Hồ Chí Minh - khác biệt trong hướng đi, cách đi và lựa chọn con đường cứu nước

Bài viết Hồ Chí Minh - khác biệt trong hướng đi, cách đi và lựa chọn con đường cứu nước trình bày bối cảnh lịch sử Hồ Chí Minh ra đi tìm đường cứu nước; Khác biệt về hướng đi, cách đi và lựa chọn con đường cứu nước giải phóng dân tộc.

Trang 1

HỒ CHÍ MINH - KHÁC BIỆT TRONG HƯỚNG ĐI, CÁCH ĐI

VÀ LỰA CHỌN CON ĐƯỜNG CỨU NƯỚC

Nguyễn Như Quảng

Khoa lý luận chính trị - Trường Đại học Thủy lợi, email: nguyennhuquang@tlu.edu.vn

1 GIỚI THIỆU CHUNG

Năm 1858, thực dân Pháp xâm lược và

đặt ách thống trị lên dân tộc Việt Nam Với

truyền thống yêu nước nồng nàn, nhân dân ta

đã đứng lên đấu tranh chống lại thực dân

Pháp giành lại độc lập dân tộc bằng nhiều

con đường và hình thức khác nhau nhưng đều

thất bại Xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XIX

đầu thế kỷ XX rơi vào khủng hoảng, bế tắc về

con đường cứu nước Trong bối cảnh ấy, Hồ

Chí Minh ra đi tìm đường cứu nước với một

hướng đi, cách đi và lựa chọn một con đường

cứu nước khác biệt so với những nhà yêu nước

đương thời với mục tiêu giành độc lập, tự do

cho Tổ quốc , hạnh phúc cho nhân dân

2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Bài báo sử dụng phương pháp duy vật biện

chứng và phương pháp duy vật lịch sử;

phương pháp lôgíc và lịch sử,…

3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

3.1 Bối cảnh lịch sử Hồ Chí Minh ra đi

tìm đường cứu nước

3.1.1 Bối cảnh lịch sử thế giới

Chủ nghĩa tư bản chuyển từ giai đoạn tự

do cạnh tranh sang giai đoạn độc quyền (đế

quốc c hủ nghĩa) Chủ nghĩa đế quốc đi xâm

chiếm các nước kém phát triển hình thành

nên các nước thuộc địa Cách mạng tháng

Mười Nga thành công năm 1917, mở ra một

thời đại mới và ảnh hưởng sâu sắc đến phong

trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc

địa.Tháng 3/1919, Quốc tế Cộng sản ra đời,

kể từ đây phong trào đấu tranh của giai c ấp

công nhân và nhân dân lao động có một tổ

chức lãnh đạo đấu tranh chống kẻ thù c hung

là chủ nghĩa đế quốc thực dân

3.1.2 Bối cảnh lịch sử trong nước

Năm 1858, thực dân Pháp nổ súng xâm lược và đặt ách thống trị lên đất nước ta Dưới sự cai trị của thực dân Pháp, xã hội nước ta có sự biến chuyển và phân hóa sâu sắc Trong xã hội nổi lên mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc Việt Nam với thực dân Pháp xâm lược là mâu thuẫn chủ yếu nhất Nhân dân ta với truyền thống yêu nước đã đứng lên đấu tranh chống thực dân Pháp bằng những con đường và hình thức cứu nước khác nhau nhưng đều thất bại Cách mạng Việt Nam lúc này lâm vào bế tắc, khủng hoảng về đường lối cứu nước Thực tiễn đặt ra yêu cầu, cách mạng Việt Nam muốn giành thắng lợi phải đi theo một con đường mới

3.2 Khác biệt về hướng đi, cách đi và lựa chọn con đường cứu nước giải phóng dân tộc

3.2.1.Khác biệt về hướng đi, cách đi tìm đường cứu nước giải phóng dân tộc

Hồ Chí Minh với tinh thần yêu nước ,thương dân vô hạn Vì vậy, trên hành trình tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh luôn xác định phải tìm một con đường vừa giải phóng dân tộc, nhưng vừa mang lại tự do, hạnh phúc cho nhân dân Người đã từng nói: “nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc tự do, thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì”1 và người dân chỉ hiểu rõ giá trị thực sự của độc lập khi

“ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành” Đó là tiền đề, để Hồ Chí Minh sàng lọc, lựa chọn con đường, giải pháp tốt nhất cho dân tộc Việt Nam

1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 4, NXB Chính trị quốc gia,

Hà Nội, 2011, tr.64

Trang 2

Khác biệt với các nhà yêu nước tiền bối và

trào lưu cứu nước lúc bấy giờ của dân tộc

Việt Nam, Nguyễn Tất Thành đã chọn c ho

mình một hướng đi mới là “Tây du” Có thể

thấy rằng, Hồ Chí Minh sang phương Tây

không phải là một sự ngẫu nhiên, mà là một

sự lựa chọn có chủ đích Sau này, Người kể

lại với nhà văn Liên Xô, Ôxíp Manđenxtam

rằng: “Khi tôi độ mười ba tuổi, lần đầu tiên

tôi được nghe ba chữ Pháp: Tự do, Bình

đẳng, Bác ái… tôi rất muốn làm quen với nền

văn minh Pháp, muốn tìm xem những gì ẩn

đằng sau những chữ ấy… Tôi quyết định tìm

cách đi ra nước ngoài”2

Khi sang phương Tây, đất nước mà Hồ

Chí Minh đặt chân đầu tiên lên đó chính

nước Pháp Có thể thấy rằng, nước Pháp lúc

bấy giờ không chỉ là nước trực tiếp đô hộ

Việt Nam, mà còn là trung tâm chính trị sôi

động nhất thế giới, một đất nước có truyền

thống cách mạng Paris là một trung tâm văn

hóa, chính trị của châu Âu và thế giới, là cái

nôi c ủa phong trào vô sản thế giới Ngoài ra,

Pari cũng là trung tâm liên minh thế giới c ủa

bọn đế quốc chủ nghĩa Ở nước Pháp lúc này

tập trung rất nhiều người Việt Nam sinh

sống Trên quê hương của những kẻ thực dân

đang cai trị dân tộc mình, sau này, Người đã

tìm ra con đường mới để cứu nước, c ứu dân

đó là: c on đường cách mạng vô sản, đi theo

ánh sáng của chủ nghĩa Mác - Lênin và Cách

mạng Tháng Mười Nga Mặt khác, Hồ Chí

Minh ra đi tìm đường cứu nước với một bản

lĩnh lớn, Người đã đi hầu khắp thế giới, phải

lao động hết sức vất vả, làm nhiều nghề lao

động chân tay khác nhau, luôn kết bạn và hòa

mình, gần gũi với đời sống của nhân dân lao

động khắp nơi trên thế giới, thấy được tội ác

tàn bạo của chủ nghĩa thực dân, đế quốc và

hiểu được khát vọng độc lập tự do c ủa nhân

dân các nước thuộc địa Bằng cách này mà

Người nhận ra bản chất của chủ nghĩa thực

dân: “dù màu da có khác nhau, trên đời này

chỉ có hai giống người: giống người bóc lột

và giống người bị bóc lột” 3 Thực tiễn đó, đã

2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 1, NXb Chính trị quốc gia,

Hà Nội, 2011, tr.461

3 Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 1, NXB Chính trị quốc gia,

Hà Nội, 2011, tr.287

giúp Hồ Chí Minh có cái nhìn khác biệt về thời cuộc bấy giờ so với những nhà yêu nước Việt Nam đương thời

Ngoài ra, một điểm khác biệt là trên hành trình ra đi tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh được trang bị một vốn văn hóa phương Đông

