An exper mental stud on d g tal transformat on n h gher educat on across countr es world-w de Abstract The basic issues of digital transformation in higher education are explored by appr
Trang 1G th u
S thâm nh p tr n ph m vi toàn c u
c a c ng ngh s vào t t c các l nh v c
ho t ng c a con ng i và x h i, trong ó,
có l nh v c giáo d c nói chung và giáo d c
i h c nói ri ng góp ph n kh ng nh
làm thay i m i m t cu c s ng con ng i,
giúp nhân lo i t nhi u thành t u tr n các
l nh v c Trong b i c nh s hóa n n kinh t ,
các nh h ng phát tri n giáo d c i h c
ang thay i và nó c xem nh m t “cây
c u , c thi t k m b o quá tr nh
chuy n i toàn x h i sang k nguy n s
th ng qua giáo d c và ào t o các chuy n gia hoàn toàn m i v i t duy s và n ng
l c s V i vai trò là nh ng ti n cho quá
tr nh chuy n i s c a giáo d c i h c,
s thâm nh p c a các c ng ngh th ng tin khác nhau vào l nh v c giáo d c kh ng ch làm thay i quá tr nh d y và h c, mà còn
c m t s n i dung gi ng d y, qu n l nhà
tr ng và quy nh pháp lu t Chuy n i
s trong giáo d c i h c òi h i tái c u trúc
t t c các l nh v c ho t ng d a tr n c ng ngh th ng tin và truy n th ng Nh ng thay
i ph i x y ra trong c ng ngh và ch ng
TS Ngu n nh Trung, TS L Th Ph ng, L Th Trúc
Vi n Nghi n c u Khoa h c, Tr ng i h c Hòa B nh Tác gi li n h : ndtrung@daihochoabinh.edu.vn Ngày nh n: 16/5/2022
Ngày nh n b n s a: 24/5/2022
Ngày duy t ng: 24/6/2022
óm t t
Nh ng v n c b n v chuy n i s c a giáo d c i h c c xem xét t cách ti p c n các thu t ng s hóa d li u, s hóa quy tr nh n chuy n i s m c ti u, n i dung và các nhi m
v ch y u c a chuy n i s trong giáo d c i h c Ti p ó, d a tr n các nghi n c u th c nghi m
v chuy n i s trong giáo d c i h c c th c hi n t i m t s n c nh Anh, c, T y Ban Nha v.v., trong ó, t p trung kinh nghi m th c hi n chuy n i s t i m t s c s giáo d c i h c c a
c, Nga và Vi t Nam ph n tích th c tr ng chuy n i s trong giáo d c i h c t ó, rút ra
m t s nh n xét và k t lu n
khóa C ng ngh s , chuy n i s , s hóa, n ng l c s , giáo d c i h c
An exper mental stud on d g tal transformat on n h gher educat on across countr es
world-w de
Abstract
The basic issues of digital transformation in higher education are explored by approaching the terminologies from data digiti ation, process digiti ation to digital transformation objectives, studies are conducted to examine digital transformation in higher education across countries, i.e., the UK, Australia, Spain, etc The paper focuses its analysis in a couple of higher education institutions in Germany, Russia and Vietnam to depict the status-quo of the digital transformation Consequently, ndings and conclusions are drawn out
K words Digital technology, digital transformation, digiti ation, digital capacity, higher education education
Trang 2tr nh ào t o, ph ng pháp và ph ng ti n,
h nh th c d y và h c, k t qu giáo d c, k t
qu ánh giá
1 T ng quan v chu n s trong g áo
Khá n m s hóa và chu n s
Ngày nay, s hóa bao g m s hóa
d li u (digiti ation) và s hóa quy tr nh
(digitali ation) và chuy n i s (digital
transformation) tr thành m t ph n
kh ng th thi u trong chính sách lao ng,
các cu c tranh lu n x h i và khoa h c,
c ng nh góp ph n thay i quá tr nh h c
t p c a các cá nhân và các t ch c
Thu t ng s hóa quy tr nh
(digitali ation) b t ngu n t ch “digitus
trong ti ng Latinh và có ngh a là c phân
lo i, s nguy n, m c và r i r c v giá
tr và th i gian Ngu n g c c a thu t ng
s hóa d li u (digiti ation) có t r t lâu và
c cho là do s phát tri n c a h th ng s
nh phân vào th k XVII S hóa d li u,
v c b n, c p n vi c l y th ng tin
v t l (analog) và m hóa nó thành các s
0 và 1 máy tính có th l u tr , x l và
truy n th ng tin ó Theo Thu t ng C ng
ngh th ng tin (CNTT) c a Gartner, “S
hóa là quá tr nh thay i t nh d ng v t
l sang nh d ng s 1 S hóa quy tr nh
ngày nay m t m t quá tr nh chuy n i và
tích h p d li u t d ng v t l hay analong
thành nh d ng s v i ít nh t hai c i m
(0 và 1), n m trong m t h th ng r i r c D
li u v t l (có ngh a là d li u v c p và li n
t c) c chuy n i thành d li u s (có
ngh a là các lu ng th ng tin r i r c), nh ng
n i dung th ng tin kh ng thay i i u này
c ng x y ra v i các quy tr nh làm vi c S
chuy n i quy tr nh làm vi c t nh d ng
v t l (analog) sang nh d ng s , d a tr n
d li u c bi u th b ng bit và byte, còn
c g i là s hóa quy tr nh 2 Nh v y,
s hóa quy tr nh là vi c s d ng các d li u
c chuy n sang nh d ng s c i
thi n quy tr nh v n hành, kinh doanh c a t
ch c, doanh nghi p S hóa quy tr nh là m t
b c quan tr ng h ng t i chuy n i s
và có tác ng to l n n vi c cung c p s n
ph m, d ch v và con ng i Nó ánh d u
