed thewaywe live andwork regardlessprofession, religion or incomelevel Manystudents haveshifted to onlinelearning due
to the pandemicand ithas changedmanyactivities offamilymembers Thisstudy examines how the online learningimpacts the domestic life ofworkers in the South Thang LongIndustrial Park This studyfocuses ontwoaspects: 1) The impacts ofonlinelearning on the livingspace and time
of family members; and 2) The impacts of online learning on the communication among family members
Keywords: online learning, life, activities,worker’s family, Nam Thang Long industrial park
So 6 - Tháng 4/2022 279