đồ sộ, phong phú, sâu sắc và một sự am hiểu nhất định về văn hóa nước Pháp Khi ở phương Tây, Người luôn tự học nâng cao trình độ, tích lũy cho mình một khối lượng kiến thức văn hóa phương Tây khá lớn và dành nhiều thời gian đi bảo tàng, thư viện, học tiếng Anh và nâng cao trình độ tiếng Pháp,… Bên cạnh đó, Người viết báo và sử dụng báo chí là một công cụ sắc bén để tố cáo tội ác của chủ nghĩa thực dân, đế quốc và nói lên sự thống khổ, nghèo đói, lạc hậu…của nhân dân các nước thuộc địa trong đó c ó dân tộc Việt Nam Qua đó, thức tỉnh, giác ngộ và

cổ vũ tinh thần đấu tranh của nhân dân ta và truyền bá ánh sáng chủ nghĩa Mác - Lênin vào Việt Nam và các dân tộc thuộc địa

3.2.3 Khác biệt trong lựa chọn con đường cứu nước giải phóng dân tộc

Khi sang phương Tây, Người đến những nước tư bản phát triển nhất như: Mỹ, Anh, Pháp, để kiếm tìm một giải pháp tốt nhất cho dân tộc Khi nghiên cứu các cuộc cách mạng

tư sản điển hình, Hồ Chí Minh nhận thấy rằng nó không phù hợp với thực tiễn Việt Nam “Cách mệnh Pháp cũng như cách mệnh

Mỹ, nghĩa là cách mệnh tư bản, cách mệnh không đến nơi, tiếng là cộng hoà và dân chủ,

kỳ thực trong thì nó tước lục công nông, ngoài thì nó áp bức thuộc địa”4

Khi chiến tranh thế giới lần thế nhất (1914

- 1918) bùng nổ, phe Đồng minh gồm: Anh, Pháp, Mỹ đã tuyên truyền, cổ vũ rầm rộ cho

cái gọi là “chủ nghĩa Wilson” với “Bản tuyên

bố 14 điểm” Trong điểm số 5 của “Bản tuyên

bố 14 điểm” đã hứa hẹn: giải quyết rộng rãi,

tự do và hoàn toàn vô tư tất cả các yêu sách

về thuộc địa Điều này đặt ra nhiều kỳ vọng

cho nhiều người và nhiều dân tộc thuộc địa, phụ thuộc đang khao khát tự do Hồ Chí

