Vại trò của phong cách làm cha mẹ đối với vấn đề sức khỏe tâm thần của học sinh phổ thông

TÓM TÁT Mục tiêu cùa nghiên cứu này là xem xét ánh hưởng của phong cách làm cha mẹ đến vấn đề sức khỏe tâm thần của học sinh phô thông.. Kết quả nghiên cứu đã chi ra, ở cùng thời điếm

VẠI TRÒ CỦA PHONG CÁCH LÀM CHẠ MẸ

ĐỐI VỚI VẤN ĐỀ SỨC KHỎE TÂM THAN

CỦA HỌC SINH PHỔ THÔNG

Nguyễn Thị Thu Hiền

Công ty cổ phần Tham vấn, nghiên cứu và Tám lỷ học cuộc sống.

Đặng Hoàng Minh

Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội.

TÓM TÁT

Mục tiêu cùa nghiên cứu này là xem xét ánh hưởng của phong cách làm cha mẹ đến vấn đề sức khỏe tâm thần của học sinh phô thông Nghiên cứu được thiết kế trường diễn với 2 lần đo, cách nhau 12 tháng Khách thê nghiên cứu gồm 314 cha mẹ của các

em học sinh 6 trường THCS và 6 triỉờng THPT địa bàn nội và ngoại thành Hà Nội Các công cụ được sử dụng trong nghiên cứu bao gôm thang đo Hành vi làm cha mẹ (Children's Report of Parent Behaviour Inventory-CRPBI) phiên bản dành cho cha mẹ

và Bảng kiêm về các vấn đề hành vi của trẻ em (Child Behavior Checklist-CBCL). Kết quả nghiên cứu đã chi ra, ở cùng thời điếm đo, các phong cách làm cha mẹ tưcmg quan với vấn đề sức khỏe tám thần, ơ các lân đo trước và lân đo sau, phong cách làm cha

mẹ ho trợ tâm lý là một yếu tố trung gian, có tác động tích cực đến việc giảm thiêu các vẩn đề sức khỏe tâm thần tông thể, rối loạn hướng nội và hướng ngoại Ket quả nghiên cứu khảng định vai trò quan trọng của việc nâng cao kỹ năng làm cha mẹ trong các chưorng trĩnh phòng ngừa và can thiệp các vấn đề sức khỏe tâm thần ờ trẻ em.

Từ khóa: Phong cách làm cha mẹ; Sức khỏe tâm thần; Biến số trung gian; Học sinh pho thông.

Ngày nhận bài: 18/6/2021; Ngày duyệt đăng bài: 25/9/2021

1 Đặt vấn đề

Phong cách làm cha mẹ được xem là một trong các yếu to có tác động đến vấn đề sức khỏe tâm thần của trẻ em Ví dụ, cha mẹ theo phong cách dân chủ có đặc trưng là giám sát con cái và đưa ra các tiêu chuẩn rõ ràng cho hành

vi của con cái họ Họ quyết đoán, nhưng không xâm phạm Phương pháp kỷ luật của họ là hỗ trợ, thay vì trừng phạt Họ muốn con mình quyết đoán cũng như có trách nhiệm với xã hội, có khả năng tự điều chỉnh và sự họp tác (Baumrind, 1991) Do đó, phong cách cha mẹ dân chủ có tác động tích cực đến

tâm lý của trẻ em (Baumrind, 1991; Jackson và Scheme, 2005; Pezzella, 2010; Timpano và cộng sự, 2010)

Phong cách làm cha mẹ độc đoán có đặc trưng là cha mẹ đưa ra yêu cầu

và chỉ đạo cao đối với con, nhưng lại thiếu đi sự đáp ứng và hỗ trợ giúp con em mình thực hiện được những mong đợi Họ luôn mong đợi các chỉ dẫn của mình được con cái tuân thủ mà không có sự giải thích (Baumrind, 1991) Hoeve và cộng sự (2009) còn chỉ ra ràng: cha mẹ độc đoán có mức độ phản ứng và sự ấm

áp thấp trong khi kiểm soát cao đối với con cái của họ Những đứa trẻ ít được đưa ra sự lựa chọn của mình mà thường phải tuân theo mệnh lệnh của cha mẹ Cha mẹ đưa ra những kỳ vọng của mình và trẻ em không được phép làm trái ý cha mẹ (Kim và Rohner, 2002) Do đó, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng phong cách cha mẹ độc đoán dẫn đến hệ quả tiêu cực ở trẻ em và thanh thiếu niên về mặt cảm xúc và hành vi, có mối tương quan với lòng tự trọng thấp, giảm hạnh phúc, thành công thấp và tăng sự lo lắng ở trẻ em (Fumham và Cheng, 2000)

