1.3 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài Một cách tổng quát, mục tiêu của bài khảo sát này sẽ phần nào hỗ trợ các nhà quản lýđánh giá được mức độ tin dùng của sinh viên với việc dùng ví điện
Trang 1BỘ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH KHOA TOÁN – THỐNG KÊ
TIỂU LUẬN MÔN THỐNG KÊ ỨNG DỤNG
ĐỀ TÀI: VẤN ĐỀ SỬ DỤNG VÍ ĐIỆN TỬ CỦA SINH VIÊN TRONG GIAI ĐOẠN COVID-19
TP Hồ Chí Minh Tháng 06, 2021
Trang 26 Trương Thanh Xuân - 31201021930
7 Nguyễn Đoàn Như Quỳnh - 31201023503
Trang 3LỜI MỞ ĐẦU
Xã hội ngày càng phát triển thì nhu cầu sống của con người cũng ngày càng thay đổi theohướng tăng cao trong các lĩnh vực như sản xuất, y tế, giáo dục, giao thông vận tải,…Vànhững năm gần đây còn có sự thay đổi trong phương thức thanh toán của mọi người, thanhtoán trực tuyến không dùng tiền mặt dần thay thế cho phương thức thanh toán cũ Việc sửdụng các phương thức thanh toán trực tuyến là một xu hướng chung của thế giới và Việt Namcũng không ngoại lệ Xu hướng này ngày càng phát triển mạnh mẽ ở nước ta do sự tác độngcủa thương mại điện tử và các công nghệ khoa học tiến bộ Bởi sự tiện lợi, nhanh chóng và antoàn cùng với ảnh hưởng của dịch bệnh mà tạo ra sự bùng nổ của các phương thức thanh toántrực tuyến trong đó bao gồm cả ví điện tử Việc sử dụng ví điện tử ngày càng phổ biến vànhận được nhiều sự quan tâm của mọi người trong xã hội nhất là các thế hệ ” Gen Z ” – đâycũng là những khách hàng tiềm năng mà các nhà cung ứng hướng đến Nhờ đó mà thị trường
ví điện tử ngày càng gay gắt bởi sự gia nhập của nhiều doanh nghiệp cung ứng Nhìn chungthì các doanh nghiệp có rất nhiều cơ hội để phát triển bên cạnh đó họ cũng phải đối mặt vớirất nhiều thách thức khó khăn như việc thay đổi thói quen sử dụng tiền mặt, bảo mật, quang trọng hơn là phải nắm bắt được nhu cầu và xu hướng sử dụng của người dùng Vì vậy
mà việc khảo sát về mức độ quan tâm, hài lòng về các yếu tố khi sử dụng ví điện tử là vô cùngcần thiết Chính lý do này mà nhóm chúng em quyết định thực hiện dự án khảo sát “ Vấn đề
sử dụng ví điện tử của sinh viên trong giai đoạn Covid-19”
Để hoàn thành được dự án này, nhóm chúng em xin gửi lời cảm ơn đến giảng viên Trần HàQuyên đã giúp chúng em có những kiến thức nền tảng về phương pháp làm bài tiểu luận.Trong quá trình hoàn thành bài viết nhóm chúng em không thể tránh khỏi những hạn chế vàthiếu sót, mong cô thông cảm và góp ý để nhóm chúng em có những bài viết tốt hơn
Trang 4Mục Lục
CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI 7
1.1Bốicảnh của đề tài nghiên cứu 7
1.2 Phát biểu vấn đề nghiên cứu 7
1.3 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 7
1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 8
1.4.1 Đối tượng nghiên cứu : các yếu tố khi sử dụng của ví điện tử 8
1.4.2 Phạm vi nghiên cứu : 8
CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 9
2.1 Cơ sở lý thuyết 9
