Thach thuc dli vdi doanh nghiep do la viec su dung cdng nghe thdng tin, ty ddng hda, dieu nay ddi hdi phai cd ngudn nhan lye chat lugng cao, cd du kien thuc, ky nang, trinh do su dung cd
Trang 1NHAN THLIC CUA THANH NIEN
VE MOT SO PHAM CHAT NHAN CACH
CAN THIET 6 NGUOI LAO DONG
TRONG BOI CANH MOI
Bai viet nay la mot phan ket qua nghien ciJu cCiadetai ccfscf nam 2018; Mot so pham
chat nhan each can thiet c^a ngwdi lao dong trong boi canh phat trien hien nay, Vien
Tam ly hpc chu tri; ThS To Thuy Hanh lam chu nhiem
ThS To Thuy Hanh
PGS.TS Nguyen Thj Hoa
Vien Tdm ly hpc
Khdo sdt bdng bdng hoi vdo thdng 8/2018 tren 108 khdch the, gom 54 nguai
dang di lam vd 54 sinh vien nam cuoi cua mot trudng dgi hoc Ket qud cho thdy, co
mot so phdm chdt, ky ndng dugc nhom khdch the ddnh gid la cdn thiet trong boi cdnh
kinh te - xd hoi dang phdt trien theo xu the cua cdch mang cong nghiep Idn thu tu
hien nay Do la tinh chit dong, linh hoat, tinh ham hoc hoi, kha ndng sdng tao, hap
tac trong nhdm Idm viec, ky ndng nghi, ky ndng lam chu cong nghe cUng nhu biet sit
dung loi thieu mot ngoai ngit quoc te trong cong viec
Tir khoa: Nhdn cdch; Ngudi lao dong; Sinh vien; Ky ndng; Phdm chdt
Ngdynhdnbdi; 6191201^; Ngdy duyet ddng bdi: 25/11/2018
1 Mo- &hu
The giai hien nay dang buac vao cugc each mang cong nghiep Ian thii
tu (con goi la each mang cong nghiep 4.0 hay each mang 4.0), Viet Nam cung
khong the tach khoi sy phat trien chung nay Cung vai do, nhan loai cung dang
birac sang the ky XXI, toan cau hoa la xu the tat yeu, con nguai a cac quoc
gia, cac dan toe khac nhau dang tiep tue day manh giao luna de hoi nhap
Khai niem "each mang cong nghiep 4.0" xuat hien nam 2011 tai Hoi
chg Hannover, khi nguoi ta giai thieu cac chuang trinh cong nghiep 4.0 cua
nuac Due, nham nang eao nen cong nghiep ca khi truyen thong cua Due Dac
trung cua no la internet di dong pho bien a khap mgi nai, la nhGng thiet bi cam
Trang 2hgc Cach mang cdng nghiep 4.0 da tao ra mot thi gidi, trong dd cac he thdng lie va thuc cda san xult toan cau cd the phdi hgp vdi nhau mdt each linh boat Tuy nhien, each mang cdng nghiep 4.0 Ididng ehi cd cae may mdc va he thing
thdng minh kk nli vdi nhau Pham vi ciia no rgng hon nhieu, bao gdm nhiing
dot pha trong nhilu ITnh vuc, nhu giai ma trinh tu gen, cdng nghe nano, nang lugng tai tao, dien toan lugng tii Sir hoa trgn ctia cac cdng nghe nay va sir tuong tac cua chiing trong tat ca linh vuc cua the gidi thuc, thi gidi sd va the gidi sinh hgc da lam nen Ichac bi6t can ban ciia each mang cdng nghiep 4.0 so vdi cac cugc each mang trudc dd (Klaus Schwab, 2018)
Vdi nhiing tac ddng ciia each mang cdng nghiep 4.0 tren the gidi va trong l<hu vuc, lam thi nao dl ngudi lao ddng khdng bi sa thai bdi cugc each mang cdng nghiep 4.0 la cau hdi khdng chi chinh ngudi lao ddng lo lang ma cdn la bai toan Idn cho nhilng nha dau tu, nha quan ly cung nhu rihCing nha hoach dinh chinh sach trong tuong lai Chu tich Dien dan Kinh te the gidi, dng Klaus Schwab cho rang, each mang cdng nghiSp 4.0 ddi hdi mdt sd ky nang (nang