Đo lường phát triển giáo dục và đào tạo các chỉ số và dữ liệu thống kê

Mặc dù vậy, rất khó để xác định rõràng kiểu phân loại và bất kỳ cách phân loại nào được sử dụng, do đó có thể xác định một chuỗi các chỉ số giúp liên kết các"đầu vào" dẫn đến một số loại

NGHIÊN CỨU _

RESEARCH

các chỉ số và dữ liệu thống kê

Lê Kim Sa

Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam

Trần Đức Hiệp

Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội

Thông thường,các mối quan tâm xã hộisẽ tậptrung vềchất lượngvàhiệuquả bên trong và bên ngoài

bức tranh tốt về tác động lên chất lượnghay sự phát triển củagiáo dục Bàibáo này nhằm cung cấp một

liệu thống kê cho các cấp độ phântích đối với các chỉ sốgiáodục và đào tạo

loại tùy thuộc vàoviệc chúng phản ánh phương tiện,

quá trình hay mụctiêu cuối cùng để đạtđược mục

tiêu của một bộ chính sách, chương trìnhhoặc dự án

phát triển cụ thể Việc giám sát và đánh giá tốt cãn

sử dụng sự cân bằng thích hợp giữa các loại chỉ số

Cóthể phân biệt bốn loại chỉ số: (i) chỉ sốđầu vào

tors); và (iv) các chỉ số kết quả (outcome indica­

tors) Mặc dù vậy, rất khó để xác định rõràng kiểu

phân loại và bất kỳ cách phân loại nào được sử

dụng, do đó có thể xác định một chuỗi các chỉ số

giúp liên kết các"đầu vào" dẫn đến một số loại hoạt

động và phản ứng củangười hưởng lợi ("tiếp cận")

đểđạt đượccác mục tiêu chương trìnhhoặc dự án

tức thời ("đầura"),cũng như cácmục tiêuphát triển

rộng hơn ("kết quả")

thuận lợi choviệc thỏa mãn các nhu cầu và do đó,

dục sẽ bao gồm số lượng giáo viên, trường học,

nguồn cung cấp tàiliệu giảng dạyvà chi phí và mức

chi tiêu (công và tư) cho giáo dục Tuy nhiên, đây

vẫn là chỉ số đầuvào, vì chúng cho biết số lượng dịch

vụ(đầu vào)liênquan đến một sốnhucầu hoặc nhu

xácđịnh việc sử dụngvà khảnăng tiếp cận của các

trườnghọc, nền tảng gia đình và văn hóa của học

sinh,thunhậpcủacác cá nhân và hộ gia đình, và chi

đồng phục, v.v )

nhau của mục tiêu, dođó cần phân biệt giữa đầu ra

và kếtquả Mục tiêu trước mắt của các chính sách

như vậ,yđolường mức độ đạtđược các mục tiêu tức

thời nhưvậy

nhưng thông thường người ta có thể tìm thấy các đại diện (proxy) cho nó Ví dụ, năng suấtlao động có

thể là một kháiniệm dễ đo lường hơn, nhưngcó thế

Trongphát triển giáo dụcvàđàotạo, chúngta có

4 2 Kinh tế Châu Ả - Thái Bình Dương (Tháng 4/ 2022)