Trái với cha mẹ độc đoán là cha mẹ theo phong cách dễ dãi Theo Baumrind (1991), cha mẹ dễ dãi thường dễ dàng chấp nhận và đáp ứng hoàn toàn nhu cầu, mong muốn và hành động của con em họ Hoeve và cộng sự (2009) phát hiện ra rằng cha mẹ dễ dãi có mức độ đáp ứng và hỗ trợ cao cho con cái họ, đồng thời kiểm soát con cái thấp hoặc ít Một số nghiên cứu đã phát hiện ra rằng phong cách dễ dãi của cha mẹ có thế gây ra hành vi có vấn đề ở trẻ

em, có khả năng tạo ra sự không an toàn cho trẻ em, khiển trẻ không thành công trong việc phát triển khả năng phán đoán (Milevsky, Schlechter, Netter và Keehn, 2007) Phần nào tương tự với phong cách làm cha mẹ dễ dãi, phong cách làm cha mẹ kiêu bỏ bê được Hoeve và cộng sự (2009) mô tả là những cha

mẹ có sự hỗ trợ thấp cũng như khả năng kiểm soát con cái thấp Cha mẹ này có

xu hướng không quan tâm đến các hoạt động của con cái họ (Steinberg và cộng

sự, 1991) Trẻ em có cha mẹ bỏ bê có thể cảm thấy rằng các khía cạnh khác trong cuộc sống của cha mẹ là quan trọng horn so với bản thân trẻ Các nghiên cứu về chủ đề này cũng chỉ ra rằng phong cách bỏ bê dẫn đến sự phát triển tâm

lý tiêu cực ở trẻ em Ảnh hưởng của phong cách bỏ bê được cho là một trong những nguy cơ phát triển các vấn đề sức khỏe tâm thần (như trầm cảm, lo âu ); sự bất mãn và cảm thấy không hài lòng trong cuộc sống (Spinrad và cộng sự, 2004); hành vi gây hấn và chống đối xã hội (Knutson và cộng sự, 2005); vấn đề phạm pháp ở trẻ, khó khăn kỷ luật học đường và sau đó dẫn đến hành vi tội phạm ở trẻ em (Kendall-Tackett và Eckenrode, 1996; Steinberg và cộng sự, 1994; Widom, 1998), thái độ thiếu tôn trọng, vô đạo đức, hung hăng

và bạo lực (Collins, Steinberg, 2006)

Nhìn chung, có nhiều nghiên cứu trên thế giới đã tập trung vào xem xét, đánh giá về phong cách làm cha mẹ và ảnh hưởng của nó đến vấn đề cảm xúc

và hành vi của trẻ em Kết quả cho thấy mồi phong cách làm cha mẹ đều có những ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe tâm thần của trẻ em Nhừng ảnh hưởng đó có thể là những ảnh hưởng có lợi hoặc ảnh hưởng có hại Dù nghiên cứu về ảnh hưởng của phong cách làm cha mẹ đến sức khỏe tâm thần hoặc tâm

lý xã hội của trẻ em tương đối phong phú trên thế giới nhưng chủ đề nghiên cứu này vẫn còn rất hạn chế ở Việt Nam Một số ít nghiên cứu về chủ đề này ở Việt Nam là các nghiên cứu cắt ngang, xem xét mối quan hệ tương quan và trên mẫu số hạn chế, ví dụ như chỉ ở một tỉnh Chẳng hạn, Trương Thị Khánh

Hà (2011) chỉ ra rằng phong cách làm cha mẹ độc đoán ở sinh viên tại Hà Nội

có tương quan đến kết quả học tập tốt ở con nhưng cũng tương quan với kỹ năng xã hội kém và tự đánh giá thấp ơ con, so với phong cách làm cha mẹ dân chủ Nghiên cứu của Nguyen Q.A.N và cộng sự (2020) ở Thừa Thiên Huế về mỗi quan hệ giữa phong cách làm cha mẹ và trí tuệ cảm xúc của con đã chỉ ra ràng phong cách làm cha mẹ ấm áp tương quan với trí tuệ cảm xúc cao hơn ở con, trong khi phong cách độc đoán hoặc quá bảo vệ của mẹ tương quan với trí tuệ cảm xúc thấp ở con Những nghiên cứu về mối quan hệ nhân quả giữa phong cách làm cha mẹ đến sự hình thành hoặc duy trì các vấn đề về sức khòe tâm thần ở trẻ em Việt Nam còn là một khoảng trống trong nghiên cứu