luc) trong cong viec Chang ban, cac nghi it bi ty ddng hda se la nhQng cdng viec ddi hdi cac ky nang xa hdi va sang tao, dac biet la ky nang ra quyet dinh trong bdi canh nhieu bien dong va su phat trien nhieu y tudng mdi la Theo danh gia ciia can bd phu trach nhan su cua cac doanh nghiep dang sir dung lao dong nhilu nhat trong 10 nganh cdng nghiep va 15 nen kinh te khi hinh dung ve tac ddng ciia each mang cdng nghiep 4.0 ddi vdi nghi nghiep thi cac ky nang he thdng, ky nang xa hdi, xu ly va giai quyet van de phuc tap se dugc ddi hdi nhieu hon trong nam 2020 (Klaus Schwab, 2018) Hay cd the hieu rang, ky nang ddi mdi, sang tao, cd the dua ra nhieu giai phap cho mot van de se la ky niing dugc yeu cau doi vdi ngudi lao ddng trong bdi canh viec lam mdi
Hon the niia, khi ban ve nhiing tac ddng cua each mang cdng nghiep 4.0 tac ddng den doanh nghiep trong tuong lai, Klaus Schwab cho thdy su hgp tac, chia se la can thiet, danh cho nhiing hinh thiic ddi tac mdi ra ddi, cac md hinh van hanh dugc chuyen ddi sang cac md hinh sd mdi "Cac td ehiic thanh cdng
se ngay cang chuyen dich tir cau triic phan cap sang cae md hinh ket ndi mang luoi va cdng tac Dong luc dugc thiie day bdi mong mudn cdng tac giira nhan vien va bd may quan ly de dam bao lam chu tinh hinh, sy dgc lap va y nghia cdng viec Cac doanh nghiep se ngay cang dugc td chuc vdi cac nhdm phan tan, lao ddng tir xa va cac tap the lao dong nang ddng luon trao ddi dd lieu va danh gia cdng viec" (Klaus Schwab, 2018)
Ban ve thach thiic khi Viet Nam "tiep nhan" each mang cdng nghiep 4.0, Thii tudng Nguyin Xuan Phiic danh gia, trd ngai trudc bet la su thay dli cdng
Trang 3Viet Nam eon lac hau vl cdng nghe, yeu kem trong viec nam bat xu the kinh
doanh mdi (din theo Hilu Cdng, 2017) Do dd, nam thanh thao ky nang nghe
cung nhu ky nang lam chu cdng nghe la doi hdi can cd d ngudi lao ddng Theo
dng Nguyin Hing Minh, Tdng Cue trudng Ting eye Giao due nghi nghiep
(Bg Lao ddng, Thuong binh va Xa hdi), "diem ndi bat cua each mang cong
nghiep 4.0 chinh la cac doanh nghiep se dan thay the cae khau san xuat gian
don bang may mdc va robot, ling dung cong nghe thdng tin de dat nang suat
chdt lugng cao, dam bao do tinh xao va chinh xac Khi do, ty le phu nu va lao
ddng khdng cd ky nang dl bi sa thai nhit Theo khao sat thi cd nhieu nganh hi
anh hudng nhtmg cd the nhin thay rd nhat la ddi vdi nganh det may, da giay
Day cung la nhiing nganh su dung nhieu lao dong nhat Theo tinh toan thi cd
khoang 86% lao dong det may va 75% lao ddng trong nganh dien tu ciia Viet
Nam bi tac ddng" (Nguyin Hdng Minh, 2017) Thach thuc dli vdi doanh
nghiep do la viec su dung cdng nghe thdng tin, ty ddng hda, dieu nay ddi hdi
phai cd ngudn nhan lye chat lugng cao, cd du kien thuc, ky nang, trinh do su
dung cdng nghe mdi Cung theo dng Nguyen Hdng Minh, mdi sinh vien trudng
nghe khi ra trudng can phai nam chae hai thii "bao bdi" quan trgng la ngoai
ngtr va ky nang lam chu cdng nghe
Nha chien luge gia truyen thdng Tom Goodwin da viet trong mot bai
bao tren td TechCrunch vao thang 3/2015 cho thay binh anh nganh dich vy
