Giáo trình Xây gạch 2 (Nghề Kỹ thuật xây dựng Trình độ CĐTC)

Trang 1 LỜI GIỚI THIỆU - Tầm quan trọng của môđun Xây gạch 2 + Nghề xây gạch làm việc tại các công trình xây dựng dân dụng và công nghiệp, các công trình giao thông, thủy lợi… Công việc

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH AN GIANG TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ AN GIANG

GIÁO TRÌNH

Xây gạch 2

NGHỀ KỸ THUẬT XÂY DỰNG

Trình độ trung cấp/cao đẳng

(Ban hành theo quyết định số: 568 /QĐ – CĐN ngày 21 tháng 5 năm 2018

của hiệu trưởng trường cao đẳng nghề An Giang)

Năm 2018

Trang 1

LỜI GIỚI THIỆU

- Tầm quan trọng của môđun Xây gạch 2

+ Nghề xây gạch làm việc tại các công trình xây dựng dân dụng và công nghiệp, các công trình giao thông, thủy lợi… Công việc của họ là xây gờ, bậc thang, bậc tam cấp, cuốn cung tròn đối xứng, tường cong, bể nước…, các chi tiết trang trí xây bằng gạch chỉ, gạch ống, gạch thẻ, gạch block, đá và các vật liệu khác

+ Trình bày được các yêu cầu kỹ thuật và cấu tạo của khối xây gạch

+ Để trở thành một thợ xây thành công đòi hỏi phải có kiến thức đọc và phân tích, triển khai bản vẽ và có kỹ năng thực hành thành thạo, tác phong công nghiệp, tỉ mỉ và gọn gàng ngăn nắp

