Nhfing dilm manh bao gdm: Su phat triln cua cac loai hinh qudc doanh, thi trudng dich vu ngan hang, thi trudng ehfing khoan, thu hut vdn ddu tu nude ngoai.... Nam 2005, Qudc hdi da ban h
Trang 1su PHAT TRIEN KINH TE VIET NAM
• •
GIAI DOAN 2001 -2010
TS, La Thj Thu ThOy
Phd Vien trifdng Vien Tdm ly hgc
T6M TAT
Nghien citii tie'n hdnh khdo sdt tren 1327 tri thifc Ke't qud cho thdy, phdn
ddng tri thifc nhin nhgn nen kinh te'Viet Nam dd chuyen bien theo hifdng tich cite,
nhitng d mifc do chdm Tren tifng ITnh vitc cu the cd nhitng diem mgnh vd diem yeu
Diem mgnh bao gdm: su phdt trien ciia cdc logi hinh qudc doanh, thi trifdng dich vu
ngdn hdng, thu hut vd'n ddu tu nude ngodi Diem yeu bao gom: chinh sdch gid chua
tudn thd ca che'thi trudng, qudn ly vd su dung bdt ddng sdn chua td't, ngudn nhdn luc
chua ddp img yeu cdu ciia nen kinh te thi trifdng, he thd'ng phdp lugt chita du mgnh,
hdng hda Viet chua cgnh tranh dugc vdi thi trifdng the'gidi Tit ke't qud tren cho
thdy, tri thite Viet Nam khdng thd a trifdc cdc vdn de ldn ciia ddn lgc Tiiy theo hieu
biet chung vd hieu biet ve ngdnh nghe cua minh md hg cd nhftng quan diem nhgn dinh
ve nhimg vdn de ciia ddt nude theo cdch rieng ciia hg
Trf thfic, trong lieh sfi eua mdi dan tdc ludn la mdt bd phan xa hdi quan
trpng, gifi vai trd to ldn trong su phat triln ddt nude Xudt phat tfi nhfing dac thu
hoat ddng nghi nghidp, cdc nha nghidn cfiu cd nhiing quan dilm kha thdng
nhdt vl chfic nang xa hdi cua tdng ldp trf thfic Tuu chung lai, cd thi ndu ra nam
chfic nang ehu yd'u sau day: 1) Nhan thfic khoa hpc, sang tao ra cac gia tri tu
tudng; 2) Du bao khoa hpc; 3) Phd phan, phan bidn xa hdi, dinh hudng xa hpi;
4) Dao tao ngudn nhan luc; 5) Ung dung vao thuc tidn xa hdi, truyin ba cac gia
tri van hda (ddn theo 2) Theo nhan xet danh gia chung cua nhilu ngudi, chfic
nang phd phan, phan bidn xa hdi eua trf thfic nude ta cdn han chd' Nhdn dinh
nay ed thue su dung hay khdng? Trong pham vi bai vid't nay, chung tdi di cap
dd'n nhung ddnh gia cua trf thfic vl su phat triln kinh td' Vidt Nam giai doan
2001 -2010, dl ed thdm minh ehfing cho tfnh xac thuc cua nhdn dinh trdn
24 TAP CHf TAM LY HOC, Sd 1 (154), 1 - 2012
Trang 2Khao sat thue tidn dupe tid'n hanh nam 2009 2010 trdn tdng sd 1.327 trf thfic thupc eae ddi tupng: Trf thfic doanh nhan; trf thfic trong ITnh vuc giao due dao tao (ehii yd'u la gidng vidn dai hpc); trf thfic trong ITnh vue qudn ly xa hdi; trf thfic trong ITnh vue nghidn cfiu khoa hoc Dia ban khao sat tai ba thanh phd:
Ha Npi, Da Ndng, Hd Chf Minh
Kd't qua khdo sat thue tidn cho thdy, phdn ddng trf thfic nhin nhan rdng, nin kinh td' Viet Nam da ed nhfing chuyin bid'n theo hudng tfch cue Tuy nhidn,
da sd eho rdng, su chuyin bid'n cdn didn ra d mfic dd cham (74,4%), mdt sd ft ngudi ddnh gia su chuyin bid'n dd didn ra vdi mfic dp nhanh (9,5%) va mdt sd ft hon nfia ed eai nhin khdng khd quan, eho rdng, su chuyin bid'n chii yd'u theo hudng tidu cue (5,6%)