trong tuong lai: "Uber, cdng ty taxi Idn nhit thi gidi, khdng sd huu mot cai dtd
nao Facebook, chu sd huu phuang tien truyin thdng phi bien nhat the gidi,
khdng tao ra mot ngi dung nao Alibaba, nha ban le ed gia tri nhat, khdng cd
chut hang ton kho nao Va Airbnb, nha ket ndi ngudi can thue nha vdi ngudi cd
nha cho thue, khdng sd hitu bat cu mot bat ddng san nao" (Tom Goodwin,
2015) Nhu vay, cd thi thay, mdt phin cdng viec cua con ngudi hien nay dang
dugc thay thi bdi sy tu ddng hda cua may mdc, ngudi may, dir lieu (data) dugc
thu thap, md rgng tren pham vi toan ciu (big data), sy phat trien vugt b p cua
cdng nghe sd hda (internet van vat kit ndi) cung nhu xu hudng phat trifin nen
kinh tl chia se (go-Viet, Grab, Airbnb, Freelancer, Upwork ) Sy phat trien
nay da va dang tao ra nhttng cdng viec mdi chua timg xuat hien trudc do Va
trong xa hoi ma nIn tang ky thuat s l giiip giam dang kl cac chi phi giao dich
va van hanh phat sinh, ngudi lao dong cin co nhilng pham chat nhan each gi
dl theo kip va ling phd vdi su phat triln vl khoa hgc cdng nghe mang cap sd
nhan nhu hien nay? Theo tiln si Le Dang Doanh (nguyen Vien trudng Vien
Quan ly Kinh te Trung uong), ngudi lao ddng thdi dai 4.0 se cin san sang hgc
tap cai mdi, phai cd tinh than hgc tap suot ddi, khong ngoi nghi; ddng thdi, con
ngudi phai cd ky nang giao tilp quoc te, thdng thao nhilng ngoai ngit chinh,
hilu bilt CO ban vl cdng nghe thdng tin (Le Dang Doanh, 2017)
Trang 4ra CO hdi cho ngudi lao dong nhung cung la thach thuc ddi vdi cac doanh nghiep Viet Nam D I dap ung yeu cau, ddi hdi trong boi canh mdi - anh hudng cua each mang cdng nghiep 4.0, ngudi lao ddng can cd mot sd nhiing dac diem
va phim chit nhu: tinh chu ddng, linh boat; tinh sang tao; tinh hgp tac, chia se trong nhdm lam viec; can ed ky nang nghe va ky nang lam chu cdng nghe; ham hgc hdi, ham hilu bilt nhiing van de lien quan din cdng viec; kha nang sit dung thong thao it nhat mot ngoai ngit Day chinh la mot sd pham chat nhan each cin thilt cua ngudi lao ddng Nhung pham chat nhan each nay khdng phai bay gid mdi trd ndn can thilt ddi vdi ngudi lao ddng, nhung trong giai doan hien nay, nhilng pham chiit nhan each cang trd nen quan trgng va het sue can thilt trong viec giup hg tan dung co hdi, vugt qua thu thach cua cugc each mang cdng nghiep 4.0
Bai vilt tim hieu nhan thdc cua ngudi lao ddng ve mot sl pham chat nhan each cin thilt trong bli canh phat triln hi6n nay, khdng tim hieu nhan thiic ve nhilng pham chat nhan each can cd d mot linh vuc nghi nghiep cu the, cung nhu khong tim hieu nhirng pham chat nhan each can cd d cae linh vuc ddi song khac cua ngudi lao ddng Trong nghien ciiu nay, nhan thiic cua ngudi lao ddng ve mot sd pham chat nhan each can thiet trong bdi canh phat triln dugc tim hieu qua su danh gia cua ngudi lao dong ve miic do can thiet cua mot so dac diem, ky nang trong xu hudng phat triln cua each mang cdng nghiep 4.0 Neu thieu nhilng dac diem, ky niing dd, ngudi lao dong se khdng dap irng dugc nhung yeu cau cua cdng viec mdi, khdng the hoan thanh tien do, chat lugng cdng viec theo quy dinh tai noi lam viec Nhilng pham chat nhan each nay dugc the hien trong cac mdi quan he cdng viec, trong qua trinh lam viec cua ca nhan, tac ddng den ddi sdng viec lam cua ca nhan do
