TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN VĂN HỌC HOA KỲ VÀ CÁC NƯỚC MỸ LATINH Đề tài Đặc điểm truyện ngắn O Henry Nhóm 03 GV ThS Nguyễn Thị Kiều Oanh Mục Lục 1 Những vấn đề chung 3 1 1.
Những vấn đề chung
Tác giả
O.Henry tên thật là William Sidny Porter (11/09/1862 - 05/06/1910), ông sinh ra gần Greensboro, bắc Carolina Tuổi thơ trải qua thời kỳ cay đắng của nội chiến và tái thiết đất nước Hiện thực cuộc sống lúc bấy giờ đã góp phần tạo nên “ những dòng chảy ngược” trong tố chất nghệ sĩ của ông Ông sinh ra trong gia đình trí thức trung lưu, cha là bác sĩ Algernon Sidney Porter, mẹ là Mary Jane Virginia Khi cha mẹ và người em trai thứ 3 mất, ông và người anh trai mình ở cùng cô Evalina (em của Algernon Sidney Porter) Năm 15 tuổi ông thôi học đến làm ở tiệm thuốc của chú ruột Clark Porter Năm
Ở tuổi 20, ông đến Texas để lập nghiệp và nuôi tham vọng viết văn, nên đã từ bỏ công việc trước đó để theo đuổi ước mơ Năm 1887, ông lập gia đình với Athol Estes, một cô gái 19 tuổi; vợ sau đó lâm bệnh khiến cuộc sống khó khăn, ông cũng mất việc làm Gánh nặng tài chính cùng vụ án tham ô tiền của ngân hàng khiến ông phải bỏ trốn, trôi dạt sang New Orleans rồi đến Honduras Đến năm 1897, nghe tin vợ nguy kịch, ông quay về Austin Tháng 3 năm ấy, cuộc đời ông bước sang một trang mới.
Năm 1898, O Henry bị bỏ tù; sau ba năm tù, ông được thả và bắt đầu sự nghiệp sáng tác, để lại những tác phẩm nổi tiếng Cuộc đời của ông gắn với sự cô độc, và ngay cả những giây phút cuối đời cũng không có người thân bên cạnh Những ngày cuối đời, ông coi rượu như người bạn đồng hành Ngày 3 tháng 6 năm 1910, ông hôn mê và hai ngày sau thì qua đời.
1.1.2 Sự nghiệp sáng tác: Ông là cây bút xuất sắc trong giai đoạn chuyển giao hai thế kỷ của văn học Hoa
Giải thưởng O Henry được thành lập năm 1918 bởi Hội Nghệ Thuật và Khoa học Hoa Kỳ nhằm tôn vinh và trao thưởng cho những truyện ngắn hay nhất hàng năm tại Mỹ Ông được xem là một trong bốn cây đại thụ của truyện ngắn Hoa Kỳ, bên cạnh Edgar Allan Poe, Nathaniel Hawthorne và Bret Harte Truyện ngắn của ông được đánh giá là mẫu mực và từng được đưa vào chương trình giảng dạy ở Hoa Kỳ Không lâu sau đó, tác phẩm của ông được xếp vào dạng “Cổ điển đương đại” với những giá trị đã thành khuôn mẫu cho thể loại Toàn tập tác phẩm của O Henry được in lần đầu năm 1953.
Tóm tắt một số tác phẩm tiêu biểu của O.Henry
Sue và Johnsy là hai nữ họa sĩ sống chung trong một khu nhà trọ giữa mùa đông lạnh lẽo Johnsy bị bệnh phổi và rơi vào trạng thái bi quan, tin rằng khi những chiếc lá trên cây thường xuân cuối cùng rụng xuống cũng là lúc cô rời bỏ cuộc sống Cụ Behrman, một họa sĩ già sống cùng khu trọ, nắm bắt nỗi sợ của Johnsy và quyết định làm một điều đầy nhân ái: đêm ấy, giữa mưa bão, ông vẽ một chiếc lá trên thân cây thường xuân ngoài cửa sổ Sáng hôm sau, Johnsy thấy chiếc lá ấy vẫn còn đứng vững, và niềm tin ấy giúp cô có thêm động lực để chiến đấu với căn bệnh Sau khi cụ Behrman qua đời, Sue cho Johnsy biết sự thật về cái chết của cụ và bí mật về chiếc lá: chính chiếc lá do Behrman vẽ đã mang lại hy vọng cho Johnsy và cứu cô khỏi rơi vào tuyệt vọng.