- Thời gian giảng dạy của môn Xây gạch 2 đối với trình độ Cao đẳng nghề là

128 giờ

- Tóm tắt toàn bộ nội dung môđun

+Bài 1 Xây gờ thẳng

+ Bài 2 Xây gờ cong

+ Bài 3 Xây bậc tam cấp

+ Bài 4 Xây bậc cầu thang

+ Bài 5 Xây cuốn cung tròn đối xứng

+ Bài 6 Xây tường cong

+ Bài 7 Xây hầm tự hoại

+ Bài 8 Xây gạch trần

- Chân thành cảm ơn quý thầy, cô trong khoa Xây dựng trường Cao đẳng nghề

An giang đã góp ý

An giang, ngày tháng năm 2020

Tham gia biên soạn Đoàn Trọng Thức

Trang 2

MỤC LỤC

1 LỜI GIỚI THIỆU 1

2 MỤC LỤC 2

3 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN 4

BÀI 1 XÂY GỜ THẲNG 8

1/ Các yêu cầu kỹ thuật của gờ

2/ Trình tự và phương pháp xây gờ thẳng

Câu hỏi ôn tập

BÀI 2 XÂY GỜ CONG 11

1/ Các yêu cầu kỹ thuật của gờ

2/ Tác dụng của gờ

3/ Trình tự và phương pháp xây gờ thẳng

Câu hỏi và bài tập

BÀI 3 XÂY BẬC TAM CẤP 14

1/ Công tác chuẩn bị

2/ Yêu cầu kỹ thuật

3/ Phương pháp xây

Câu hỏi và bài tập

BÀI 4 XÂY BẬC CẦU THANG 17

1/ Cấu tạo cầu thang

2/ Phương pháp xây cầu thang

Câu hỏi và bài tập

BÀI 5 XÂY CUỐN CUNG TRÒN ĐỐI XỨNG 20

1/ Công tác chuẩn bị

2/ Phạm vi ứng dụng

3/ Phương pháp xây

Câu hỏi và bài tập

BÀI 6 XÂY TƯỜNG CONG 23

1/ Xây tường cong tiếp xúc tường thẳng

2/ Xây tường cong tròn đều

Câu hỏi và bài tập

BÀI 7 XÂY HẦM TỰ HOẠI 26

I/ Cấu tạo hầm tự hoại

1/ Đáy bể

2/ Thành bể

II/ Kỹ thuật hầm tự hoại

Trang 3

1/ Đáy bể

2/ Thành bể

Câu hỏi và bài tập

BÀI 8 XÂY GẠCH TRẦN 31

I/ Khái niệm, cấu tạo mạch vữa

1/ Khái niệm

2/ Cấu tạo mạch vữa

II/ Yêu cầu kỹ thuật khối xây

1/ Yêu cầu vật liệu

2/ Yêu cầu về chất lượng khối xây

III/ Trình tự và phương pháp xây gạch trần

1/ Chuẩn bị dụng cụ, vật liệu

2/ Trình tự và phương pháp xây

IV/ Các sai phạm khi xây gạch trần Câu hỏi và bài tập

4 TÀI LIỆU THAM KHẢO 33

Trang 4

CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN

Tên mô đun: XÂY GẠCH 2

Mã mô đun: MĐ22

Thời gian thực hiện mô đun: 128 giờ (Lý thuyết: 31 giờ; thực hành, thí nghiệm, thảo luân: 87 giờ; kiểm tra: 10 giờ)

I.VI ̣ TRÍ, TÍNH CHẤT CỦA MÔ ĐUN:

1 Vị trí: Mô đun M22 được bố trí học chung các môn học chung và kỹ thuật cơ sở Mô đun M22 được bố trí học sau mô đun M21 & học trong học kì II

2 Tính chất: Là mô đun học chuyên môn quan trọng bắt buộc Thời gian học bao gồm cả lý thuyết và thực hành

II MỤC TIÊU CỦA MÔ ĐUN:

- Phát hiện và xử lý được các sai hỏng khi thực hiện công việc

- Kiểm tra, đánh giá chất lượng các công việc xây

3 Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:

- Có tính tự giác trong học tập, hợp tác tốt khi thực tập theo nhóm

- Tuân thủ thực hiện vệ sinh công nghiệp, có ý thức tiết kiệm vật liệu và bảo quản dụng cụ thực tập

III NỘI DUNG CỦA MÔ ĐUN:

1 Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian:

Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập

Tổng

số giờ

Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập

Tổng

số giờ 3.Trình tự và phương pháp xây

gờ thẳng

4 Các sai phạm khi xây gờ

thẳng

5 Quy định an toàn khi xây gờ

2 Bài 2 Xây gờ cong 12 3 9

1 Cấu tạo, tác dụng của gờ cong

2 Các yêu cầu kỹ thuật của gờ

3.Trình tự và phương pháp xây

gờ cong

4 Các sai phạm khi xây gờ cong

5 Quy định an toàn khi xây gờ

cong

4 Bài 3 Xây bậc tam cấp 16 4 12

1 Cấu tạo, tác dụng của bậc

2 Các yêu cầu kỹ thuật của bậc

5 Bài 4 Xây bậc cầu thang 12 3 9

1 Cấu tạo, tác dụng của bậc

2 Các yêu cầu kỹ thuật của bậc

Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập

Tổng

số giờ

2 Các yêu cầu kỹ thuật của

cuốn

3.Trình tự và phương pháp xây

cuốn cung tròn đối xứng

8 Bài 6 Xây tường cong 16 4 12

1 Khái niệm, phân loại

2 Các yêu cầu kỹ thuật của

tường cong tròn đều

5 Các sai phạm khi xây tường

cong

9 Bài 7 Xây hầm tự hoại 24 6 18

1 Cấu tạo hầm tự hoại

2 Các yêu cầu kỹ thuật

3.Trình tự và phương pháp xây

4 Các sai phạm khi xây hầm tự

hoại

5 Quy định an toàn khi xây

10 Bài 8 Xây gạch trần ( xây không

Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập

Tổng

số giờ Tổng cộng: 128 31 87 10

Trang 8

Bài 1 XÂY GỜ THẲNG Mục tiêu của bài:

- Kiến thức:

