Văn hóa trang phục việt nam từ xưa đến nay

Áo này được dùng trong các nghi lếỹ tếố thấồn đình chùa, lếỹ h i; áo thở ộ ường màu nấu, đen, xanh chàm.. Các quan theo hấồu, ch cứ... Người tồn thấốt đ i mũ phộ ương thăống màu đen.. Cá

A M đầầuở

B N i dung ộ

CHƯƠNG 1 : T NG QUAN VỀỀ VĂN HÓA TRANG PH CỔ Ụ

1.1 Khái ni m ệ

1.1.1 Trang ph c 5ụ

1.1.2 Văn hóa trang ph c 5ụ

1.2 Nguồồn gồốc c a văn hóa trang ph c 5ủ ụ

1.3 Các yếốu tồố cấốu thành trang ph c 6ụ

1.4 Ch c năng c a trang ph c 7ứ ủ ụ

1.5 Mồối liến h gi a văn hóa và trang ph cệ ữ ụ

1.5.1 Th hi n trình đ văn hóa 7ể ệ ộ

1.5.2 Th hi n đ a v xã h i 8ể ệ ị ị ộ

1.5.3 Th hi n tính cách và quan đi m th m myỹ c a mồỹi cá nhấn 9 ể ệ ể ẩ ủ

1.5.4 Th hi n phong t c t p quán 10ể ệ ụ ậ

CHƯƠNG 2: S HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRI N C A VĂN HÓA TRANGỰ Ể Ủ

PH C QUA CÁC TH I KÌ Ụ Ờ

2.1 Th i ờ Hùng Vương v i ớ văn hóa Đồng S n ơ .10

2.2 Triếồu đ i ạ nhà Lý 11

2.3 Triếồu đ i ạ nhà Trấồn .12

2.4 Triếồu đ i ạ nhà Lế 13

2.5 Triếồu đ i ạ nhà H u Lếậ 14

2.6 Triếồu đ i ạ nhà Tấy S n ơ .14

2.7 Triếồu đ i ạ nhà Nguyếỹn 15

2.8 Từ gi a ữ thếố kỉ 20 cho đếốn nay 15

CHƯƠNG 3: NÉT Đ C TR NG C A VĂN HÓA TRANG PH C Ặ Ư Ủ Ụ

3.1 S đa d ng và phong phú vếồ màu săốc, chấốt li u, hình dáng… .17 ự ạ ệ

3.2 Đ c tr ng vếồ các lo i hình trang ph c, cách ăn m c ặ ư ạ ụ ặ 17 3.3 S khác nhau vếồ văn hóa trang ph c gi a các vùng miếồn 1ự ụ ữ 8 3.4 Trang ph c truyếồn thồống ụ 19 3.5 Trang ph c hi n đ i 2ụ ệ ạ 0 3.6 Gi i pháp gìn gi và phát huy văn hóa trang ph c truyếồn thồống 24ả ữ ụ

CHƯƠNG 4: NH N XÉT CHUNG Ậ

4.1 Giá tr và vai trò 2ị 4 4.2 Tác đ ng c a văn hóa trang ph c đếốn văn hóa Vi t Nam 2ộ ủ ụ ệ 5 4.3 Thành t u đ t đự ạ ược 2 6

C KỀẾT LU N Ậ

TÀI LI U THAM KH O Ệ Ả

A L I M ĐẦỀU Ờ Ở

Có th nói “ăn, m c, ” là ba nhu cấồu tấốt yếốu c a mồỹi con ngể ặ ở ủ ười, và cũng

d a trến s khác bi t trong cách th c ăn, m c, mà ta có th phấn bi t đự ự ệ ứ ặ ở ể ệ ược dấn t c này v i dấn t c khác, gi a nh ng th i đ i v i nhau, nghếồ nghi p, tồnộ ớ ộ ữ ữ ờ ạ ớ ệ

giáo B i trong nh ng điếồu ki n t nhiến xã h i, phong t c t p quán khác nhauở ữ ệ ự ộ ụ ậ

mà mồỹi dấn t c l i có m t đ c tr ng riếng bi t Tr i qua mồỹi triếồu đ i trongộ ạ ộ ặ ư ệ ả ạ

l ch s , chúng ta đếồu có nh ng b trang ph c mang đ m b n săốc văn hóa c aị ử ữ ộ ụ ậ ả ủ

dấn t c t ng th i kỳộ ừ ờ Qua đó, ta nh n ra nh ng ý nghĩa sấu săốc vếồ m t văn hóaậ ữ ặ

xã h i, xu hộ ướng th m myỹ c a t ng dấn t c, c a t ng con ngẩ ủ ừ ộ ủ ừ ườ ịi l ch s choử

thấốy đã bao lấồn quấn xấm lược phương Băốc xấm lược nước ta, và cồố găống băồng

m i cách đ đồồng hóa lồối sồống, phong t c c a dấn ta, băốt dấn ta ăn m c theoọ ể ụ ủ ặ

ki u phể ương Băốc, nh ng đã g p ph i s đấốu tranh mãnh li t c a dấn ta đư ặ ả ự ệ ủ ể

b o v đấốt nả ệ ước, b o v phong t c c truyếồn, truyếồn thồống dấn t c “Đánh choả ệ ụ ổ ộ

đ dài tóc đánh cho đ răng đen” Vì v y trang ph c (hay văn hóa trang ph c):ể ể ậ ụ ụ

khồng ch là v t đ che thấn mà còn mang nh ng ý nghĩa l ch s , ý nghĩa tinhỉ ậ ể ữ ị ử

thấồn dấn t c Đó là v đ p tinh túy c a mồỹi dấn t c, là bàn tay khéo léo, khồối ócộ ẻ ẹ ủ ộ

tinh tếố c a ngủ ười Vi t x a trong vi c cồố kếốt h p trang ph c, s cách đi u tinhệ ư ệ ợ ụ ự ệ

tếố cho trang ph c c a mình tr nến đ p đeỹ h n đ phù h p đ i sồống xã h iụ ủ ở ẹ ơ ể ợ ờ ộ

hi n đ i Trong bài ti u lu n này, chúng tồi muồốn trình bày sấu vào vấốn đếồ “Vănệ ạ ể ậ

hóa trang ph c c a ngụ ủ ười Vi t t x a đếốn nay”.ệ ừ ư

B N I DUNG Ộ

CHƯƠNG 1 : T NG QUAN VỀỀ VĂN HÓA TRANG PH CỔ Ụ

1.1 Khái ni m ệ

1.1.1 Trang ph c ụ

Trang ph c :“Là nh ng gì con ngụ ữ ười mang khoác trến c th , k c đồồ đ i trếnơ ể ể ả ộ