Minh đã viết bản Yêu sách 8 điểm đòi quyền

tự do dân chủ cho nhân dân An Nam gửi lên

Hà Nội, 2011, tr.296

Trang 3

Hội nghị Vécxây (1919) Nhưng những yêu

sách đã không được hội nghị giải quyết, và

Hồ Chí Minh nhận thấy “chủ nghĩa Uynxơn

chỉ là một trò bịp bợm lớn”5

Không kỳ vọng, ảo tưởng về chủ nghĩa

Uynxơn, nhưng ở thời điểm đó có một sự

kiện lớn có tính chất thời đại đã ảnh hưởng

rất lớn đến hành trình tìm đường cứu nước

giải phóng dân tộc của Hồ Chí Minh đó là sự

thành công của Cách mạng Tháng Mười Nga

năm 1917 Đứng trước sự kiện thời đại đó,

người thanh niên yêu nước đã rất cảm phục

nhân dân Nga và luôn “ủng hộ Cách mạng

Tháng Mười” mặc dù chỉ là theo “cảm tính tự

nhiên” và “chưa hiểu hết tầm quan trọng lịch

sử của nó” Nhưng Người cũng đã cảm nhận

được sự lan tỏa và ảnh hưởng của cuộc c ách

mạng vô sản này “…từ những người nông

dân An Nam đến người dân săn bắn trong các

rừng Đahômây, cũng đã thầm nghe nói rằng

ở một góc trời xa xăm có một dân tộc đã

đánh đuổi được bọn chủ bóc lột họ và hiện

đang tự quản lý lấy đất nước mình mà không

cần tới bọn chủ và bọn toàn quyền Họ c ũng

đã nghe nói rằng nước đó gọi là nước Nga,

rằng có những người dũng cảm, mà người

dũng c ảm nhất là Lênin” 6

Đầu năm 1919, Hồ Chí Minh trở thành

đảng viên của Đảng Xã hội Pháp, với lý do

đơn giản: “Tôi tham gia Đảng Xã hội Pháp

chẳng qua là vì các “ông bà” ấy… đã tỏ đồng

tình với tôi, với c uộc đấu tranh của các dân

tộc bị áp bức” 7 Nhưng lúc này, Đảng Xã hội

Pháp đang phân hóa sâu sắc về chính trị

“trong các chi bộ c ủa Đảng Xã hội, người ta

bàn cãi sôi nổi về vấn đề có nên ở lại trong

Quốc tế thứ hai, hay là nên tổ chức một Quốc

tế thứ hai rưỡi, hoặc tham gia Quốc tế thứ ba

của Lênin?” 8 Đối với Hồ Chí Minh, điều mà

Người quan tâm “vậy thì cái quốc tế nào

bênh vực nhân dân các nước thuộc địa?” và

“Trong một cuộc họp, tôi đã nêu câu hỏi ấy

lên…Có mấy đồng chí đã trả lời: Đó là Quốc

tế thứ ba, chứ không phải Quốc tế thứ hai Và

Hà Nội, 2011, tr.441

Hà Nội, 2011, tr.256

Hà Nội, 2011, tr.561

Hà Nội, 2011, tr.561.

một đồng chí đã đưa cho tôi đọc Luận cương của Lênin về các vấn đề dân tộc và thuộc địa đăng trên báo Nhân đạo”9 Sau khi đọc toàn

văn “Sơ thảo lần thứ nhất những Luận cương

về vấn đề dân tộc và v ấn đề thuộc địa” của

Lênin đăng ngày 16 và 17/7/1920 trên báo Nhân đạo, Hồ Chí Minh đã “cảm động, phấn khởi, sáng tỏ, tin tưởng biết bao! Tôi vui mừng đến phát khóc lên Ngồi một mình trong buồng mà tôi nói to lên như đang nói trước quần chúng đông đảo: “Hỡi đồng bào

bị đọa đày đau khổ! Đây là cái c ần thiết cho chúng ta, đây là con đường giải phóng chúng ta!”” 10 Tại Đại hội lần thứ XVIII của Đảng

Xã hội Pháp (tháng 12/1920), Hồ Chí Minh

từ “cảm tính tự nhiên” đến “lý tính”, Người

đã bỏ phiếu tán thành Đảng Xã hội Pháp gia nhập Quốc tế III và cùng với những đồng chí đồng quan điểm sáng lập Đảng Cộng sản Pháp vào tháng 12 năm 1920 và trở thành người cộng sản Việt Nam đầu tiên Như vậy, khác biệt trên hành trình tìm đường cứu nước giải phóng dân tộc của Hồ Chí Minh không phải một đường thẳng đã có đích đến, mà đó

là hành trình của sự suy tư, trăn trở, tìm đường, khảo cứu và lựa chọn ra một con đường đúng đắn cho dân tộc Việt Nam

4 KẾT LUẬN

Tóm lại, Hồ Chí Minh với một hướng đi, cách đi khác biệt so với những nhà yêu nước đương thời, với một hành trình đầy gian nan thử thách, một bản lĩnh và trí tuệ lớn, một đầu óc phê phán tính tường và sự nhạy cảm

về chính trị, Người đã tìm ra con đường cứu nước giải phóng dân tộc Việt Nam là đi theo con đường cách mạng vô sản, đi theo ánh sáng của chủ nghĩa Mác - Lênin và Cách mạng Tháng Mười Nga Đây chính là con đường mà độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội

5 TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] GS.TS Phan Ngọc Liên, (2010), Chiến sĩ

quốc tế Hồ Chí Minh hoạt động thực tiễn và

lý luận cách mạng, NXB Chính trị quốc

gia, Hà Nội

Hà Nội, 2011, tr.562

Định dạng
Số trang	3
Dung lượng	166,02 KB