14 ‘‘ BIỆN PHÁP TẠO HỨNG THÚ CHO TRẺ TÍCH CỰC THAM GIA VÀO HOẠT ĐỘNG HỌC THÔNG QUA SỬ DỤNG ĐỒ DÙNG ĐỒ CHƠI TỰ TẠO TẠI LỚP MẪU GIÁO BÉ 3 4 TUỔI C3 TRƯỜNG MẦM NON NÚI VOI” I MỞ ĐẦU Như chúng ta đã biết.
Trang 1VÀO HOẠT ĐỘNG HỌC THÔNG QUA SỬ DỤNG ĐỒ DÙNG ĐỒ CHƠI
TỰ TẠO TẠI LỚP MẪU GIÁO BÉ 3-4 TUỔI C3 TRƯỜNG MẦM NON
NÚI VOI”.
I MỞ ĐẦU
Như chúng ta đã biết đối với trẻ mầm non thì nhu cầu về đồ chơi là thiết yếu và vô tận Chính vì vậy mà việc sử dụng đồ dùng trực quan trong các hoạt động học của trẻ là điều không thể thiếu Tuy nhiên việc lựa chọn và sử dụng đồ dùng đồ chơi gì và sử dụng như thế nào để mang lại hiệu quả cao trong các hoạt động học mới là điều quan trọng và cần phải cân nhắc
Qua quá trình quan sát đồ chơi trong lớp, quan sát trẻ hoạt động, tôi nhận thấy rằng trẻ rất thích chơi với những đồ chơi mới lạ Trong khi đó đồ dùng, đồ chơi mua sẵn ở lớp còn chưa phong phú về chủng loại và chất liệu, hiện tại ở lớp chỉ có một số ít đồ dùng đồ chơi tự tạo và chỉ mang tính chất trưng bày do độ bền không cao và hiệu quả sử dụng không nhiều
Qua thực tế tổ chức các hoạt động học cho trẻ tôi nhận thấy việc sử dụng
đồ dùng tự tạo đã đem lại hiệu quả khác biệt trong các hoạt động học của trẻ Từ những đồ dùng, đồ chơi tự tạo với nhiều màu sắc hấp dẫn, đa dạng về chủng loại, nhiều công dụng khác nhau, sử dụng được trong nhiều hoạt động khác nhau
sẽ giúp trẻ đỡ nhàm chán, giúp trẻ hứng thú, tham gia tích cực và tự nguyện vào các hoạt động học Chính điều này đã thôi thúc tôi tìm tòi, học hỏi và thiết kế các loại đồ dùng, đồ chơi để phục vụ cho các hoạt động học của trẻ
Hiện nay trên thị trường có bán rất nhiều loại đồ chơi tự tạo, tuy nhiên giá thành những đồ chơi đó rất cao, vì vậy để tiết kiệm chi phí mua sắm đồ dùng đồ chơi tôi đã nghĩ đến việc tận dụng những nguyên liệu phế thải như vỏ chai nhựa, lon bia, vỏ hộp sữa, bìa lịch cũ, lốp xe hỏng để tạo ra những món đồ chơi cho trẻ Điều này còn giúp hạn chế được một lượng lớn rác thải ra ngoài môi trường
Trang 2Xuất phát từ sự cần thiết của đồ dùng đồ chơi tự tạo trong các hoạt động
học của trẻ, tôi mạnh dạn đưa ra “ Biện pháp tạo hứng thú cho trẻ tích cực tham gia vào hoạt động học thông qua sử dụng đồ dùng đồ chơi tự tạo tại lớp mẫu giáo bé 3-4 tuổi C3 trường mầm non Núi Voi ”.để làm biện pháp nâng cao công