đấồu, đồồ đi dưới chấn, đồồ đăốp trến m t, và nh ng gì đặ ữ ược s d ng kèm theoử ụ

quấồn áo” Trang ph c bao gồồm:ụ

Trang ph c là m t nhu cấồu v t chấốt quan tr ng trong đ i sồống c a nhấn dấnụ ộ ậ ọ ờ ủ

ta V i tính chấốt th c d ng, nó là m t s n ph m; dớ ự ụ ộ ả ẩ ưới góc đ th m myỹ, nó l iộ ẩ ạ

là m t tác ph m Ch c năng c b n trộ ẩ ứ ơ ả ước nhấốt c a nó là b o v con ngủ ả ệ ười.

1.1.2 Văn hoá trang ph c ụ

Văn hoá trang ph c:”Là kếốt qu c a ho t đ ng sồống và sáng t o c a conụ ả ủ ạ ộ ạ ủ

người , là văn hoá ng x v i mồi trứ ử ớ ường , t nhiến và xã h i , qua đó th hi nự ộ ể ệ

b n săốc dấn t c rõ nét.”ả ộ

1.2 Nguồần gồốc c a văn hoá trang ph c: ủ ụ

S xuấốt hi n c a trang ph c đánh dấốu m t bự ệ ủ ụ ộ ước ngo t trong nh n th c c aặ ậ ứ ủ

con người Lúc đấồu trang ph c ch là nhu cấồu b o v c th che nóng che l nh.ụ ỉ ả ệ ơ ể ạ

Dấồn dấồn trang ph c tr thành nhu cấồu th m myỹ nhu cấồu làm đ p c a conụ ở ẩ ẹ ủ

người Trang ph c th hi n nghếồ nghi p đ ng cấốp phong t c t p quán tồnụ ể ệ ệ ẳ ụ ậ

giáo lếỹ ph c liến quan đếốn nhiếồu lĩnh v c trong đ i sồống nh đ a lý l ch s kinhụ ự ờ ư ị ị ử

tếố mồi trường văn hóa Chính vì thếố trong mồỹi giai đo n l ch s trang ph c l iạ ị ử ụ ạ

có nh ng biếốn đ i cách tấn cho phù h p v i hoàn c nh l ch s và đ i sồống sinhữ ổ ợ ớ ả ị ử ờ

ho t c a con ngạ ủ ười.Trang ph c ra đ i găốn liếồn v i các giai đo n l ch s ,t đóụ ờ ớ ạ ị ử ừ

con người làm m i trang ph c c a mình.ớ ụ ủ

1.3 Các yếốu tồố cầốu thành trang ph c ụ

Trang ph c đụ ược cấốu thành b i nhiếồu yếốu tồố, t nh ng yếốu tồố t ng quát cho t iở ừ ữ ổ ớ

t ng chi tiếốt nh :ki u dáng, màu săốc, giày dép, trang s c, Các yếốu tồố ấốy đ cừ ư ể ứ ặ

bi t quan tr ng phồối h p hài hoà v nhau t o nến t ng th thồống nhấốt cho bệ ọ ợ ớ ạ ổ ể ộ

trang ph c và m t trong nh ng yếốu tồố đó ta ph i k đếốn : ki u dáng , màu săốc ,ụ ộ ữ ả ể ể

ph ki n và ki u tóc đã t o nến s thành cồng cho vi c l a ch n trang ph c.ụ ệ ể ạ ự ệ ự ọ ụ

- Ki u dáng c a trang ph c :Ki u dáng trang ph c trong giao tiếốp đòi hòi sể ủ ụ ể ụ ự

phù h p dành cho ngợ ười m c và khồng t o s ph n c m cho ngặ ạ ự ả ả ười đồối di n.ệ

Khi l a ch n ki u dáng cho trang ph c cấồn chú ý t i dáng ngự ọ ể ụ ớ ườ ủi c a người

m c cũng nh hoàn c nh diếỹn ra và m c đích c a cu c giao tiếốp.Trang ph cặ ư ả ụ ủ ộ ụ

phù h p trong giao tiếốp là trang ph c v i ki u dáng v a v n ngợ ụ ớ ể ừ ặ ười m c, khồngặ

nhàu nhĩ, ch nh tếồ, s ch seỹ, u nhìn và phù h p v i tu i tác, vai trò c a ngỉ ạ ư ợ ớ ổ ủ ười

đó trong vi c giao tiếốp Và điếồu này seỹ t o đệ ạ ược cái nhìn thi n c m và ấốnệ ả

tượng tồốt cho người đồối di n trong khi giao tiếốp Ngoài ra tránh ăn m c nh ngệ ặ ữ

ki u quấồn áo khồng thích h p v i tính chấốt c a cu c g p g , giao tiếốp, ch ngể ợ ớ ủ ộ ặ ỡ ẳ

h n nh ăn m c quấồn áo ki u th thao, du l ch l i đi d bu i hòa nh c, xemạ ư ặ ể ể ị ạ ự ổ ạ

bi u diếỹn văn ngh hay tham d các bu i liến hoan;còn m c com-plet l i đếốnể ệ ự ổ ặ ạ

chồỹ tăốm cồng c ng nhộ ư

bãi bi n, b b i , trái l i, m c quấồn áo tăốm l i đi ra kh i nh ng n i này.ể ể ơ ạ ặ ạ ỏ ữ ơ