+ Mô tả được cấu tạo, tác dụng của gờ thẳng

+ Trình bày được các yêu cầu kỹ thuật của gờ

+ Trình bày được trình tự và phương pháp xây gờ thẳng

1 YÊU CẦU KĨ THUẬT

- Gờ phải đúng vị trí, hình dáng, kích thước thiết kế

- Gờ phải có độ nhô ra đều nhau so với mặt tường

2 PHƯƠNG PHÁP XÂY

Xây gờ cửa sổ (gờ thẳng nằm ngang)

+ Kiểm tra xác định cốt đặt gờ: đo từ cốt chuẩn trên công trình theo phương thẳng đứng tới vị trí mặt dưới của gờ Nên xác định cốt ở hai đầu rồi căng dây kiểm tra tổng thể toàn bộ cốt trên chiều dài gờ, vạch dấu ghi lại

+ Xây 2 viên mỏ ở 2 phía gờ:

Đo từ cốt chuẩn trên công trình theo phương thẳng đứng tới vị trí mặt dưới của gờ Nên xác định cốt ở hai đầu rồi căng dây kiểm tra tổng thể toàn bộ cốt trên chiều dài gờ, vạch dấu ghi lại

Xây 2 viên mỏ ở hai phía đầu gờ: Lấy cữ đánh dấu độ nhô ra của hai viên

mỏ cho đều nhau Có thể vạch vào cạnh viên gạch

Xây 2 viên mỏ

+ Xây những viên gạch nằm giữa 2 mỏ:

Căng dây ăn khớp với mép ngoài và ở macwtj dưới của 2 viên gạch mỏ

Do căng dây nên 2 viên mỏ dể thay đổi vị trí, cho nên phải đè gạch giữ cho 2 viên mỏ ổn định

Lấy vữa phết vào cạnh viên gạch xây: người thợ một tay cầm nghiêng viên gạch, một tay cầm dao lấy vữa phết vào cạnh viên xây về phía tiếp xúc với viên đã xây

Dùng gạch đè tạm giữ ổn định cho

viên vữa xây

Khi xây còn lại 5 – 6cm dùng gạch

ướm để điều chỉnh mạch không bị nhỡ

gạch

+ Xây viên cuối cùng: Rải và gạt

vữa lên cạnh của một viên đã xây, phếch

vữa vào một cạnhcủa viên định xây Tay

cầm ở đầu viên gạch, đặt thẳng từ trên

xuống rồi điều chỉnh vào đúng vị trí

Kiểm tra và miết kỹ các mạch vữa, chú ý mặt tiếp xúc với viên gạch xây ở phía trong gờ, mạch ở dạ gờ nơi tiếp xúc với tường

Trường hợp gờ dài, sau khi đã xây 2 viên mỏ 2 đầu phải căng dây để xây

2 mỏ trung gian, khoảng cách giữa chúng nhỏ hơn 3m

Chú ý: Do gờ là bộ phận dễ mất ổn định, cho nên không được va đập vào

gờ mới xây, không chống đỡ từ trên xuống dưới gờ, không đứng trên gờ để làm việc khác

Trang 10

Câu hỏi và bài tập

1 Hãy nêu yêu cầu kĩ thuật xây gờ thẳng?

2 Hãy trình bày phương pháp xây gờ thẳng?

3 Một sinh viên thực hiện công việc xây tường gạch ống dày 100, dài 3000, cao

1200 kết hợp xây gờ thẳng Gờ thẳng cao 800, độ nhô ra 70, xây bằng gạch thẻ trong thời gian là 7 giờ

Trang 11

Bài 2 XÂY GỜ CONG Mục tiêu của bài:

- Kiến thức:

+ Mô tả được cấu tạo, tác dụng của gờ cong

+ Trình bày được các yêu cầu kỹ thuật của gờ

+ Trình bày được trình tự và phương pháp xây gờ cong

1 YÊU CẦU KĨ THUẬT

- Gờ phải đúng vị trí, hình dáng, kích thước thiết kế

- Gờ phải có độ nhô ra đều nhau so với mặt tường

Sau khi dựng xong ván khuôn tiến hành lấy dấu điểm giữa của gờ cong, giữa điểm giữa của gờ trên ván khuôn, xác định số viên cần xây từ viên khóa ở giữa về mỗi bên đánh dấu lại trên ván khuôn

Tiến hành xây gờ cong như sau:

Xây 2 viên ở hai bên chân gờ, hướng vào tâm của gờ

Tại tâm gờ đóng 1 đinh (có thể ở trên tường), nếu bán kính cong của gờ lớn , trường hợp bán kính cong của gờ nhỏ phải đóng một thanh gỗ ngang qua ô

Khi xây viên gạch khóa cuối cùng phải ướm và chém gạch theo hình nêm Phết vữa vào hai mặt bên của viên khóa Đặt theo phương thẳng đứng và chèn thật căng Thao tác đặt viên khóa: Khi xây cần chú ý cho các viên gạch cùng hướng về một tâm Như vậy viên gạch càng vào gần giữa càng có xu hướng đứng dần Viên nêm cuối cùng ở giữa thì đặt thẳng đứng

Mạch vữa xây gờ cong có dạng hình nêm Đầu to ở trên có chiều dày ≤ 2,5cm, đầu nhỏ ở dưới có chiều dày từ 0,5 – 1cm

Đối với những gờ cong trên cửa, tường đặt gờ chính là lanh tô tạo cửa Người thợ chỉ việc kiểm tra và gia công cho đúng hình dáng gờ rồi xây gờ lên trên

Đối với những gờ cong xây trên tường phẳng, tường đặt gờ phụ thuộc vào hình dáng gờ Khi xây đến cốt đặt gờ phải xác định tâm của bán kính cong để xây tường đặt gờ

Sau khi xây xong tường đặt gờ dùng vữa có mác ≥ 50 trát tạo ra cong tròn đều trên mặt tường đặt gờ Dựa vào tường đặt gờ xây gờ ở phía trên

Trang 13

Câu hỏi và bài tập

1 Hãy nêu yêu cầu kĩ thuật xây gờ cong?

2 Hãy nêu tác dụng xây gờ cong?

2 Hãy trình bày phương pháp xây gờ cong?

3 Một sinh viên thực hiện công việc xây tường gạch ống dày 100, dài 3000, cao

1200 kết hợp xây gờ cong Gờ cong có bán kính 400, độ nhô ra 70, xây bằng gạch thẻ trong thời gian là 7 giờ

Trang 14

Bài 3 XÂY BẬC TAM CẤP Mục tiêu của bài:

- Kiến thức:

+ Mô tả được cấu tạo, tác dụng của bậc tam cấp

+ Trình bày được các yêu cầu kỹ thuật của bậc tam cấp

+ Trình bày được trình tự và phương pháp xây bậc tam cấp

1 Công việc chuẩn bị

a Kiểm tra ngang bằng và độ cao của nền

b Xác định điểm giữa O của bậc tam cấp

Chia độ cao của mỗi bậc trên đường thẳng AA1 và BB1

Kẻ A1C và B1D bằng khích thước của bậc thứ nhất và vuông góc với tường móng khi đó A1CDB1 là đường bao của đợt thứ 1

Trang 15

+ Xác định kích thước bậc thứ 2: cũng như xá định kích thước bậc thứ 1

2 Yêu cầu kỹ thuật

Bậc phải xây đúng vị trí, kích thước

Các bậc phải đều nhau về chiều rộng, chiều cao, cạnh bậc phải thẳng, mặt bậc phải ngang bằng

3 Phương pháp xây

+ Xây bậc thứ nhất:

Xây một lượt bao quanh đườn vạch kích thước của bậc dưới cùng

Xây các viên mỏ số 1 và điều chỉnh cao độ trùng với mạch dấu cao độ A2 của bậc 1

Xây các viên mỏ số 2, dùng nivô điều chỉnh thăng bằng với viên mỏ số 1 Căng dây giữa viên mỏ số 1 và 2 để xây các viên ở gữa