tác giảng dạy, với mong muốn trẻ lớp tôi hứng thú tham gia các hoạt động
PHẦN II: NỘI DUNG BIỆN PHÁP
1 Nội dung biện pháp:
1.1 Thực trạng
Năm học 2022 – 2023 lớp mẫu giáo 3 - 4 tuổi C3 trường mầm non Núi Voi tổng số 29 trẻ, trong đó có 14 nam, 15 nữ, dân tộc 15 trẻ Sau khi nhận lớp tôi đã nhận bàn giao tài sản lớp, nhận cấp phát một số đồ dùng đồ chơi thiết yếu theo nhu cầu mua sắm của lớp Trong quá trình sử dụng những đồ dùng đồ chơi này trong các hoạt động học tôi thấy trẻ ít tập trung chú ý, trẻ không còn hứng thú dẫn đến các hoạt động học mà tôi tổ chức đạt hiệu quả chưa cao Vì vậy tôi nhận thấy việc làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ sử dụng trong hoạt động học là vô
cùng cần thiết và tôi đã đưa ra kế hoạch thực hiện “ Biện pháp tạo hứng thú cho trẻ tích cực tham gia vào hoạt động học thông qua sử dụng đồ dùng đồ chơi
tự tạo tại lớp mẫu giáo bé 3-4 tuổi C3 trường mầm non Núi Voi ”, khi đưa ra kế
hoạch này tôi đã gặp phải những thuận lợi và khó khăn sau:
* Thuận lợi:
- Được sự quan tâm của nhà trường, đầu năm học lớp chúng tôi được cấp phát trang thiết bị, đồ dùng đồ chơi phục vụ cho công tác chăm sóc giáo dục trẻ
- Nhà trường thường xuyên tổ chức các đợt thi đua làm đồ dùng đồ chơi
- Bản thân có kinh nghiệm làm đồ dùng đồ chơi, đã từng tham dự các hội thi làm đồ dùng đồ chơi tự tạo do trường tổ chức và đã đạt giải A “Hội thi đồ dùng đồ chơi tự tạo cấp trường” năm học 2021-2022
Trang 3- 70% số trẻ trong lớp ngoan, ham học hỏi và thích khám phá Mặt khác trẻ rất hứng thú với đồ chơi tự tạo, thích tham gia làm đồ chơi tự tạo cùng cô
- 80% cha mẹ trẻ luôn quan tâm, chia sẻ và ủng hộ nhiệt tình trong các hoạt động của lớp
* Khó khăn:
- Trong quá trình hoạt động trẻ chưa có ý thức giữ gìn và bảo quản đồ chơi, đa số đồ chơi tự tạo đã hư hỏng, không còn đáp ứng mục đích sử dụng
- Đa số trẻ ở với ông bà vì cha mẹ trẻ bận đi làm ăn xa nên không có thời gian đưa đón, quan tâm đến việc học tập của con mình, phụ huynh chưa hiểu hết tầm quan trọng của việc làm đồ dùng đồ chơi nên khó khăn khi phối hợp với giáo viên đóng góp nguồn vật liệu để làm đồ dùng đồ chơi, cha mẹ trẻ cũng chưa hiểu được là cô giáo cần những nguyên liệu gì và cô dùng để làm gì?
