Và bài toán sóng dừng + Nếu căng một sợi dây kim loại, cho dòng điện xoay chiều chạy qua, đặt trong miền không gian có cảm ứng từ B không cần đều=> Có hiện tượng gì sẽ xuất hiện ở đây?.
Trang 1I TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU
A Lý thuyết
Dạng 4: Tác dụng từ dòng điện xoay chiều Và bài toán sóng dừng
+ Nếu căng một sợi dây kim loại, cho dòng điện xoay chiều chạy qua, đặt trong miền không gian có cảm ứng từ B (không cần đều)=> Có hiện tượng gì sẽ xuất hiện ở đây?
Từ đây ta sẽ giải quyết được vấn đề: sự hình thành sóng dừng không kích thích bằng âm thoa mà kích thích bằng lực từ Mà lực từ này là lực từ tác dụng lên dây dẫn có dòng điện chạy qua
+ Căng một sợi dây bằng sắt, đặt một cuộn dây cho dòng điện xoay chiều đi qua => Có hiện tượng gì xuất hiện ở đây khi sợi dây đặt trong từ trường của một của dòng điện xoay chiều
Trường hợp này là lực từ tác dụng lên dây dẫn không có dòng điện chạy qua mà dòng diện đó là dòng điện của chạy trong một cuộn dây
B Bài tập
Bài tập 1: Căng một dây dẫn AB trong miền không gian có từ trường vuông góc với dây, cho dòng điện
chạy trong dây dẫn là dòng điện xoay chiều, có f=50Hz chạy qua
1 Giải thích trên dây có 1 sóng dừng với tần số f’=f
2 Biết dây AB dài 1m thì trên dây có 2 bụng sóng Tìm vận tốc truyền sóng trên dây
3 Cho lực căng của sợi dây AB là 20N Tìm khối lượng của 1 đơn vị chiều dài dây
Hướng dẫn giải
1 Trong nửa chu kỳ đầu giả sử dòng có chiều AB (giả sử là chiều (+)) Theo quy tắc bàn tay trái thì lực từ
có chiều hướng lên
Trong nửa chu kỳ sau dòng điện có chiều ngược lại, chiều của lực từ hướng xuống, dây có hiện tượng như
đồ thị
+
i
TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU TÌM R; L; C KHI BIẾT GÓC PHA
(TÀI LIỆU BÀI GIẢNG)
Giáo viên: ĐOÀN CÔNG THẠO
Trang 2Khi có dòng điện xoay chiều chạy vào trong dây dẫn AB Do đặt trong từ trường B nên dây AB chịu tác dụng của lực từ có hướng theo quy tắc bàn tay trái Vì dòng điện đổi chiều liên tục theo thời gian nên lực từ cũng đổi chiều liên tục theo thời gian
Nhờ tác dụng của lực từ, trên dây sẽ xuất hiện một dao động cơ với chu kỳ bằng chu kỳ của dognf điện xoay chiều trong dây dẫn Dao động cơ này lan tryuyền trên dây dưới dạng thực chất là 2 sóng tới khi gặp đầu dây sóng bị phản xạ Sóng phản xạ và sóng tới thỏa mãn sóng kết hợp làm xuất hiện hiện tượng giao thoa, xuất hiện sóng dừng trên dây
=>T=T’; f=f’
λ
v
µ µ
Bài tập 2: Cho một dây sắt AB có chiều dài 1m căng trước đầu một ống dây có dòng điện xoay chiều, có
tần sồ=25Hz chạy qua thì kết quả trên dây có một sóng dừng với 2 bụng sóng Biết lực căng của sợi dây F=2Hz