Tinh chu ddng, linh boat d ngudi lao ddng dugc bieu la ngudi lao dong can biet minh phai lam gi, cd the ty de xuat nhilng phuong an giai quyet cdng viec tot nhat Ddng thdi, hg cd y thiic trang bj nhieu ky nang de cd the thyc hien thao tac vdi nhieu loai may mdc khac nhau, vdi cdng nghe mdi, md rgng quan he xa hdi dl cd thi thich nghi vdi mdi trudng lam viec mdi thuan Igi, biet djiih hudng lya chgn, hgc tap nhilng nghe robot/ngudi may it cd kha nang thay the Dd la mdt dieu kien can thiet de ngudi lao dong tranh nguy co thM nghiep
Sy sang tao, ddi mdi cua ngudi lao ddng la kha nang chap nhan, tiep thu
va van diing eai mdi, dua ra y tudng mdi Su phat triln manh cua khoa hgc ky thuat va cong nghe thdng tin keo theo su bien ddi nhanh chdng cua nhieu phuong dien cugc sdng Nhilng ngudi cd pham chat sang tao la ngudi se thich ung de dang vdi sy phat trien Men nay Sang tao ciing la pham chat can thiet dl hinh thanh va phat trien ky nang giai quylt vin dl - mot ky nang cd tim quan
Trang 5(Klaus Schwab, 2018)
Hgp tac, chia se cdng viec d ngudi lao ddng la su bilt kit hgp vdi dong
nghiep trong cdng viec dl phat buy siic manh cua sd ddng, thyc hien tot nhung
nhiem vu chung va nhiem vu ca nhan Hon the, phdm chat nay cdn dugc bieu
Men d chd, ngudi lao ddng khdng chi quan tam, co gang hoan thanh tit cdng
viec cua minh, ma phai quan tSm den cdng viec chimg, h i trg ngudi khac hoan
thanh cdng viec
Cugc sdng ndi^ chung va san xult kinh tl trong thdi dai each mang cdng
nghiep 4.0 rd rang gan lien vdi cac phuong tien cdng nghe Vi vay, ngudi lao
ddng mudn nam vung ky nang nghe khdng the tach roi viec lam chu cdng
nghe Cd thi ndi, ky nang nghe, gidi tay nghi va lam chu cdng nghe thdng tin
la hai mat khong tach roi mot phim chat can thiet d ngudi lao ddng Vl logic,
cung nhu kinh nghiem thyc tiln cho thay, viec thanh thao ky nang nghi va
thanh thao cdng nghe phai xuat phat tir nhu ciu hgc bdi de nang eao kien thiic
nghe, tir long dam me vdi nghe va nd lye hgc hdi khdng ngung Do dd, ham
hgc hdi, bam bieu biet nhilng van dl lien quan den cdng viec cung la mdt phim
chat can cd d ngudi lao ddng trong thdi dai each mang cdng nghiep 4.0
Trong xu the md cira va hdi nhap quIc te, trong thai dai the gidi phlng,
ddng nghiep cua ngudi lao ddng khdng chi la nhilng ngudi cung doanh nghiep
trong cung mot quoc gia, ma dong nghiep, cdng su cua hg cd the d cac quoc
gia khac nhau tren the gidi Hon thi, ngdn ngO md ta, hudng din sir dung may
mdc cdng nghe chu yeu la tieng Anh hoac mot ngoai ngil khac, vi vay, ngudi
lao ddng phai biet su dung thdng thao it nhat mot ngoai ngil de cd the hgc hdi,
trao ddi, hgp tac lam viec vdi dong nghiep d cac quoc gia khac, cung nhu tiep
can vdi may mdc cdng nghe thuan tien
Nhilng phim chit quan trgng tren day ciia ngudi lao ddng nam trong