s thay i v n hóa trong m t t ch c, nh
h nh l i cách th c t o ra giá tr và ho t ng kinh doanh V b n ch t, s hóa quy tr nh là
c p phát tri n cao h n, bao hàm y u t
s hóa d li u thay i cách làm hi n t i, mang l i hi u qu cao h n
Trong khi ó, chuy n i s c p
n m t quá tr nh t duy và c u trúc ph c
t p h n Các v n có th c gi i quy t theo nh ng cách m i, sáng t o b ng cách
s d ng các c ng ngh hi n có và th ng tin
s s n có Do y u c u phát tri n c ng ngh
s , m c ti u c a chuy n i s là thi t k
l i c ng ngh và m h nh kinh doanh, theo k p v i nh ng thay i c b n trong các c u trúc c s và thích nghi v i các quy tr nh hi n có “Chuy n i s là làm
m i th tr n n khác bi t, t o ra m t m
h nh kinh doanh hoàn toàn m i b ng cách
s d ng c ng ngh th ng tin và máy tính
hi n i Chuy n i s nâng cao ki n th c
hi n có thay i sâu s c b n ch t c a t
ch c - v n hóa, chi n l c qu n l , k t h p
c ng ngh và thi t k ho t ng Chuy n
i s t khách hàng trung tâm c a t t c các quy t nh và hành ng c a t ch c, cá nhân 3
H nh 1 cho th y s phân nh và
nh ngh a c a các thu t ng li n quan n chuy n i s 2
Chuy n i s trong giáo d c có th
c hi u là quá tr nh i m i có h th ng trong m i tr ng giáo d c s ang phát tri n nhanh chóng v các k t qu giáo d c
c n thi t, n i dung giáo d c, các h nh th c
t ch c và ph ng pháp gi ng d y, ánh giá k t qu giáo d c, nh m: (1) trang b cho sinh vi n nh ng ki n th c, k n ng s ng
và làm vi c trong n n v n minh s (2) s
d ng ti m n ng c a c ng ngh s nâng cao hi u qu c a quá tr nh giáo d c 4
Do ó, chuy n i s trong giáo d c
n n c hi u là m t quá tr nh c ng ngh hóa a thành ph n các ho t ng giáo d c,
nh h ng n t t c nh ng thành vi n tham gia quá tr nh ào t o và bao g m s hóa n i dung giáo d c, ng d ng h th ng
qu n l s và các quy tr nh s ki m soát
ki n th c c a sinh vi n, quá tr nh chuy n
Trang 3i sang giao ti p tr c tuy n gi a các gi ng
vi n và sinh vi n, c ng nh gi a các gi ng
vi n, gi a các gi ng vi n và b ph n qu n
l h c t p H t nhân c a h th ng này là
s hóa gi ng d y: chuy n i cách l nh h i
ki n th c, k n ng và ào t o ngh nghi p,
nh ó, các k n ng c l nh h i, phát
tri n và th a nh n th ng qua vi c s d ng
các c ng ngh s 5
Nói ng n g n, chuy n i s trong
giáo d c i h c là vi c ng d ng d li u
và c ng ngh s vào ho t ng c a các c
s giáo d c i h c nh m nâng cao hi u l c,
hi u qu qu n l , ch t l ng ào t o, ph c
v chi n l c chuy n i s qu c gia và s
nghi p phát tri n c a t n c
M c t u, n dung và nh m v
h c
M c ti u chung c a chuy n i s
trong giáo d c và ào t o là:“T n d ng ti n
b c ng ngh thúc y i m i sáng t o
trong d y và h c, n ng cao ch t l ng và
c h i ti p c n giáo d c, hi u qu qu n l
giáo d c x y d ng n n giáo d c m thích
ng tr n n n t ng s , góp ph n phát tri n
Chính ph s , kinh t s và x h i s ” 6
Chuy n i s trong giáo d c i
h c cho phép m r ng ph m vi c a kh ng
gian giáo d c th ng qua vi c gi i thi u
và s d ng các ch ng tr nh và sách giáo
khoa i n t , các khóa h c tr c tuy n, th
vi n i n t , k t n i các tr ng i h c vào
các “N n t ng giáo d c m qu c gia (hay
“N n t ng d y và h c tr c tuy n qu c gia ),
d y sinh vi n k n ng làm vi c v i d li u
l n, nâng cao k n ng làm vi c v i c ng ngh th ng tin và truy n th ng và n ng l c
c a i ng gi ng vi n, tri n khai các doanh nghi p kh i nghi p CNTT trong l nh v c giáo d c i h c, v.v
Chuy n i s trong giáo d c c coi là m t quá tr nh chuy n i m i tr ng giáo d c c a c s giáo d c t m i tr ng truy n th ng phi s hóa (analog) sang m i
tr ng s Nh chuy n i s , m t b n sao
s hóa c a tr ng i h c c h nh thành
tr n kh ng gian Internet
Chuy n i s trong giáo d c i h c
c xem xét tr n ba khía c nh:
(1) Xây d ng quá tr nh giáo d c t i
tr ng i h c b ng cách s d ng c ng ngh s
(2) Phát tri n các h th ng s qu n
l tr ng i h c và cá nhân sinh vi n (ví
d , ánh giá m c ti p thu ki n th c,
n ng l c, xây d ng và i u ch nh các nh
h ng giáo d c cá nhân) (3) ào t o c ng ngh s cho các m c ích ngh nghi p (c b n thân gi ng vi n,
và nh ng i t ng khác, nh i di n c a các doanh nghi p và t ch c trong khu n
kh các khóa h c c bi t ho c ch ng
tr nh ào t o l i và ào t o nâng cao) 7
T i Vi t Nam, n i dung chuy n i
s trong l nh v c giáo d c t p trung vào:
“Phát tri n n n t ng h tr d y và h c t
xa, ng d ng tri t c ng ngh s trong
Trang 4c ng tác qu n l , gi ng d y và h c t p s
hóa tài li u, giáo tr nh x y d ng n n t ng
chia s tài nguy n gi ng d y và h c t p theo
c h nh th c tr c tuy n và tr c ti p Phát
tri n c ng ngh ph c v giáo d c, h ng
t i ào t o cá th hóa 100% các c s giáo
d c tri n khai c ng tác d y và h c t xa,
trong ó, th nghi m ch ng tr nh ào t o
cho phép h c sinh, sinh vi n h c tr c tuy n
t i thi u 20% n i dung ch ng tr nh ng