2.1.1 Định nghĩa ví điện tử: 9
2.1.2 Chức năng và vai trò của ví điện tử: 9
2.1.3 Quy trình thanh toán của ví điện tử 10
2.1.4 Ưu điểm và hạn chế của ví điện tử 11
2.1.5 Phân loại ví điện tử 12
2.1.6 Lịch sử hình thành và phát triển của thị trường ví điện tử Việt Nam 12
2.2 Mô hình nghiên cứu: 12
CHƯƠNG 3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 13
3.1 Mục tiêu dữ liệu 13
3.2 Cách tiếp cận dữ liệu 14
3.2.1 Nguồn cơ sở dữ liệu 14
3.2.2 Mô tả đặc điểm của đối tượng khảo sát 14
3.3 Phương pháp nghiên cứu: 14
3.3.1 Thang đo 15
3.4 Độ tin cậy của người sử dụng đối với ví điện tử và cách đề phòng cũng như khắc phục khi gặp các rủi ro trong quá trình sử dụng ví điện tử: 17
3.4.1 Những nhân tố có thể làm ảnh hưởng đến độ tin cậy của người sử dụng đối với việc thanh toán qua ví điện tử: 17
3.4.2 Các biện pháp giúp khách hàng có thể hạn chế một cách tối thiểu nhất các rủi ro trước khi thực hiện các giao dịch bằng ví điện tử: 17
CHƯƠNG 4 PHÂN TÍCH VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 19
4.1 Thống kê mô tả mẫu 19
4.1.1 Thống kê mô tả mẫu 19
4.1.2 Kết quả khảo sát các yếu tố khi sử dụng ví điện tử 19
4.2 Kiểm định One sample T-test 25
CHƯƠNG 5 ĐỀ XUẤT VÀ KẾT LUẬN 27
Trang 55.2.1 Đối với nhà quản lý ví điện tử: 27 5.2.2 Đối với người tiêu dùng: 28 5.3 Kết luận 28
Trang 6TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Sách thống kê trong kinh tế và kinh doanh
- Studocu.vn
1/ https://www.b247.com.vn/ngan-hang/vi-dien-tu-va-nhung-uu-nhuoc-diem/?fbclid=IwAR2DFNq3nPJTzUGrE4aMCh-
rg6HHBUdXysf9I3E90h24PLpbzP9lQa-6hMg
2/ https://www.studocu.com/vn/document/hcmc-university-of-technology/engineering-mechanics/summaries/ppdltk-report-tom-tat/5639330/view
3/ https://www.b247.com.vn/ngan-hang/vi-dien-tu-va-nhung-uu-nhuoc-diem/?fbclid=IwAR2DFNq3nPJTzUGrE4aMCh-
rg6HHBUdXysf9I3E90h24PLpbzP9lQa-6hMg
4/
http://thuvien.due.udn.vn:8080/dspace/bitstream/TVDHKT/47617/3/NguyenHaKhiem_K33.QTR.DN_TomTat.pdf?fbclid=IwAR2R-BW5Pd3d4iXb-
2OcZwPnaX56m-FPeS0l4D1Q7va9pVWZXEK5yQsKVOI
Trang 7CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
1.1 Bối cảnh của đề tài nghiên cứu
Trong giai đoạn dịch bệnh rối rắm hiện nay, Nhà nước đã ra Chỉ thị số 22/CT-TTg nhằm thúcđẩy phương thức thanh toán mà không dùng tiền mặt để tránh tiếp xúc gần Vì vậy, việc thanhtoán trực tuyến đang ngày càng cấp thiết đã khiến các công cụ giúp thực hiện điều đó ra đời,chính là ví điện tử Việc dùng ví điện tử đang nhận được rất nhiều sự hưởng ứng của tất cảmọi người, mọi nhóm tuổi, mọi ngành nghề khác nhau Với lý do đó, chúng em – nhóm sinhviên trường Đại học Kinh tế TP.HCM đã tiến hành bài nghiên cứu về vấn đề sử dụng ví điện
tử trong xã hội ngày nay
1.2 Phát biểu vấn đề nghiên cứu
Trong cuộc sống công nghệ đang phát triển ( thời đại công nghệ số 4.0 ) cùng với dân