Xây các viên ở phía trong theo trình tự từ trong ra ngoài, lớp 1 đến lớp 2

Câu hỏi và bài tập

1 Hãy nêu yêu cầu kĩ thuật xây bậc tam cấp?

2 Hãy trình bày công tác chuẩn bị xây bậc tam cấp?

3 Hãy trình bày phương pháp xây bậc tam cấp?

4 Một sinh viên thực hiện công việc xây bậc tam cấp bằng gạch thẻ, chiều dài bậc 2000, chiều cao mặt bậc 150, bề rộng mặt bậc 300 trong thời gian là 7 giờ

Trang 17

Bài 4 XÂY BẬC CẦU THANG Mục tiêu của bài:

- Kiến thức:

+ Mô tả được cấu tạo, tác dụng của bậc cầu thang

+ Trình bày được các yêu cầu kỹ thuật của bậc cầu thang

+ Trình bày được trình tự và phương pháp xây bậc cầu thang

- Kỹ năng:

+ Đọc được bản vẽ bậc cầu thang

+ Xây được bậc cầu thang đạt các yêu cầu kỹ thuật

- Thái độ:

+ Cẩn thận, tỷ mỷ, chính xác khi đo, vạch dấu chia bậc

Nội dung chính:

1 Cấu tạo cầu thang

Cầu thang có các bộ phận sau:

Cầu thang -1

Thân thang bậc lên xuống -2

Sàn chiếu nghỉ chiếu tới -3

Lan cang cầu thang -4

Để đi lại được dễ dàng, bậc thang thường có chiều cao h=15÷18cm và bề rộng bậc từ 25÷30cm

2 Phương pháp xây bậc cầu thang

- Chia bậc:

Thường phải căn cứ vào kích thước cụ thể của đan cầu thang đã thi công

để chia bậc Do quá trình thi công kích thước này có thể bị sai lệch so với thiết

kế, phương pháp chia bậc để xây như sau:

Từ B dựng đường thẳng đứng BY, từ A dựng đường nằm ngang AX gặp

BY tại O

Trang 18

Đo khoảng cách BO, AO

Chia BO cho số chiều cao bậc, AO cho số mặt bậc đánh dấu tạo các điểm 1’, 2’, 3’… và 1”, 2”, 3”…

Kẻ đường nằm ngang qua 1’, 2’… Đường thăng đứng qua 1”, 2”, 3” cắt nhau tại điểm 1, 2, 3 là vị trí các mũi bậc cần xây

Xác định mũi bậc trên cốt thang: tại các vị trí mũi bậc đã xác định ở trên từng buồn thang, dùng thước dài hoặc dây đặt vuông góc với tường buồn thang, điều chỉnh cho thước, dây ngang bằng Chỗ tiếp xúc giữa thước, dây với cốt thang là vị trí mũi bậc tương ứng trên cốt thang

- Xây bậc:

Bậc được xây từ dưới lên trên Phải bắc ván lên bậc dưới để đứng xây bậc trên

Xây 2 viên mỏ ở 2 đầu theo vạch dấu mũi bậc đã có

Căng dây xây các viên ở giữa

Nói chung xây bậc cầu thang sau khi đã chia bậc xong cũng giống như xây bậc tam cấp Nhưng với những viên ở lớp dưới của mỗi bậc thường phải

Trang 19

chém vát cạnh thì mới xây được Khi xây bậc thang xong phải có biện pháp bảo đảm không cho người qua lại trong thời gian từ 4 – 5 ngày, đề phòng long mạch hay hư hỏng

Câu hỏi và bài tập

1 Hãy nêu cấu tạo cầu thang? Vẽ hình minh họa?

2 Hãy trình bày phương pháp xây bậc cầu thang?

3 Hai sinh viên thực hiện công việc xây bậc cầu thang bằng gạch thẻ Cho biết: chiều cao cầu thang h = 1500, chiều dài cầu thang l = 3000 trong thời gian là 7 giờ