80-1 70- 60-
50-%
40- 30- 20- 1
0-y
5,6
'"•^r^affli^Mi
~
f^^-"X^
'•^m
i-^i
'•1
» » '
-9,5
f^
10.5
Chu-a t6t Co chuyen bi§n Tot, nhanh, dung Kho tra lai
nhLPng ch$m hiring MLPC do c h u y i n b i l n
Bieu dd 1: Ddnh gid cua tri thitc ve suphdt trien kinh te'Viet Nam
giai dogn 2001 - 2010 (%)
Theo danh gia eua nhfing ngudi trf thfic, trdn tfing ITnh vuc phat triln eu thi cd nhfing dilm manh va dilm yd'u khde nhau Nhfing dilm manh bao gdm:
Su phat triln cua cac loai hinh qudc doanh, thi trudng dich vu ngan hang, thi trudng ehfing khoan, thu hut vdn ddu tu nude ngoai Nhiing dilm yd'u bao gdm: chinh sach gia chua tuan thu co chd' thi trudng, qudn ly va sfi dung bdt dpng san chua tdt, ngudn nhan lue chua dap fing ddi hdi ciia nin kinh te thi trudng, he thdng phap ludt lidn quan dd'n nin kinh te thi trudng ehua du manh, hang hda Vidt ehua canh tranh dupe vdi hang hda trdn thi trudng the gidi
Dudi day la nhutig ddnh gia eu thi vl eae vdn dl da ndu d trdn
Trang 3Bdng 1: Ddnh gid ciia tri thifc vc cdc ITnh vUc hogt ddng kinh te
ciia Viet Nam giai dogn 2001 2010
Cac ITnh virc hoal dong kinh tv
Thu hep Ilnh virc Nha nirdc dOc quy^n
kinh doanh
Chinh sach gia dii luan ihii ccf chfi' ciia
ndn kinh tc thi irucfng
Qua irinh cd phain hoa c;ic doanh
nghidp Nha nirnfc
Thirc hidn iir do hoa thiritng mai phu
hop \ cti cam kdi h6i nhap qu6'c tfi'
Da dang hoa hoal d6ng ciia ihi irirfrng
lidn Id
M6 ciia ihi irirdng dich vu ngan hang
Iheo 16 U-inh hdi nhap qudc id'
Phai tri^n thi truomg chirng ichoan
Quan ly va didu lidt thi trucmg tai chfnh
dam bao dieu kidn cho n6n kinh id' phai
trien
Quan ly va su dung dai va bat d6ng san
nhu m6t hang hoa
Hoan thidn he thd'ng phap luat \6 kinh
doanh bat dong san
Gan kdi cung - c5u v6 sue lao d6ng
Ngu6n nhan luc lao d6ng dap iifng nhu
ciu CLia cac doanh nghidp
Hd thdng phap luat v6 lao d6ng va thi
trudng lao d6ng
Thuc hidn chinh sach tao dilu kidn d^
phin ldn san phdm khoa hoc c6ng
nghd trd thanh hang hoa
Thuc ddy hoat ddng mua ban cac san
phdm khoa hoc - cdng nghd
Chuyin ddi cac id chiic nghidn ciiu va
Dit'in trung binh
1,90
1,81
2,01 2,21 2,16 2,34 2,17
1,93
1,58
1,63
1,80 1,75
1,77
1,75
1,83 1,88
Phuang an tra Idi (%)
Chua tdt
22,6
30,2
21,9 14,4 17,8 10,0 19,4 24,4
49,4
42,6
32,7 37,6
32,4
35,2
29,6 24,3
Cd chuydn bien nhirng cham
60,0 52,0 50,9 43,0 39,7
39,9 37,4 48,8
31,8 41,7 47.0
42.4
47,6
44,9
47,9 50,1
Tdt, nhanh, dung hirdng
13,5 12,4
22,4 33,4 32,5 41,6 35,0
18,2
10,5 8,0 14.2 14.5 11,8
12,0
14,3 13,8
Khd tra Idi
4,0
5,5
4,9
9,2
10,0 8,4
8,2
8,4
8,3
7.7
6,1
5,5 8,2 7,9
8,2
11,8
Trang 4phat trien thudc cac linh virc khac nhau
sang hoat ddng theo ca che doanh
nghiep
Khuyen khfch hoat ddng san xuai kinh
doanh cd ham luong tri ihiic cao
CNH, HDH ndng nghidp, ndng thdn
Vai tro ciia cac doanh nghidp Nha nude
Su phat trien eae loai hinh kinh id' ngoai