-Màu săốc trang ph c:Màu săốc trang ph c là m t yếốu tồố quan tr ng trong vi cụ ụ ộ ọ ệ

l a ch n trang ph c trong giao tiếốp Màu săốc ph i tùy thu c vào ki u dángự ọ ụ ả ộ ể

trang ph c,hình th ngụ ể ười m c và hoàn c nh, mồi trặ ả ường và m c đích giaoụ

tiếốp đ l a ch n màu săốc cho thích h p v i trang ph cể ự ọ ợ ớ ụ

-Ph ki n đi kèm trang ph c:Ph ki n là m t phấồn c a v bếồ ngoài, nhụ ệ ụ ụ ệ ộ ủ ẻ ả

hưởng khồng nh đếốn vi c giao tiếốp, ph ki n bao gồồm: giày, túi xách, măốt kính,ỏ ệ ụ ệ

đồồng hồồ, trang s c Trong đó, giày và túi xách có tác đ ng đếốn th giác nhiếồuứ ộ ị

nhấốt.Cũng nh trang ph c, b n nến ch n túi và giày có kích thư ụ ạ ọ ước và ki u dángể

phù h p vóc dáng c a mình Đồồng th i, nó cũng ph i cùng tồng v i b trangợ ủ ờ ả ớ ộ

ph c mà b n đang m c và phù h p v i ki u dáng trang ph c M c dù ch làụ ạ ặ ợ ớ ể ụ ặ ỉ

m t chi tiếốt nh trong trang ph tuy nhiến nếốu khồng biếốt cách l a ch n phộ ỏ ụ ự ọ ụ

ki n cho phù h p v i trang ph c và hoàn c nh giao tiếốp seỹ gấy ph n c m choệ ợ ớ ụ ả ả ả

người đồối di n.ệ

-Ki u tóc:Ki u tóc m c dù khồng năồm trong trang ph c nh ng là m t yếốu tồốể ể ặ ụ ư ộ

quyếốt đ nh đếốn s thành cồng vếồ vi c t o ra m t cái nhìn thi n c m vếồ trangị ự ệ ạ ộ ệ ả

ph c c a ngụ ủ ười đồối di n trong giao tiếốp.M t b trang ph c dù hoàn thi n vàệ ộ ộ ụ ệ

chăm chút t ki u dáng, màu săốc đếốn t ng ph ki n chi tiếốt nh ng ki u tócừ ể ừ ụ ệ ư ể

khồng phù h p cũng làm mấốt đi s thi n c m c a ngợ ự ệ ả ủ ười đồối di n.Ki u tóc cấồnệ ể

phù h p v i khuồn m t, trang ph c, nghếồ nghi p, th i tiếốt và cấồn ph i tợ ớ ặ ụ ệ ờ ả ự

nhiến.Ki u tóc cũng cấồn phù h p v i hòan c nh giao tiếốp đ tránh trể ợ ớ ả ể ường h pợ

t o ki u khồng phù h p.ạ ể ợ

1.4 Ch c năng c a trang ph c ứ ủ ụ

Trang ph c có th coi là b n đồồng hành găốn bó v i chúng ta, khồng chụ ể ạ ớ ỉ

che tr , sở ưởi ấốm mà còn th hi n nhu cấồu, thấỹm mĩ c a mồỹi cá nhấn Vì v yể ệ ủ ậ

trước khi m c m t b đồồng ph c thì ph i biếốt m c thếố nào cho đ p, đ trangặ ộ ộ ụ ả ặ ẹ ể

ph c luồn ch nh tếồ, s ch seỹ, g n gàng, ta nến tuấn th quy đ nh c a nhàụ ỉ ạ ọ ủ ị ủ

trường.

1.5 Mồối liến h gi a văn hóa và trang ph c ệ ữ ụ

1.5.1 Th hi n trình đ văn hóa ể ệ ộ

Trang ph c cũng là m t nét đ p văn hóa đụ ộ ẹ ược kếố th a và tiếốp biếốnừ

truyếồn thồống và hi n đ i Tính cách, lồối sồống c a mồỹi ngệ ạ ủ ười phấồn nào cũng

được th hi n qua cáchể ệ nói năng, ăn m c V y cho nến trang ph c và văn hóaặ ậ ụ

th t s có mồối quan hậ ự ệ m t ậ thiếốt v i nhau H n n a đấy là nh ng yếốu tồố vồớ ơ ữ ữ

cùng quan tr ng cấồn xét đếốn trongọ cu c sồống Trang ph c là lĩnh v c tinh tếốộ ụ ự

c a văn hóa Nó th hi n trình đ văn hóa c a ngủ ể ệ ộ ủ ười m c V y nến khi chúngặ ậ

ta cấồn l a ch n quấồn áo, ph ki n phù h p v i chu n m c, l a tu i, hoàn c nh,ự ọ ụ ệ ợ ớ ẩ ự ứ ổ ả

m c đích.Ví d : Khi nhăốc đếốn áo dài chăốc h n ai ai cũng biếốt đó là trang ph cụ ụ ẳ ụ

truyếồn thồống c a Vi t Nam Trong các cu c thi ngủ ệ ộ ườ ẹi đ p trến Thếố Gi i áo dàiớ

vấỹn luồn chiếốm tr n đọ ược s chú ý Khồng ch th hi n nét đ p riếng c a đấốtự ỉ ể ệ ẹ ủ

nước mà còn th hi n văn hóa c a ngể ệ ủ ười m c Qua đấyặ , chúng ta rút ra được bài h c vếồ cách ăn c a b n thấn và m i ngọ ủ ả ọ ười xung quanh Nếốu l a ch n trangự ọ

ph c phù h p seỹ giúp b n thấn c m thấốy tho i mái và tích c c Vì điếồu nàyụ ợ ả ả ả ự

khồng ch th hi n tính th m mĩ mà còn th hi n văn hóa ngỉ ể ệ ẩ ể ệ ở ười m c.ặ

1.5.2 Th hi n đ a v xã h i ể ệ ị ị ộ

Ngoài ra trang ph c cũng b c l đ a v c a m t con ngụ ộ ộ ị ị ủ ộ ười trong xã h i.ộ