mot chinh the thdng nhat la nbSn each ctia ngudi lao ddng Tuy nhien, dl tien
cho viec nghien cuu, dudi day chiing tdi xem xet tung phim chit riSng biet
2 Phircng phap va miu nghien ciiu
Nghien ciiu nay su dung thiet ke dieu tra chgn mau mot Ian theo lat cat
ngang vdi cdng cu nghien cu nghien chinh la bang hdi Tdng sd mau la 108
thanh nien; trong do, 54 ngudi hien dang lam viec tai Cdng ty May K.L.W.,
Cdng ty San xuat dien lanh Sagakawa va 54 sinh vien nam cuoi cua Khoa Kinh
te, Trudng Dai hgc Thuong mai Sinh vien, nhdm dai dien cho luc lugng lao
ddng tre, la ngudi se chju anh budng true tiep tir cugc each mang cdng nghiep
4.0 dang dien ra hien nay Vi vay, nhdm nghien cilu lua chgn nhilng ngudi
dang di lam va sinh vien nam culi tham gia khao sat nbSm tim hilu su khac
Trang 6ngudi lao dong la 29 tudi va cua sinh vien la 22 tudi
Nguoi di lam trong miu la nhilng ngudi thugc nhdm nhan vien van phong va nhdm kinh doanh, san xuat vdi trinh do dai hgc va tren dai hgc chiem
ty le 2/3 trong tdng so nhQng ngudi di lam Hg la nhilng ngudi quan ly tryc tiep ngudi lao ddng, chiu trach nhiem trong viec hoan thanh, bao dam chat lugng san pham do cap tren giao phd Vdi nhdm sinh vien nam cuoi, cd 68,5%
sd em da di lam them vdi cong viec chinh nhu gia su, trg giang, cdng tac viSn
Bang 1: Thdng tin chung ve mdu nghien ciru
Phan bo mau nghien ciJU d
Khach the mau nghien ciiu
Nhom
ngucfi di lam
Nhom sinh vien
nam cuoi
Lmh vuc
Nhom tuoi
Trinh do dao tao
Da tirng thay doi viec lam
hay chua
Tinh trang di lam them
nh lirtfng
Ngu'ffi lao dong Sinh vien nam cuoi Khoi nhan vien van phong Khoi kinh doanh, san xuat Tir 20 - 28 tu6i Tir 29 - 42 tu6i Sff cap, trung cap, cao dang Dai hoc, tren dai hoc
Da tirng Chu'a tu'ng thay d6i Da/dang di lam them Chua tiing di lam Tone ( N = 108)
Tv le (%)
47,2 52,8 53,7 46,3 55,6 44,4 21,6 77,4 81,1 18,9 68,5 31,5
100
De tim hilu nbein thiic ciia thanh nien ve mdt sl phim chit nhan each can thiet trong bdi canh phat trien hien nay, nhdm nghien cuu da thilt kit thang
do gom 12 menh dl, vdi do tin cay thang do la 0,876 (4 menh dl da bi loai khi tinh dg tin cay cua thang do), thi hien cae dac diim, ky nang cin thilt, co ban nhit cin cd d ngudi lao ddng, dd la: (1) tinh chu ddng, linh boat, (2) kha nang sang tao, (3) tinh hgp tac, chia se trong nhdm, (4) ky nang nghi, ky nang lam chu cdng nghe, (5) tinh ham hgc hdi va culi cung la (6) kha nang bilt sil dung
it nhat mdt ngoai ngil trong cdng viec Mdi menh dl nay cd bai ndi dung dli
Trang 7minh Vi du: tim hiiu nhan thuc cua khach the ve su can thiet ciia tinh ham hgc
hoi, chiing toi dua ra m6nh de: Nguai lao dong chi cdn ndng cao trinh do kien thitc vd ky ndng lien quan den cong viec dang dam nhdn (ngi dung 1) hay Nguai lao dong cdn tim hieu them nhiing tri thuc a cdc linh vuc gdn vai cdng viec/ngdnh minh dang lam (n6i dung 2), vai diSm lua chgn tu I d^n 4 diim,
theo do, diem cang thap thi cang nghieng ve noi dung I, diem cang cao thi y kien cang nghieng ve ngi dung 2 Nhu vay, nhin t6ng the, diem trung binh cang cao, khach the danh gia nhttng dac diem, ky nang dua ra eang can thiit