d ng c ng ngh s giao bài t p v nhà và
ki m tra s chu n b c a h c sinh tr c khi
n l p h c” 8
Th nh t, ào t o i ng gi ng vi n
trong m i tr ng s
Th hai, a các c ng ngh s
phát tri n giáo d c i h c, m b o xây
d ng m t h th ng h c t p linh ho t, t
c k t qu cao trong ào t o sinh vi n
t t nghi p, t ch c các ho t ng nghi n
c u, tích h p m h nh giáo d c i n t và
h n h p
Th ba, h nh thành n ng l c s cho
m i i t ng tham gia quá tr nh giáo d c
Tr ng i h c c n h nh thành n ng l c s
trong sinh vi n t t nghi p ph h p v i nhu
c u c a n n kinh t
Th t , xây d ng h th ng giáo d c
i h c m , xóa b các rào c n v quy nh
pháp l
2 Chu n s trong g áo d c h c
Ngh n c u th c ngh m m t s n c
2.1 gh n c u t m t s n c phát tr n
C ng ty Giáo d c k thu t s Jisc c a
Anh kh o sát h n 22.000 sinh vi n vào
n m 2018 n t 74 t ch c giáo d c c a
Anh và 10 t ch c giáo d c qu c t K t
qu kh o sát cho th y, hóa ra kh ng ph i
t t c các l i ích c a c ng ngh h tr h c
t p c hi n th c hóa Theo ó, c ng
ngh th ng c s d ng v s thu n ti n
h n là h tr vi c gi ng d y hi u qu
h n K t qu kh o sát c ng cho th y tr nh
nh n th c v k n ng s c hai c p
cao ng và i h c 80% sinh vi n i h c
và 63% sinh vi n cao ng nh n th c t m
quan tr ng c a các k n ng s trong ngh nghi p mà ng i h c ch n, nh ng ch 50% ng r ng các khóa h c c a các c
s giáo d c chu n b t t v các k n ng s cho v trí vi c làm t ng lai, t ó, t ra câu h i v d ch v ào t o các k n ng s
và n ng l c s 9 Trong m t nghi n c u Tây Ban Nha 10 , t n su t s d ng c ng ngh
l y giáo vi n làm trung tâm cao h n, v i
ba ph n m m c s d ng nhi u nh t là thuy t tr nh, ch n tài li u v n b n và h tr video cho sinh vi n Nghi n c u 291 gi ng
vi n cho th y nh ng ng i trong ngành Khoa h c x h i có nhi u kh n ng s d ng các c ng ngh ng hóa h n, các giáo vi n
d y ti ng Anh và Ki n trúc s d ng nhi u
ho t ng h c t p tr i nghi m h n và nh ng
ng i trong Khoa h c s c kh e s d ng nhi u ho t ng h c t p giao ti p h n
M t lo t nghi n c u v s d ng c ng ngh s c a sinh vi n trong quá tr nh ào
t o c th c hi n trong giai o n
2010-2018 c, Israel, New Zealand, M , Anh, Canada v.v Nh ng nghi n c u này ch ra
r ng nh ng sinh vi n thành th o v CNTT
và truy n th ng có nhi u kh n ng thích nghi v i nh ng thay i trong c ng ngh
h c t p và phong cách t duy linh ho t, ây
c coi là nh ng t ch t quan tr ng nh t
c a sinh vi n t t nghi p trong th i i m
hi n t i và t ng lai Tuy nhi n, vi c s
d ng c ng ngh c a sinh vi n trong giáo
d c i h c h u h t còn h n ch ph m vi
tr nh c b n Do ó, sinh vi n c n c giúp hi u c t m quan tr ng c a
c ng ngh s 10 Trong m t nghi n c u c a GS Henderson và các c ng s v i tr n 1.658 sinh vi n c 11 , sinh vi n xác nh LMS là c ng ngh h tr h c t p h u ích
nh t Tuy nhi n, trong m t nghi n c u
v s chu n b c a sinh vi n i v i m i
tr ng h c tr c tuy n eLearning 12 , sinh
vi n c c ánh giá là “Chu n b Kém ki n th c v LMS i u này ch ra
r ng, trong khi sinh vi n ánh giá cao vi c
s d ng nó nh m t kho l u tr n i dung
13 , các em kh ng nh t thi t ph i bi t cách
Trang 5s d ng các tính n ng nâng cao h n, v i
n m trong s tám sinh vi n c ph ng v n
kh ng bi t blog là g , ho c ch a bao gi
c ho c vi t m t m c blog T ng t nh
v y, các c ng ngh c ng tác nh Google
Docs, m ph ng (simulations), th m dò
ki n tr c ti p và t o n i dung b ng các
c ng c Web 2.0 c ng hi m khi c s
d ng 11,14 Trong nghi n c u tr n 880
sinh vi n t i New Zealand, Lai và Hong
cho th y g n 40% sinh vi n ch dành 10 gi
ho c ít h n trong m i tu n s d ng c ng
ngh s cho m c ích h c t p, i u này
có th gi i thích vi c s d ng h n h p các
c ng ngh trong các sinh vi n i h c 15
Quá tr nh chuy n i s giáo d c
i h c c a c d a tr n ba c u trúc:
Ch ng tr nh s hóa Li n bang (Federal
digital agenda) Trung tâm t v n
“Hochschulforum Digitalisierung , và B
Giáo d c và Nghi n c u c (BMBF, tài
tr cho nghi n c u s hóa giáo d c i
h c) Nh m phát tri n các l nh v c nh
qu c t hóa, thay i t ch c, chuy n i
cách d y và h c trong l nh v c giáo d c i
h c, m t Di n àn chuy n gia v phát tri n
s hóa giáo d c i h c (Hochschulforum
Digitalisierung) c thành l p 10
Tuy nhi n, m t s tr ng i h c
m i b t u hành tr nh b c vào th i i s
Ki m tra chi n l c chuy n i s c a 155
tr ng i h c có ào t o c p ti n s c
cho th y ch b n trong s ó có chi n l c
chuy n i s c ng khai, và sáu tr ng khác
n cu i n m 2018, m i tham gia vào quá
tr nh h c t p ngang hàng (Peer Learning)
xây d ng các chi n l c ph h p Th c
tr ng chuy n i s trong l nh v c giáo d c
i h c c có th c phân tích tr n ví
d c a i h c Oldenburg, m t s s giáo
d c i h c t m trung, x p h ng th 53/370,
n m Lower Sachsen
H u h t các gi ng vi n t i i h c