Trong chếố đ phong kiếốn, quấồn áo thếu hình rồồng ch có b c c u ngũ chí tồnộ ỉ ậ ử

m i đớ ược m c, con cháu tồng thấốt thì ch đặ ỉ ược m c hình thếu mãng xà, cũngặ

nh trấm cài hình phư ượng ch có b c mấỹu nghi m i đỉ ậ ớ ược s d ng, màu đử ụ ỏ

cũng ch là c a riếng chính thấốt trong nhà, thiếốp thấốt khồng có quyếồn m c màuỉ ủ ặ

ấốy Rồồi trang ph c cũng ph n ánh s giàu nghèo phấn hóa nghếồ nghi p trongụ ả ự ệ

xã h i, ví nh ngộ ư ười lao đ ng chấn tay thì thộ ường m c v i thồ, c ng, dếỹ gi t,ặ ả ứ ặ

khó thấốy vếốt b n Ngẩ ười làm trong mồi trường cồng s thì chu ng áo s mi,ở ộ ơ

chấn váy bút chì, giày bít mũi l ch s Gi i ngh sĩ thì thích các ki u quấồn áo h pị ự ớ ệ ể ợ

mồốt, có phấồn n i b t và táo b o, nhấn viến y tếố thì luồn găốn bó v i màu áoổ ậ ạ ớ

blouse trăống nh m t bi u tư ộ ể ượng ngành Rồồi trong mồỹi m t mồi trộ ường cồng

ty, xí nghi p l i có m t ki u trang ph c, ph c v riếng cho văn hóa c a doanhệ ạ ộ ể ụ ụ ụ ủ

nghi p Trang ph c là m t trong nh ng phệ ụ ộ ữ ương th c bi u hi n văn hóa tinhứ ể ệ

tếố, đ c đáo, ti n l i và vồ cùng phong phú, b c l độ ệ ợ ộ ộ ược nh ng đ c tr ng riếngữ ặ ư

khồng ch c a con ngỉ ủ ười mà còn là c a m t t p th , c a c m t xã h i, đấốtủ ộ ậ ể ủ ả ộ ộ

nước.

1.5.3 Th hi n tính cách và quan đi m th m myỹ c a mồỹi cá nhần ể ệ ể ẩ ủ

Trang ph c là m t trong nh ng khía c nh tinh tếốụ ộ ữ ạ th hi n để ệ ược nhiếồu

m t c a xã h i cũng nh b c l nh ng nét cá tính c a t ng cá nhấn T vi cặ ủ ộ ư ộ ộ ữ ủ ừ ừ ệ

nhìn vào cách ăn m c ngặ ười ta có th đ a ra nh ng l i đoán đ nh vếồ tính cách,ể ư ữ ờ ị

thói quen, nhu cấồu, th m chí là c tiếồm l c c a m t con ngậ ả ự ủ ộ ười Khi đồối di n v iệ ớ

m t cồ gái ăn m c, g n gàng, đ n gi n, áo váy th ng th m, dếỹ dàng nhìn ra đấyộ ặ ọ ơ ả ẳ ớ

là m t con ngộ ười các tính cách c n th n, t m L i thấốy cồ ấốy mang m t chiếốcẩ ậ ỉ ỉ ạ ộ

túi hàng hi u đăốt tiếồn, nh ng ki u dáng đ n gi n, ti n d ng có th đoán đ nhệ ữ ể ơ ả ệ ụ ể ị

đấy là người khiếm tồốn, ít khoe khoang và chú tr ng hi u suấốt h n v ngoài.ọ ệ ơ ẻ

Người nh v y rấốt dếỹ gấy đư ậ ược thi n c m v i nh ng ngệ ả ớ ữ ười xung quanh, b iở

phong thái tao nhã, v a khiếm tồốn, v a l ch s , khồng phồ trừ ừ ị ự ương Trái l i v iạ ớ

nh ng ngữ ười thường xuyến ăn m c nhếốch nhác, khồng đ ý chăm chút ngo iặ ể ạ

hình, rõ ràng là ki u ngể ườ ẩi c u th , khồng biếốt tồn tr ng b n thấn cũng nhả ọ ả ư

nh ng ngữ ười đồối di n, ngệ ười nh v y thì khó có th gấy đư ậ ể ược ấốn tượng ban đấồu tồốt đ p v i m i ngẹ ớ ọ ười Tuy nhiến chúng ta cũng cấồn làm rõ răồng trang

ph c tồốt và cách ăn v n đ p khồng ph i ch có ngụ ậ ẹ ả ỉ ười giàu m i có th th c hi nớ ể ự ệ

mà ngay c v i nh ng b trang ph c giá r nh ng con ngả ớ ữ ộ ụ ẻ ư ười biếốt cách săốp xếốp, phồối h p sao cho ch n chu thì vấỹn là đ p và l ch s Nh chúng ta đã biếốt, trangợ ỉ ẹ ị ự ư

ph c đụ ược m c trến mồỹi ngặ ười đếồu th hi n gu th m myỹ c a ngể ệ ẩ ủ ười đó M tộ

người yếu thích s đ n gi n, thự ơ ả ường xuyến m c nh ng b đ n gi n nh áoặ ữ ộ ơ ả ư

phồng, quấồn jeans thì h n là m t ngẳ ộ ười yếu thích s gi n d , khồng cấồu kì trongự ả ị

cách ăn m c, rấốt thấn thi n Hay m t ngặ ệ ộ ười thường xuyến m c nh ng b trangặ ữ ộ

ph c băốt m t, th i thụ ặ ờ ượng, luồn c p nh t nh ng xu hậ ậ ữ ướng th i trang m i nhấốtờ ớ

thì h n là m t ngẳ ộ ười luồn quan tấm t i v ngoài, h có th làm trong các lĩnhớ ẻ ọ ể

v c liến quan nhiếồu đếốn cái đ p Dấỹu biếốt răồng trang ph c là th th hi n cáự ẹ ụ ứ ể ệ

tính cũng nh gu th m myỹ c a mồỹi ngư ẩ ủ ười, thếố nh ng khồng vì thếố mà chúng taư

quá tùy ti n trong vi c l a ch n trang ph c, cấồn tránh nh ng trang ph c ph nệ ệ ự ọ ụ ữ ụ ả

c m, lồố lăng Trang ph c ph i dung hoà v i văn hoá Trang ph c là thả ụ ả ớ ụ ước đo

ph n nh văn hoá vì v y s d ng trang ph c ph i phù h p v i hoàn c nh, m cả ả ậ ử ụ ụ ả ợ ớ ả ụ