Cac du lieu dinh lugng thu thap tir khao sat thuc tien dugc xu ly bing phan mem thdng ke SPSS 22.0 Cac phep phan tich dugc dung trong nghien ciiu nay la phep thong ke mo ta nhu diem trung binh, do lech ehuan, phep so sanh T-test, F-test
3 Ket qua nghien ciru
3.1 Nhan thicc ciia thanh nien ve mot sd pham chat nhan cdch can thiet €/ ngir&i lao dong trong boi cdnh m&i
Nhin mot each tong quat, hau het, nhung pham chat nhan each tren dugc thanh nien danh gia la can thiit, DTB chung la 3,37/4, DLC la 0,53 Cung vai
do, diim trung binh 6 tung dac diim, ky nang cu thi ciing dao dong a muc cao, DTB tu 3,20 din 3,55
Bdng 2: Ddnh gid chung cua thanh nien ve mot so phdm chdt nhdn cdch
cdn thiet a nguai lao dong
TT
1
2
3
4
5
6
Dac diem, ky nang can thiet ft ngiroi lao dong
Tinh chii dong, linh hoat trong cong viec
Kha nang sang tao trong giai quyet van de
Tinh hop tac, chia se trong nhom lam viec
Ky nang nghS cung nhu ky nang lam chu cong nghe
Ham hoc hoi, ham hieu biSt nhiing van de lien quan den
cong viec
Kha nang bi6t sii dung ngoai ngO quoc t6
DTB chune ve pham chat nhan each cSn thiet
DTB
3,20 3,34 3,55 3,25 3,33 3,51 3,37
DLC
0,88 0,60 0,60 0,76 0,68 0,87
0,53
Thft hang
6
3
1
5
4
2
Ghi chu: DTB Ihdp nhat id I diim BTB cao nhdt Id 4 diem
Trang 8chia se trong nhdm lam viec dugc thanh nien danh gia la can thiet nhat, tiep din la kha nang su dung ngoai ngi! trong cdng viec, cae pham chat khac nhu tinh chil ddng, linh hoat; tinh bam hgc hdi; kha nang sang tao; kha nang lam chu ky nang nghi, ky nang cdng nghe dugc ngudi lao ddng danh gia miic do cin thilt gin nhu ngang nhau, DTB dao ddng tir 3,20 din 3,33
Tren thuc te, cd le nhirng dac diem, ky nang nay khdng tach rdi, rieng le
ma cd su dan xen, kit hgp vdi nhau, binh thanh nen mot ngudi lao ddng ed nhiing dac diem, ky nang ma bdi canh xa bdi mdi yeu ciu Chang ban, mdt ngudi cd tinh sang tao chac bin se khdng the thieu tinh hgp tac, chia se vdi ngudi khac Nhu GS.TS Hoisoo Kim (Khoa Giao due, Giam doc Trung tam Giao due suit ddi, Dai bgc Quoc gia Chonnam, Han Qude) cho ring: "l^guoi
ta thudng chu y vao phat triln nang luc sang tao ca nhan nhung ngay nay sang tao dien ra nhd cd su hgp tac, cd cac mang ludi tuong tac gitra con ngudi vdi cac thiet bi (yeu td con ngudi va phi con ngudi) Va cac thiet bi (nhu cac loai cdng cu phuc vu cho cdng nghe thdng tin va truyin thdng - ICT, cac cdng cu sang tao) ddng vai trd quan trgng trong viec tao ra san phim sang tao va phat trien nang luc sang tao ca nhan va sang tao t$p the" (dSn theo Nguyen Thao, 2017) Nhu vay, vdi kha nang hgp tac ket hgp tu duy sang tao, cdng vdi su hd trg cua cac cdng cu sang tao se la mot phan dan tdi su thanh cdng ciia ngudi lao dong trong bdi canh each mang 4.0
3.1.1 Tinh chii ddng, linh hoat trang cong viec
Tim bieu ve tinh chu ddng, linh boat can thiet d ngudi lao ddng, chung
toi dua ra cau hdi, dd la trong cdng viec, nguai lao ddng cdn dai chd vd tudn thu su huang ddn, chi dao xic ly vdn de tic td truang/nhdm trudng hay chii ddng de xuat mot sd phuang phdp xic ly vdn de md ho biet duac Ket qua cho