- Để hoạt động học của trẻ khi sử dụng đồ dùng đồ chơi tự tạo có hiệu quả, ngay từ đầu năm học tôi tiến hành khảo sát 29 trẻ tại lớp mẫu giáo bé 3 – 4 tuổi C3 và thu được kết quả như sau:
BẢNG KHẢO SÁT ĐẦU NĂM
T
T Nội dung khảo sát
Số trẻ được khảo sát
Kết quả đạt được
Số trẻ đạt
Tỉ lệ
%
Số trẻ chưa đạt
Tỉ lệ
%
1 Hứng thú của trẻ trong các
2 Kĩ năng sử dụng đồ dùng đồ
chơi của trẻ trong các hoạt
động học
3 Hiệu quả trên trẻ trong các
4 Trẻ biết phối hợp cùng cô làm
Trang 4Qua bảng khảo sát cho thấy trẻ không hứng thú khi sử dụng các đồ dùng đồ chơi quen thuộc, trẻ chưa tích cực tham gia các hoạt động mà cô tổ chức, trong các giờ hoạt động việc sử dụng đồ chơi tự tạo còn ít, kĩ năng sử dụng đồ dùng trực quan của trẻ chưa linh hoạt, hiệu quả các hoạt động học chưa cao Từ những thực trạng trên để giúp trẻ hứng thú tham gia các hoạt động tôi đã mạnh dạn
nghiên cứu tìm ra “ Biện pháp tạo hứng thú cho trẻ tích cực tham gia vào hoạt động học thông qua sử dụng đồ dùng đồ chơi tự tạo tại lớp mẫu giáo bé 3-4 tuổi C3 trường mầm non Núi Voi ”
1.2 Quá trình thực hiện biện pháp
a Chuẩn bị những điều kiện cần thiết để thực hiện biện pháp
Để giúp trẻ tích cực tham gia vào hoạt động học thông qua sử dụng đồ
dùng đồ chơi tự tạo tại lớp mẫu giáo bé 3 - 4 tuổi cần phải có đầy đủ các điều
kiện như sau:
Bản thân tôi thường xuyên tham gia học tập bồi dưỡng nâng cao năng lực,
kỹ năng, có ý tưởng, sáng tạo trong việc tổ chức các hoạt động cho trẻ cũng như sáng tạo trong việc làm đồ dùng đồ chơi, có kĩ năng làm và sử dụng linh hoạt hiệu quả các loại đồ dùng đồ chơi, học hỏi, sưu tầm các mẫu đồ dùng đồ chơi trên một số trang website
Nắm bắt đặc điểm tâm lý của trẻ độ tuổi 3 - 4 tuổi để thiết kế đồ chơi phù hợp phát huy được tính tích cực, hứng thú của trẻ
Cơ sở vật chất đảm bảo, phối kết hợp tốt cùng phụ huynh trong việc ủng
hộ nguyên vật liệu làm đồ dùng đồ chơi
Sách chương trình giáo dục mầm non, sách hướng dẫn thực hiện chương trình giáo dục mầm non lứa tuổi 3 - 4 tuổi
b Biện pháp tạo hứng thú cho trẻ tích cực tham gia vào hoạt động học thông qua sử dụng đồ dùng đồ chơi tự tạo tại lớp mẫu giáo bé 3-4 tuổi C3 trường mầm non Núi Voi.
* Lên kế hoạch làm đồ dùng đồ chơi phục vụ hoạt động học cho trẻ
Ngay từ đầu năm tôi đã bám sát kế hoạch chương trình giáo dục của độ tuổi
3 - 4 tuổi để lên kế hoạch làm đồ chơi tự tạo cho từng chủ đề, từng hoạt động học, và từng lĩnh vực phát triển để phục vụ cho trẻ trong cả năm học
Trang 5Cụ thể tôi dự định sẽ làm các bộ đồ dùng đồ chơi theo chủ đề như sau:
Chủ đề Tên đồ chơi tự tạo Nguyên vật liệu
Mục đích
sử dụng
Trường mầm
non
Đu quay cầu trượt, cây xanh, cây hoa
Bìa cát tông, vỏ chai nhựa, xốp màu
Các hoạt động
Bản thân bé
Bộ dinh dưỡng (các món
ăn, bánh gato, các loại rau củ quả)
Đồ dùng cá nhân (mũ, dép, túi)
Xốp màu, vải vụn, len, xốp chải nền cũ
Các hoạt động