qud'e doanh
Thu hiit vdn ddu tu nude ngoai
Sir dung ngudn \dn ddu tu, ngudn tai
tro eiia nude ngoai
Xoa bo phan bidt ddi xir iheo hinh ihue
sd hiru ciia cac ihanh phdn kinh td
Tinh canh tranh ciia hang hoa Vidl
Nam
1,91
1,93
1,65
2,36 2,37
1,70
1,93
1,70
27,7
25,1
42,1
9,3 11,3
41 d
15,1
40,5
49,1
54,2 37,8 40,1 37,0 32,6 42,9 44,3
19,0
18,1 10,5
42,4 46,0
14,7 19,8 11,4
4,3
2,6 9,7 8,2 5,7 11,6 11,5 3,9
Ghi chii; Diem trung binh duge tinh theo thang 3 diem (trong do Chifa tdt = I diem;
Cd chuyen bien nhwig chdm - 2 diem; Tdt, nhanh, diing hifdng = 3 diem)
1 Danh gia ciia tri thfic ve nhfing diem tich cue trong phat trien kinh te cua dat nude giai doan 2001 2010
1.1 Khd ndng thu hdt vdn ddu tunudc ngodi vdo Viet Nam
Kd't qua khao sat cho thay, gdn 80% sd ngudi dupe hdi cho rdng, trong
10 nam gdn day, khd nang thu hut vd'n ddu tu nude ngoai vao Viet Nam dupe thue hidn khd td't (46,0% sd ngudi eho rdng td't nhanh, diing hudng, 37,0% cho rdng da ed chuyin bid'n, chi ed 11,3% danh gia thuc hidn td't chua td't)
Nhin lai giai doan trudc nam 1986, nude ta la mdt nude ndng nghidp lac hau, bi tan pha nang nl bdi chid'n tranh, nin kinh te d tinh trang kem phat triln, sdn xudt nhd, mang nang tfnh chat tu cdp tu tue, co ehe quan ly tap trung quan lidu bao cap, nin kinh te lam vdo tinh trang khiing hoang trdm trpng, con sd lam phdt ldn tdi mfic ky lue trdn 700% vao nam 1986 (ddn theo 3), sdn xudt dinh trd, co sd ky thudt lac hau va lam vao tinh trang thid'u vd'n trdm trpng Dl khdi phuc va phat triln kinh te - xa hdi, Dang ta da ehu truong md efia nin kinh
te, thue hidn edng cudc "doi mdi" toan didn, trong dd ed vide nang Dilu Id Ddu
tu nam 1977 thanh bd Luat Ddu tu nude ngoai tai Viet Nam nam 1987
Trang 5Sir ra ddi ciia Luat Ddu tu nude ngoai tai Viet Nam da tao mdi trudng phap ly tdt hon dc thu hiit vdii ddu tu nude ngoai vao Viet Nam Luat nay da bd sung va chi tiet hoa cac ITnh vuc edn khuydn khfch kdu gpi ddu tu cho phu hpp vdi hoan canh mdi Trong ijua trinh thuc hidn, Luat Ddu tu nude ngoai tai Vidt Nam da dupe sua chfia va bd sung nhilu ldn Nam 2005, Qudc hdi da ban hanh Luat Ddu tu, thay the Luat Ddu tu nude ngoai va Luat Khuyen khfch ddu tU trong nude nhdm cai thien moi trudng ddu tu kinh doanh, mdi trudng phap ly, tao su thdng nhdt trong he thdng phap luat vl ddu tu va tao "mpt sdn ehoi" binh ddng! khdng phan biet ddi xfi gifia cac nha ddu tu; don gidn hod thu ti^e ddu tu, tao dieu kicn thuan Ipi dc thu hut va sfi dung hidu qud cac ngudn vdn ddu tu; dap fing yeu cdu hoi nhap kinh tc qudc te; tang cudng su qudn ly eua Nha nude ddi vdi hoat ddng ddu tu
Nhfing nd lire ldn ciia Dang va Nha nude da thue sir dua dd'n su khdi sdc trong phiit trien kinh tc xa hdi ciia Vict Nam giai doan sau 1986 Kd't qud, tfnh den cudi nam 2007, ca nude cd han 9.500 du an nude ngodi dupe cap phep ddu
tu vdi tdng vdn dang ky khoang 98 ty USD (ke ca vdn tang thdm) Trfi eae dtr