số đang ngày một trẻ hóa, việc tiếp nhận công nghệ mới dần được nâng cao Tại Việt Nam, víđiện tử đang thực sự bùng nổ với dẫn chứng là đã có sự có mặt của hơn 30 loại ví điện tử khácnhau như: Momo, Zalo Pay, Samsung Pay,… trong thời gian gần đây Đặc biệt, ví điện tửđang là lựa chọn của phương thức thanh toán hiện đại, an toàn, bảo mật, tiện ích nhất trongtình hình dịch bệnh nguy hiểm hiện nay Trong số đó, ví điện tử được đại đa số sinh viên –những người thuộc thế hệ “ Gen Z “ quan tâm và sử dụng phổ biến Vậy sinh viên thường sửdụng ví điện tử cho những việc gì, họ quan tâm đến những yếu tố nào khi sử dụng ví điện tử,những lợi ích nào mà ví điện tử đã đem lại cũng như lí do vì sao ví điện tử lại trở nên phổ biếnđối với sinh viên hiện nay như thế ? Để làm rõ vấn đề trên, chúng em đã cùng nhau làm mộtkhảo sát về “ Vấn đề sử dụng ví điện tử của sinh viên trong giai đoạn COVID-19 hiện nay”
1.3 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
Một cách tổng quát, mục tiêu của bài khảo sát này sẽ phần nào hỗ trợ các nhà quản lýđánh giá được mức độ tin dùng của sinh viên với việc dùng ví điện tử trong thời đại số 4.0
Rõ ràng hơn đó là qua bài nghiên cứu sẽ cung cấp những nhận thức của sinh viên TP.HCMđối với ví điện tử, mục đích của họ khi dùng ví điện tử và các lý do ưu tiên ví điện tử thay vìcác công cụ khác như tiền mặt, thẻ tín dụng,… Từ đó sẽ giúp các nhà nghiên cứu về mảngthanh toán trực tuyến qua ví điện tử có thể nhận ra những vấn đề còn thiếu cần được bổ sung,những yếu tố mạnh nào cần phát triển, tham khảo mô hình, thang đo trong đây để biết được
Trang 8tính quan trọng của các yếu tố tạo nên chất lượng nhằm điều chỉnh dịch vụ của mình khớp vớinhu cầu người dùng và cắt giảm những điểm yếu nhằm thu hút được nhiều khách hàng hơn.Nghiên cứu sâu sắc về phương thức thanh toán ở khía cạnh điện tử, giúp các doanh nghiệpđịnh hướng được khi tạo ra một hệ thống thanh toán online với mục đích phục vụ cho kinhdoanh trực tuyến của doanh nghiệp Áp dụng các kết quả đã nghiên cứu để xây dựng, thửnghiệm ứng dụng ví điện tử gồm những chức năng: Chuyển tiền, thanh toán, và nạp tiền,…
1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
1.4.1 Đối tượng nghiên cứu : các yếu tố khi sử dụng của ví điện tử
1.4.2 Phạm vi nghiên cứu :
Phạm vi về không gian: thực hiện trong phạm vi sinh viên các trường Đại học – Cao đẳngtrên địa bàn TPHCM
Phạm vi về thời gian : thực hiện trong giai đoạn từ 05/2021-06/2021
Phạm vi về nội dung nghiên cứu : Cốt lỗi của đề tài là nghiên cứu và phát hiện ra nhu cầu, xuhướng, mục đích sử dụng ví điện tử trong giai đoạn bị ảnh hưởng covid-19 hiện nay, so sánhmức độ quan tâm của các bạn sinh viên về các yếu tố khi sử dụng ví điện tử
Trang 9E-Thuật ngữ ví điện tử đối với hiện nay thì ngày càng phổ biến, thay vì trả bằng tiền mặt, chúng
ta dùng ví điện tử để trả cho mọi khoản chi phí Một số ví điện tử được khách hàng ưa chuộng
và sử dụng nhiều nhất ngày nay ở nước ta phải kể đến đó là ví Momo, Zalo pay, Viettel pay,