Gia đình Đồ dùng gia đình( bát
đũa, xoong nồi, bàn ghế)
Xốp chải nền, vỏ chai nhựa
Các hoạt động
Nghề nghiệp
Đồ dùng dụng cụ các nghề (cuốc, xẻng, liềm, bàn là, tai nghe, kéo)
Bìa cát tông, sơn xịt, xốp chải nền, ống nhựa mềm, thìa nhựa
Các hoạt động
Thực vật Các loại rau, củ, quả,
hoa, cây xanh
Vải dạ màu, bông gòn, xốp màu
Các hoạt động
Tết và mùa
xuân
Các loại hoa, cây xanh, bánh chưng Vỏ lon bia, giấy màu
Các hoạt động
Động vật Các con vật Xốp màu, vải dạ màu,
bông gòn
Các hoạt động
Trang 6PTGT Các loại PTGT Lon bia, chai nhựa Các hoạt
động
Hiện tượng tự
nhiên
Các đồ chơi mô phỏng ông mặt trời, mặt trăng, ngôi sao, đám mây
Vải dạ màu, bông gòn Các hoạt
động
Quê hương –
Đất nước - Tết
thiếu nhi
Mô hình nhà sàn, cầu Thê Húc, Chùa Một Cột, Lăng Bác
Đũa ăn một lần, ống hút nhiều màu, bìa cứng
Các hoạt động
Các bộ đồ dùng đồ chơi theo lĩnh vực giáo dục:
Tên lĩnh vực Hoạt động
Lĩnh vực phát triển
nhận thức
Toán, KPKH Búp bê, mô hình nhà, cây xanh, cây hoa,
các loại rau quả
Vòng quay kì diệu, Chiếc hộp kì diệu, Ô cửa bí mật
Lĩnh vực phát triển
thể chất
Thể dục Gậy thể dục, vòng thể dục, túi cát, các loại
bóng, các loại nơ đeo tay, cổng chui, đích đứng, đích ngang, bóng vải, gôn đá bóng, boling…
Lĩnh vực phát triển
ngôn ngữ
Văn học Mũ nhân vật, rối dẹt, rối tay, mô hình, sa
bàn
Lĩnh vực phát triển Âm nhạc Đàn, trống, phách, xắc xô
Trang 7thẩm mĩ
Mũ âm nhạc, mũ chop…
Lĩnh vực phát triển
TC – KNXH
Chơi các góc Bộ nấu ăn, bộ bán hàng, bộ xây dựng, sách
vải, bộ đồ chơi kĩ năng
Sau khi lên kế hoạch sẽ làm những loại đồ chơi gì, tôi tham khảo các mẫu
đồ chơi đẹp, lạ mắt, phong phú, đa dạng về hình thức và chất liệu, phù hợp chủ
đề, vật liệu dễ kiếm và cách làm đơn giản nhanh gọn mà bền đẹp sau đó bắt đầu thu thập nguyên vật liệu cần thiết để tiến hành làm
Muốn có nguồn nguyên vật liệu đa dạng và dồi dào tôi đã kết hợp cùng với cha mẹ trẻ để tích luỹ những đồ phế thải trong gia đình mình.Tôi tuyên truyền về chuyên đề xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm, tầm quan trọng của việc xây dựng môi trường nhóm lớp cho trẻ hoạt động, tôi tuyên truyền về tầm quan trọng của đồ dùng đồ chơi đối với trẻ mầm non, đặc biệt là đồ chơi tự tạo
Từ đó cha mẹ trẻ sưu tầm nguyên vật liệu, phế liệu giúp tôi trong việc làm đồ dùng đồ chơi được thuận lợi và thành công hơn
Khi thu thập nguyên liệu tôi phân loại và lựa chọn những nguyên vật liệu sạch, đảm bảo an toàn, vật liệu có màu sắc đẹp, kích thước vừa phải, chất liệu bền để làm đồ dùng đồ chơi
Khi làm đồ dùng đồ chơi tôi luôn đảm bảo các yêu cầu: Kích thước đồ chơi phải phù hợp với lứa tuổi, vừa tầm tay trẻ đễ cầm nắm; màu sắc đồ chơi phải đẹp, dễ sử dụng; mẫu đồ chơi phong phú, đa dạng về chủng loại; đồ chơi đảm bảo an toàn, có độ bền cao (sử dụng ít nhất 1-2 năm học); đồ chơi có tính ứng dụng cao (một loại đồ chơi có thể sử dụng trong nhiều hoạt động)