đích cũng nh l a.ư ứ

1.5.4 Th hi n phong t c t p quán ể ệ ụ ậ

B n săốc c a mồỹi dấn t c đả ủ ộ ược th hi n rõ trong lồối ăn, cách c a đồồngể ệ ở ủ

bào dấn t c nh ng có lếỹ dếỹ nh n biếốt nhấốt chính là qua trang ph c riếng mangộ ư ậ ụ

đ m nét văn hoá mồỹi vùng miếồn và khồng lấỹn v i bấốt c n i đấu Đấy cũngậ ớ ứ ơ

chính là giá tr khác bi t mà cũng là giá tr văn hoá vồ giá mà chúng ta cấồn gìnị ệ ị

gi ữ Có th nói, “ăn, m c, ” là ba nhu cấồu tấốt yếốu c a mồỹi con ngể ặ ở ủ ười, và cũng

d a trến s khác bi t trong cách th c ăn, m c, mà ta có th phấn bi t đự ự ệ ứ ặ ở ể ệ ược dấn t c này v i dấn t c khác B i nh ng điếồu ki n t nhiến và xã h t, lấỹnộ ớ ộ ở ở ữ ệ ự ộ

phong t c t p quán khác nhau mà mồỹi dấn t c có cách th c ăn m c đ cụ ậ ộ ứ ặ ở ặ

tr ng riếng Khi nhăốc t i Hàn Quồốc, ngư ớ ười ta seỹ nghĩ ngay t i Hanbok, hayớ

Kimono là c a Nh t B n Còn khi nhăốc t i Vi t Nam, ngoài cái th c ph , d iủ ậ ả ớ ệ ứ ở ả

đấốt hình ch S trến b n đồồ thếố gi i v i l ch s hào hùng… ngữ ả ớ ớ ị ử ười ta khồng kh iỏ

khồng xao xuyếốn trước hình nh nh ng tà Áo dài tung bay t góc phồố đếốn cácả ữ ừ

đấốu trường săốc đ p Nh ng khồng ph i ai, trong đó có c nh ng ngẹ ư ả ả ữ ười Vi tệ

Nam l i biếốt m t cách tạ ộ ường t n l ch s hình thành và phát tri n c a tà Áo dàiậ ị ử ể ủ

Vi t.ệ

CH ƯƠ NG 2 S hình thành và phát tri n c a văn hóa trang ph c qua các ự ể ủ ụ

th i kì ờ

2.1 Th i Hùng V ờ ươ ng v i văn hóa Đồng S n ớ ơ

Th i Hùng Vờ ương n i tiếống v i trồống đồồng Đồng S n và vì v y nến trangổ ớ ơ ậ

ph c th i này luồn đi kèm v i nh ng h a tiếốt, hoa văn quen thu c in trến m tụ ờ ớ ữ ọ ộ ặ

trồống đồồng.Ph n th i Hùng Vụ ữ ờ ương thường m c áo ngăốn đếốn b ng, x ng c,ặ ụ ẻ ự

bó sát vào người, phía trong m c yếốm kín ng c có c tròn sát c , trang trí thếmặ ự ổ ổ

hình nh ng tấốm h t g o Cũng có nh ng lo i áo cánh ngăốn, c vuồng, đ hữ ạ ạ ữ ạ ổ ể ở

m t phấồn vai và ng c ho c kín ng c, h m t phấồn vai và trến l ng.Đàn ồngộ ự ặ ự ở ộ ư

thường đóng khồố và c i trấồn Khồố là m t m nh v i dài, quấốn m t ho c nhiếồuở ộ ả ả ộ ặ

vòng quanh b ng và luồồn t trụ ừ ước ra sau Khồố m c mát, phù h p v i khí h uặ ợ ớ ậ

nóng b c và dếỹ ho t đ ng.ứ ạ ộ Dưới th i Hùng Vờ ương, ồng cha ta đã có nh ng yữ

ph c ph biếốn trong gi i bình dấn, tụ ổ ớ ương t nh y ph c dấn t c còn tồồn t i ự ư ụ ộ ạ ở

các vùng thồn quế Vi t Nam.ệ Khi mà trang ph c ph biếốn c a các tấồng l p bìnhụ ổ ủ ớ

dấn đã hoàn ch nh và đa d ng thì y ph c c a tấồng l p trến cũng ph i phù h pỉ ạ ụ ủ ớ ả ợ

v i đ ng cấốp c a nó vì s trang tr ng và vi c th c hi n nh ng nghi lếỹ quồốc giaớ ẳ ủ ự ọ ệ ự ệ ữ

văn hiếốn.Vếồ trang ph c c a chiếốn binh thì gồồm m nh giáp hình ch nh t dùngụ ủ ả ữ ậ

đ che ng c có 4 quai đeo Đai l ng băồng đồồng có khóa to b n, để ự ư ả ược hình thành

b i nhiếồu các móc đở ược liến kếốt v i nhau Trến bếồ m t mồỹi miếống đếồu có h aớ ặ ọ

tiếốt hình rùa hay chim.