an da hd't thdi han hoat ddng va giai thi trudc thdi han, hidn ed 8.590 du an edn hieu luc vdi tdng vdn dang ky 83,1 ty USD (ddn theo 3)
Ciing vdi vide thu hiit cae du an ddu tu mdi, nhilu du an sau khi hoat ddng ed hidu qua da md rdng quy md sdn xudt - kinh doanh, tang thdm vd'n ddu
tu nha't la tfi nam 2001 trd lai day Tinh dd'n hd't nam 2007 ed gdn 4.100 lupt du
an tang vdn ddu tu vdi tdng vdn tang thdm hon 18,9 ty USD, bdng 23,8% tdng vdn ddu tu dang ky cap mdi (ddn theo 3)
Tuy khdng dinh nhfing mat tich cue va ddng tinh vdi cac chfnh sach thu hut ddu tu eua nude ngoai vao Viet Nam, nhung trf thfic nude ta cung cdn ban khoan mpt sd vdn dl cdn gidi quyd't sau day:
Thii nhdt, vdn dl d nhidm mdi trudng ddi vdi cac ca sd san xudt dat tai
cae khu cdng nghidp da dl lai nhfing hau qua cue ky nghidm trpng (se dupe phan tfch sau hon d phdn sau)
Thii hai, eae du an ddu tu thudng tap trung d cac thanh phd ldn, nhirng
dia phuang ed edng biln, cang hang khdng, eae linh ddng bdng di lai thuan tidn Trong khi dd, cac tinh miln nui, vung sau, vung xa, nhfing dia phuang cdn dupe day nhanh tdc dd phat triln kinh te, mac du chfnh phu va chfnh quyIn dia phuang ed nhfing uu dai cao hon, nhung khdng dupe cac nha ddu tu quan tam
Thu ba, su mdt can ddi vl nganh nghi cung la mdt vdn dl trf thfic quan
tam Cdc nha ddu tu nude ngoai ehi ddu tu vao cac nganh cd kha nang sinh Ipi cao, rui ro thdp, edn eae nganh, ITnh vuc cd khd nang sinh ldi thap, rui ro cao dudng nhu khdng dupe quan tam
28 TAP CHf TAM Lt HOC, Sd 1 (154), 1-2012
Trang 6Thif tu, xay ra nhilu tranh chap lao ddng trong khu vuc cd vdn dau tu
nude ngoai Nguyen nhan la do ngudi chii thudng (ra cdng cho ngudi lao dpng
thdp hon mfic ma hp xung dang dupe hudng, khdng thda dang vdi nhu cau ciia
ngudi lao ddng Dieu dd ddn dd'n mau thudn gifia chu sii' diing lao dpng va
ngudi lao dpng, tinh trang dinh edng, bai cong lam thiet hai cho doanh nghiep
theo dd ngay mdt gia tang
1.2 Thi trudng dich vu ngdn hdng
Kd't qua khao sat cho thay, tri thuc danh gia kha cao vc qua trinh md ciia
thi trudng dich vu ngan hang d nude ta trong giai doan 2001 2010 (DTB:
2,34), trong dd 41,6% cho rdng, thi trudng dich vu ngan hang da chuyen bien
theo hudng tdt, dung hudng Vide da dang hoa cac hoal dpng ciia thi trudng
tiln td da giup cho nude ta nhanh chdng theo kip dupe vdi tien dp ciia qua trinh
hdi nhap qudc te WTO
Xet vl sd lupng, tfi 10 nam trd lai day sd lupng ngan hang tai Viet Nam
tang khdng dang kl Nam 1997, ca nude cd 4 ngan hang qudc doanh, 51 ngan
hang cd phdn (bao gdm ngan hang cd phdn ndng thdn) va 23 chi nhanh ngan
hang nude ngoai (kl cd ngan hang lien doanh) Den thang 5 2008, ca nude
vdn ed 4 ngan hang qud'c doanh, 36 ngan hang cd phan, 44 chi nhanh ngan
hang nude ngoai va ngan hang lidn doanh (ddn theo 8) Nguyen nhan chii yeu
cua vide sd lupng ngan hang khdng tang nhilu la do nam 1997 he thdng ngan