…
Thông thường, ví điện tử sẽ bao gồm 2 yếu tố chính là: phần mềm và thiết bị thông tin Trongđó:
● Phần mềm có chức năng bảo mật, mã hóa thông tin cá nhân và các giao dịch
● Thiết bị thông tin là cơ sở dữ liệu được thêm vào bởi chính người dùng ví điện tử đó.Một số thông tin cơ bản: địa chỉ hóa đơn, địa chỉ mà khách hàng nhận hàng, chọnphương thức thanh toán…
2.1.2 Chức năng và vai trò của ví điện tử:
Đa phần các loại ví điện tử được sử dụng ở Việt Nam gồm có 4 chức năng sau:
● Nhận và chuyển tiền một cách tiện lợi và cực kỳ nhanh chóng: sau khi khách hàngđăng ký và đã kích hoạt tài khoản ví điện tử thành công, khách hàng có thể chuyểntiền vào tài khoản bằng nhiều cách thức khác nhau như: khách hàng có thể nạp tiềntrực tiếp tại quầy giao dịch của các doanh nghiệp cung ứng, có thể nạp trực tiếp tạingân hàng hoặc có thể tự chuyển tiền từ tài khoản ngân hàng cá nhân qua ví điện tửsau khi hoàn thành các bước trên khách hàng có thể sử dụng số tiền trong ví để thực
Trang 10hiện các giao dịch nhận và chuyển tiền cho người khác một cách dễ dàng và nhanhchóng.
● Thanh toán trực tuyến: khi tài khoản ví điện tử đã có tiền, khách hàng có thể dùng sốtiền trong tài khoản để giao dịch và thanh toán trực tuyến chỉ mất vài giây để thao táctrả tiền trên thiết bị di động kết nối mạng mà không cần lấy tiền mặt Giúp giảm đi sựgiám sát, quản lí của các giao dịch qua thẻ ngân hàng
● Lưu trữ tiền trên mạng internet: lưu trữ tiền một cách an toàn và tiện lợi, giảm bớt sựlưu thông của tiền mặt để tránh các rủi ro về lạm phát
● Tích điểm, đổi thành tiền mặt: sau khi tham gia các chương trình trò chơi hay thửthách của ví điện tử bạn sẽ nhận được điểm và tích điểm có thể quy thành tiền mặt mộtcách dễ dàng
Ngoài ra, ví điện tử ngày càng được khách hàng ưa chuộng sử dụng rộng rãi và phor biến hơnrất nhiều những năm trước Những đơn vị cung ứng dịch vụ đã cải tiến và phát triển nhữngchức năng phụ để đem lại những tiện ích cho khách hàng như:
● Nạp tiền điện thoại, mua mã thẻ di động, hoặc cài đặt 3G/4G, thẻ game online, nạptiền đối tác
● Giải trí: khách hàng có thể sử dụng ví điện tử để mua vé số Vietlott, mua vé xemphim, hoặc xem phim online trên các phần mềm,
● Thanh toán hóa đơn, chi phí sử dụng định kì: hóa đơn tiền điện, hóa đơn tiền nước,thanh toán internet, thanh toán truyền hình, di động trả sau, dịch vụ y tế, hóa đơnkhác,
● Khách hàng có thể thanh toán trên nền ứng dụng liên kết với ví điện tử để chi trả chodịch vụ du lịch: mua vé máy bay, mua vé xe khách, mua vé tàu hỏa, đặt phòng kháchsạn,
● Thanh toán tiền học phí cho các khóa học online, các khóa học từ xa một cách nhanhchóng và tiện lợi
2.1.3 Quy trình thanh toán của ví điện tử
Chúng ta có thể nhận ra rằng khi thanh toán bằng ví điện tử được tiến hành theo các bước rấtđơn giản Khách hàng có thể trả tiền bằng ví điện tử qua mạng viễn thông và thanh toán bằng
ví điện tử qua mạng internet