Oldenburg s d ng LMS t t c các khóa
h c (80%) Tuy nhi n, h u h t các c ng
c tích h p, ch ng h n nh h th ng ph n
h i c a khán gi (audience response tool), Bubbler (micro-blogging tool) ho c c ng
c h i ngh truy n h nh (video conferencing tool), h u nh ch a c s d ng, v i
h n 80% gi ng vi n nói r ng h hoàn toàn
kh ng s d ng các c ng c này M t ngo i
l nh là các di n àn c ng c tích h p vào LMS (42% gi ng vi n s d ng di n àn cho ít nh t “m t vài l p h c ) i u này cho
th y vi c s d ng LMS hoàn toàn mang tính qu n tr , h tr qu n l h n là h c t p
M c d vi c s d ng các c ng c tích
h p c a gi ng vi n khá khi m t n, nh ng
nh n th c c a h v tính h u ích c a c ng
c là l c quan h n Gi ng vi n ánh giá cao giá tr c a LMS, v i 93% ánh giá là “r t
ho c “khá h u ích và các c ng c khác
c ng c nh n nh n tích c c, bao g m
di n àn (forums, 53%), video ghi l i bài
gi ng (recordings of lectures, 52%) và l u
tr ám mây (Owncloud, 62%)
Sinh vi n i h c Oldenburg ch
y u s d ng c ng c t m ki m, máy tính
b n ngoài tr ng i h c (ví d : máy tính xách tay, máy tính bàn t i nhà), LMS và tài kho n e-mail cho h c t p C ng c t m
ki m c s d ng h u nh hàng ngày ho c vài l n trong ngày b i 94% sinh vi n Máy tính b n ngoài tr ng i h c và LMS c 84% sinh vi n s d ng hàng ngày Các c ng
c khác nh nh n tin t c th i, ghi âm bài
gi ng, ph n m m qu n l tài li u tham kh o
và l u tr ám mây (Owncloud) c s
d ng khá th ng xuy n Tuy nhi n, các
c ng c nh h i th o o (virtual seminars),
ki m tra tr c tuy n (online exams) và m ng chuy n nghi p (professional networks) r t
ít khi c s d ng
V tính h u ích c a các c ng c s ,
c ng c t m ki m, ph n m m x l v n b n,
1 H th ng ph n m m giúp qu n l các khóa h c và quá tr nh th c hi n các khóa h c Ph n m m cho phép t ng tác gi a
ng i h c và gi ng vi n tr giúp, gi a ng i h c và các bài gi ng i n t , ghi nh n quá tr nh và k t qu h c t p c a ng i
h c, quá tr nh h tr c a gi ng vi n.
2 Thu t ng Peer Learning là m t ho t ng h c t p hai chi u mà ó, các ch th c a ho t ng h c t p tác ng qua l i và ph thu c l n nhau Ng i h c c ng chia s ki n th c, t ng và h c h i kinh nghi m tr n c s ng nh t l i ích h c t p.
Trang 6LMS và máy tính b n ngoài tr ng i h c,
h n 82% sinh vi n cho r ng chúng “r t h u
ích cho vi c h c t p i u này ch ra r ng
các c ng c s , ch ng h n nh ghi âm bài
gi ng, l u tr ám mây Owncloud, các di n
àn c tích h p vào LMS và nh n tin t c
th i, c th a nh n là khá h u ích cho
vi c h c t p c a sinh vi n 10
2.2 gh n c u t ga và t am
Có kho ng 2,4% chuy n gia làm vi c
trong l nh v c c ng ngh CNTT Nga
Trong khi ó, con s này châu u, b nh
quân kho ng 3,9% Ph n Lan: 7% Anh:
5% Na Uy: 4,5% Séc, Pháp, c: 4%
Ba Lan: 3% 16 Do ó, trong kho ng th i
gian chuy n i sang th i i s , s có nhu
c u l n v các chuy n gia CNTT, mà v n
ào t o i ng này c n c th c hi n v i
t c nhanh h n Theo D án Li n bang
“Nhân l c cho n n kinh t s , m t ph n
c a D án qu c gia “N n kinh t s , n
n m 2024, 120.000 ng i m i n m s c
nh n vào các ch ng tr nh giáo d c i h c
do ngân sách tài tr trong l nh v c c ng
ngh th ng tin 10 tri u ng i s c ào
t o trong các ch ng tr nh tr c tuy n phát
tri n k n ng s 17
Trong b i c nh i d ch Covid-19,
phát tri n các khóa h c tr c tuy n i
chúng m (Massive Open Online Courses,
MOOC) là ph ng h ng ch y u c a vi c
chuy n i sang h nh th c h c t p t xa Ví
d , trong top 20 khóa h c ph bi n “Các
khóa h c tr c tuy n t t nh t m i th i i
(“The best online courses of all time ), theo
c ng c t m ki m phi n b n ti ng Anh Class
Central, có ch ng tr nh K n ng Thuy t
tr nh (Presentation Skills) c a i h c
Qu c gia Tomsk (Tomsk State University, TSU) c l u tr tr n n n t ng Coursersa
S l ng ng i mong mu n c i thi n k
n ng nói tr c ám ng (sinh vi n và nhà khoa h c) sau ba n m ào t o (2018-2020)
v t quá 100 ngh n ng i K t khi b t
u i d ch, TSU cung c p quy n truy
c p mi n phí cho h n 70 khóa h c c a h
c l u tr tr n các n n t ng giáo d c tr c tuy n ph bi n nh t 18
Khóa h c tr c tuy n ph bi n nh t
c a i h c Khoa h c Qu c gia ITMO (ITMO University) là ch ng tr nh ti ng Anh “How to Win Coding Competitions: Secrets of Champions , c t ch c tr n
n n t ng giáo d c edX Nhà phát tri n khóa
h c là tr ng i h c duy nh t tr n th gi i
có sinh vi n b y l n t gi i trong cu c thi Olympic l p tr nh qu c t danh giá nh t ACM/ICPC (ACM International Collegiate Programming Contest) Theo m t nghi n
c u c a edX, các h c vi n ánh giá khóa
h c này c a i h c ITMO là r t k p th i
và áp ng nhu c u c p thi t c a các chuy n gia CNTT 18
i h c C ng ngh Qu c gia Ka an (Ka an National Research Technological University) th c hi n quy tr nh giáo d c