thiy, miic do danh gia cua thanh nien ve van de nay nghieng v l y kiln 2 vdi DTB = 3,20; DLC = 0,88 Dieu dd ed nghTa, nhilu thanh nien cbo ring, ngudi lao ddng can cd su chu ddng, linh boat trong cdng viec hon la dgi chd su hudng dan, chi dao cua nhdm trudng Cung ban ve tinh chu ddng, linh boat trudc bdi canh mdi, mdt vai hgc gia phan tich van de nay d nhQng gdc do khac nhau Chang ban nhu su linh boat, chu ddng trong cdng viec hieu theo nghia la kha nang thich ung cua ngudi lao ddng trong each mang cdng nghiep 4.0 (Le Dang Doanh, 2017; Vu Cdng Thuong, 2017) Theo tac gia Vu Cdng Thuong,
su linh boat, chu ddng can ed d ngudi lao ddng lien quan din kha nang thich ttng nhanh, "can nam bit, tiep can nhanb nhay, kip thdi va dung hudng xu the phat trien cua nhiing van de thudc ITnh vuc lao ddng cua minh, dl cd thi lao ddng mdt each sang tao, dgc lap, cd nang suit va hieu qua tit" (Vu Cdng Thuong, 2017) Ngoai ra, tinh chu ddng, linh hoat dugc gan vdi viec nSm bit
Trang 9nay sang cdng viec khac, dap ting nhu ciiu viec lam mdi trong thdi dai each
mang cdng nghiep 4.0 (Klaus Schwab, 2016) Ching tbi, PGS.TS Trin Dinh
Thien, Vien trudng Vien Kinh te Viet Nam khing dinh: "Cdng nghiep 4.0 se
giup cac doanh nghiep tang nang suit, tang tinh linh boat, chu ddng va hieu
qua, nit ngan thdi gian dua san phim ra thj trudng" (dan theo Qude Huy, 2017)
Tac gia Le Dang Doanh (2017) nhin nhan phiim chat nay nhung d gdc
do dao tao Ong cho rang, bai toan ve tinh chu ddng, linh boat cin dugc giai
quyet ngay tir trudng hgc, "thay vi hgc thugc long, ggi da, bao vang, giao vien
phai djy cho hgc sinh biet tbiio luan, tranh luan, dat cau hoi va dl xuat y kiln
mdi, ddi mdi tu duy, thay ddi giao diiu " Thilt nghi, day cd thi la nhiing ggi
y, tham khao cho nhung ngudi lam cdng tac hudng nghiep, cin djnh hudng
nhttng pham chat nhan each can thiet vdi ddi tugng la bgc sinh, sinh vien,
nhung luc lugng lao ddng ke tiep trong tuong lai Nlu thuc hien dugc diiu nay
ngay tu bac trung hgc co sd, trung hgc phii thdng va tiep niia tren giang dudng
dai hgc, thi ed le khi tham gia vao boat ddng xS hoi vdi tu each la ngudi lao
ddng, hg se bat kip vdi nhilng chuyen bien, thich iing tdt vdi bdi canh xa hoi
phat tridn nhanh chdng hien nay
3.1.2 Kha ndng sdng tao trong gidi quyet vdn de
Kdt qua ngbidn cuu cbo thay, da so ngudi tra loi ddng tinh cho rang,
ngudi lao ddng cSn cd kha nang sang tao trong cdng viec gan vdi su phat trien
xa hoi hien nay Cu the, lien quan den each xu ly van de (tinh hudng) bang mot
hay nhieu giai phap, hau het ngudi lao ddng trong mau khao sat deu danh gia
cao miic do can thilt khi "Suy nghT dua ra nhieu giai phap, du mat nhieu cdng
siic, tri tue", "Viec tao ra y tudng/san phim cd thi gan vdi nhirng rili ro, that
bai mdi cd the thich iing dugc vdi each mang 4.0" va "San sang ddn nhan
nhirng nhiem vu bde bua, du biet rang se mat nhieu cdng sue, thdi gian de hoan
thanh" Tren day chinh la nhung bieu hien cua tinh ddi mdi, sang tao Do cung