mối quan tâm chính liên quan đến các nhà hoạch

[2] công bằng và hiệu quả tronghoạt động của hệ

quả chi phícủa hệ thốnggiáo dục và việc sử dụng

bằng đốivớiviệcphân phối các nguồn lực vàlợi ích

(3) ngoại tác của giáo dục, tức là tác độngcủa nó

đối với năng suất, hoạt động của thị trường lao

lường về trình độ học vấn của dân số Ví dụ, mục

tiêu 100% biếtchữsẽ xác định tỷ lệ mù chữ của dân

học có thể là chuẩn mực để xác định mứcthiếu hụt

trong tỷ lệ nhập học tiểu học thuần túy, v.v Rõ

ràng, theo cách này các chỉ số hoạt động sẽ hỗ trợ

Chỉ tiêu về dòng vốn nhân lực, xác định mức độ

bao phủ và hiệu quả nội bộ của hệ thống, thường

được nắm bắt thông qua tỷ lệ nhập học (tổng và

nhiên, điều quan trọng là phải phânbiệt giữatỷ lệ

không chỉđểđảm bảo toàn bộ hệ thốnggiáo dục nói

chung, mà còn đểđánh giá hiệu quảcủacác hệ thống

Chỉ tiêu về lượng vốn nhân lực, được xác định

bằngtỷ lệ biết chữ ở ngườitrưởng thành vàsố năm

đi họctrung bình của lực lượng lao động, là để đo

độ baophủ và hiệu quả bên trong của hệ thống giáo

dục sẽ ảnh hưởng đếntỷ lệ biếtchữtheo thời gian

Số năm đi học trung bình (đã hoàn thành) của

(các nhóm nhỏ) dân số là một thước đo khác về

nguồn vốn nhân lực và có thể được coi là một chỉsố

liên quan đến thành tích giáo dục trong dài hạn

Thiếu sót lớn của chỉ số này rõ ràng là nó chỉ đo

lường số lượng đi họcchứ không phải chất lượng

Chỉ tiêu về chất lượng học tập có thể được đo

thức vàkỹ năng Hệ thống đánhgiá quốc gia có thể

giúp các nhàhoạch địnhchínhsách xác định các đầu

vào nàyđểđạtđược nhữngkếtquả có thể đolường

lượng giáodục, tức là loại kỹnăng vàkiến thức, cuối

cùnglà chìa khóa để hiểu mốiliên hệgiữa giáo dục

v.v Thứ hai, trong phạm vi đánh giá kết quả học

tập của học sinhcũng cung cấp thông tin cần thiết

để đánhgiá hiệuquảcủacác hình thức giáodục thay

thế và từ đó đưa ra giải pháp nâng cao hiệu quả học

tập củahọc sinh

bên ngoài liên quan đến mức độ mà hệ thốnggiáo

nền kinh tếvà xã hội theo nghĩa rộng Hiệu quả nội

bộliênquan đến mối quan hệgiữa đầuvào và mục

như sốlượng sinh viêntốtnghiệp, chất lượnggiáo

Chỉtiêu về chi phí vàđầu vào được xácđịnh làchi

thường được phân loại theo (i) cấp học và loại chương trình giảng dạy (tức là tiểu học, trung học,

nhiên, nhưng khó có thểmà có thông tin chính xác

Chỉ tiêu về lợi ích vàđầu ra Kết quảhọc tập của

và được đo lườngtốt nhất thông qua cácbài kiểm

kinh tế về giáo dục thường tập trung chủ yếu vào kết

Tuy nhiên, sự không hoàn hảo của thị trường lao động có thể dẫn đến tình trạng người lao động

củahọ Do đó, mối liên hệgiữa(chất lượng) đi học,

nhiên và cần được đánhgiá đầy đủ trong phạm vi

Kinh tế Châu Ả - Thái Bình Dương (Tháng 4/ 2022) 43

NGHIÊN CỨU

RESEARCH

Chỉtiêu về khả năng tiếp cận và yêu cầu Thông

thường,phân tích kinh tế củacác yếutố đượccoi là

chỉ số tiếp cận ở đây tập trung vàokháiniệm chi phí

trị chiết khấu của các khoản thu nhập bị bỏ qua là

chắn về thu nhập bị mất của một năm học thêm ở

trường

Một kháiniệm liên quan hơn là sự"sẵnsàng chi

thông qua phí sử dụng hoặc các cơ chế tài chính

khác

Khoảng cách đến trường học (và các dịch vụ xã

hội nói chung)tựnó cóthể là một yếutốquantrọng

hạn chế khả năngtiếpcậncủa ngườinghèo, đặcbiệt

làở các vùngnôngthôn với dân số phân tán Do đó,

hiệu quả chi phí của việc đầu tư vàocácdịchvụ giáo

dụccó thể phụ thuộcrất nhiều vào cơsởhạ tầngvật

số đầu ra và kết quả Sự tồn tại có thể có của các

ngoại tác này cũng là trọng tâm của các phương

đầu tưgiáo dục thông qua phân tích chi phí lợi ích,

ngay cả khi xem xét tỷsuấtsinh lợixãhội Ở cấp độ

tổnghợp,cách tiếp cận truyềnthống về mối quan hệ

giữa giáo dục và tăng trưởng kinh tể (ví dụ Denison

trọng của việchìnhthành vốn con ngườivà thay đổi

công nghệ nộisinhđể giảithích tăng trưởng kinh tế

tổng hợp(Romer1986, Lucas1988)