d a tr n m i tr ng h c t p o Moodle ,
n i t p trung các khóa h c tr c tuy n,
ch ng tr nh o, t h p ki m tra ki n th c
c a sinh vi n và k t qu c a sinh vi n c
c p nh t ngay l p t c vào h s c a gi ng
vi n, các giao di n hoàn thành các d án
cu i c ng Vi c s d ng m i tr ng h c
t p o Moodle cho phép các tr ng i h c
3 MOOC là các khóa h c th ng qua Internet nh m h tr ng i h c t h c, t hoàn thành ch ng tr nh ào t o t xa.
4 Moodle (Modula Object-Oriented Dynamic Learning Environment) c sáng l p b i Martin Dougiamas vào n m 1999, là
m t h th ng qu n l h c t p (Learning Management System, LMS ho c còn c g i là Course Management System hay Virtual Learning Environment) m ngu n m , mi n phí cho phép t o các khóa h c tr n m ng Internet hay các website h c
t p tr c tuy n.
5 N n t ng giáo d c m qu c gia, m t n n t ng giáo d c hi n i cung c p các khóa h c tr c tuy n v các ngành c b n t i các
tr ng i h c Nga N n t ng c h nh thành b i Hi p h i “N n t ng giáo d c m qu c gia , c thành l p b i các tr ng
i h c hàng u - i h c T ng h p Moscow, Lomonosov, i h c Bách khoa St Petersburg, i h c T ng h p Qu c gia
St Petersburg, i h c C ng ngh Qu c gia Moscow (MISIS), HSE University, i h c K thu t V t l Moscow (MIPT),
i h c Li n bang Ural, i h c Khoa h c Qu c gia ITMO.
Gia s là m t h nh th c t ng tác gi a ng i d y và ng i h c, t ó, h nh thành quan i m ch quan c a ng i h c Nó
c th hi n trong vi c ng i d y ng hành và h tr ng i h c nh h ng ngh nghi p và phát tri n cá nhân, c th c
hi n trong các giai o n nh h ng, khuy n khích và i u ch nh - ánh giá.
Trang 7t ch c ào t o t xa, t ng kh n ng ti p
c n c a sinh vi n và tích h p nhi u ngu n
th ng tin khác nhau 19
Tr ng i h c Khoa h c Qu c
gia “Tr ng Kinh t cao c p (National
Research University “Higher School of
Economics (HSE University) là m t thành
vi n tích c c trong “N n t ng Giáo d c m
Qu c gia , tri n khai các khóa h c giáo d c
m tr n n n t ng giáo d c m qu c gia, theo
ó, sinh vi n có th làm bài ki m tra tr c
tuy n và nh n ch ng ch có th c ch p
nh n chuy n ti p trong các c s giáo
d c i h c khác 20 Các ch ng tr nh
và khóa h c tr c tuy n là h t nhân c a m i
tr ng giáo d c s t i HSE Vi c s d ng
các c ng ngh s cho phép HSE thu hút
các gi ng vi n có tr nh cao t các tr ng
i h c hàng u th gi i C ng có th t
ch c các khóa h c tr c tuy n ng th i tr n
t t c b n c s c a HSE n m các thành
ph khác nhau ng th i, theo l nh o
HSE, các khóa h c tr c tuy n ch là m t
trong nh ng y u t c a h th ng giáo d c t
xa Chúng c n c b sung b ng các n i
dung d y h c s g n v i giao ti p tr c ti p
gi a gi ng vi n và sinh vi n ây, c n áp
d ng h nh th c gia s (Tutoring) theo m t
nh d ng ng b trong ch h i ngh
truy n h nh 21
i h c Qu c gia Togliatti (Togliati
State University, ToSU) c ng là m t trong
nh ng i n h nh trong xây d ng m i tr ng
giáo d c s Tr ng có v trí hàng u trong
l nh v c s hóa giáo d c i h c T i ToSU,
t ch c h c tr c tuy n d a tr n các ch ng
tr nh c phát tri n c l p, h p thành
các dây chuy n c ng ngh là h ng u
ti n Các dây chuy n c ng ngh ch ra tr nh
t các ho t ng c a m t sinh vi n trong
vi c l nh h i m t ch ng tr nh h c t p tr c
tuy n c th ToSU là nhà sáng l p d án
Rosdistant
T i ToSU, vi c ng d ng c ng ngh
th ng tin và h c tr c tuy n nh ng kh ng b
qua t m quan tr ng c a vi c h c tr c ti p
Quá tr nh ào t o c xây d ng theo m
h nh “32/4 Các bài gi ng tr c tuy n th c
hi n trong 32 gi , sau ó, sinh vi n có c
h i trong b n gi t ng tác trong l p h c
v i nhóm và gi ng vi n Các khóa h c tr c tuy n cho phép sinh vi n ch ng tham gia các khóa h c, m - un, ch ng tr nh ào
t o, ng th i, l a ch n th i gian và t c
l nh h i tài li u h c t p S d ng các khóa
h c tr c tuy n, sinh vi n c gi i phóng
th i gian dành cho nghi n c u ng d ng, chu n b cho các cu c h i th o, nghi n c u,
vi t các bài báo nghi n c u khác nhau 20 Trong khu n kh “D án 5-100 (The Russian Academic Excellence Project) , có
m t s l ng l n các khóa h c tr c tuy n thành c ng t i các tr ng i h c Ví d , các khóa h c dành cho sinh vi n chuy n ngành k thu t, k s và chuy n gia trong
l nh v c x l d li u s v i quy n truy c p
m c cung c p t i c s c a i h c K thu t i n St Petersburg (các ph ng pháp
và thu t toán x l tín hi u s d a tr n MATLAB) i h c Li n bang Ural (UrFU) ang phát tri n d ch v “Gia s s , giúp
gi ng vi n l a ch n các khóa h c tr c tuy n
