^CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN, Tư TƯỜNG Hồ CHÍ MINHGIẢI PHÁP KHẮC PHỤC CĂN BỆNH HÌNH THỨC TRONG HỌC TẬP VẢ LÀM THẺO Tư TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC, PHONG CÁCH HÓ CHÍ MINH Học viện Chính trị khu vực IV • Tóm t
Trang 1^CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN, Tư TƯỜNG Hồ CHÍ MINH
GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC CĂN BỆNH HÌNH THỨC TRONG HỌC TẬP VẢ LÀM THẺO Tư TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC, PHONG CÁCH HÓ CHÍ MINH
Học viện Chính trị khu vực IV
• Tóm tắt: Bệnh hình thức được xác định là nguyên nhân cơ bản dẫn tới tình trạng nói không đi đôi với làm, nói nhiều làm ít, làm qua loa đại khái trong việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh thời gian vừa qua Chính vì vậy, khắc phục căn bệnh hình thức để đưa việc học tập và làm theo Bác đi vào chiều sâu, trở thành lối sống, nếp nghĩ và việc làm cụ thể của từng cán bộ, đảng viên
và Nhân dân là hết sức cần thiết, có ý nghĩa cấp bách hiện nay.
• Từ khóa: bệnh hình thức; học tập và làm theo; tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Mình
nên triển khai không hiệu quả hoặc làm không đến
nơi đến chốn Công tác phát hiện, biểu dương và
nhân rộng các tập thể, cá nhân điển hình trong học tập và làm theo Bác chưa hiệu quả, chưa tạo
sức thuyết phục, chưa thực sự điển hình, chưa xứng đáng Việc đấu tranh với các biểu hiện lệch lạc về đạo đức, lối sống chưa mạnh mẽ, còn tình trạng nể
nang, né tránh, ngại va chạm Công tác kiểm tra,
giám sát đối với việc tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên chưa thường xuyên,
chưa quyết liệt, chưa nghiêm Công tác báo cáo,
sơ kết việc triển khai thực hiện việc học tập và làm theo Bác chưa được quan tâm đúng mức, đánh giá còn chung chung, thiếu cụ thể(2)
Nguyên nhân chủ yếu của bệnh hình thức Thứ nhất, một số cấp ủy, tổ chức đảng và cán
bộ, đảng viên chưa nhận thức đầy đủ, toàn diện
về tầm quan trọng của việc học tập và làm theo Bác, vẫn còn tình trạng chỉ xem đây là cuộc vận động, phong trào thi đua, đợt sinh hoạt chính trị
Thứ hai, công tác lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện việc học tập và làm theo Bác ở một số cấp
ủy, tổ chức đảng chưa thực sự chủ động, sâu sát, quyết liệt, chưa coi trọng kiểm tra, xử lý vi phạm(3)
24 ») TẠP CHÍ THÕNG TIN KHOA HỌC CHÍNH TRỊ - số 01 (26)2022
1 Bệnh hình thức và một số biểu hiện của
căn bệnh hình thức trong học tập và làm theo tư
tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh
Bệnh hình thức là trong công việc, chú trọng
nhiều đến hình thức bề ngoài mà không quan tâm
đúng mức đến nội dung bên trong, làm những việc
ít thiết thực mà nhiều phô trương, hình thức thì hào
nhoáng mà nội dung thì nghèo nàn, làm theo kiểu
“đầu voi đuôi chuột”, làm việc gì cũng “không xét
đến kết quả thiết thực, cần kíp, chỉ nhằm về hình
thức bên ngoài, chỉ muốn phô trương cho oai”(1)
Một sô' biểu hiện của bệnh hình thức trong
học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong
cách Hồ Chí Minh
Trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực
hiện chưa quyết liệt, chưa sát thực tế, thiếu sáng
tạo; không sâu sát cơ sở, thiếu kiểm tra, đôn đốc,
không nắm chắc tình hình địa phương, cơ quan,
đơn vị mình Trong xây dựng cam kết tu dưỡng, rèn
luyện, làm theo thường nói không đi đôi với làm,
nói nhiều làm ít, thậm chí nói mà không làm Việc
xác định nội dung học tập và làm theo chưa gắn
với thực hiện nhiệm vụ chính trị tại cơ quan, đơn
vị hoặc lựa chọn các vấn đề quá lớn, chung chung
Trang 2Thứ
trách
sâu vào vấn đề, không
Thứ
động
òa, một số nơi, ngư ứ đứng đầu thiếu ý thức
nhiệm, thiếu ý thức quý họng sức của, sức