Trang 11Sau khi khách hàng đã tạo và kích hoạt tài khoản ví điện tử thành công Thì tài khoản củakhách hàng sẽ được các doanh nghiệp cung ứng dịch vụ quản lý và khi các giao dịch phát sinhtrên hệ thống thì có nhiệm vụ xử lý Khi khách hàng thực hiện một giao dịch như thanh toántiền điện thì hệ thống của các doanh nghiệp cung ứng dịch vụ sẽ được cập nhật thường xuyêntrên hệ thống và nó có nhiệm vụ là báo tin đến ngân hàng để ghi nợ-có đối với các tài khoản
có thể thanh toán giao dịch một cách dễ dàng
● Giảm bớt thời gian làm việc, tiết kiệm thời gian khi di chuyển
● Việc thanh toán và nhận tiền nhanh chóng, đặc biệt một số ví điện tử còn có những ưuđãi như chuyển tiền mà không bị mất phí, nhằm tiết kiệm được chi phí một cách hiệuquả
● Có thể theo dõi mọi giao dịch và chi tiêu mỗi tháng dễ dàng
● Đẩy mạnh việc mua sắm trực tuyến, mang lại cảm giác an toàn cho bên bán và bênmua
● Có cơ hội sở hữu nhiều ưu đãi, khuyến mãi dành riêng cho chủ sở hữu tài khoản víđiện tử liên kết với các đơn vị kinh doanh
● Giảm bớt sự phụ thuộc vào tiền mặt hoặc thẻ để đề phòng trường hợp không mang đủtiền hoặc quên thẻ
● Các giao diện đơn giản, dễ sử dụng nên bất cứ ai cũng có thể dùng được Tốc độ caomang đến những trải nghiệm và những cảm giác mới mẻ cho người dùng
2.1.4.2 Hạn chế
Mặc dù sử dụng ứng dụng ví điện tử ví điện tử đem lại rất nhiều lợi ích cho chúng ta nhưngsong song đó nó còn tồn tại những hạn chế mà ví điện tử vẫn chưa có cách khắc phục đượccho người sử dụng
Trang 12● Tính hạn chế rủi ro lớn nhất đó chính là bảo mật Hầu hết mỗi đơn vị doanh nghiệpcung cấp ứng dụng đều tìm mọi cách để thiết lập bảo mật một cách tối ưu nhất chokhách hàng Nhưng không thể tránh khỏi những trường hợp mất di động và ví điện tửlưu trong điện thoại cũng có thể bị đánh cắp thông tin Bản thân mỗi người sử dụngcần có những nhận thức cao trong việc bảo mật.
● Bên cạnh đó, ở một số thành phố lớn thì ví điện tử trở nên thông dụng nhưng đối vớinhững thành phố nhỏ hay vùng quê vẫn còn hạn chế khi sử dụng ví điện tử
2.1.5 Phân loại ví điện tử
Có 4 hình thức chủ yếu: ví đóng, ví đóng một phần, ví mở, ví mở một phần
2.1.6 Lịch sử hình thành và phát triển của thị trường ví điện tử Việt Nam
Xuất hiện ở Việt Nam đã khá lâu nhưng phải đến năm 2014 nó mới dần khôi phục vị trí củamình nhờ sự ra đời của nhiều ví điện tử khác nhau như: Ví Momo, Samsung Pay, VTC Pay,
https://tapchitaichinh.vn/tai-chinh-gia-dinh/tai-chinh-tieu-dung-thoi-cua-2.2 Mô hình nghiên cứu:
Hình 1: Mô hình nghiên cứu
Trang 13CHƯƠNG 3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3.1 Mục tiêu dữ liệu
Thực hiện khảo sát trực tuyến qua biểu mẫu google theo đường link:
https://docs.google.com/forms/u/1/d/1ZX0yzZHlq-FQ7A0sgMmnn8OJSoezV8xRktdE2SoQK6I/edit?usp=sharing_eil_dm&ts=60b21612