ph h p khi xây d ng các ph ng h ng giáo d c cá nhân cho sinh vi n Ch ng
tr nh cho phép theo dõi các d li u phân tích v d u chân s c a sinh vi n, có c
th ng tin v s thích và m c tham gia vào quá tr nh h c t p H th ng ánh giá
ch t l ng giáo d c UrFU s c i thi n h n
n a n i dung c a các khóa h c tr c tuy n
và t ng hi u qu ào t o Phi n b n ban u
c a d ch v có s n cho ng i ng u các ch ng tr nh giáo d c
i d ch Covid-19 ang nh h ng
n quá tr nh giáo d c, bu c các tr ng
i h c ph i xem xét l i các nguy n t c t
ch c quá tr nh gi ng d y Ví d , i h c Bách khoa Tomsk (TPU) ang th c hi n
m t d án nh m nâng cao tr nh chuy n
m n trong gi ng d y Gi ng vi n c a t t c các tr ng i h c tr n a bàn thành ph Tomsk có th tham gia ch ng tr nh m ng
c TPU xây d ng “Ho t ng ngh nghi p c a nhà giáo trong i u ki n giáo
d c hi n nay Ch ng tr nh m - un này cho phép h nh thành và phát tri n t p h p các k n ng mà chúng kh ng th có c trong ph m vi m t tr ng i h c 22
Trang 8B n c nh ó, m t s i di n c a
c ng ng khoa h c lo ng i v s áp d ng
quá m c các c ng ngh s , k c trong l nh
v c giáo d c V v n này, nhóm các nhà
khoa h c và ho t ng x h i g i th ng
t i T ng th ng Nga V Putin Theo ki n
c a h , vi c th a nh n c ng ngh s nh
m t “ti u chu n” c a h th ng giáo d c
t ng lai Nga ch a ng nguy c “m t
nh n tính c a con ng i, làm gi m m nh
ch t l ng trí tu t ng h p c a x h i Nga
và theo ó, gi m ch t l ng ngu n nh n l c
Nga Ch n n xem c ng ngh s nh m t
trong nh ng c ng c nâng cao ch t l ng
giáo d c và s c m nh c a “trí tu t nhi n
c a con ng i Vi c s d ng c ng ngh s
nh m t m c ti u c a chính sách giáo d c
s d n n “s nh m l n gi a ph ng ti n
và m c ti u ích th c c a h th ng giáo d c
- s n ng cao i s ng tinh th n, s phát
tri n toàn di n và hài hòa c a con ng i,
trang b cho con ng i m t th gi i quan
thích ng v i s ph c t p c a các v n
toàn c u mà con ng i s ph i i phó
trong th k 21” Các tác gi c a b c th
c ng ch ra m i e d a i v i an ninh qu c
gia c a Nga Vi c h nh thành nhi u ngân
hàng th ng tin và c s ng k cho t t c
c ng dân Nga có th tr thành v khí trong
m t cu c chi n tranh m ng, ch ng l i c t
n c nói chung và t ng c ng dân Nga nói
ri ng 23
Giáo d c t xa s kh ng bao gi
thay th c giao ti p c m xúc tr c ti p
c a sinh vi n v i gi ng vi n, h nh thành các
ph ng pháp t duy h th ng H c t p tr c
tuy n quá nhi u d n n trí tu c a ng i
h c xu ng c p, ch t l ng và t duy h
th ng gi m sút ng h quan i m này,
các tác gi c a b c th trích d n t cu n
sách c a Norbert Wiener, nhà toán h c M
g c Nga, “cha c a i u khi n h c , khi
tr l i câu h i c a m t phóng vi n M vào
n m 1964: “ li u có nguy c máy tính s
v t qua con ng i trong t ng lai , N Wiener tr l i: “M t m i nguy hi m nh
v y ch c ch n t n t i n u chúng ta kh ng
có m t cái nh n th c t v m i th 24
ng n ch n m t vi n c nh m m
nh v y, các tác gi c a b c th a ra
nh ng khuy n ngh sau 23 :
Th nh t, c bi t coi tr ng phát tri n khoa h c v con ng i và trí tu c a con
ng i ng th i, Nga n n tr thành m t
i n h nh v s t phá noosphere c a nhân lo i h ng n m t “m h nh c a th
gi i m i V v y, tr c h t, c n ph i kh i
ph c vi c ào t o các chuy n gia v i tr nh giáo d c i h c 5 n m, c bi t là trong
l nh v c k thu t, s ph m và y h c Mu n
v y, c n ph i h i sinh u ti n ào t o c
b n t t c các c p giáo d c th ng xuy n, bao g m toán h c và tri t h c, nh h nh t duy con ng i và trang b m t ph ng pháp
lu n t ng h p tri th c khoa h c và nh n
th c toàn di n v tính ph c t p c a th gi i
Th hai, t ch c h i ngh s ph m toàn Nga và phát tri n H c thuy t Qu c gia
v phát tri n toàn b h th ng giáo d c cho
n n m 2050 Trong tr ng h p này, c n tính n nh ng quy lu t quan tr ng nh t: s phát tri n nhanh chóng c a trí tu x h i và nâng cao ch t l ng c a các h th ng giáo
d c trong x h i, nh ng ti n b khoa h c và
c ng ngh , trong ó, có l nh v c c ng ngh
s ph i ph c v cho m c ích phát tri n con
ng i và v con ng i
Th ba, làm m i th c n thi t m
b o an ninh qu c gia c a Nga, bao g m l nh
v c s , òi h i ph i t o ra các c ng ngh khép kín, h i sinh ngành c ng nghi p i n
t n i a và chuy n i t t c các ng n ng
7 Rosdistant là m t d án giáo d c li n bang cung c p cho ng i h c c h i ti p c n giáo d c i h c tr c tuy n D án c
kh i x ng vào n m 2015 tr n c s n n t ng i m i li n bang c a B Giáo d c và Khoa h c Li n bang Nga.