2.2 Triếầu đ i nhà Lýạ

Đếốn triếồu đ i nhà Lý, m c dù đã tr i qua nhiếồu giai đo n l ch s đấốu tranhạ ặ ả ạ ị ử

nh ng điếồu đáng t hào chính là nư ự ước ta vấỹn t o nến dấốu ấốn riếng c a b n săốcạ ủ ả

dấn t c mình V i chấốt li u v i d t hoàn toàn t Đ i Vi t, khồng còn dùng gấốmộ ớ ệ ả ệ ừ ạ ệ

l a t phía Băốc.Bụ ừ ước tiếốn vếồ trang ph c và cách trang trí h a tiếốt đụ ọ ược thể

hi n rõ, h a tiếốt khồng còn là nh ng đệ ọ ữ ường nét thồ s , thay vào đó là hình vấnơ

mấy, hoa lá uồốn lượn được thếu tinh x o và th m myỹ h n Chấốt li u v i cũngả ẩ ơ ệ ả

c i tiếốn so v i trả ớ ước, v i s phát tri n trong nghếồ d t, các lo i l a, gấốm đớ ự ể ệ ạ ụ ược

s n xuấốt ra, t o nến đ mếồm m i và thả ạ ộ ạ ướt tha cho trang ph c.ụ

Trang ph c ph n bao gồồm khăn đ i đấồu (khăn vuồng), khăn vấốn tóc, yếốm,ụ ụ ữ ộ

thăốt l ng, áo cánh, váy, áo t thấn, áo năm thấn Chiếốc yếốm c a ph n là m tư ứ ủ ụ ữ ộ

miếống v i hình vuồng khoét m t góc t o thành c , phấồn v i còn l i t o thànhả ộ ạ ổ ả ạ ạ

chiếốc yếốm trở ước ng c làm đồồ lót m c sát ngự ặ ười.Yếốm thường được may băồng

l a ho c v i nõn s i nh ho c v i quyếốn đ các màu săốc tr màu đen Thăốtụ ặ ả ợ ỏ ặ ả ủ ừ

l ng trong trang ph c ph n th i Lý thư ụ ụ ữ ờ ường được d t băồng l a sồồi có đ dàiệ ụ ộ

thăốt quanh người hai vòng, mà vấỹn còn dài đ có th thăốt nút gi t l , buồng rể ể ọ ệ ủ

d i thăốt l ng xuồống phía trả ư ước.Đ dài thăốt l ng kho ng 1,5-2m, r ng ch ngộ ư ả ộ ừ

15-20cm Hai đấồu thăốt l ng ngư ười ta ch a kho ng s i d c (còn g i là s i canh)ừ ả ợ ọ ọ ợ

khồng d t, đ tếốt tua cho đ p Thăốt l ng đệ ể ẹ ư ược nhu m theo màu cấồu vồồng nămộ

săốc s c s Ph n thặ ỡ ụ ữ ường thăốt hai thăốt l ng, làm l ra nhiếồu màu săốc đ p thếmư ộ ẹ

cho trang ph c.Váy ph n gồồm ba phấồn: c p váy, gấốu váy (còn g i là lai váy)ụ ụ ữ ạ ọ

và thấn váy Lo i váy dài thạ ường dùng trong lếỹ ph c thì buồng trùng t i mu bànụ ớ

chấn Người giàu m c váy băồng l a, lĩnh, ho c lo i l a d t dày láng bóng.Áoặ ụ ặ ạ ụ ệ

dài nam gi i có lo i áo dài năm thấn mang ki u cách tớ ạ ể ương t nh c a áo dàiự ư ủ

n gi i nh ng khác là phấồn c d ng cao thành gấốp đồi c áo n và khồng hữ ớ ư ổ ự ổ ữ ở

c , áo này có ph lá sen l n lót phía sau vòng ra phía trổ ủ ớ ước, tay áo nam gi iớ

r ng h n.Tấồng l p quý t c m c áo dài năm thấn băồng chấốt li u cao cấốp nh :ộ ơ ớ ộ ặ ệ ư

gấốm, vóc, đo n sa, thạ ường m c kép v i m t áo lót băồng l a màu m ng Cũng cóặ ớ ộ ụ ỏ

m t sồố áo năm thấn dùng trong gi i quý t c làm băồng các lo i vóc, the, các s iộ ớ ộ ạ ợ

d t trến v i dày h n đ khi m c áo kép càng l rõ hoa văn c a áo phía trongệ ả ơ ể ặ ộ ủ

t o s duyến n, khồng phồ trạ ự ẩ ương.Áo năm thấn c a tấồng l p bình dấn thủ ớ ường

là áo the đen m c kép v i áo v i quyếốn màu trăống (áo lặ ớ ả ương) Áo tràng v tạ

dành cho nam gi i v a dài v a r ng nến còn đớ ừ ừ ộ ược g i là áo th ng, đấy là áoọ ụ

ph biếốn triếồu Lý dùng cho các tăng nhấn Ph t giáo Đ c đi m là tay áo dài quáổ ậ ặ ể

c bàn tay, đ th ng l n t i hàng thả ộ ụ ớ ớ ước ta Áo này được dùng trong các nghi lếỹ tếố thấồn đình chùa, lếỹ h i; áo thở ộ ường màu nấu, đen, xanh chàm

Cùng v i nh ng hoa văn, h a tiếốt trang trí trến trang ph c, nh ng hoa văn,ớ ữ ọ ụ ữ

h a tiếốt th i Lý các hi n v t khác khồng ch là yếốu tồố trang trí ngh thu t màọ ờ ở ệ ậ ỉ ệ ậ

còn có nhiếồu ý nghĩa tượng tr ng Qua đó ta thấốy, t xa x a, ngư ừ ư ười Vi t đã cóệ

nh ng chu n m c th i trang mang b n săốc rấốt riếng, có nh hữ ẩ ự ờ ả ả ưởng sấu săốc đếốn

t duy ph c trang c a c m t dấn t c cho đếốn ngày nay.ư ụ ủ ả ộ ộ

2.3 Triếầu đ i nhà Trầầnạ

Đấốt nước Đ i Vi t th i Trấồn, v i ý chí săốt đá t l p t cạ ệ ờ ớ ự ậ ự ường c a triếồu đìnhủ

và c a toàn dấn, xấy d ng trến nếồn t ng truyếồn thồống dấn t c, trến nh ngủ ự ả ộ ữ

chiếốn cồng ba lấồn chồống xấm lược Nguyến – Mồng, đã phát tri n m nh meỹể ạ

nhiếồu m t Vếồ nghếồ d t, th i gian này nhấn dấn ta đã có nhiếồu lo i v i bồng, v iặ ệ ờ ạ ả ả

gai, l a, lĩnh, sa, the, nái, sồồi, đo n, gấốm, vóc… Nghếồ thếu cũng phát tri n.Nămụ ạ ể