Ví dụ: Mô hình cây xanh
+ Sử dụng xếp mô hình vườn cây, cửa hàng cây giống ở hoạt động chơi góc
Trang 8+ Sử dụng trong hoạt động “Khám phá cây xanh”
+ Sử dụng trong hoạt động dạy trẻ đếm số lượng cây, so sánh chiều cao
2 đối tượng
+ Sử dụng trong các bài thơ, câu chuyện chủ đề Thực vật
Ví dụ: Mô hình vòng quay kì diệu (chỉ cần thay đổi các hình ảnh dán trên vòng quay ta có thể sử dụng để chơi rất nhiều trò chơi khác nhau trong tất cả các hoạt động giáo dục)
Ví dụ: Tương tự với mô hình Ô cửa bí mật cũng vậy (ta có thể đặt vào trong ô cửa các bức tranh, hay các con vật, các đồ vật, các loại quả tùy theo trò chơi phù hợp với hoạt động của trẻ để trẻ tri giác và đoán ra điều bí mật mà cô
để sau ô cửa)
* Sử dụng đồ dùng đồ chơi tự tạo trong các hoạt động học của trẻ
Tôi cùng đồng nghiệp đã làm được một số bộ đồ dùng phục vụ các hoạt động của trẻ trong các chủ đề Trường mầm non, Bản thân, Gia đình như: Bộ đồ chơi đu quay cầu trượt; bộ đồ chơi dinh dưỡng, nấu ăn, bán hàng; bộ đồ chơi thực vật; bộ đồ chơi âm nhạc; bộ đồ chơi thể dục
Sau khi làm được các bộ đồ dùng đó tôi đã đưa vào sử dụng tối đa trong hoạt động học của trẻ, tôi đã sử dụng đồ chơi đó một cách hợp lý, có hiệu quả, tôi dạy trẻ cách sử dụng đồ dùng đồ chơi đúng cách, đúng phương pháp, giáo dục trẻ biết giữ gìn đồ dùng đồ chơi, từ đó phát huy được tác dụng và hiệu quả của đồ dùng đồ chơi mà tôi đã làm
Cụ thể tôi đã sử dụng các bộ đồ dùng đồ chơi đó trong các hoạt động học của trẻ như sau:
Hoạt động phát triển thể chất:
- Tất cả các bài tập phát triển chung, vận động cơ bản hay trò chơi vận động của trẻ đều sử dụng đồ dùng tự tạo như: Vòng làm từ vỏ sữa su su, gậy làm
Trang 9bằng ống nước dán giấy màu tạo thành cây tre, trúc, chai nhựa đựng các viên sỏi nhiều mầu, nơ hoa từ vải dạ và dây duy băng, cứ thế thay đổi từng tuần, từng chủ đề, sử dụng những đồ dùng này phù hợp với nội dung bài học và chủ đề đang thực hiện trẻ sẽ rất hứng thú,kích thích trẻ tích cực tham gia vào các hoạt động
Hình ảnh trẻ chơi trò chơi vận động
- Với các vận động cơ bản, tôi luôn lựa chọn các đồ dùng để trẻ bớt nhàm chán
+ Ví dụ với vận động “Bật liên tục qua 3-4 ô”, thay vì cho trẻ bật liên tục qua các vòng hay các ô thì tôi cho trẻ làm các chú ếch bật liên tục vào các lá sen (các lá sen được cắt vẽ đẹp mắt với kích thước tương ứng với kích thước vòng
mà trẻ phải bật vào)
Trang 10+ Hay với vận động “Ném trúng đích thẳng đứng” thay vì dùng túi cát đơn điệu để ném thì tôi khâu những quả còn bằng vải nhiều màu và nhồi bông sau đó cho trẻ thi ném còn
+ Hay với vận động “Ném trúng đích nằm ngang” cũng vậy, tôi sẽ trang trí phần đích giống như miệng chú cá, và trang trí thêm phần thân đằng sau để tạo thành chú cá đáng yêu đang há miệng đợi ăn mồi, trẻ sẽ ném các túi cám (mô phỏng) vào miệng chú cá, trẻ vô cùng thích thú