8 D án nâng cao n ng l c c nh tranh c a các tr ng i h c hàng u c a Nga nh m nâng cao ti m n ng nghi n c u và
c ng c v th c nh tranh c a c a các tr ng i h c Nga tr n th tr ng d ch v giáo d c toàn c u D án c tri n khai t tháng 5 n m 2013 theo Ch th s 599 c a T ng th ng Li n bang Nga “V các bi n pháp th c hi n chính sách c a nhà n c trong l nh v c giáo d c và khoa h c Vi c kh i ng D án 5-100 tr thành m t ng l c m i trong quá tr nh hi n i hóa giáo d c i h c c a Nga.
Trang 9l p tr nh và giao di n sang m t n n t ng
ti ng Nga
Th t , t ch c i h i toàn th các
vi n hàn lâm khoa h c x h i và qu c gia
c a Nga nh m xây d ng Chi n l c Phát
tri n n c Nga trong dài h n
Hành lang pháp l c b n nh h nh
qu o chung c a s phát tri n c ng ngh
s , s hóa x h i và chuy n i s trong giáo
d c và ào t o Vi t Nam bao g m: Quy t
nh s 749/Q -TTg ngày 03/6/2020 c a
Th t ng Chính ph ph duy t “Ch ng
tr nh chuy n i s qu c gia n n m 2025,
nh h ng n n m 2030 , trong ó, l nh
v c giáo d c c xác nh là m t trong
tám l nh v c u ti n c n chuy n i s
tr c Quy t nh s 131/Q -TTg ngày
25/01/2022 c a Th t ng Chính ph ph
duy t án “T ng c ng ng d ng c ng
ngh th ng tin và chuy n i s trong giáo
d c và ào t o giai o n 2022-2025, nh
h ng n n m 2030 Quy t nh s 117/
Q -TTg ngày 25/01/2017 c a Th t ng
Chính ph ph duy t án “T ng c ng
ng d ng c ng ngh th ng tin trong qu n
l và h tr các ho t ng d y-h c, nghi n
c u khoa h c, góp ph n nâng cao ch t l ng
giáo d c ào t o giai o n 2016- 2020, nh
h ng n n m 2025.Tri n khai th c hi n
các ch tr ng, chính sách c a Chính ph
v chuy n i s trong giáo d c và ào t o,
B Giáo d c và ào t o ban hành nhi u
v n b n ch o, i u hành nh : Th ng
t 42/2021/TT-BGD T ngày 30/12/2021
quy nh v c s d li u giáo d c và ào
t o, Th ng t 09/2021/TT-BGD T ngày
30/03/2021 quy nh v qu n l và t ch c
d y h c tr c tuy n trong c s giáo d c ph
th ng và c s giáo d c th ng xuy n v.v
n nay, toàn ngành Giáo d c tri n
khai s hóa, xây d ng c s d li u d ng
chung t Trung ng n 63 S Giáo d c
và ào t o (GD& T), 710 phòng GD& T
và kho ng 53.000 c s giáo d c Kh i ph
th ng kho ng 82% các tr ng s d ng ph n
m m qu n l tr ng h c, s i m i n t ,
h c b i n t và h u h t các c s giáo
d c i h c u s d ng ph n m m qu n tr nhà tr ng H th ng qu n l hành chính
i n t k t n i 63 S GD& T v i h n 300
tr ng i h c, cao ng tr n c n c v i
B GD& T ho t ng th ng su t, n nh, phát huy hi u qu tích c c 25 ng th i, ngày 17/4/2020, t ch c h i ngh chuy n
“ ào t o tr c tuy n giáo d c i h c trong
b i c nh d ch Covid-19 t i h n 300 i m
c u là các c s giáo d c i h c V ph n
m nh, nhi u c s giáo d c ào t o ban hành quy nh v t ch c, qu n l ào t o
tr c tuy n tích c c chia s kinh nghi m
qu n l và t ch c các l p h c tr c tuy n phát tri n h n n a h c t p tr c tuy n trong các c s giáo d c i h c
V i v th ti n phong trong h th ng giáo d c qu c gia, i h c Qu c gia Hà N i ( HQGHN) xác nh chuy n i s có ngh a s ng còn, là t phá chi n l c trong
i m i ào t o, nghi n c u khoa h c, c ng
nh th c hi n trách nhi m qu c gia th ng qua ng d ng và tri n khai các gi i pháp
c ng ngh s và t i u hóa h th ng qu n
tr d a tr n n n t ng s N u nh tr c ây,
c ng tác qu n l trong HQGHN ch y u
th ng qua h s , s sách th hi n nay, th ng qua ph n m m và c s d li u Vi c xét duy t các nhi m v khoa h c và c ng ngh (KH&CN), ho t ng qu n l ào t o c tri n khai tr c tuy n tr n toàn h th ng, qua
ó, k p th i có nh ng c s d li u ph c v
c ng tác ào t o online, c ng nh k t n i
và chuy n giao k t qu khoa h c v i các
i tác Vi c tri n khai ng d ng c ng ngh
s trong gi ng d y, h c t p ngày càng c
m r ng, phát tri n m h nh h c tr c tuy n
ng i h c có th h c m i n i, m i lúc,
ch ng trong h c t p, t ó, nâng cao k t
qu h c t p ng th i, Nhà tr ng xây
d ng và phát tri n kho h c li u s Ho t
9 Noosphere, l n u ti n xu t hi n vào u th k XX trong các bài gi ng, tác ph m c a nhà toán h c và tri t gia Pháp Edouard Le Roy, nhà th n h c và tri t h c Pháp Piere Teilhard de Chardin và c nhà khoa h c Nga V.I Vernadsky phát tri n Noosphere là ph m vi t ng tác gi a t nhi n và x h i, trong ó, ho t ng h p l c a con ng i tr thành nhân t quy t nh c a s phát tri n Noosphere c cho là giai o n phát tri n cao nh t c a sinh quy n.