H ng Long th 8 (1300), quan võ dùng ki u mũ áo m i Quan văn đ i mũ chư ứ ể ớ ộ ữ

đinh màu đen T ng quan đ i mũ toàn hoa (mũ hoa th ng có hai vòng vàngụ ộ ủ

đính hai bến) màu xanh nh ki u cũ C a tay áo các quan văn, võ r ng t 9ở ư ể ử ộ ừ

tấốc đếốn 1 thước 2 tấốc, ki u h p t 8 tấốc tr xuồống thì khồng để ẹ ừ ở ược dùng Các quan văn võ khồng được m c xiếm T ng quan khồng đặ ụ ược m c thặ ường.Đếốn năm 1395, L ch Triếồu t p k l i quy đ nh mũ áo c a các quan văn, võ Nhấốtị ạ ỷ ạ ị ủ

ph m thì màu tía, nh ph m: màu đ i hồồng, tam ph m: màu đào hồồng, tẩ ị ẩ ạ ẩ ứ

ph m, ngũ ph m: màu l c, thấốt ph m: màu biếốc, bát, c u ph m: màu xanh.ẩ ẩ ụ ẩ ử ẩ

Người khồng có ph m hàm và nồ b c: màu trăống Ngẩ ộ ười hấồu trong cung thì

m c váy m , khồng dùng xiếm.Sau đó (1301) l i cho phép các quan đ i mũ chặ ở ạ ộ ữ

đinh, thếm miếống l a b c tóc màu tía pha màu biếốcụ ọ Các quan theo hấồu, ch cứ

văn t l c ph m tr lến đừ ụ ẩ ở ược đ i mũ cao s n (chánh l c ph m: mũ màu đen,ộ ơ ụ ẩ

tòng l c ph m: màu xanh) Chánh l c ph m đụ ẩ ụ ẩ ược mang đai, đi hia Người tồn thấốt đ i mũ phộ ương thăống màu đen Ch c võ, l c ph m đ i mũ chiếốt xung, tứ ụ ẩ ộ ước cao màu khồng có ch c đứ ược mang đai và đ i mũ giác đính, thấốt ph m đ i mũộ ẩ ộ

thái c , tòng thấốt ph m đ i mũ toàn hoa Vổ ẩ ộ ương hấồu đ i mũ viếỹn du Ng sộ ự ử

đài đ i mũ khộ ước phi Nhà vua búi tóc, dùng theo b c và bu c l i, trồng nhọ ộ ạ ư

khăn nhà đ o sĩ, ch r ng h n m t ít, còn tóc hai bến thì vấỹn đ l ra và xõaạ ỉ ộ ơ ộ ở ể ộ

xuồống Các quan được m c áo bào và cấồm hồốt Có nh ng trặ ữ ường h p đi chấnợ

đấốt.Triếồu đình th i Trấồn mấốy lấồn quy đ nh chếố đ mũ áo cho các quan văn, quanờ ị ộ

võ, còn đồối v i nhấn dấn khồng thấốy nếu nh ng điếồu l c th Duy ch đớ ữ ệ ụ ể ỉ ược biếốt là trong nhấn dấn, tr ph n khồng b cấốm, còn khồng ai đừ ụ ữ ị ược m c màuặ

trăống Ai m c màu trăống là ph m pháp Có th đấy là đ dành riếng màu trăốngặ ạ ể ể

cho nh ng ngữ ười tồi t trong cung, tránh s lấỹn l n trong xã h i? Các màuớ ự ộ ộ

xanh, đ , vàng, tía, cũng khồng dùng.Đàn bà thỏ ường m c áo t thấn màu đen,ặ ứ

trong lót v i trăống đ may viếồn vào c áo, r ng kho ng 13cm, căốt tóc đ l iả ể ổ ộ ả ể ạ

ch ng 10cm rồồi bu c túm lến đ nh đấồu, xong uồốn cong đuồi tóc và bu c l i lấồnừ ộ ỉ ộ ạ

n a hình giồống nh cấy bút, khồng đ tóc mai, khồng búi tóc phía sau đấồu,ữ ư ể

khồng đeo vòng khuyến Nh ng ngữ ười giàu thì cài trấm đồồi mồồi, còn thì cài trấm băồng xương ho c s ng, khồng dùng phấốn sáp hay xoa dấồu.Đàn ồng thặ ừ ường c iở

trấồn ho c m c áo t thấn màu đen, c áo tròn băồng the, quấồn m ng băồng l aặ ặ ứ ổ ỏ ụ

thấm Đ i đa sồố c o tr c đấồu (k c tr em) Có ngạ ạ ọ ể ả ẻ ười trùm đấồu băồng khăn l a.ụ

Ngày thường nhà, ch đ đấồu trấồn, khi tiếốp khách m i đ i chăn, khi ra đở ỉ ể ớ ộ ường mang khăn theo, đếồu đi đấốt, cũng có người đi giấồy da, nh ng khi vào cung vuaư

thì c i ra.ở

Trang ph c th i Trấồn có nh ng săốc thái đ c bi t, nó khồng tách r i nhụ ờ ữ ặ ệ ờ ả

hưởng c a m t nguyến lý th m myỹ xuấốt phát t tinh thấồn thủ ộ ẩ ừ ượng võ Đồng A, băốt nguồồn t truyếồn thồống d ng nừ ự ước, gi nữ ước oanh li t c a dấn t c.ệ ủ ộ