hang thuang mai Viet Nam cd nguy co dd vd, chii truang eiia Ngan hang Nha
nude la khdng eho thanh lap bat cfi mdt ngan hang thuang mai cd phan nao
Tuy nhidn, tfi khi ra nhap WTO, cac ngan hang da chuyin sang hudng
kinh doanh mdi, hap ddn hon, nhdm phu hpp vdi tid'n trinh hpi nhap khu vuc va
qud'c td' Ngan hang da phat triln theo nhilu hudng khac nhau Dac biet, he
thdng ngan hang ban le la mdt hoat dpng tuy mdi tai Viet Nam, nhung hua hen
nhilu triln vpng tdt dep Dilu nay dupe du bao dira trdn vide khao sat sd lupng
lao dpng Viet Nam la lue lupng lao ddng tre, nhilu ngudi tfi ndng thdn ra thanh
phd ed nhu edu gfii tiln vl gia dinh hoac cd nhfing ngudi tidt kidm tiln dl mua
nha Vide tang nhanh kd't ndi mang Internet va sfi dung didn thoai di ddng d
Viet Nam cung d mfic dp kha cao la dilu kidn thuan loi cho thi trudng ngan
hang ban le phat triln
Tuy nhidn, trong qua trinh hoat ddng, dich vu ngan hang dupe trf thfic du
bao se la ITnh vue canh tranh rdt khde lidt khi vdng bdo hp eho eae ngan hang
trong nude khdng edn Danh gia thuc trang va triln vpng cda hoat ddng ngan
hang, mpt so trf thfic la lanh dao eae don vi nay khuyd'n nghi cdn chu y dd'n mdt
so van dl sau day:
TAP CHf TAM Lt HOC, Sd 1 (154), 1 - 2012 29
Trang 7Day manh chdt lupng cung cdp cac dich vu ngdn hang Vide cung cd'p dich vu trong ITnh vue nay trong thdi gian qua cdn cd nhfing han chd' Trudc hd't, cac chii the cung cdp dich vu ngdn hdng phdt triln kha, nhung nang luc tai chfnh edn yd'u (vdn tu ed nhd, khd nang sinh ldi thdp, np xdu cao) ndn lam giam kha nang huy ddng vdn, cho vay va phdt triln sdn phdm mdi, tilm dn nhilu nguy CO rui ro Irong kinh doanh
Tao dung thuong hidu eho tfing dich vu ngdn hang Trong thdi gian
qua, tfing dich vu ciia ngan hang thuang mai chua tao dung dugc thuang hidu
ridng, qui md eua tfing dich vu cdn nhd, chdt lupng dich vu thdp, sfic canh tranh yd'u, dac bidt tfnh ticn fch eiia mdt sd dich vu ddi vdi khach hang chua cao,
trong khi do, hoat ddng marketing ngdn hang edn han hep, ndn ty Id khach
hang la ca nhan tid'p can va sfi dung dich vu ngan hang edn ft
- Trong dilu kidn thuc td', nin kinh td' Vidt Nam vdn nang thanh toan bang tiln mat, ddi tupng su dijng the thanh toan ehii yd'u vdn la ngudi lam vide trong ITnh vuc lien quan den tai chfnh, ngan hang, du lich Ngan hang edn thue hidn eae gidi phap nhu: nang cao khd nang tai chfnh ddi vdi cac ngan hang thuang mai; da dang hda san phdm dich vu cung cdp trdn thi trudng theo hudng nang cao chdt lupng dich vu truyin thdng va phdt triln eae dich vu mdi; dilu chinh mfic lai sudt va phf phu hop vdi thi trudng dich vu ngdn hang d Vidt Nam; hoan thidn mdi trudng phap luat theo hudng minh bach, thdng thoang, dn dinh, ddm bao binh ddng va an toan cho cae doanh nghidp tham gia thi trudng hoat ddng cd hidu qua; phdt triln ngudn nhdn luc; xay dung chid'n lupc phat triln cdng nghd ngan hang phuc vu cho cdng tac dilu hanh kinh doanh, quan ly ngudn vd'n, quan ly rui ro, he thdng thanh toan lidn ngdn hang, hd thdng giao dich didn tfi