Trang 10ng c a Trung tâm Th ng tin Th vi n c a
HQGHN d n chuy n thành Trung tâm
tri th c s , c th gi i ánh giá là th
vi n s hàng u trong các th vi n i h c
Vi t Nam và x p th 174 tr n 2.692 th
vi n s tài li u n i sinh c a các i h c, h c
vi n tr n th gi i 26
i h c à N ng xác nh chuy n
i s là ng l c phát tri n, h ng i m i
và tri n khai chuy n i s tr n các l nh
v c ào t o, nghi n c u khoa h c và qu n
tr i h c Các tr ng thu c i h c à
N ng t ng c ng ng d ng c ng ngh th ng
tin duy tr tính li n t c và thích nghi c a
ho t ng ào t o trong i u ki n m i n
nay, ph n l n các m n h c ( c ng, bài
gi ng) c bi n so n v i n i dung có th
tri n khai gi ng d y theo c h nh th c tr c
tuy n (online) và tr c ti p (onsite) M t s
m n h c có th tham kh o ho c s d ng
ngu n h c li u, tài li u t các tr ng ti n
ti n tr n th gi i B n c nh ó, i h c à
N ng còn tri n khai m h nh d y h c k t
h p (Blended learning) b c u xây d ng
kho h c li u m (MOOC) v i h th ng bài
gi ng, bài t p, tài li u có tính t ng tác cao
ng d ng th c t o t ng c ng nh m t o
m i tr ng h c có t ng tác, nâng cao tr i
nghi m h c t p cho ng i h c ng d ng
c ng ngh th ng tin trong ki m tra, ánh
giá k t qu ào t o nâng cao ch t l ng
gi ng d y, i h c à N ng th ng xuy n
b i d ng gi ng vi n có k n ng v c ng
ngh và ph ng pháp s ph m th c
hi n chuy n i s , bao g m ph ng pháp
gi ng d y b ng ph ng th c v n hành các
c ng c / m i tr ng s , cách th c bi n so n
tài li u s , xây d ng bài gi ng t ng tác,
t ch c t p hu n các khóa gi ng d y v i
c ng ngh , gi ng d y theo m h nh k t h p
(Blended), t p hu n s d ng c ng c và n n
t ng s 27
i h c V n Lang xác nh t m
nh n phát tri n m t h sinh thái giáo d c
ào t o d a tr n n n t ng s tr c khi i
d ch Covid-19 b ng phát v n hành, Nhà
tr ng ng d ng c ng ngh th ng tin v i h
th ng ho ch nh ngu n l c doanh nghi p
(Enterprise Resourses Planning, ERP) qu n
l tích h p t t c các ho t ng c a Nhà
tr ng Trong ho t ng ào t o, i phó
v i i d ch Covid-19, i h c V n Lang nhanh chóng chuy n sang d y tr c tuy n
và m b o quá tr nh gi ng d y và h c t p
di n ra li n t c Song song v i gi ng d y
tr c tuy n, Tr ng y m nh k ho ch s hóa hoàn toàn kho h c li u và phát tri n th
vi n s g n k t v i các ngu n h c li u ti n
ti n tr n th gi i Nhà tr ng xác nh ây
là h ng i chi n l c và m h nh d y và
h c ch y u trong t ng lai áp ng
y u c u này, Nhà tr ng t p trung vào hai nhi m v chính: xây d ng n ng l c gi ng
d y tr c tuy n cho t t c các gi ng vi n
i u ch nh l i n i dung và ph ng pháp truy n t i qua h nh th c tr c tuy n cho t ng
m n h c 28
3 M t s nh n x t và k t lu n
S phát tri n nhanh chóng c a c ng ngh hi n nay ngày càng òi h i các k
n ng nh tính linh ho t, kh n ng thích ng nhanh, ph n ng nhanh v i các i u ki n
th tr ng thay i và t n d ng các c h i
m i trong th i i s ây là s khác bi t
gi a tr ng i h c c a th k XX và XXI Các tr ng i h c tích c c s d ng c ng ngh s c k v ng s thu hút nh ng sinh
vi n sáng giá nh t Nh n th c và kh n ng
s d ng nhanh chóng ti m n ng c a các h
th ng tr c tuy n t c k t qu t t
nh t c ng s là nh ng y u t then ch t t o
n n s khác bi t v ch t trong quá tr nh h c
t p c a sinh vi n
Chuy n i s ang thay i kh ng
ch h nh th c d y h c, mà còn thay i n i dung c a các khóa h c Chuy n i s gây khó kh n cho vi c xác nh rõ ràng các k
n ng ngh nghi p mà sinh vi n n n thành
th o trong t ng lai Do ó, s òi h i kh
n ng thích ng cao v i s a d ng c a ngh nghi p chuy n m n trong t ng lai Ph ng pháp ti p c n giáo d c a ngành s góp ph n phát tri n nh ng ph m ch t này, trong ó, sinh vi n i sâu nghi n c u các ngành có
th c n thi t trong c ng vi c t ng lai Tuy nhi n, khi t ch c d y h c s , ch t l ng
gi ng d y có th b gi m sút và nhi u gi ng
vi n kh ng s n sàng s d ng các kh n ng