Trang 20

Bài 5 XÂY CUỐN CUNG TRÒN ĐỐI XỨNG

Mục tiêu của bài:

- Kiến thức:

+ Mô tả được cấu tạo, tác dụng của cuốn

+ Trình bày được các yêu cầu kỹ thuật của khối xây cuốn

+ Trình bày được trình tự và phương pháp xây cuốn

- Kỹ năng:

+ Đọc được bản vẽ cấu tạo cuốn

+ Xây được cuốn đạt các yêu cầu kỹ thuật

- Thái độ:

+ Cẩn thận, tỷ mỷ, chính xác khi thực hiện các bước công việc

+ Tuân thủ thời gian được tháo dỡ ván khuôn cuốn và thận trọng khi tháo dỡ khuôn cuốn để không xảy ra mất an toàn lao động

Nội dung chính:

1 CÔNG TÁC CHUẨN BỊ

+ Vật liệu:

Xây gạch lanh tô cuốn phải già, không cong vênh, rạn nứt

Vữa xây phải dẻo, mác không nhỏ hơn 25

Phương tiện khác: gồm các ván khuôn, cây chống để đỡ phía dưới lanh tô trong quá trình xây

2 PHẠM VI ỨNG DỤNG

+ Lanhtô cuốn thường gặp khi xây vòm cửa nhà thờ, đình chùa, lăng tẩm, cuốn cầu thang gạch … có thể áp dụng đối với cửa rộng 1,8m

3 PHƯƠNG PHÁP XÂY

Lanhtô cuốn cung tròn đối xứng

Lanhtô cuốn là loại Lanhtô gạch được xây thành vòm trên cửa Trước khi xây phải làm ván khuôn liên kết giằng giữ ổn định, chắc chắn Điều chỉnh ván khuôn đúng cao độ thiết kế bằng nêm dưới chân cột chống

Trang 21

Sau khi dựng xong ván khuôn tiến hành lấy dấu điểm giữa của cuốn, giữa điểm giữa của cuốn trên ván khuôn, xác định số viên cần xây từ viên khóa ở giữa về mỗi bên đánh dấu lại trên ván khuôn

Tiến hành xây Lanh tô cuốn cung tròn đối xứng như sau:

Xây 2 viên ở hai bên chân Lanh tô, hướng vào tâm của Lanhtô

Tại tâm Lanhtô đóng 1 đinh (có thể ở trên tường), nếu bán kính cong của lanh tô lớn , trường hợp bán kính cong của Lanh tô nhỏ phải đóng một thanh gỗ ngang qua ô trống của cữa và xác định tim Lanh tô trên thanh gỗ đó Buộc sợi dây vào vị trí của tim Lanh tô

Các viên tiếp theo phải xây từ hai gối đỡ Lanh tô vào giữa Dùng sợi dây buộc qua tim, kiểm tra xem các viên xây đã được hướng tâm chưa mà điều chỉnh cho phù hợp

Khi xây viên gạch khóa cuối cùng phải ướm và chém gạch theo hình nêm Phết vữa vào hai mặt bên của viên khóa Đặt theo phương thẳng đứng và chèn thật căng Thao tác đặt viên khóa cũng như xây Lanhtô vỉa nghiêng

 Một số chú ý khi xây Lanh tô gạch

Nói chung Lanh tô cần xây một đợt cho

xong Đối với các cuốn lớn được phép ngừng

tạm khi đã xây ở 2 đầu vào giữa đến mức góc

được chắn ở tâm về mỗi bên là 300 phần vòng

cung còn lại phải xây xong trong một đợt thi

công tiếp theo

Sau khi xây xong cần tưới ẩm, bảo

dưỡng để vữa xây phát triển ở cường độ bình

thường

Phải thường xuyên kiểm tra chất lượng

của ván khuôn, cột chống