2.4 Triếầu đ i nhà Lế ạ

Đấy là giai đo n đã xuấốt hi n nhiếồu thiếốt kếố và phong cách ki u dáng m iạ ệ ể ớ

trong trang ph c Vi t Trang ph c c a Nhà Lế đếồu có thiếốt kếố nhiếồu l p mangụ ệ ụ ủ ớ

màu săốc băốt măốt Trái v i s m nh meỹ và khí chấốt c a trang ph c nhà Trấồn,ớ ự ạ ủ ụ

trang ph c th i nhà Lế l i mang đếốn cho chúng ta c m giác y u đi u th c nụ ờ ạ ả ể ệ ụ ữ

h n h n V i s “kín c ng cao tơ ẳ ớ ự ổ ường” qua t ng l p v i, s mếồm m i l lừ ớ ả ự ạ ả ướt

c a chấốt v i và màu săốc cấồu kỳ băốt măốt h n, trang ph c th i Lế chính là th i kỳủ ả ơ ụ ờ ờ

thăng hoa c a trang ph c ph n Vi t Nam.Trang ph c th i Lế s có th phấnủ ụ ụ ữ ệ ụ ờ ơ ể

thành ba giai đo n Giai đo n th nhấốt, t năm 1428 đếốn năm 1437, triếồu đìnhạ ạ ứ ừ

Lế s b o l u m t phấồn chếố đ trang ph c c a nhà Trấồn – Hồồ, th hi n vi cơ ả ư ộ ộ ụ ủ ể ệ ở ệ

lấồn lượt quy đ nh bá quan văn võ đ i mũ Cao S n và duy trì các lo i mũ Đinhị ộ ơ ạ

T , T Phự ứ ương Bình Đính trong quấn đ i.Giai đo n th hai, t năm 1437 đếốnộ ạ ứ ừ

năm 1499, vua Lế Thái Tồng, Lế Thánh Tồng lấồn lượt cho sao ph ng chếố đ áoỏ ộ

mũ c a nhà Minh th hi n các quy chếố Cồng ph c – Phồốc Đấồu và Thủ ể ệ ở ụ ường

ph c – Ô Sa, đ c bi t là quy chếố B t Giai đo n th ba, t năm 1499 đếốn hếốtụ ặ ệ ổ ử ạ ứ ừ

th i vua Lế Chiếu Tồng, triếồu đình nhà Lế th c hi n các c i cách trang ph cờ ự ệ ả ụ

thồng qua quy đ nh vếồ chấốt li u áo mũ, hình d ng B t và quy chếố trang s cị ệ ạ ổ ử ứ

trến mũ Phồốc Đấồu Trang ph c c a ph n Vi t th i Lế có nhiếồu nét giồống v iụ ủ ụ ữ ệ ờ ớ

ki u áo choàng Hanfu c a Trung Quồốc v i phấồn ồống tay r ng, chiếốc thăốt l ng toể ủ ớ ộ ư

ngang eo được dùng đ cồố đ nh b áo choàng này l i Chính vì nh hể ị ộ ạ ả ưởng b iở

văn hóa Trung Hoa mà b trang ph c này khồng độ ụ ược nhiếồu ngườ ưởi h ng ng.ứ

T c đóng khồố vấỹn duy trì đếốn t n th i này m c đích s d ng cũng khồng có gìụ ậ ờ ụ ử ụ

quá khác bi t, vấỹn đệ ược dùng trong lao đ ng và khi tr i nóng.ộ ờ Gi a năm 1437,ữ

vua Lế Thái Tồng l nh cho Nguyếỹn Trãi và Lệ ương Đăng đ t đ nh l i chếố đặ ị ạ ộ

quan ph c Theo quy chếố này, Triếồu ph c đụ ụ ược quy đ nh là lo i trang ph c m cị ạ ụ ặ

trong lếỹ tếố Giao, Cáo miếốu, Thánh tiếốt, mồồng m t Tếốt Nguyến Đán, ch trangộ ỉ

ph c Lụ ương Quan kếốt h p v i Ch ph c, vồốn là quy chếố có t th i Tồống, b phếốợ ớ ủ ụ ừ ờ ị

b vào th i Nguyến Cồng ph c là trang ph c m c vào ngày mồồng m t và ngàyỏ ờ ụ ụ ặ ộ

răồm, ch trang ph c mũ Phồốc Đấồu kếốt h p v i Bào ph c (ph m cấốp đỉ ụ ợ ớ ụ ẩ ược phấn

bi t b i màu săốc áo bào) Thệ ở ường ph c là trang ph c m c vào nh ng bu iụ ụ ặ ữ ổ

Thượng triếồu ngày 5, 10, 20, 25, ch trang ph c mũ Ô Sa kếốt h p v i áo bào cỉ ụ ợ ớ ổ

tròn đính B t (ph m cấốp đổ ử ẩ ược phấn bi t hình thếu trến vuồng v i đính ệ ở ả ở

trước ng c và sau l ng).ự ư

2.5 Triếầu đ i nhà H u Lế ạ ậ

Cho đếốn th i kỳ H u Lế băốt đấồu xuấốt hi n nhiếồu ki u trang ph c khác nhau vàờ ậ ệ ể ụ

các b váy áo v i nhiếồu ki u dáng r c r đã th hi n độ ớ ể ự ỡ ể ệ ược nét văn hóa riếng.

Nh ng b trang ph c c a ph n th i kỳ H u Lế rấốt kín đáo v i nhiếồu l p áoữ ộ ụ ủ ụ ữ ờ ậ ớ ớ

mang nhiếồu màu săốc khác nhau.V i nhiếồu chấốt v i lấỹn hoa văn trang trí, cácớ ả

phấồn c a b trang ph c cũng khồng ng ng biếốn đ i, nh ng vấỹn gi đi mủ ộ ụ ừ ổ ư ữ ể

chung là khá kín đáo, và phấồn ồống tay áo khá r ng.ộ

M t hình th c trang ph c thấốy khá ph biếốn n a là trang ph c hấồu gái (hayộ ứ ụ ổ ữ ụ

quan hấồu trong cung) Áo c tròn, có th v t áo dài hay ngăốn, váy đ n hay xếốpổ ể ạ ơ

l p, tay áo r ng hay h p… Có th áo c tròn này là m t d ng đ c tr ng c aớ ộ ẹ ể ổ ộ ạ ặ ư ủ

h u cấồn th i Lế.ậ ờ

2.6 Triếầu đ i nhà Tầy S n ạ ơ