1.2.2 Tên cớm và bản thánh ca
Soapy, một anh chàng vô gia cư, tìm cách đối phó với mùa đông lạnh giá bằng ý nghĩ phạm tội nhẹ để được bỏ tù cho chỗ trú ẩn Anh định vào một nhà hàng ăn quỵt, nhưng vì vẻ ngoài nghèo đói nên bị đuổi thẳng cổ; anh đập vỡ cửa kính nhà người khác và bị coi là kẻ điên; rồi lại gây rối, làm mất trật tự công cộng hoặc quấy rối những cô gái bán dâm, nhưng mọi hành động ấy đều không giúp anh đạt được mục đích đi tù Cho đến khi đi ngang qua một giáo đường và nghe giai điệu của một bài thánh ca, khoảnh khắc ấy khiến anh nhận ra mục tiêu của mình là vô nghĩa, anh tỉnh ngộ và muốn đi làm, tự nuôi sống bản thân Tuy vậy, một viên cảnh sát nghi ngờ anh là kẻ trộm và bắt anh ở lại, để anh trải qua mùa đông suốt ba tháng trong tù.
Câu chuyện kể về Jimmy Valentine, một tên trộm tài ba có khả năng mở khóa mọi ổ khóa khó, bị cảnh sát Ben theo dõi sau khi ra tù vì nghi ngờ tái phạm; đến thị trấn Elmore, Arkansas, anh phải lòng Annabel Adams, con gái một ông chủ ngân hàng lớn, và đổi tên thành Ralph D Spencer, mở tiệm giày để ở lại và dần được tôn trọng, thậm chí chuẩn bị đính hôn với Annabel; tại đây ngân hàng Elmore cho mọi người xem chiếc tủ sắt được cho là không thể mở, Spencer có mặt chứng kiến, một cô bé bị nhốt bên trong và không thể thoát ra; Spencer đã mở khóa để cứu trẻ, và khi gặp cảnh sát Ben, ông nói với Spencer rằng: “Tôi nghĩ ông đã nhầm rồi, ông Spencer Tôi không nghĩ là tôi quen biết ông” rồi quay lưng bỏ đi, cho thấy sự đổi đời của Jimmy và sự phán quyết cuối cùng về quá khứ tội lỗi của anh.
1.2.4 Món quà của những nhà thông thái:
Đây là câu chuyện kể về hai vợ chồng nghèo Della và Jim, họ bí mật mua quà Giáng sinh cho nhau vào đêm lễ Với số tiền tiết kiệm ít ỏi, họ quyết định bán đi những vật quý giá nhất: Della cắt tóc dài và bán đi để mua một dây đeo đồng hồ cho Jim, còn Jim bán chiếc đồng hồ vàng được truyền lại từ tổ tiên để mua một cặp lược tặng Della cho mái tóc Đêm ấy, khi mở quà, thay vì buồn bã hay nuối tiếc, họ đều cảm thấy hạnh phúc và cùng nhau ăn tối, trải qua đêm Giáng sinh đầy yêu thương.
1.2.5 Thái tử, tình yêu và thời gian:
Thái tử xứ Valleluna, trong bộ đồ rách rưới, râu tóc sệch sạc, ngồi trên băng ghế trong công viên, gặp một chàng trai trẻ luôn liếc nhìn đồng hồ và hướng về tòa nhà đối diện như đang đợi điều gì đó Vị thái tử tiến lại để giúp đỡ nhưng chàng trai từ chối Sau khi nghe câu chuyện của thái tử, anh ta cũng kể lại hoàn cảnh của mình: đã đính hôn với một cô gái nhưng mắc lỗi và đang xin sự tha thứ; cô gái nói rằng vào lúc tám giờ rưỡi, nếu anh treo khăn vào khung giữa tầng trên cùng thì cô sẽ tha thứ cho anh, còn không thì anh quên cô ta đi Đã gần 9 giờ mà vẫn chưa có tín hiệu, anh tuyệt vọng quay đi Thái tử khuyên anh ở lại bên mình và nằm trên băng đá như đang ngủ Khi chiếc đồng hồ chạy sớm 30 phút, anh tức tốc quay lại và thấy tín hiệu của cô gái, lúc này là 8 giờ 29 phút; chàng trai vui mừng khôn xiết Sáng hôm sau hai vị cảnh sát nhìn thấy Mike, ai cũng biết hắn là tên nghiện ở công viên suốt mấy chục năm nay.
Câu chuyện diễn ra tại New York, kể về cuộc hẹn đêm khuya giữa Bob và Jimmy Wells sau hai mươi năm Lúc đó Wells là một cảnh sát, còn Bob lại là tên tội phạm bị truy nã ở Chicago Với trách nhiệm nghề nghiệp, Wells không thể xuất hiện và nhờ một người đàn ông mang danh mình đến gặp Bob thay mặt Trong cuộc trò chuyện, Bob nhận ra người đàn ông kia không phải bạn xưa; người đàn ông ấy tiết lộ sự thật và trước khi bắt giữ, đã trao cho Bob bức thư của Wells giải thích lý do vì sao ông không thể xuất hiện trong buổi gặp hôm ấy.
1.2.7 Căn phòng đầy đủ tiện nghi:
Chuyện kể về một anh thanh niên đi tìm một căn phòng thuê, một căn phòng cũ kỹ với tấm thảm xơ xác và đồ nội thất rệu rã, nhưng với bà chủ đây là căn phòng tiện nghi nhất trên đời Anh thanh niên đã thuê phòng và vẫn luôn tìm tung tích của cô gái anh yêu—một cô gái xinh xắn, có một vết bớt trên lông mày trái Vào một đêm anh nằm trên giường và bất ngờ ngửi thấy mùi mignonette, mùi đặc trưng của cô gái ấy Nhưng sau khi hỏi, bà chủ cho rằng không có cô gái ấy từng thuê phòng Tối hôm ấy bà chủ uống rượu và kể với bạn về sự thật: cô gái ấy đã đến thuê phòng và đã tự tử trong căn phòng ấy.
1.2.8 Ngôi giáo đường với cối xay nước
Câu chuyện mô tả vẻ đẹp của thiên nhiên qua những hình ảnh sống động: rừng thông bạt ngàn, những dốc núi quanh co và những buổi chiều vàng rực ánh hoàng hôn Tiếng chim hót hòa quyện với mùi hương hoang sơ của núi rừng, tạo nên một không gian yên bình và đầy mê hoặc Qua đó, người đọc cảm nhận sự thanh khiết và kỳ diệu của thiên nhiên ở mỗi nhịp thở.
Chuyện kể về cô bé Lena và người đưa thư Fritz Bergmann Anh liều lĩnh vượt qua nguy hiểm để mang thư cầu cứu về nhà Lena Giữa đường họ gặp bọn cướp và, hiểu tình huống, bọn cướp đã cho anh một chiếc xe để tiếp tục hành trình Khi về đến nhà, Lena bất ngờ xuất hiện phía sau chiếc xe của Fritz và nói rằng hoàng tử đã cứu cô, nhưng không ai biết hoàng tử là ai và vì sao cô bé lại có thể ở sau xe Fritz, khiến mọi người vẫn chưa có lời giải thích.
Di chúc của ông Septimus Gillian, người đã khuất, ghi rõ rằng Gillian được hưởng một nghìn đô la và anh phải ghi chép lại mọi việc làm với số tiền ấy rồi nộp thành báo cáo cho luật sư phụ trách di chúc Anh tự hỏi có thể làm gì với một nghìn đô la và đã tham khảo ý kiến nhiều người, suy đoán về mong muốn thật sự của người quá cố dành cho anh Anh làm đúng với những gì ông mong muốn, nhưng cuối cùng anh vẫn xé vụn tờ báo cáo và huýt sáo bỏ đi.
Đặc điểm truyện ngắn của O.Henry
Đề tài, chủ đề, tư tưởng
O Henry thường viết về con người, niềm tin vào cuộc sống và sự lạc quan trước thăng trầm, đặc biệt dành cho người đọc trung bình; ông bắt đầu viết để giải trí nhưng sau nhận ra tiềm năng kiếm sống từ nghề viết, tập trung vào những gì quen thuộc và biết làm vừa lòng độc giả bằng cách cung cấp những gì họ muốn Ông dựa trên hiểu biết tâm lý thời đại và đời sống thực để chọn đề tài, mang đến cho độc giả hai giá trị nổi bật: tiếng cười và sự cảm động.
Những truyện ngắn của O Henry nổi bật với tính hài hước dí dỏm, khiến người Mỹ có dịp cười về chính mình một cách độ lượng và ẩn sau tiếng cười là sự vị tha Ông miêu tả họ một cách chân thực qua lời nói, giọng điệu, suy nghĩ và ứng xử, đồng thời làm nổi bật thói quen và hành động trong đời sống hàng ngày Cuộc sống trong truyện ngắn của ông rất đa dạng và phong phú, phản ánh những hoàn cảnh, tâm lý và tình huống xã hội một cách sâu sắc và sinh động.
Nghệ thuật
2.2.1 Ngôn từ nghệ thuật và phong cách cổ điển:
Ngôn từ nghệ thuật của O Henry là yếu tố làm nên sức hấp dẫn cho các tác phẩm của ông Ông là bậc thầy trong việc dùng tiếng lóng, tiếng địa phương và khẩu ngữ, nhờ sự linh hoạt của những yếu tố ngôn ngữ này văn bản của ông trở nên sống động và đầy sức sống Lối kể trần thuật của ông trong sáng, đồng thời chứa đựng triết lý và sức sống hóm hỉnh, khiến người đọc dễ hiểu và thích thú với nhịp điệu cùng sự dí dỏm tự nhiên trong từng câu chữ.
Ông có cách quan sát thấu đáo cuộc đời, với một cái nhìn hiện thực nhưng không bi quan Trong các tác phẩm của ông, vẫn lóe lên tia hy vọng ấm áp của tình người, và thế giới các nhân vật trung tâm đóng vai trò then chốt, định hình mọi nhân vật và mạch truyện.
Người kể chuyện của ông luôn cố tỏ vẻ khách quan nhưng thực ra là biết hết tất cả. Dấu ấn cổ điển còn được biểu hiện ở những cái kết có hậu và có phần lên giọng triết lí giảng dạy Đa số truyện được trần thuật ở ngôi thứ nhất
Yếu tố cổ điển còn được thể hiện ở dạng văn phong trong sáng, sử dụng nhiều chi tiết sự kiện Chuyện của ông đầy ắp các sự kiện, những sự kiện hấp dẫn được chọn lọc kỹ càng và được gì công sắp xếp nhằm gây nên hiệu quả thẩm mỹ cao nhất Chuyện của ông không có độc thoại nội tâm, con người của ông thiên về kiểu hành động, ông chú trọng như tả tên tuổi ngoại diện
Bút pháp miêu tả của ông linh hoạt, kết hợp giữa mô tả trực tiếp và phóng đại nhân cách hóa để đa dạng hóa phong cách tự sự Ông sử dụng biện pháp so sánh nhân cách phong phú và lạ thường, từ những so sánh giản dị dễ hiểu đến những phép so sánh đòi hỏi vốn tri thức nhất định của người đọc; trong dạng thức so sánh này, ông hay dùng điển tích, điển cố và thay thế các nhân vật thần thoại cổ xưa để nêu bật đặc tính của đồ vật hoặc nhân vật của mình Điểm đặc biệt trong phong cách tự sự của ông là văn phong rạch ròi, yêu ghét phân minh, người tốt ra người tốt, kẻ xấu theo kẻ xấu; việc tuyệt đối hóa hình tượng khiến tác phẩm dễ đọc, nhưng khi ngôn từ dừng lại thì ý tưởng cũng hết.
2.2.2.1 Những kẻ lừa đảo – lương thiện: Để tồn tại ở trong một xã hội dù là trong bất kì giai đoạn nào, con người ta đều phải lọc lừa nhau mà sống không ít thì nhiều Điều đó đã được O.Henry đưa vào tác phẩm của ông một cách tinh tế, nhưng cách lừa đảo trong nhân vật của ông có phần nhân văn hơn Những kẻ giàu có, quyền thế thì bị lừa và một cái kết đẹp sẽ dành cho người nghèo, hiền lành tốt bụng “Kiểu nhân vật lừa đảo – lương thiện” có thể thấy được qua nhân vật bác sĩ James trong Con người hai mặt, bác sĩ James là một tên đạo chích sau vỏ bọc của một người bác sĩ Ban ngày là bác sĩ nhưng khi đêm xuống thì trở thành một tên đạo chích, thậm chí hắn còn giết cả bệnh nhân của mình để cướp của. Nhưng lương tâm của một tên cướp đã được hiện lên trong một lần chữa bệnh cho một tên nghiện cờ bạc, và hay bạo hành vợ của mình Thay vì trộm những món đồ trong căn nhà thì James đã dùng tiền để giúp đỡ người vợ trả những món nợ do tên chồng cờ bạc để lại “Ông chỉ về cái bàn, trên đấy là một xấp giấy bạc xếp thẳng thớm, với hai chồng đồng tiền vàng “Món tiền ở đây, tám trăm ba mươi đô Tôi xin để lại danh thiếp, trong trường hợp chị cần tìm đến tôi sau này” Thế là, cuối cùng anh đã nghĩ đến cô, một cách nhân hậu Đó là sự đồng cảm và lòng thương xót của James dành cô, lời nói dối đã nhóm lại trong cuộc đời cô một tia lửa dịu dàng cuối cùng khi cô nghĩ tất cả đã thành tro bụi Dù cho hoàn cảnh sống đưa đẩy thế nào thì trong góc khuất vẫn còn tồn tại sự lương thiện của những con người sống ngoài vòng pháp luật
2.2.2.2 Kiểu nhân vật cứu nguy:
Trong truyện ngắn của O Henry, nhân vật cứu nguy xuất hiện để giúp nhân vật chính vượt qua khó khăn bằng hành động phi thường; trong Chiếc lá cuối cùng, cụ Behrman là người cứu nguy của Johnsy, cô gái trẻ đang bệnh và dần mất hy vọng Johnsy bị sưng phổi và đứng trước cái chết khi từng chiếc lá xuân rơi như báo hiệu tuyệt vọng, khiến cô buông xuôi Khi Sue kể cho Behrman ý nghĩ của Johnsy, cụ phản ứng bằng sự khinh miệt với những tưởng tượng ngốc nghếch ấy nhưng đồng thời nảy sinh ý định cứu nguy Hành động của Behrman được thể hiện qua kiệt tác duy nhất—chiếc lá cuối cùng—vẽ trong đêm mưa bão, mang lại hy vọng sống và cứu sống Johnsy Behrman không phải người xa lạ mà đã có mối liên hệ và quan điểm với ý nghĩ buông xuôi của cô trước đó, điều này làm cho hành động cứu nguy của ông thêm thuyết phục và hợp lý Câu chuyện còn lột tả sự hy sinh cao cả của nhân vật cứu nguy và được người kể và Sue ở phần kết gợi lên sự bất ngờ, làm nổi bật vai trò thiết yếu của Behrman trong cấu trúc và kết luận của tác phẩm.
2.2.2.3 Kiểu nhân vật “bạn đọc”:
Bạn đọc chính là nguồn cảm hứng sáng tạo của O Henry; trong tác phẩm, người trần thuật xuất hiện thông qua một nhân vật cụ thể hoặc có thể là một phiên bản của tác giả, có thể là một nhân vật đặc biệt do ông sáng tạo ra hoặc là người kể chuyện biết một câu chuyện nào đó Có thể một hoặc nhiều người kể chuyện, và mỗi người kể mang lại cho tác phẩm một cái nhìn tâm lý sâu sắc, mở rộng góc nhìn của người đọc về thế giới và ý đồ của tác giả Người trần thuật ở bên cạnh họ, hướng dẫn cách hiểu, giải thích những động cơ bí ẩn và tô đậm tâm trạng qua mô tả thiên nhiên, trình bày hoàn cảnh, điều khiển diễn tiến câu chuyện một cách khéo léo mà người đọc thường không nhận ra Trong quá trình kể chuyện, người trần thuật luôn ý thức về sự hiện diện của người đọc, mời bạn đọc theo dõi, đối thoại và chia sẻ cảm xúc, suy nghĩ và triết lý Ví dụ nổi bật trong Món quà của các nhà thông thái là sự xuất hiện nhiều lần của độc giả khi tác giả nói: “… mời bạn hãy ngó qua…”, “… có lẽ các bạn đã từng trông thấy…”, “… xin các bạn hãy bỏ qua cho…”, “… chúng ta hãy kín đáo quay đi…”, “… như các bạn đều biết…”, “… tôi đã kể lại vụng về cho các bạn nghe.” Những câu ấy cho thấy cách người kể chuyện giao tiếp trực tiếp với độc giả, tăng cường sự đồng cảm và làm nổi bật động lực, tâm trạng của các nhân vật và toàn bộ tác phẩm.
2.2.3 Không gian nhỏ hẹp, chật chọi và khép kín: Điểm đặc sắc, hấp dẫn trong truyện ngắn của O.Henry không chỉ nằm ở những giá trị nhân văn hay kết thúc có hậu với nhiều điều bất ngờ mà còn là những vẻ đẹp tiềm ẩn, những bi kịch, nỗi cô đơn hiện sinh gắn với quan niệm con người. Đọc truyện ngắn của O.Henry ta luôn bị ám ảnh bởi những gian nhà hay những căn phòng vừa nhỏ bé, chật hẹp lại vừa ngột ngạt vừa căng thẳng bởi tính chất tạm bợ, sự nhỏ bé, chật chọi của không gian cùng với đó những ánh sáng le lói trong một màn đen tối tăm, mù mịt đến bức người đã tạo nên một không gian âm tính, một không gian chết, hình thái không gian này thực sự đã gây ám ảnh với người đọc trong cách mà O.Henry đã miêu tả chúng một cách cực kì chi tiết và tỉ mỉ
Đặc điểm miêu tả không gian của O Henry là tính khép kín, một không gian giới hạn và tĩnh tại, đối lập với thế giới ngoài trời Trong truyện ngắn Buồng tầng thượng, căn phòng được miêu tả bằng bốn bức tường trơ trụi như những tấm ván quan tài: bạn đưa bàn tay lên cổ, há miệng thở hổn hển, ngước mắt lên và có cảm giác như đang đứng ở đáy giếng, rồi hít thở nặng nề Qua tấm kính bé trên mái, bạn nhìn thấy một mảng trời vuông xanh thẳm, nhắc nhở về sự tồn tại của thế giới bên ngoài và sự cách biệt của không gian kín đối với nó.
Đó là những cảnh nghèo được ghép lại thành các khu riêng, nơi người ta gọi là vô gia cư nhưng vẫn có hàng trăm căn nhà cho thuê, họ từ buồng có đồ cho thuê này sang buồng có đồ cho thuê khác Tính chất tạm bợ của mỗi căn phòng càng làm cho khu nhà trọ thêm ảm đạm Một căn phòng dù đầy đủ tiện nghi và hiện đại cũng có thể khiến người ta ngột ngạt, khi ánh sáng phản chiếu từ những đồ nội thất đã rã mục, tấm nệm thêu xơ xác của cái phô-tơi và hai chiếc ghế, tấm gương soi toàn thân rẻ tiền đặt giữa hai cửa sổ Những dấu tay bé tí trên bức tường như kể lại sự hiện diện của những đứa trẻ đang cố tìm đường ra ánh nắng và không khí Tất cả tạo nên cảm giác mong manh của hạnh phúc, của kiếp người tồn tại trong môi trường sống ấy.
Bên cạnh sự khép kín, căn phòng ấy tràn ngập bóng tối Trong truyện ngắn Căn phòng đầy đủ tiện nghi, nơi đây là chốn trú ẩn của biết bao kẻ lang thang — một không gian tối tăm và mù mịt, nơi ánh sáng hiếm khi vươn tới, hoặc chỉ tồn tại ở những tia sáng phản chiếu từ những món đồ đạc cũ kỹ, sờn rách.
Những luồng ánh sáng nhợt nhạt, như chẳng biết từ đâu bật lên, len vào và làm bớt đi những khoảng tối trong các hành lang; đồng thời những âm thanh khe khẽ và xa xôi vọng lại từ những chiều sâu hun hút, trống rỗng Dường như các tấm thảm đã biến thành một loài thực vật đang cố bám rễ trong không khí nặng nề, thiếu ánh sáng mặt trời và hẳn đã lụi tàn trong một bầu không khí hôi thối Hơn cả những hình ảnh ấy, bóng tối bao trùm căn phòng, phản chiếu bóng tối của đời sống con người: những số phận bé nhỏ, sự bất an vô thức, nỗi sợ hãi và cô đơn.
Không gian nhỏ hẹp và khép kín trong truyện ngắn của O Henry khắc họa chân dung con người cá nhân trong một hoàn cảnh điển hình Các nhân vật bị nhốt trong căn buồng hạn chế thể hiện sự cô độc, nghèo khó và những xung đột nội tâm của họ Không chỉ là biểu hiện của cuộc sống nghèo khổ, không gian ấy còn đóng vai trò là công cụ khai phá các giá trị nhân đạo, sự đồng cảm và tình người trong tâm hồn họ Qua đó, O Henry mở ra một góc nhìn nhân bản, nơi giới hạn vật chất làm nổi bật những giá trị tinh thần đáng trân trọng.
2.2.4 Kiểu kết thúc độc đáo: Đến với những tác phẩm của O.Henry người đọc không chỉ yêu thích bởi nó vừa nhẹ nhàng tình cảm, chắt chứa những triết lý nhân sinh, hay sự hài hước giễu cợt, châm biếm chua cay phản ánh lên hiện thực cuộc sống của nước Mỹ đương thời, mà bên cạnh đó người đọc bị cuốn hút theo những cái kết bất ngờ khó lường trước được mà tác giả O.Henry mang lại.
Kết cấu truyện ngắn O.Henry
Có nhiều công trình ở Việt Nam cũng như trên thế giới nghiên cứu kết cấu truyện ngắn nhằm làm rõ cách kể và sắp đặt sự kiện để tạo ấn tượng cho người đọc Trong phạm vi nghiên cứu về O Henry, có thể gói gọn thành ba nhánh chính của kết cấu trần thuật: thứ nhất là kết cấu trần thuật qua người kể, khi ngôi kể định hình nhịp điệu và thế giới của câu chuyện; thứ hai là kết cấu trần thuật qua nhân vật, ở đó các mâu thuẫn và biến cố được lột tả thông qua quan điểm và ngôn ngữ của nhân vật; thứ ba là kết cấu trần thuật qua sự thay đổi hoặc linh hoạt ngôi kể, tạo hiệu ứng bất ngờ và kéo người đọc theo dòng thời gian Các nhánh này cho thấy cách tác giả vận dụng ngôi kể để dẫn dắt người đọc, kể cả khi một truyện ngắn đòi hỏi sự cô đọng và nhịp điệu chặt chẽ.
Kết cấu không gian; Kết cấu cốt truyện kết thúc bất ngờ.
2.3.1.Về kết cấu trần thuật qua người kể: Bao hàm ngôi I và ngôi III
Ngôi kể thứ nhất với điểm nhìn bên trong hiếm gặp trong kho tàng truyện ngắn của O Henry, và các tác phẩm tiêu biểu như Một sự giúp đỡ của tình yêu, Ái tình theo khẩu phần, Buồng tầng thượng, Một câu chuyện dở dang cho thấy người kể lộ diện trực tiếp, kể lại trải nghiệm của người khác với cái nhìn hạn tri, kết hợp giọng điệu chủ quan và khách quan Truyện được xây dựng trên giọng điệu chủ quan vì người kể lộ diện, mang đến một điểm nhìn nội tâm nhưng vẫn được thể hiện qua quan sát tinh tế và sự kỹ lưỡng trong miêu tả Nhờ sự quan sát tinh tế này, ngôi kể giúp độc giả nắm bắt động lực và cảm xúc của nhân vật, dù được truyền tải qua lăng kính hạn chế của người kể.
Người kể chuyện theo ngôi thứ ba với điểm nhìn toàn truyện mang đến bức tranh tổng thể cho các chi tiết như căn phòng đầy đủ tiện nghi và các tác phẩm nổi tiếng như "Chiếc lá cuối cùng" và "Dấu vết của Bill đen" Tác giả thường đi thẳng vào câu chuyện bằng cách kể trực tiếp và linh hoạt xoay chuyển góc nhìn, có lúc từ xa để mở rộng bối cảnh, có lúc ở gần để khắc họa cảm xúc và những chi tiết nhỏ, giúp người đọc cảm nhận nhịp điệu và chiều sâu của từng tình tiết.
Bài viết khai thác sự phức tạp của điểm nhìn khi người kể xen kẽ giữa tiền tài, thần ái tình và món quà của các nhà thông thái, đồng thời dẫn người đọc đi theo con đường mà chúng ta lựa chọn Đôi khi người kể kể về người kể chuyện khác và giấu mặt, tạo hiệu ứng cách tân và linh hoạt trong nghệ thuật kể chuyện Sự đa diện của quan điểm làm tăng chiều sâu và mở rộng hiểu biết về nhân vật, mục tiêu và động lực bên trong mỗi câu chuyện Nhìn từ góc nhìn đa chiều, ta đối mặt với những câu hỏi về quyền lực, ước vọng và ý nghĩa của tình yêu trong đời sống hiện đại.
2.3.2 Về kết cấu không gian:
Kết cấu không gian nghệ thuật đóng một vai trò khá quan trọng trong truyện ngắn
O.Henry bao gồm không gian thành thị và không gian nông thôn Không gian nông thôn bao quát những thảo nguyên trập trùng, gã cao bồi lang thang, những rặng núi xa xa che lấp ánh mặt trời vàng óng Ngược lại, không gian thành thị lại chật hẹp, tăm tối, trầm buồn, thê lương.
2.3.3 Về kết cấu cốt truyện kết thúc bất ngờ:
Kết cấu bất ngờ là kiểu kết đặc thù của truyện ngắn O henry Những cái kết đa dạng phong phú bất ngờ nhưng không trùng lập.
Nhìn từ phương diện nội dung:
Truyện ngắn O Henry gây bất ngờ ở ba yếu tố: cốt truyện, tính cách nhân vật và chủ đề tư tưởng, và một số tác phẩm điển hình cho thấy sự khác biệt này qua Dừng chân tại thiên đường hạ giới, Một sự giúp đỡ của ánh yêu, Thứ luân lý của heo, Câu chuyện không hề bịa đặt Có khi nhà văn thực hiện kết thúc bất ngờ đồng thời ở hai nhân tố: bất ngờ ở cốt truyện và tính cách (Tháng Năm xao xuyến, Ngọn đèn tỏa sáng…), bất ngờ ở cốt truyện và chủ đề (Tiền tài và thần ái tình, Một cơn gió dịu…), hoặc bất ngờ ở tính cách và chủ đề (Một sự cải tạo được cứu vãn, Dừng chân tại thiên đường hạ giới, Hai mười năm sau…).