1 Giải thích trên dây AB tồn tại một sóng dừng với tần số f’=2Hz
2 Tìm vận tốc truyền sóng trên dây
3 Tìm khối lượng một đơn vị dài dây
Hướng dẫn giải
Khi có dòng điện xoay chiều chạy qua cuộn dây, cuộn dây trở thành một nam châm điện xoay chiều: + Cụ thể nửa chu kỳ đầu, khi dùng quy tắc quay đinh ốc thì phía đầu trên cuộn dây là cực S, phía dưới
là cực N, thì ngay lập tức bề mặt phía trên của dây sắt nhiễm từ là cực S, phía dưới là cực N và bị hút về phía ống dây lần thứ nhất hướn lên, lực từ có độ lớn thay đổi theo từ trường của ống dây
+ Khi dòng điện có chiều ngược lại, dây bị hút lên lần thứ 2 Vậy dây bị hút trong cả 2 nửa chu kỳ Lực từ này sẽ triệt tiêu khi dòng điện trong ống dây triệt tiêu
M
x
i
+
A
B
t F
i
t F
i
t F
Trang 3
2 Ta có: 2 1 ' 2 50 /
λ
v
µ µ
II TÌM R; L; C KHI BIẾT GÓC PHA
A Lý thuyết:
Dạng 5: Tìm R; L; C khi biết góc lệch pha giữa hiệu điện thế và hiệu điện thế
Khi gặp bài toán mà ở đó cho điều kiện góc lệch pha giữa hiệu điện thế và hiệu điện thế Để tìm lời giải bài toán qua 3 bước như sau:
B1: Vẽ các giản đồ véc tơ hiệu điện thế bằng tổng các hiệu điện thế
B2: Từ các giản đồ véctơ tìm góc lệch pha giữa các hiệu điện thế với dòng điện
B3: Dùng giản đồ véctơ -> các giá trị U U U U r; R; L; C− >r R L C; ; ;
B Bài tập
Bài tập 1: Cho mạch điện như hình vẽ (tham khảo hình vẽ bài giảng)
Đặt vào AB một hiệu điện thế xoay chiều có f=50Hz
0 0
U U
U U
=
=
2 Hiệu điện thế U=?
3 Tìm r, L, C
Hướng dẫn giải
1 Giả sử r=0 => (U AM,UC) 180= 0
=> vô lý =>r ≠ 0
2 Tìm U
t
M
x
i
=>Như vậy, trên dây sắt xuất hiện một dao động tuần hoàn mà dao động tuần hoàn này sau 1 chu kỳ của dòng điện sẽ thực hiện được 2 dao động tuần hoàn của dây sắt.Chứng tỏ dòng điện có tần số f thì dây sắt có sóng dừng với tần số f’=2f
Trang 4B1: Từ điều kiện bài toán => giản đồ véc tơ
B2: Vì (U AM,U C) 150= 0=>ϕAM =(U AM, )I =600
Vì (U AN,U C)=300 =>ϕAN =(U AN, )I =600
Vì U AM =U AN(do:ϕAM =ϕAM)=>U R =U AM =U AN => =ϕ ( , )U I =300
B3: Vì
C
U
C
U
Bài tập 2: Cho mạch điện như hình vẽ (tham khảo hình vẽ bài giảng)
Đặt vào AB một hiệu điện thế xoay chiều có f=50Hz
0 0 0
100
AM
V
=
=
=
=
1 Hiệu điện thế U=?
2 Tìm r, L, C
U
I
0
C
U
L
U
R U
R U
AM U
AN U
Trang 5
Hướng dẫn giải
Từ điều kiện bài toán => giản đồ véc tơ
100
U =U = V
0
0 0
U U
U U
=
0
0 0
0
AM
AM
MB
U U
U U
U U
U U
=
=
Bài toán 3: Cho mạch điện như hình vẽ ( hình vẽ tham khảo video bài giảng)
Cho f=1000Hz
+ Nếu mắc vào MN một Ampe kế =>
0,1A ( , )
6
a I
U I π
=
=
U
I
0
C
U
L
U
r U
R U
A M U
MB U
Trang 6
+ Nếu mắc vào MN một Vôn kế => ( )
20 , 6
V
V
U U π
=
=
1 Tìm U; R; L; C
2
V
U U π
=
Giáo viên : Đoàn Công Thạo