- Vdi nang luc canh tranh han ehe, cac ngan hang Viet Nam dang phai dd'i mat vdi nhfing thdch thfic dang lo ngai tfi phfa cac ngdn hang nude ngoai
VI vay, edn eai each mdt sd vdn dl nhu: hoan thidn mdi trudng phap ly theo cac nguydn tdc thi trudng, sdm ban hanh va dp dung cac quy dinh vl hoat ddng ngan hang theo cac tidu chudn qudc td' ddng thdi cung phdi phu hap vdi tap qudn va thdng Id kinh doanh cua Vidt Nam; thid't ldp mdt thi trudng tai chinh hoan chinh va hidu qua; cdn thid't phdi cd bidn phdp bao vd va bao hd hoac mdt
Id trinh thue hidn cam kd't hdi nhdp phfi hop dl giup hd thdng cac dinh chd' tai chfnh trong nude ed thdm thdi gian chuyin ddi va thich nghi; ndng cao nang luc canh tranh eua hd thdng va nang cao quyIn tu chu kinh doanh cua ngan hang
Bdn canh dd, mdt sd trf thfic cho rang, dl ndng cao nang luc canh tranh cua eae sdn pham, dich vu ngdn hang thudc cac ngdn hang thuang mai Vidt Nam va ehu ddng hdi nhap qud'c td' cd hidu qua, cdn phai thuc hidn ddng bd
30 TAP CHf TAM Lt HOC, Sd 1 (154), 1 - 2012
Trang 8nhilu bidn phap ma trudc hd't la tid'p tue hoan thidn van ban phap ly nhdm thuc
day su phat triln eua thi trudng dich vu ngan hang
1.3 Nhihig nd luc trong viec thitc hien tu do hod thuang mgi phd hgp
vdi cam ket hgi nhgp qud'c te
Kd't qua khdo sat cho thdy, trf thfic cd danh gia khd quan vl nhfing thanh
tuu dat dupe trong vdn dl nay (33,4% sd ngudi eho rdng da phat trien tdt,
nhanh, dung hudng; 43,0% sd ngudi cho rdng phat triln tfch cue, nhung cdn
cham, edn khde phuc dl cd td'c dd phat triln nhanh hon; khoang 14,4% cho
rdng phat triln chua tdt; 9,2% cam thay khd tra ldi)
Xudt phat tfi bdi cdnh toan cdu hod hidn nay, vide budn ban giao luu
xuydn bidn gidi ngay cang phat triln va phd bid'n d khdp noi Thi trudng the
gidi ngay nay ed xu hudng xfeh lai gdn nhau, trong dd cae bd phan thj trudng
gdn kd't va phu thudc chat ehe vdi nhau Chfnh vl vay, mdi qud'e gia khi gia
nhap vao thi trudng thuang mai qudc te chung dy deu ed nhfing chfnh sach
thuang mai qud'c td' phu hpp vdi muc tidu va dilu kidn phat triln ciia mlnh
Chfnh sach thuong mai qud'c te dupe hilu la mpt he thdng cac nguydn
tdc, bidn phap kinh td' hanh chfnh va phap luat thfch hpp ma mdi chfnh phii dp
dung dl thuc hidn cac muc tidu da dupe xac dinh trong ITnh vuc ngoai thuang
cua mdt dat nude trong mdt thdi ky nhdt dinh phai phu hop vdi chid'n lupc phat
triln kinh td' xa hdi cua qud'c gia
D l bao hp nin thuang mai trong nude hoac thue hidn cac muc tidu xac
dinh trong chfnh sach thuong mai qud'e td' eua mlnh, chfnh phii cac nude da dp
dung nhirng bidn phap nhdt dinh (nhu chfnh sdch thud' quan, cac bidn phap han
chd' nhap khau phi thud' quan); eae bidn phap day manh xudt khau qud'c te Khi