Nghiên cứu này với mục tiêu tìm hiểu tác động của phong cách làm cha

mẹ đến sức khỏe tâm thần cua học sinh trung học Nghiên cứu được thiết kế trường diễn để quan sát tính dự báo, ảnh hưởng của phong cách làm cha mẹ dẫn đen việc tăng lên hay giảm đi mức độ nghiêm trọng của vấn đề sức khỏe tâm thần ở trẻ em

2 Phưong pháp nghiên cứu

2.1 Thiết kế nghiên cứu

Thiết kể nghiên cứu trường diễn, được mô tả ở mô hình 1 số liệu về phong cách làm cha mẹ và sức khỏe tâm thần của con được thu thập 2 lần, mồi lần cách nhau 12 tháng Các thông tin về thực trạng sức khỏe tâm thần cua học sinh và phong cách làm cha mẹ được thu thập từ khai báo từ cha mẹ của học sinh Các biến số của nghiên cứu được phân tích theo mô hình sau:

Mô hình 1: Mô hình nghiên cứu

2.2 Mau nghiên cứu

Mầu nghiên cứu là cha mẹ hoặc người bảo hộ của các em học sinh thuộc

12 trường THCS và THPT thuộc khu vực nội thành và ngoại thành của thành phố Hà Nội Mầu tham gia vào khảo sát ở hai thời điểm cách nhau 12 tháng, do

đó có sự thay đổi về số lượng: lần 1 (Tl), n = 336; lần 2 (T2), n = 314 Đẻ thống nhất về số liệu, chúng tôi chỉ sử dụng dữ liệu của 314 khách thể có sự hiện diện ở cả hai lần cung cấp thông tin đế phân tích kết quả

Các đặc điểm của nhóm cha mẹ và nhóm học sinh tham gia vào nghiên cứu được trình bày ở bảng 1 và 2

Bảng 1: Mô tả một sổ đặc điêm của nhóm học sinh

STT Đặc điểm của học sinh Số lượng %

1 Giới tính

rT' - _n_ Tông 314 100

2 Khu vực

Tông 314 100

3 Nhóm tuổi

THCS (Từ 12 đến 15 tuổi) 154 49,0 THPT (Từ 16 đến 18 tuổi) 160 51,0

Tổng 314 100

Bảng 2: Mô tả một số đặc điêm của cha mẹ/người bảo hộ

STT Đặc điểm của cha mẹ/ngưòi bảo hộ Lần 1 Lần 2

1 Giới tính

Tông 314 100,0 314 100,0

2 Mối quan hệ với trẻ

Cha mẹ ruột 298 94,9 308 98,1 Cha mẹ nuôi 3 1,00 1 0,3

Người khác 4 1,30 1 0,3

Tổng 314 100,0 314 100,0

Ở lần đo thứ nhất, chúng tôi lựa chọn khách thể tham gia nghiên cứu theo phưong pháp lựa chọn ngẫu nhiên Dựa trên danh sách các trường của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội công bố trên website, 3 trường THCS và 3 trường THPT ở nội thành Hà Nội; 3 trường THCS và 3 trường THPT ở ngoại thành

Hà Nội được lựa chọn ngẫu nhiên Sau khi đã chọn được trường, chúng tôi liên lạc với ban giám hiệu nhà trường để giới thiệu về nghiên cứu và xin phép được thu thập số liệu tại các lớp 6 hoặc lớp 10 của trường Sau đó, ban giám hiệu nhà trường lựa chọn ngẫu nhiên 4 lóp tham gia nghiên cứu Dựa trên danh sách học sinh các lóp được lựa chọn, 7 học sinh trong lớp theo thứ tự cách nhau 4 số (ví dụ 1,5, 9, ) trong danh sách lóp được lựa chọn Tiếp theo đó, chúng tôi gửi thư mời tham gia nghiên cứu đến cha mẹ của các học sinh này Trong trường họp cha mẹ từ chối tham gia vào nghiên cứu, chúng tôi sẽ chọn học sinh liền kề trước hoặc sau học sinh mà cha mẹ của em đó đã từ chối Sau khi nhận được xác nhận đồng ý tham gia nghiên cứu từ phụ huynh, chúng tôi gửi lịch phỏng vấn thu thập sổ liệu đến từng phụ huynh Phụ huynh được gọi điện nhắc lại thời gian và địa điểm khảo sát trước một ngày Địa điểm phỏng vấn phụ huynh được tổ chức tại trường hoặc ở gia đình học sinh