ngưdi của Nhà nước, của Nhân dân; chưa phát huy
hết tách nhiệm, thiếu giĩơng mẫu; không sát sao
công việc thực tế, không gần gũi nhân dân Đối
vơi công việc, không đi
sâu sát cấp dưới mà chỉ xem báo cáo trên giây tờ
’í/, trong quá trình t) chức thực hiện còn thụ
, thiếu cách làm sáng tạo, còn trông chờ, ỷ lại
vào cấp trên Thứ năm, việc xác định nội dung học
tập và làm theo quá lớn, chông phù hợp nhiệm vụ
chính trị của cơ quan, đơ 1 vị và cá nhân, vượt quá
khả năng thực hiện, nên chông thực hiện được kế
: lì hoặc làm không đ< h nơi đến chốn Thứ sáu,
ciểm tra, đánh giá qt i
ỡng và rèn luyện việ: học tập và làm theo Bác
á trình thực hiện cam kết,
hoạc
việc
tudưi
của 1 nỗi cán bộ, đảng vi ỉn và tổ chức đảng chưa
thườ Ig xuyên và chưa gắn với thi đua, khen thưởng
nên
khôrlí
xuất hiện tâm lý làn cho có, làm cũng được,
g làm cũng được
T íc hại của bệnh hình thức
T 'ước hết, bệnh hình thức là nguyên nhân dẫn
g sâu sát quần chú
việc không tiến bộ
ỊC được nên khuyết điểm
ba, bệnh hình thức còn
xa dân, không gần gũi,
I Ig nhân dân; kết quả là niềm tin của Nhân dân
tới thất thoát, lãng phí Vĩ thời gian, về công sức,
về ciia cải của Nhân dâii Thứ hai, chính vì ham
chuộng hình thức nên dẫn đến báo cáo sai, làm sai
lệch tình hình, “có ít thì xít ra nhiều”, phô trương,
che dấu khuyết điểm, thổi phồng thành tích, “đánh
bóng’
khôr;
có bi <
điểrr
ngày
là nguyên nhân dẫn đến
khôr;
công
đối với Đảng không củrg cố Thứ tư, bệnh hình
thức (
có 1ÍI
tạo ra được sự chuyển b ến mạnh mẽ trong nhận
thức
dân, I
chưa
2.
học
cách
” tên tuổi; thích đư( Ic đề cao, ca ngợi, do đó
g đánh giá đúng thự: chất ưu khuyết điểm để
ện pháp khắc phục sửa chữa, dẫn đến khuyết
nhỏ không khắc ph
càng to thêm Thứ
dẫn đến việc học tập và làm theo Bác có nơi
c chỉ có bề rộng mà không có bề sâu, không
và hành động của ci n bộ, đảng viên và Nhân
chất lượng hiệu quả
cao
Giải pháp khắc ph ỊC bệnh hình thức trong
tập và ỉàm theo tư
HỒ Chí Minh
Để nâng cao chất lương việc học tập và làm
Bác, trong thời gian tới cần tập trung một số
nội c ung sau:
việc học tập và làm theo
tưởng, đạo đức, phong
theo
Thứ nhất, tiếp tục nâng cao nhận thức của cán
bộ, đảng viên về nội dung, giá trị và ý nghĩa to lớn của tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh
Tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh
là tài sản tinh thần vô giá của Đảng và nhân dân ta,
là động lực, nguồn sức mạnh để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta phát huy nội lực, vượt qua khó khăn, thử thách, thực hiện mọi thắng lợi trong giai đoạn mới Do đó, mỗi cán bộ, đảng viên phải coi việc học tập để không ngừng nâng cao nhận thức
về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là việc làm thường xuyên, không thể thiếu
Công tác tuyên truyền học tập và làm theo Bác cần chú trọng đến việc cung cấp kiến thức cụ thể, thiết thực và giải thích rõ ràng những nội dung người nghe đang cần theo phương châm “tuyên truyền thường xuyên, liên tục, cụ thể”, nội dung tuyên truyền “ngắn gọn dễ nhớ, dễ thực hiện, phù hợp thực tiễn và lấy cán bộ, đảng viên, nhân dân làm chủ thể” để mỗi người hiểu được và làm được, tránh câu nệ hình thức, lý luận suông; quan tâm nhiều hơn đến việc người nghe cần gì, có làm ngay
và thực hành được ngay hay không
Thứ hai, kết hợp chặt chẽ việc học tập và làm theo Bác trong thực hiện nhiệm vụ chính trị của mỗi địa phương, cơ quan, đơn vị và công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng
Học tập phải gắn với làm theo, đưa việc làm theo Bác mỗi ngày từ những việc làm nhỏ, gắn với trách nhiệm, đạo đức công vụ của cán bộ, đảng viên và Nhân dân Mỗi cơ quan, đơn vị và cán bộ, đảng viên căn cứ vào nhiệm vụ chính trị cụ thể của đơn vị và công việc đang đảm nhiệm để xây dựng bản cam kết học tập và làm theo nghiêm túc,