Nóicách khác, giáo dục và đào tạo có thểtạo ra

các ngoại tác quan trọng quan trọng, có thểlà một

phần của các mụctiêu cuối cùng củađầu tư giáo dục

Điều quan trọng là phải xem xét những điều này

trong việc thiết kế các chính sách giáodục Nếu các

ngoại tác này là một yếu tố quan trọng cho khoản

đầu tư đó, thìđiều hợp lý là yêu cầucác mục tiêu đó

chúng thành các kếtquả có thể đo lường được, để

cho phép đánh giá đầy đủ và dành nguồn lực cho

việc nghiên cứu và phân tích thích hợp tác động

phát triểnở cấp độ này

đầuvào và nhu cầuđến đầu ra và kết quả Nói cách

trong giáo dục để lập kếhoạch giáo dục cơ bản, hiệu

ta nênliên hệ càng nhiều càngtốt với các hệ thống

vổn nhân lựcmới);

số đầu ra, đặcbiệt lànguồn vốn nhân lực theo đặc

Về nguyên tắc, các nguồn này nên bổ sung cho

nhau Tuy nhiên, ởnhiều quốc gia trong khu vực, các

để sửdụng trong việc thiết kế và đánh giá các chính

không bao gồm đầy đủ các thông tin cần thiết và

thườngđược đánh giá làcó sai sót với các thiếu sót

các phần trước.Đối với người mới bắt đầu, việc sử

nhàtrường thườngcó đượctừ điều tra dânsố và dữ

Đâykhông phải lànơi để đưa ra đánh giá đầy đủ

có những cải tiến về (i) tính kịp thời của dữ liệu; (ii)

kiểm soát chất lượng (trongsố các biệnpháp khác

(iii)sự phân tách đầy đủcủa tất cả các chỉ số (ví dụ:

bao phủ của dữ liệu (ví dụ: các chỉ số tiếp cận

thường không có sẵn đầy đủ trong các cuộc điều tra

hộ gia đình tiêu chuẩn hoặc điều tra ngân sách; dữ

bao phủkhôngđầyđủ; v.v )

44 Kinh tế Châu  - Thái Bình Dương (Tháng 4/ 2022)

Ngoài các nguồn dữ liệu nêu trên, nhu cầu cấp

thiết về:

hếtcác quốc gia, nhưngdo tầm quantrọng của việccó

thể đánh giá chất lượng giáo dục, việc đưa các hệ

biển kiểm soát về cơsởvật chấttrườnghọc và hoàn

cảnh gia đình của các họcsinhđược kiểm tra

e) Nghiên cứu truy vết Mặc dù các yểu tố bên

ngoài thườngđượcđề caotrong việc biện minhcho

các chương trình giáo dục, nhưngchúngta biết rất

ít về tầm quantrọng thựcsự của chúng.Nghiên cứu

về hiệu suất của họtrên thị trườnglao động(xem ví

dụ: Psacharopoulos & Hinchliffe 1995 để đánh giá)

Điều tra hộ gia đình theo nhómvềđiều kiện sống có

thể được coi là một loại hình nghiên cứu lần vết

giáo dụcvà thu nhập và giáo dục và các điều kiện

sống khác Tuy nhiên, những nghiên cứunhư vậycó

xuhướng tốn kém và không nên lấn át các phương

tiện càn thiết để cải thiệndữ liệugiáo dục lấytừbất

Colclough, Christopher (1993) Education and

the market: which parts of the neo-liberal solution

Florence: UNICEF

Growth in the United States and the Alternatives

Development

tries: evidence from rural Peru’, Journal of

DevelopmentEconomics,42(3): 251-275

Jimenez, Emmanuel, Marlaine E Lockheed and

private and public schoolsin developing countries', The World Bank ResearchObserver, 6(2): 205-218 Lucas, Robert E Jr (1988) 'On the mechanics of economic development1 Journal of Monetary

Psacharopoulos, George (1993) 'Operational

educationindicators', HRO Working Papers No 11,

Sự ảnh hưởng của công nghệ thông tin

Kiểm soát ứng dụng gồm: (1) Kiểm soát nguồn

trùng, số tổng, có thực,tuần tự,mặcđịnh, thông báo

lỗi, vùngdữ liệu, số tự động, đầy đủ,định dạng,dấu,

tư để giảm bớt những sai sót cá nhân và đối chiếu

kiểm tra giữa các bộ phận vớinhau; (2) Kiểm soát

yếutố bất thường, kiểm soát về xử lý tự động, xem

tăng cường giải pháp anninhmạng./

88/2015/QH13;

Chính phủ (2013), Quyết định số 480/QĐ-TTg

ngày18/03/2013 về việc phê duyệt Chiến lượckế toán kiểmtoán đến năm 2020, tầmnhìn 2030;

Thiều Thị Tâm, Nguyễn Việt Hưng, Nguyễn

tinkếtoán, NXB Thống kê, Hà Nội;

Kinh tế Châu  - Thái Bình Dương (Tháng 4/ 2022) 45