Ở lần đo thứ hai, trước thời điểm đo một tuần, nhóm nghiên cứu liên lạc với những cha mẹ đã tham gia cung cấp số liệu ở lần 1 đê nhắc về lịch phỏng vấn Sau đó, họ được mời đến trường hoặc nghiên cứu viên đến nhà đế phỏng vấn, tùy theo lựa chọn của cha mẹ

2.3 Công cụ nghiên cứu

Các vấn đề sức khỏe tâm thần của học sinh được đo bằng Bảng kiểm về các vấn đề hành vi của trẻ em (Child Behavior Checklist - CBCL) Bảng kiêm gồm 112 câu hỏi về hành vi/cảm xúc và năng lực xã hội của trẻ em và trẻ vị thành niên, do cha mẹ báo cáo Với mồi hành vi, cảm xúc được liệt kê, cha mẹ

sẽ báo cáo ở ba mức: 0- Không đúng với trẻ; 1- Thỉnh thoảng đúng với trẻ hoặc khá đúng với trẻ; 2- Thường xuyên đúng với trẻ hoặc rất đúng với trẻ Ngoài

điểm tổng của toàn bảng kiểm, Bảng kiểm về các vấn đề hành vi của trẻ em còn

có các điểm thành phần của 8 nhóm triệu chứng nhỏ (lo âu, trầm cảm, phàn nàn

cơ thế, các vấn đề về xã hội, các vấn đề về tư duy, các vấn đề về chú ý, phá bỏ các quy tắc và hành vi gây hấn) hoặc hai nhóm triệu chứng lớn: nhóm các triệu chứng vấn đề hướng nội và nhóm triệu chứng các vấn đề hướng ngoại

Bảng kiểm về các vấn đề hành vi của trẻ em đã được dịch ra tiếng Việt

và thích úng ở Việt Nam, với điểm ngưỡng lâm sàng được xác định cho trẻ em Việt Nam Trong nghiên cứu này, chúng tôi sử dụng điểm tổng của Bảng kiểm

và điếm của hai nhóm triệu chứng lớn là vấn đề hướng nội và hướng ngoại Chúng tôi sử dụng điểm ngưỡng được công bố trong sách hướng dẫn sử dụng

và diễn giải kết quả trắc nghiệm đánh giá cảm xúc, hành vi của ASEBA để đánh giá thực trạng về sức khỏe tâm thần của học sinh (Achenbach, Rescorla, 2019) Đe kiếm định tương quan, dự báo và tác động của phong cách làm cha

mẹ đến vấn đề sức khỏe tâm thần của học sinh, Bảng kiểm về các vấn đề hành

vi của trẻ em được sử dụng như một biến liên tục, với phổ điểm của toàn mẫu

từ thấp đến cao Bảng kiểm về các vấn đề hành vi của trẻ em là một thang đo được sử dụng phổ biến trong nghiên cứu và trong thực hành lâm sàng bởi đây

là một thang đo có độ tin cậy rất cao Điểm số Alpha của Cronbach của toàn thang đo trong nghiên cứu này đạt 0,93

Phong cách làm cha mẹ được đo bàng thang đo Hành vi cha mẹ có tên tiếng Anh là Child’s Report of Parental Behavior - của Schludermann và Schludermann (1988) - phiên bản dành cho cha mẹ Thang Hành vi cha mẹ gồm 30 càu mô tả, chia thành 3 tiểu thang đo (10 câu/tiểu thang): Tiểu thang đo phong cách làm cha mẹ hỗ trợ tâm lý (PS) có các câu mô tả như: Tôi làm trẻ cảm thay dễ chịu hơn sau khi trẻ nói với tôi những lo lang của trẻ', Tôi thường mỉm cười với trẻ ; Phong cách cha mẹ kiểm soát hành vi (BC) có các mô tả như: Tôi tin rang trong gia đình cần có nhiều nguyên tắc và phải thực hiện nó; Tôi nhắc đi nhắc lại việc trẻ phải làm theo đúng như tôi chỉ dẫn. Phong cách cha mẹ kiểm soát tâm lý tiêu cực (PC) có các mô tả như: Tôi nói với trẻ tất cả những thứ mà tôi đã làm cho trẻ; Tôi nói rằng nếu trẻ thực sự yêu thương tôi, trẻ sẽ không nên làm những điều khiến tôi lo lắng.