cụ thể, phù hợp Trong xây dựng bản cam kết làm theo, nên làm và nên tránh một sô việc: Một, tránh
“đặt nhiều việc quá, mức cao quá, rồi làm không được thì sẽ nản lòng”(4); Hai, tránh sao chép của nhau, bản cam kết của người nào, đơn vị nào do người đó và đơn vị đó tự động, tự giác, tự nguyện
làm lấy; Ba, khi cán bộ, đảng viên, tổ chức lên
kế hoạch và xây dựng bản cam kết xong rồi, mọi người cùng nhau bàn bạc xem kế hoạch đó, nội dung đó có phù hợp với cá nhân và tổ chức đó chưa, nếu chưa phù hợp thì điều chỉnh, còn phù hợp rồi thì cùng bàn bạc, giúp đỡ nhau cách thức thực hiện cho tốt; Bốn, các chi bộ và cơ quan, đơn
vị cần lưu trữ các kế hoạch thực hiện của đơn vị
và bản cam kết của mỗi cán bộ, đảng viên để đối chiếu với việc làm hàng tháng, hàng năm
TẠP CHÍ THÔNG TIN KHOA HỌC CHÍNH TRỊ -Số 01 (26)2022 (« 25
Trang 3CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNĨN, TƯ TƯỞNG Hồ CHÍ MINH
Thứ ba, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ
và phát huy vai trò của các chi bộ ở các cơ quan
“Chi bộ là nền móng của Đảng, chi bộ tốt thì
mọi việc sẽ tốt”(5) Muốn vậy, trước hết, cần nâng
cao chất lượng công tác sinh hoạt chi bộ và tính
tiền phong gương mẫu của mỗi đảng viên trong
chi bộ Sinh hoạt chi bộ phải thực chất, không
hình thức, không báo cáo sai Từng đảng viên phải
gương mẫu chấp hành đường lối, chủ trương, nghị
quyết, Điều lệ của Đảng và chính sách, pháp luật
của Nhà nước Luôn lắng nghe ý kiến của quần
chúng, tôn trọng quyền làm chủ của nhân dân Chú
trọng công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá Mỗi kỳ
sinh hoạt chi bộ nên đánh giá việc thực hiện bản
cam kết học tập và làm theo Bác của từng đảng
viên để kịp thời điều chỉnh, đánh giá, khen thưởng
và kỷ luật Nếu chờ đến cuối năm mới tổng kết,
việc đánh giá sẽ không thường xuyên, không thực
chất, không khách quan, không toàn diện
Ớ các cơ quan, chi bộ phải là động lực của cơ
quan Bác Hồ từng dạy: nhiệm vụ của chi bộ cơ
quan là “Làm sao cho toàn thể nhân viên đều cố
gắng thực hiện đầy đủ chính sách của Đảng, của
Chính phủ, và hết lòng hết sức phụng sự nhân
dân',(6) Do đó, đảng viên trong các chi bộ cần phải
xung phong làm gương để toàn thể nhân viện cơ
quan học tập và làm theo, tạo động lực thúc đẩy cơ
quan, đơn vị hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao
Thứ tư, gắn việc “làm theo ” Bác với các phong
trào thi đua và đẩy mạnh việc phát hiện, bồi
dưỡng, biểu dương, tuyên truyền, nhân rộng các
tấm gương, điển hình tiên tiến trong học tập và
làm theo Bác
Xây dựng phong trào thi đua “Nên lấy những
đơn vị nhỏ làm đơn vị thi đua Do tình hình thực tế
và khả năng cố gắng mà đặt kế hoạch thi đua Đặt
có kế hoạch thì phải ra sức làm cho kỳ được, và
đúng kỳ hạn”(7) Kế hoạch phải đem ra bàn bạc kỹ,
phải dân chủ, nghĩa là làm cho mọi người đều hiểu,
mọi người đều vui lòng nhận và quyết tâm làm cho
kỳ được Kế hoạch thi đua phải rõ ràng, thiết thực,
đúng mực, đơn giản Không nên đặt ra kế hoạch to
quá, lớn quá, nhiều quá đến khi làm không được thì
nản hoặc làm không đến nơi đến chốn
Khi phát động phong trào thi đua nên làm cho
mỗi người hiểu rõ mục đích, nhiệm vụ của người
tham gia, kế hoạch cụ thể, rõ ràng, không nên phát
động chung chung, đại khái theo kiểu làm cho có
phong trào, tham gia cũng được không tham gia
cũng không sao cố gắng thu hút tất cả mọi người
tự nguyện, tự giác tham gia phong trào và có thi đua giữa các cá nhân với nhau, giữa đơn vị này với đơn vị khác, địa phương này với địa phương khác với nhau
Chú trọng theo dõi các phong trào thi đua để kịp thời phát hiện, chăm bồi, tôn vinh Tạo điều kiện và môi trường để các tấm gương, điển hình tiên tiến được tôi luyện, khẳng định mình trong những công việc khó, việc mới