Cuộc khảo sát được tiến hành vào ngày 27/5 – ngày 29/5/2021 và nhận được 150 câu trảlời của sinh viên Số mẫu được dùng cho phần phân tích dữ liệu là 150 mẫu Số lượng mẫunày trên yêu cầu tối thiểu về lượng mẫu mà giảng viên yêu cầu là 100 mẫu
Mục tiêu cụ thể của việc khảo sát thu thập dữ liệu:
- Qua bài khảo sát, chúng em đã thu thập các loại dữ liệu như: đặc điểm thông tin sinh viên(giới tính, năm học), các yếu tố khi sử dụng ví điện tử (đã sử dụng hay chưa, sử dụng ví điện
tử được bao lâu, mức độ sử dụng, ví điện tử phổ biến nhất, mức độ quan tâm của sinh viên vềcác yếu tố khi sử dụng ví điện tử, thời gian bắt đầu sử dụng ví điện tử ở mức độ thườngxuyên, các lý do khiến sinh viên quyết định sử dụng ví điện tử)
Trang 14Phương pháp thu thập dữ liệu:
- Chúng em đã cố gắng giảm mức tối thiểu các sai sót dữ liệu có thể phạm phải
- Dựa vào các thông tin từ dữ liệu khảo sát 150 sinh viên như họ đã sử dụng ví điện tử haychưa, thời gian sử dụng được bao lâu, mức độ sử dụng và ví điện tử phổ biến nhất đã làm rõđược một phần của mục tiêu nghiên cứu tổng quát, các thông tin này sẽ giúp cho bên bộ phậnquản lí có cái nhìn chung về mức độ quan tâm của sinh viên về vấn đề sử dụng ví điện tử ngàynay
- Và để giúp các nghiên cứu viên của ngành thanh toán bằng ví điện tử có thể nhận thấy doanhnghiệp của mình xác định được những yếu tố cần được cải thiện, yếu tố nào cần được duy trì
và phát triển, đặc biệt là trong giai đoạn dịch bệnh đang bùng phát nặng nề, chúng em đã tổnghợp được các thông tin dữ liệu như mức độ quan tâm của sinh viên về các yếu tố khi sử dụng
ví điện tử (thanh toán nhanh chóng; ứng dụng chạy nhanh, ổn định; có các ưu đãi khuyến mãicho người dùng; có chính sách bảo mật an toàn), thời gian bắt đầu sử dụng ví điện tử ở mức
độ thường xuyên, mục đích của sinh viên khi sử dụng ví điện (nạp tiền điện thoại, thanh toándịch vụ đồ ăn và đặt xe công nghệ, thanh toán hóa đơn định ki, chuyển tiền, mua sắmonline, )
- Với 5 lý do khiến cho sinh viên lựa chọn sử dụng ví điện tử (thanh toán nhanh chóng; tiệnlợi, dễ sử dụng; nhiều ưu đãi, khuyến mãi; an toàn trong thời điểm dịch bệnh; kết nối vớinhiêu tài khoản ngân hàng; thống kê tài chính, chi tiêu; được hoàn tiền khi có lỗi giao dịch;dùng theo xu hướng số đông) thay vì các hình thức thanh toán khác đã giúp các nhà nghiêncứu có thể đo lường mức độ quan trọng của các yếu tố tạo nên chất lượng nhằm thu hút đượcnhiều khách hàng tiềm năng hơn
- Dữ liệu thu được phải ước lượng được những vấn đề mà cuộc nghiên cứu cần đo lường vàqua các dữ liệu trên, nếu thử nghiệm bằng những phương pháp khác nhau đều cho cùng mộtkết quả sẽ cho chúng ta một độ tin cậy nhất định
3.2 Cách tiếp cận dữ liệu
3.2.1 Nguồn cơ sở dữ liệu
Sử dụng dữ liệu sơ cấp được thu thập từ các đối tượng khảo sát qua hình thức khảo sát online
3.2.2 Mô tả đặc điểm của đối tượng khảo sát
Đối tượng khảo sát là sinh viên các trường Đại học và Cao đẳng tại thành phố Hồ Chí Minh
Bảng 1: Các đặc điểm của đối tượng được khảo sát