Cha mẹ được hướng dẫn đọc các mô tả và so sánh hành vi của mình với từng hành vi được mô tả trong bảng hỏi để lựa chọn 1 trong 3 mức độ phù hợp nhất với phong cách của mình, bao gồm: Không giống tôi, Phần nào giống tôi và Giống tôi nhiều Các mức độ này tương đương với thang điếm 1, 2 và 3 Điểm sổ càng cao đồng nghĩa với đặc trưng của kiểu phong cách làm cha mẹ càng cao

Phân tích độ tin cậy Alpha của Cronbach của thang đo Hành vi cha mẹ trên mẫu nghiên cứu này, chúng tôi thu được kết quả như sau: chỉ số Alpha của Cronbach của toàn thang đo, tiểu thang kiểm soát hành vi, tiểu thang hỗ trợ

tâm lý và kiểm soát tâm lý tiêu cực lần lượt là: 0,79; 0,58; 0,78 và 0,67 Độ tin cậy này chấp nhận được để tiến hành nghiên cứu

3 Kết quả nghiên cứu

3.1 Sức khỏe tâm thần ở học sinh THCS và THPT

Thực hiện khảo sát thực trạng sức khỏe tâm thần của mẫu tham gia nghiên cứu, chúng tôi sử dụng điểm ngưỡng của toàn bộ thang Hành vi cha

mẹ, hội chứng hướng nội và hướng ngoại dành cho nhóm tuổi từ 12 đến 18 Kết quả thu được được thể hiện qua số liệu bảng 3

Bảng 3: Kết quả đánh giả về thực trạng sức khỏe tâm thân

của học sinh THCS và THPT (kết quả khảo sát lần thứ nhất)

Sức khỏe tâm thần Số

lượng %

Nữ Nam Sổ

lượng

% Số lượng

%

CBCL:

Tỏng thang đo

Sức khỏe tâm thần

Không có vấn đề 296 94,3 151 94,4 145 94,2

Tổng 314 100 160 100 154 100

CBCL:

tiểu thang

hướng nội

Không có vấn đề 288 91,7 150 93,7 138 89,6

Tông 314 100 160 100 154 100

CBCL:

tiểu thang đo

hướng ngoại

Không có vấn đề 303 96,5 157 98,1 146 94,8

Tổng 314 100 160 100 154 100

về vấn đề sức khỏe tâm thần nói chung, với diêm ngưỡng lâm sàng trên thang đo khảo sát Bảng kiểm về các vấn đề hành vi của trẻ em đối với học sinh

nừ là lớn hon 44 và học sinh nam lớn hon 51 Ket quả cho thấy có 18 học sinh (chiếm 5,7%) có vấn đề về sức khỏe tâm thần, trong đó, tỷ lệ học sinh nữ là 5,6% (N = 9/160), tỷ lệ học sinh nam là 5,8% (N = 9/154)

về nhóm hội chứng vấn đề hướng nội, với điểm ngưỡng lâm sàng đổi với học sinh nữ lớn hơn 14, học sinh nam lớn hon 13 Kết quả có 8,3% (N = 26/314) học sinh có vẩn đề hướng nội, trong đó tỷ lệ học sinh nữ là 6,3% (N = 10/160), học sinh nam là 10,4% (N = 16/154)

về nhóm hội chứng vấn đề hướng ngoại, với điểm ngưỡng lâm sàng đổi với học sinh nừ lớn hon 15 và học sinh nam lớn hon 18 Ket quả có 3,5% (N = 11/314) học sinh có vấn đề hướng ngoại, trong đó tỷ lệ học sinh nữ là 1,9% (N = 3/160), học sinh nam là 5,2% (N = 8/154)

3.2 Tương quan giữa phong cách làm cha mẹ với vấn đề sức khỏe tâm thần của học sinh pho thông

Kiểm tra mức độ tưong quan giữa các biến số sức khỏe tâm thần và phong cách làm cha mẹ bằng hệ số tưong quan Pearson trên số liệu thu được ở lần đo thứ nhất và thứ hai, chúng tôi thu được kết quả ở bảng 4

Bảng 4: Tương quan giữa phong cách làm cha mẹ với

sức khỏe tâm thần đo lần và lần 2

Phong cách

làm cha mẹ

Hệ số

CBCL tổng thể 1

CBCL Hướng nội 1

CBCL hướng ngoại 1

CBCL tổng thể 2

CBCL hướng nội 2

CBCL hướng ngoại 2

Phong cách làm

cha mẹ hỗ trợ tâm

lý(PS)

r -0,25“ -0,21 -0,27" -0,35“ -0,27 -0,33

p <0,01 <0,01 <0,01 <0,01 <0,01 <0,01

Phong cách làm

cha mẹ kiểm soát

tâm lý (PC)

r -0,08 -0,06“ -0,09* -0,13 -0,10“ -0,12

p 0,16 -0,27 0,12 0,02 0,07 0,04

Phong cách làm

cha mẹ kiểm soát

hành vi (BC)

r -0,14* -0,08“ -0,17 -0,04 -0,04 -0,03

p 0,02 0,16 <0,01 0,55 0,47 0,61

Ghi chú: CBCL: Bảng kiểm về các vấn đề hành vi của trẻ em; *• p < 0,05; **• < 0,01.

Kết quả cho thấy, thứ nhất, phong cách làm cha mẹ hỗ trợ tâm lý có tưong quan yếu đến trung bình với vấn đề sức khỏe tâm thần ở lần đo thứ nhất

và thứ hai (r = -0,25; p < 0,05 và r = -0,35; p < 0,05), tương quan yếu với vấn

đề hướng nội ở cả hai lần đo (r = -0,21; p < 0,05 và r = -0,27; p < 0,05), tương quan ở mức yếu và trung bình ở lần đo thứ nhất và thứ hai (r = -0,27; p < 0,05

và r = -0,33; p < 0,05)

Thứ hai, phong cách làm cha mẹ kiểm soát tâm lý chỉ có tương quan rất yếu với vấn đề sức khỏe tâm thần ở lần 2 (r = -0,13; p < 0,05), vấn đề hướng ngoại lần 2 (r = -0,12; p < 0,05) và không thể hiện sự tương quan có ý nghĩa giữa các biến số này ở lần đo thứ nhất

Thứ ba, phong cách làm cha mẹ kiêm soát hành vi có tương quan yếu với vấn đề sức khỏe tâm thần ở lần đo thứ nhất (r = -0,14; p < 0,05), tương quan yếu đối với vấn đề hướng ngoại ở lần đo thứ nhất (r = -0,17; p < 0,05) số liệu ở lần đo thứ hai không thê hiện mối tương quan có ý nghĩa giữa các biến số

Như vậy, nhìn chung, phong cách làm cha mẹ hồ trợ tâm lý và vấn đề sức khỏe tâm thần, vấn đề hướng nội và hướng ngoại luôn có mối tương quan

từ yếu đến trung bình ở tất cả các lần đo Các biến số phong cách làm cha mẹ kiếm soát tâm lý và hành vi, vấn đề sức khỏe tâm thần, hướng ngoại có tương quan hoặc không có tương quan với nhau ở các lần đo khác nhau và không ghi nhận sự tương quan có ý nghĩa nào giữa hai phong cách làm cha mẹ này với vấn đề hướng nội (p > 0,05)

3.3 Anh hưởng của phong cách làm cha mẹ đến vẩn đề sức khỏe tâm thần của học sinh trung học

3.3.1 Dự báo của phong cách làm cha mẹ đến sức khỏe tâm thần ở lần

đo đầu tiên

Xem xét mô hình dự báo của phong cách làm cha mẹ đối với các vấn đề sức khỏe tâm thần của con bằng mô hình hồi quy đơn biến (Linear Regression), chúng tôi thu được kết quả được trình bày ở bảng 5

Bảng 5: Dự báo phong cách làm cha mẹ đôi với các vấn đề sức khỏe tâm thần

Phong cách làm cha mẹ Bảng kiểm các vấn đề hành vi R2 B p

Phong cách làm cha mẹ

hồ trợ tâm lý (PS)

CBCL Tông 0,06 -0,09 < 0,01

CBCL Hướng nội 0,04 -0,10 <0,01 CBCL Hướng ngoại 0,07 -0,10 <0,01 Phong cách làm cha mẹ

kiểm soát tâm lý (PC)

CBCL Tổng 0,06 -0,03 ớ, 75

CBCL Hướng nội 0,04 -0,03 0,27 CBCL Hướng ngoại 0,00 -0,03 0,12 Phong cách làm cha mẹ

kiểm soát hành vi (BC)

CBCLTổng 0,02 -0,06 0,01

CBCL Hướng nội 0.01 -0,04 0,16 CBCL Hướng ngoại 0,03 -0,07 <0,01

Số liệu thống kê chỉ ra, các phong cách làm cha mẹ khác nhau có thể

dự báo khác nhau hoặc không dự báo sự biến thiên của các vấn đề sức khỏe tâm thần

Cụ thể, phong cách làm cha mẹ hồ trợ tâm lý có tác động nghịch đến tất cả các vấn đề sức khỏe tâm thần (B = -0,09; p < 0,05), vấn đề hướng nội (B = -0,10; p < 0,05) và hướng ngoại (B = -0,10; p < 0,05) và có giá trị số B

âm nhỏ nhất so với giá trị B âm của các phong cách làm cha mẹ khác Điều này

có nghĩa là phong cách làm cha mẹ hỗ trợ tâm lý có tác động đến vấn đề sức khỏe tâm thần nói chung, vấn đề hướng nội và hướng ngoại nói riêng Ket quả này cũng thống nhất với những kết quả trước đó trên thế giới nghiên cứu về phong cách làm cha mẹ hồ trợ tâm lý Các nghiên cứu đều chỉ ra rằng, phong cách làm cha mẹ này ảnh hưởng tốt đến sự đồng cảm và hành vi của trẻ, đóng góp và việc phát triển tâm lý tích cực ở trẻ (Pezzella, 2010), làm giảm mức độ trầm cảm và làm tăng sự hài lòng, tăng năng lực xã hội, tính trách nhiệm và thành tích học tập ở trẻ em (Baumimd, 1991)

Phong cách làm cha mẹ kiểm soát hành vi có tác động nghịch đến các vấn đề sức khỏe tâm thần (B = -0,06; p < 0,05), vấn đề hướng ngoại (B = -0,07;

p < 0,05), không ảnh đến vấn đề hướng nội (B = -0,04; p > 0,05)

Phong cách làm cha mẹ kiêm soát tâm lý tiêu cực không có tác động đến vấn đề sức khỏe tâm thần, vấn đề hướng ngoại và vấn đề hướng nội (p > 0,05)

3.3.2 Tác động của phong cách làm cha mẹ đên vân đê sức khỏe tâm thân của con

Phân tích hồi quy đơn biến theo số liệu cắt ngang ở trên cho thấy, phong cách làm cha mẹ hồ trợ tâm lý và kiềm soát hành vi có tác động đến vấn đề sức khỏe tâm thần, hướng nội và hướng ngoại Trên cơ sở đó, để kiểm định giả thuyết về sự tác động của phong cách làm cha mẹ đến sức khỏe tâm thần của con theo thời gian, chúng tôi sử dụng phép thống kê Regresion Process mô hình số 4 trên 2 mô hình giả thuyết Mô hình thứ nhất: thử nghiệm vai trò trung gian của phong cách cha mẹ hỗ trợ tâm lý đo lần 2 trong mối quan hệ giữa biến độc lập là phong cách làm cha mẹ hồ trợ tâm lý, kiếm soát tâm lý và kiếm soát hành vi đo ở lần 1 và biến phụ thuộc là sức khỏe tâm thần ở lần đo 2 (mô hình 2) Mô hình thứ hai: Vai trò trung gian của phong cách cha mẹ hỗ trợ tâm lý đo lần 2 trong mối quan hệ giữa biến độc lập là sức khỏe tâm thần đo ở lần 1 và biến phụ thuộc là sức khỏe tâm thần ở lần đo 2 (mô hình 3)

Đầu tiên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu tác động trung gian cúa từng loại biến số phong cách làm cha mẹ ở lần đo thứ hai trong mối quan hệ của chính nó ở lần đo thứ nhất với vấn đề sức khỏe tâm thần, vấn đề hướng nội, hướng ngoại ở lần đo thứ hai