- Bên cạnh đó tôi còn sử dụng đồ chơi tự tạo trong các trò chơi vận động với những đồ chơi sinh động như: boling (làm từ nhưng chai nhựa bỏ được sơn nhiều màu), đi cà kheo (làm từ vỏ chai dầu gội và dây thừng), ném vòng cổ chai,
đá bóng (bóng được khâu từ giấy gói hoa, vải dạ và nhồi bông), gôn bóng (tận dụng ống nước hỏng và lưới cũ) tất cả những đồ chơi đơn giản đó đều được sử dụng hiệu quả trong hoạt động phát triển thể chất cho trẻ
Hoạt động phát triển nhận thức:
- Với hoạt động cho trẻ làm quen với Toán: Tôi làm đồ dùng theo từng hoạt động học và theo từng chủ đề
+ Ví dụ ở chủ đề “Bản thân” trong hoạt động dạy trẻ so sánh chiều cao 2 đối tượng tôi đã sử dụng các đồ chơi như: búp bê, hộp quà, bánh sinh nhật để làm đồ dùng trực quan cung cấp kiến thức cho trẻ
- Với hoạt động KPKH tôi sưu tầm nhiều loại hột hạt, sỏi, vỏ ngao chai chai, vỏ các loại hạt, vỏ cây, bột màu cho trẻ thực hiện một số thí nghiệm nhỏ; ở hoạt động này trẻ vô cùng hứng thú
Hoạt động phát triển ngôn ngữ:
Từ các nguyên liệu như bìa cát tông, bông gòn, giấy màu, vải dạ tôi đã làm các mô hình cho trẻ đọc thơ và kể chuyện; các loại mũ nhân vật trong chuyện, các con rối dẹt và rối tay đủ loại , các mẫu trang phục cho trẻ đóng kịch, trẻ vô cùng hứng thú mỗi khi đến hoạt động kể chuyện hay đọc thơ và tất cả các hoạt
Trang 11động phát triển ngôn ngữ mà tôi tổ chức cho trẻ đều đạt hiệu quả cao, có thể nói
là lĩnh vực đạt hiệu quả cao nhất trong 5 lĩnh vực
- Ví dụ: Trong hoạt động dạy trẻ đọc thơ “Trăng sáng” ở chủ đề “Bé vui tết trung thu” tôi đã làm những ông trăng, ngôi sao bằng vải dạ nhiều màu và nhồi bong cho trẻ chơi cho chơi củng cố “Trang trí đón tết trung thu” trẻ lớp tôi đã rất vui và hoạt động sôi nổi
- Ví dụ: Trong hoạt động dạy trẻ đóng kịch “Anh em nhà thở” ở chủ đề
“Động vật ”, tôi đã làm trang phục và dựng hoạt cảnh cho trẻ đóng kịch
Hình ảnh sử dụng đồ dùng tự tạo trong hoạt động kể chuyện, đóng kịch, đọc thơ
Trang 12Hoạt động phát triển thẩm mĩ:
- Trong giờ hoạt động âm nhạc thì đồ dùng không thể thiếu được là những chiếc đàn, kèn, trống, phách do tôi tự làm Mỗi khi đặt cùng với số đồ chơi mua sẵn để trẻ lựa chọn sử dụng dụng cụ âm nhạc thực hiện các vận động thì trẻ lớp tôi đã luôn chọn món đồ chơi tự làm để biểu diễn trên sân khấu, điều này khiến tôi vô cùng hứng khởi
Hình ảnh sử dụng những chiếc đàn tự tạo trong hoạt động hát vận động “Gà trống mèo con và cún con Hội thi Giáo viên giỏi cấp trường năm học
2020-2021
- Trong các giờ hoạt động tạo hình ngoài giấy A4 ra tôi sử dụng nhiều vật liệu với hình dáng khác nhau cho trẻ thực hiện như: Quạt giấy, quạt nan, mo cau, nón giấy, mẹt Đặc biệt tôi đã làm một số giá vẽ tranh bằng gỗ, một số bàn bằng lốp xe, bàn ghế từ vỏ lon sữa bột và dây thừng cho trẻ sử dụng thay thế bàn ghế thường ngày, trẻ vô cùng hứng thú và hăng say tham gia hoạt động tạo hình
Hoạt động phát triển tình cảm – kĩ năng xã hội: