Bài giảng chăm sóc người bệnh viêm khớp dạng thấp đỗ thị linh

 Là bệnh tự miễn, có sự tham gia của nhiều yếu tố: - Yếu tố tác nhân gây bệnh : virus - Yếu tố cơ địa : có liên quan HLADR 24 - Liên quan đến tuổi, giới: phụ nữ thường mắc nhiều hơn, th

CHĂM SÓC NG ƯỜ I B NH VIÊM  Ệ

KH P D NG TH P Ớ Ạ Ấ

GV: Đ  Th  Linh ỗ ị

1. Khái ni m ệ

­  Viêm kh p d ng th p là m t b nh mãn  ớ ạ ấ ộ ệ

tính ti n tri n d n đ n bi n d ng kh p ế ể ẫ ế ế ạ ớ

­ V  nguyên nhân: đ ề ượ c cho là b nh t   ệ ự

mi n ễ

­ Đ i t ố ượ ng m c:th ắ ườ ng   ph  n  tu i  ở ụ ữ ổ

trung niên

­ H u qu : không gây ch t ng ậ ả ế ườ i nh ng gây  ư tàn ph  m t kh  năng lao đ ng ế ấ ả ộ

 Là bệnh tự miễn, có sự tham gia của nhiều yếu tố:

- Yếu tố tác nhân gây bệnh : virus

- Yếu tố cơ địa : có liên quan HLADR 24

- Liên quan đến tuổi, giới: phụ nữ thường mắc nhiều hơn, thường bắt đầu từ tuổi trung niên

- Yếu tố di truyền: viêm khớp dạng thấp có yếu tố

gia đình

- Yếu tố thuận lợi: Chấn thương, mệt mỏi, lạnh ẩm kéo dài

3. Tri u ch ng ệ ứ

3.1. Lâm sàng

3.1.1 Bi u hi n t i kh p: ể ệ ạ ớ

­ Viêm 1 ho c nhi u kh p cùng 1 lúc ặ ề ớ

­ Viêm các kh p bàn ngón g n: C  tay,  ớ ầ ổ bàn ngón tay, khu u, g i, c  chân, bàn  ỷ ố ổ ngón chân.

­ Đ i x ng 2 bên ố ứ

­ Đ t c p s ng nóng, đ , đau rõ ợ ấ ư ỏ

­ Đau tăng v  đêm g n sáng, ho c khi  ề ầ ặ thay đ i th i ti t ổ ờ ế

­ D u hi u c ng kh p bu i sáng rõ ấ ệ ứ ớ ổ

­ Ngón tay hình thoi,  bàn tay gió th i. ổ

­ Kh p g i có th  có d ch ớ ố ể ị

3.1.2 triệu chứng toàn thân và ngoài khớp

- Có thể nổi hạt dưới da quanh khớp viêm lâu.

- Viêm gân Achille.

- Teo cơ vùng khớp viêm.

- Nổi hạch to, đau.

- Dây chằng giãn gây lỏng lẻo khớp .

Toàn thân

- Kém ăn, rối loạn tiêu hoá.

- Sốt nhẹ, đợt cấp có thể sốt cao.

- Mệt mỏi, gầy sút, da xanh, niêm mạc nhợt.

3.2 Cận lâm sàng

- Công thức máu: HC giảm, bạch cầu tăng.

- Tốc độ lắng máu tăng, sợi huyết tăng.

- XN miễn dịch, sinh thiết

- Xquang: Có thể thấy hình ảnh sau:

+ Mất vôi ở đầu xương.

+ Hình khuyết nhỏ ở đầu xương.

+ Khe khớp hẹp có thể kèm theo dính khớp.

4. Ti n tri n và bi n ch ng ế ể ế ứ

 Thường tiến triển mãn tính với những hậu quả tại khớp và toàn thân : dính và biến dạng khớp, teo

cơ, mất vận động và dẫn đến tàn phế

 Biến chứng

- Nhiễm khuẩn phụ nhất là lao

- Các tai biến do dùng thuốc điều trị VKDT

- Chèn ép thần kinh

- Biến chứng tim thận và mắt

5. Đi u tr ề ị

 Nghỉ ngơi trong thời gian sưng đau nhiều, tăng cường tập luyện, vận động, xoa bóp để tránh cứng khớp

 Chế độ ăn: nhiều đạm, nhiều calo, vitamin

 Dùng nhóm thuốc giảm đau, chống viêm, thuốc dãn cơ

 Kết hợp với y học cổ truyền: châm cứu,

 Vật lý trị liệu : xoa bóp, đắp nến, tắm suối nước

nóng,

 Những trường hợp có di chứng khớp, teo cơ, biến

dạng cần kết hợp với ngoại khoa, vật lý để chỉnh hình

 Ch n đoán chăm sóc ẩ

 NB đau nhiều tại khớp do viêm

khớp, thay đổi cấu trúc khớp

 Giảm khả năng vận động do

đau khớp tiến triển kéo dài

 Lo lắng do đau khớp kéo dài

làm giảm khả năng lao động

 Thiếu hụt dinh dưỡng do ăn

kém, chưa đủ chất

 Thiếu kiến thức tự chăm sóc và

hạn chế biến chứng

 L p k  ho ch chăm sóc ậ ế ạ

 Làm giảm, hết đau khớp cho NB

 Tăng khả năng vận động cho NB

 Giảm lo lắng cho NB

 Tăng cường dinh dưỡng cho NB

 Cung cấp kiến thức cho NB

Làm gi m h t đau cho NB ả ế

- Trong th i gian đau kh p khuyên NB gi m các ho t đ ng ờ ớ ả ạ ộ liên quan đ n kh pế ớ

- Tăng cường th i gian ngh  ng i, đ  kh p   t  th  thích ờ ỉ ơ ể ớ ở ư ế

h pợ

- Áp d ng nhi t tr  li u : chụ ệ ị ệ ườm nóng, chườm l nhạ

- Cung c p cho NB phấ ương ti n h  tr  nh  n ng, thanh n pệ ỗ ợ ư ạ ẹ

- Hướng d n Nb s  d ng các lo i thu c phù h p, tránh các ẫ ử ụ ạ ố ợ tác d ng phụ ụ

Đ m b o cho b nh nhân ch   ả ả ệ ế

- Hướng d n cho b nh nhân l a ch n nh ng th c ph m ẫ ệ ự ọ ữ ự ẩ cung c p nhi u năng lấ ề ượng

- Ăn tăng vitamin, s t đ  giúp b nh nhân đ  ph c h i t  ắ ể ệ ể ụ ồ ổ

ch cứ

- Ch  bi n th c ăn h p kh u vế ế ứ ợ ẩ ị

- Chia nh  kh u ph n ănỏ ẩ ầ

- H n ch  calo v i nh ng ngạ ế ớ ữ ười béo phì đ  gi m tr ng ể ả ọ

lượng tránh gây gánh n ng cho kh p, h n ch  t n thặ ớ ạ ế ổ ương

T  v n, giáo d c s c kh e ư ấ ụ ứ ỏ

- Cung c p cho ngấ ườ ệi b nh nh ng ki n th c c  b n v  ữ ế ứ ơ ả ề

b nhệ

- T  v n cho b nh nhân v  ch  đ  dinh dư ấ ệ ề ế ộ ưỡng

- T  v n v  ch  đ  ngh  ng i, v  sinh hàng ngày.ư ấ ề ế ộ ỉ ơ ệ

- Hướng d n b nh nhân m t s  bi n pháp làm gi m đau.ẫ ệ ộ ố ệ ả

- Khuyên b nh nhân khám s c kh e đ nh kệ ứ ỏ ị ỳ