dd cac hoat dpng thuang mai khdng edn thudn tuy dupe dilu tidt bdi quan he
cung edu trdn thi trudng qud'e te, ma edn chiu su dilu chinh bdi eae chfnh sach
eua eae chfnh phu Nhu vay, tu do hod thuang mai la mdt chfnh sdch gdp phdn
loai bd eae bidn phap han chd' hay bao hd thuong mai eua eae chfnh phu
D l phat huy Ipi thd' so sanh khi thfic hidn tu do hod thuong mai, mdt sd
tri thfic cho rdng, cdn phdi dam bao eae dilu kidn tdi thilu sau:
- Dam bdo su on dinh vT md, nhdt la dn dinh chfnh tri, kinh te, tao khdng
khi hop tac hoa binh hfiu nghi va thuan Ipi eho cac hoat ddng hap tac kinh
doanh;
- xay dung va hoan thidn he thdng luat phap mdt each ddng bd, nhdt
qudn, phu hop vdi luat phap vd thdng Id qudc te, nham tao hdnh lang phap ly ro
rang eho cac hoat ddng kinh td' ddi ngoai;
TAP CHf TAM L? HOC, Sd 1 (154), 1 - 2012 31
Trang 9Cai each va ndng cao hieu qua qudn ly hanh chfnh tai eae CO quan thupc Chfnh phii, nhdt la cac co quan cd lien quan dd'n boat ddng ngoai thuang (dieu kicn nay hci sfic quan trpng ddi vdi cae nude cd ndn kinh te chuyin ddi nhu Trung Qudc va Vicl Nam);
Xiiy dung he thdng kct cdu ha tang kinh le va xa hpi, trudc hd't la nhfing irung tam giao luu kinh le va efia ngo thdng thuong vdi thi trudng the gidi nhu
he thdng dudng giao thdng, thong lin lien lac, didn nude vd cdc dich vu thid't yeu dat irinh do qudc lc, lao mdi trudng kinh doanh nang ddng va hidu qua cho Ciic doanh nghiep trong nude va cae nha ddu tu qudc te;
Diio tcio va xay dirng mot ngudn nhan lue phii hop vdi nhu cdu phdt triln, nhat la gidi kinh doiinh, doanh nghiep tren ITnh vuc thuang mai qudc te,
cd du chuyen mon va ban ITnh dc him vide vdi cac doanh nghiep nude ngoai (\iin dc nay hi het sfic ciVp ihici ddi vdi Viet Nam);
- Tu do hoa thuong iriiii ciin phai dupe thue hidn theo nhfing bude di phii hpp nha't lii ddi vdi Ciic nude dang phat trien Nd'u khdng ehii trpng dd'n trinh tU tir do hoii, cac nude nay cd the phiii giinh chiu nhfing bai hpc dat gia Vide xac dinh Id trinh lir do hoa thuong m;ii can dua vao dac didm, dilu kidn va ndi lue ciia mdi nude
1.4 Phdt trien thi trudng chixng khodn
Kd't qud khao sat eho thay, mfic dp ddng tinh eua trf thfic ve viin dl nay kha cao Cd tdi 72,4% cho rdng thi trudng ehfing khoan Viet Nam da cd nhiing bude phat triln tfch cue (35% cho rdng phdt triln tdt, nhanh, diing hudng; 37,4% cd chuyin bid'n, nhung edn cham va 19,4% sd ngudi eho rdng chua tdt; 8,2% - khd tra ldi)
Xet vl nhfing mat dat dupe ciia thi trudng ehfing khoan trong thdi gian qua, nhilu trf thfic eho rdng: hoat ddng eiia thi trudng ehfing khoan da trai qua nhilu nam hoat ddng, nhung thue sir khdi sdc vao nam 2006
Trong nhfing thang ddu nam 2007, thi trudng ehfing khoan tiep tuc tang dilm manh, sd lupng nha ddu tu mdi ra nhap thi trudng ngay cang ddng Han the nfia, sd lupng nha ddu tu ddng da keo theo lupng edu tang manh, phdn ddng lai ehi tap trung vao nhfing ehfing khoan dupe ddnh gid cao, khid'n cang tao thdm cang thdng vl cung cdu Su ndng ldn qua mfic cua ehfing khoan da keo theo hang loat hang hod tang theo Anh hudng manh nhdt khdng thi khdng kl dd'n la gia ddt, gia vang va hang loat hang hod khac khdng ngfing tang theo