Đẩy mạnh công tác tuyên truyền nêu gương
“người tốt, việc tốt’’ để lan tỏa những tấm gương tốt, những cách làm hay cho mọi người học tập và làm theo Trong công tác tuyên truyền, nhân rộng các tấm gương, điển hình tiên tiến cần lưu ý những tấm gương, điển hình tiên tiến được lựa chọn phải thực sự là những cá nhân tiêu biểu, điển hình, có nhiều đóng góp tích cực vào sự phát triển của cơ quan, đơn vị, địa phương và xứng đáng được biểu dương, khen thưởng Không lựa chọn theo tỷ lệ hoặc vì cả nể
Có cơ chế, chính sách động viên, khen thưởng xứng đáng về tinh thần và vật chất đối với những tấm gương và điển hình tiên tiến, tạo động lực để mỗi cá nhân toàn tâm toàn lực phát huy sáng kiến, cống hiến hết mình vì sự phát triển chung
Thứ năm, tăng cường công tác kiểm tra và giám sát việc học tập và làm theo Bác
Việc kiểm tra, giám sát phải được tiến hành thường xuyên, toàn diện, khách quan Kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm và cụ thể Giám sát rộng rãi
và thường xuyên Khi thực hiện công tác kiểm tra, giám sát cần đến tận nơi, kiểm tra một cách thiết thực “không thể chỉ thỏa mãn với những báo cáo
và những con số trên mặt giấy”(8)
Kiểm tra phải đi liền với kỷ luật nghiêm minh những trường hợp sai phạm, đồng thời, khen thưởng, động viên những việc làm tốt, những cách làm hay nhằm lan tỏa giá trị tốt đẹp trong cộng đồng
Gắn việc kiểm tra, giám sát việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh với các việc thực hiện các nghị quyết về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng và các quy định
về nêu gương nhằm kịp thời chấn chỉnh những việc làm, hành vi lệch lạch trong đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên, đảm bảo việc học tập và làm theo Bác được thực hiện nghiêm túc, thực chất, nền nếp, hiệu quả
26 >» TẠP CHI THÔNG TIN KHOA HỌC CHÍNH TRỊ - số 01 (26)-2022
Trang 4Thứ sáu, lấy kết quả công việc, sự hài lòng và
tín n, liệm của nhân dân
chất
viên;
àm tiêu chí để đánh giá tảng, của cán bộ, đảng
tập và làm theo tư tưởng,
lượng của tổ chức
nâng cao hiệu quả công tác sơ kết, tổng kết
Mục đích của việc học
đạo C ức, phong cách Hồ Chí Minh là để xây dựng
cán 1 ộ, đảng viên vừa he ng vừa chuyên, vừa đức
vừa t ú góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo và sức
chiếr đấu của Đảng, nânị cao hiệu quả công việc,
tăng
nhân
vào kết quả công việc oại cán bộ, công chi ỉc cuối năm), sự hài lòng
I nhiệm của nhân dí n (căn cứ vào bản đánh
:ường mối quan hệ mật thiết với quần chúng
dân Do đó, khi đán 1 giá tổ chức và mỗi cán
bộ, đảng viên cần căn ctỉ
(xếp (
và till
giá đ ing viên cuối năm; : ihận xét của địa phương
nơi đ ing viên cư trú; đánh
hiếu khảo sát, hộp tiư góp ý ) làm tiêu chí
giá Việc làm này, một mặt giúp cho việc học
giá của người dân thông
chác, việc đánh giá gắn giúp các đơn vị, tổ chức ượng rõ ràng Mặt
và m
phấn
việc học tập và làm theo
qua f 1
đánh
tập vá làm theo đi vào thưc chất, cụ thể, có cơ sở,
định
với ti ĨU chí cụ thể, rõ ràng
lỗi cán bộ, đảng viên có mục tiêu cụ thể để
đấu thực hiện
Hí.ng năm, các tổ chức và cơ quan, đơn vị cần
tiến hành sơ kết, tổng kết
Bác.1 * * /iệc sơ kết, tổng kết cần đánh giá khách quan,
toàn diện, cụ thể Phải làri rõ được những kết quả
đạt đi 'Ợc, những hạn chế V ì nguyên nhân, rút ra bài
học kinh nghiệm và đề xuất phương hương, giải
pháp ỉể nâng cao chất lượi Ig, hiệu quả việc học tập
và làn theo Bác Đồng thơi, đưa kết quả thực hiện
kế hoìch học tập và làm iheo Bác là một tiêu chí
để nh ìn xét, đánh giá, xếf
và đảng viên hàng năm
(I) Hồ ChíMinh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội,
2011, tập 5, tr.88.