dugc xem la pham chit cua nhung ngudi lao ddng thanh dat
Mot trong nhirng ly do cae doanh nghiep cdn "sd dung" ngudi lao ddng
la vi con ngudi cd de sang tao, kha nang ddng gdp sang kien, day la dieu khac
biet CO ban so vdi nhung con robot, du cho nang suat lao ddng va su chinh xac
cua chung vugt xa con ngudi (Ngudn: https://careerbuilder.vn) Khdng nhirng vay,
nhu chung ta da biet, mot trong nhieu dac tinh ndi bat cda each mang cdng
nghiep 4.0 dd la sir thdng minh giai quyet cac van de khac nhau cua ngudi may
(robot), do chung cd kha nang sir diing ket qua phan tich dtr lieu Idn dugc con
ngudi eai dat Chinh vi the, tinh sang tao bien nay cang dugc xem la yeu cau
cin thilt ddi vdi ngudi lao ddng trong each mang 4.0
Trang 10cua kha ndng sdng tao o nguai lao dong
Cac nhan djnh E4 Chi nhan nhtng nhi6m vu da quen va thanh thao de dam bao hoan
thanh la dugc hay Sin sang don nhan nhirng nhiem vu hoc bua, dii biet
rang se mit nhieu cong sue va thai gian de hoan thanh nhiem vu
E5 Khi giai quyit van dS, chi cSn tim mot giai phap duy nhat hay Suy
nghldira ra nhieu giai phap, du mat nhieu cong siic, tri tue
E6 Viec tao ra y tuang/san pham moi gin vai nii ro, that bai, co khi la
sir che gilu nen khong nhSt thiit can co y tuong/san pham moi hay
Viec tao ra y tirong/san pham moi co thi gSn vai nii ro, thSt bai mai
CO the thich irng duac vai each mgng 4.0
DTB chung ve kha nang sang tao
DTB 3,15
3,56
3,29
3,33
DLC 0,82
0,68
0,82
0,60
Ghi chu BTB Ihdp nhdt Id 1 diem, BTB cao nhdt la 4 diem
Nghien ciru cua Dd Nggc Khanh, Nguyen Thi Lan (2010) cho thay, qua khao sat hon 600 doanh nhan vl nhirng phim chat ma hg mudn ed, trong 21 pham chat nha nghien cuu dua ra, "tinh sang tao, linh boat trong tu duy" dugc doanh nhan danb gia eao, xep thu hang 7/21 Dieu nay cho thay, cuoi the ky
XX, dau the XXI, vdi xu the toan cau hda va hdi nhap kinh te quoc te da tao ra
su chuyen giao tren quy md Idn nhirng thanh qua mdi, nhirng dot pha sang tao
ve khoa bgc va cdng nghe, doanh nhan d nhieu iinh vuc da nhin ra tam quan trgng cua su sang tao, dli mdi trong tu duy, de dl dang thich nghi vdi nhirng thay ddi cua mdi trudng, viec lam trong tuong lai
Tai Viet Nam, trong vai nam trd lai day, chuong trinh khdi nghiep sang tao (startup) la mdt md binh thuc day su sang tao, dot pha cua ca nhan, doanh nghiep trong xu the phat triln each mang 4.0 Nhieu bai vilt vl khdi nghiep cho thay, ben canh tinh sang tao la yeu t l can thilt, cdn ddi hdi ngudi lao ddng phai ed nhieu pham chat khac nhu su dam me, ludn tim tdi, hgc hdi va cd nhirng dli mdi trong phat triln (Pham Lire, 2018) Hien nay, Viet Nam xip thir
ba trong khu vuc Ddng Nam A (sau Singapore va Indonesia) v l he sinh thai khdi nghiep ddi mdi sang tao nhung sl vdn diu tu cho startup Viet Nam chi chiem chua den 7% ngudn vin dugc rdt cho boat ddng khdi nghidp trong khu vyc (dan theo Bich Nggc, 2018) Diiu nay cho thiy, cd le chung ta mdi dang dan bieu va bgc ve boat ddng khdi nghiep sang tao Va phai chang, tir viec ddnh gia mdc do can thilt ve tinh sang tao den kha nang ap dung diiu dd vao