Mpt sd nha ddu tu nude ngoai danh gid thi trudng ehfing khodn cua Vidt Nam gidng nhu ngudi chai ludt sdng dang d trdn ddu ngpn sdng, nd'u ban than ngudi ludt sdng khdng bid't each dilu chinh va kidn tri se bi nga, tham chf bi
32 TAP CHf TAM Lt HOC, So 1 (154), 1 - 2012
Trang 10thuang rdt nang Dilu nay da dupe ehfing minh cudi nam 2007 va nam 2008,
cung vdi su khung hodng kinh te trdn thi trudng the gidi, chung khoan Viet
Nam quay dau gidm siit nghidm trpng
Danh gia vl nguydn nhan ddn tdi tinh trang nay, mot sd trf thfic la
chuydn gia vl ehfing khoan da cho rdng cd nguydn nhan tfi phfa chii quan va
khach quan
Nguydn nhan chu quan la do nin kinh te roi vao lam phat va ehdng lam
phat Cac tap doan, tong cdng ty Nha nude rut vdn Tiep dd, cac id chfic dau tu,
cdc doanh nghidp cung tfnh toan, cdu triic lai, riit bdt vdn ra khdi thi trudng do
gid ehfing khodn di xudng, gidm manh anh hudng de'n hidu qua kinh doanh
Ban than doanh nghidp cung tranh thii mdt lupng huy ddng cao nen tim
mpi each dl dua gid ldn ma chua dl cao su xfing dang hay khdng vdi gia tri
thue eua nd
Di so sanh vdi tinh hinh chung ciia the gidi thi ehfing khoan Viet Nam
vdn cdn nhilu van dl dl ban Tuy nhidn, Chfnh phii cung hd't sfic quan tam va
timg bude hoan thidn hon nhfing quy dinh va Luat Doanh nghidp cQng dan that
chat hon nhfing khe hd dl han che nhiing van dl tdn dpng lien quan den thi
trudng ehfing khodn
1.5 Qud trinh cd phdn hod doanh nghiep
Qua trinh ed phdn hoa doanh nghidp Nha nude la mpt chii truang ldn ciia
Dang va Nha nude nhdm nang cao hidu qua kinh td' eua cae doanh nghidp Nha
nude Dudi gdc nhin cua trf thfic dupe khao sat trong nghidn cfiu nay, sir
chuyin bid'n eua qua trinh ed phdn hod eae doanh nghidp Nha nude dupe danh
gia tuong ddi tfch cue Cd 73,3% trf thfic cho rdng, ed su chuyin bid'n theo
hudng tfch cue Tuy nhidn, sd ngudi danh gid mfic dp chuyin bid'n cham cao
hon kha nhilu so vdi sd ngudi danh gia chuyin bid'n nhanh (50% so vdi
23,3%)
Theo sd lieu thdng kd eua Ban Chi dao ddi mdi va phat triln eae doanh
nghidp Nha nude (thdng 5 nam 2006), trong vdng 15 nam, nude ta da co phan
hod dupe 2.935 doanh nghidp Nha nude, trong dd 80% thfic hidn ed phdn hod
tfi nam 2001 dd'n nay 77% sd edng ty da eo phdn hod ehi cd quy md dudi 10 ty
ddng Nhfing cdng ty da dupe ed phdn hod ma Nha nude khdng gifi ty Id nao
trong vdn dilu Id thi diu la nhfing doanh nghidp nhd ed vd'n Nhd nude dudi 1 ty
ddng va lam an kem hidu qua (ddn theo 5)
Chu truong dung, nhung tdc dp ed phdn hod cham Theo trf thfic la cac
chuydn gia kinh te, qua trinh ed phdn hod cham la do nin kinh te suy giam,
TAP CHI TAM L? HOC, Sd 1 (154), 1 - 2012 33