(2)&(3) Đảng Cộng sản Việt Nam: Báocáo sơ kết 05 năm thực
hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, ngày 15-5-2016 của Bộ Chính trị
“ về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách
Hồ Chí Minh
(4)&(7) Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 7, tr 189.
(5) Hồ Chí Minh:Toàn tập, Sđd, tập 15, tr.278.
(6) Hồ Chí Minh:Toàn tập, Sđd, tập 8, tr.453.
(8) Hồ Chí Minh:Toàn tập, Sđd, tập 10, tr.362.
< 9>& * * < IO>HỒ ChíMinh: Toàntập, Sđd, tập 6, tr.129-131.
(11) Ban Tuyên giáo Trung ương:Những nội dung cơ bản của tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị quốc gia
Sự thật, Hà Nội, 2016.
'i bảy, đề cao việc
nêu gương của cát
đứng đầu theo phươ Ig châm cán bộ có chức
loại tổ chức cơ sở đảng
nhát huy vai trò, trách
bộ, đảng viên, nhất là
Th
nhiên,
người
vụ càng cao càng phải gưmg mẫu
Cán bộ, đảng viên và
phải trở thành những tấm gương sáng về phẩm chất
và năng lực, là mẫu mực ( ể cấp dưới và nhân dân
noi th
nhất là người đứng đầu
Chớ
nói, nl
:o trong những công việc cụ thể, trong mọi
việc lìm, ứng xử và tron
Nêu gương trong mọi mối
tự kiêu, tự đại Luôn
luôn t í kiểm điểm, tự phê
li lững việc mình đã lài n, để phát triển điều hay
của mình, sửa đổi khuyết
thời phải hoan nghênh ngư
IỊ sinh hoạt hàng ngày,
i quan hệ Đối với mình:
luôn cầu tiến bộ Luôn DÌnh, những lời mình đã điểm của mình Đồng 'bi khác phê bình mình”
Đối với người: “Chớ nịnh hót người trên Chớ xem khinh người dưới Thái độ phải chân thành, khiêm tốn, phải thật thà đoàn kết Phải học người và giúp người tiến tới Phải thực hành chữ Bác - Ái”
Đối với việc: “Phải để công việc nước lên trên, trước việc tư, việc nhà ( ) Việc gì dù lợi cho mình, phải xét nó có lợi cho nước không? Nếu không có lợi, mà có hại cho nước thì quyết không làm”<9)
Để nêu gương có hiệu quả, cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu luôn đi đầu trong mọi công việc theo phương châm “Cán bộ đảng viên đi trước, làng nước đi sau”, “dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới sáng tạo, dám đương đầu với khó khăn, thử thách và quyết liệt trong hành động vì lợi ích chung” và “Mỗi ngày
cố làm một việc lợi cho nước (lợi cho nước tức là lợi cho mình), dù là việc nhỏ, thì một năm ta làm được 365 việc Nhiều lợi nhỏ cộng thành lợi to”(10) Tóm lại, “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là một chủ trương lớn, lâu dài và liên tục của Đảng”(11) Song, để việc học tập và làm theo Bác có hiệu quả, cần khắc phục căn bệnh hình thức đã và đang tồn tại trong nếp nghĩ và hành động của mỗi chúng ta Đặc biệt, nêu cao ý thức trách nhiệm trong việc học tập và làm theo, nói phải đi đôi làm, luôn nêu cao tinh thần tiên phong gương mẫu mọi lúc, mọi nơi, mọi mối quan hệ, làm cho việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh trở thành công việc thường xuyên của mỗi tổ chức đảng, các cấp chính quyền, các tổ chức chính trị -
xã hội, của mỗi cán bộ, đảng viên và Nhân dân ■
TẠP CHÍ THÔNG TIN KHOA HỌC CHÍNH TRỊ -SỐ 01 (26)-2022 «< 27