Trong phong cách kể chuyện của O Henry, sự bất ngờ thường được gieo vào một yếu tố duy nhất và chủ đạo: có khi khiến người đọc ngỡ ngàng trước một kết cục không tưởng tượng nổi của câu chuyện; có khi làm bật lên bản chất của một nhân vật khi bí mật cuối cùng được bộc lộ ở thời khắc kết thúc; hoặc gây bất ngờ bởi chủ đề tư tưởng của tác phẩm vừa xuất hiện ở kết thúc Những thủ pháp này tạo cảm giác vừa thấm thía vừa thuyết phục, khiến người đọc vừa được giải trí vừa phải suy ngẫm về số phận và bản chất con người.
Loại thể này vẫn duy trì trình tự cốt truyện truyền thống với mở đầu, thắt nút, phát triển và đỉnh điểm, nhưng điểm nổi bật là kết thúc đầy bất ngờ, không tuân theo quy luật nhân quả hay diễn biến logic thông thường mà thể hiện các biến chuyển đột ngột, rẽ sang một hướng khác Sự kết hợp giữa khuôn mẫu quen thuộc và cú lật bất ngờ kể trên tạo nên cảm giác hồi hộp, mới mẻ cho độc giả và khiến câu chuyện có thể mở ra nhiều nhánh kết thúc đầy biến động.
Trong bài viết này, yếu tố kết thúc bất ngờ là điểm nhấn giúp truyện ngắn trở nên sống động khi diễn biến rẽ sang một hướng hoàn toàn khác Một ví dụ đáng chú ý là trong Những mẫu bánh mì kiến hiệu, nơi tưởng chừng sẽ có một cuộc tỏ tình bằng bơ thật cảm động của cô chủ hiệu bánh mì Malta, nhưng kết thúc lại là một cơn thịnh nộ của nhà thiết kế vì bản vẽ bị nhòe nát bởi bơ Ngoài câu chuyện này, ta còn gặp những kết thúc bất ngờ khác khi truyện chuyển hướng qua các tình huống khác như Giáng sinh do sai khiến, Cánh cửa màu xanh, Buồng tầng thượng, và nhiều tác phẩm khác, cho thấy tác giả sắp đặt nhịp điệu và tình huống để tạo hiệu ứng twist.
Ở kết thúc bất ngờ, mạch truyện được đảo ngược khi các chủ đề như phá sản, hy sinh vì sự nghiệp, Tên cớm và bản thánh ca, món tiền chuộc lãnh chúa đỏ đều hiện lên như một chuỗi thử thách cho Staylon, người khao khát danh tiếng và chấp nhận cưới một cô thư ký tòa soạn già và xấu để tác phẩm của mình được đăng Tuy vậy, tác phẩm Tất cả vì tình yêu cuối cùng lại được duyệt bởi một người đang ngán ngẫm tình yêu, khiến mọi hy sinh cho sự nghiệp trở nên vô nghĩa và nhận lại kết quả thảm hại.
Trong “Công thức thất lạc”, câu chuyện phát triển đột biến mạch truyện và mang theo một sự cải tạo được cứu vãn, đưa Pxysê và nhà chọc trời thành những yếu tố then chốt dẫn dắt diễn biến, với kết thúc nằm ngoài suy đoán bình thường của độc giả; thứ rượu đặc biệt được hai tên nghiệp dư tìm ra kích hoạt mạch truyện và tình cảm, khi Lantry, trước đây nhút nhát, sau khi nếm thử đã trở thành người tình nồng nhiệt và táo bạo với cô gái con ông chủ, tạo nên cú bật cảm xúc và sự thay đổi lớn cho toàn bộ câu chuyện “Công thức thất lạc”.
Kết thúc bất ngờ trong truyện ngắn O.Henry khởi nguồn từ những điều lý thú bất ngờ của đời sống.
Kết thúc bất ngờ từ sự bất ngờ ở tính cách nhân vật:
Trong các truyện ngắn của O Henry, tính cách nhân vật thường khơi gợi sự hứng thú của độc giả bởi sự bí ẩn được tác giả tạo nên và duy trì đến gần cuối tác phẩm Chính ở phần kết thúc, người đọc sẽ ngạc nhiên khi nhà văn bất ngờ thể hiện mặt khác (hay mặt trái) của tính cách Sự thành công được các nhà phê bình ghi nhận qua các tác phẩm điển hình, Qua cơn mê và Đồng bệnh tương thân, nơi lối kể tinh tế kết hợp với cú twist bất ngờ tạo nên hiệu ứng sâu sắc và sức hút lâu dài cho người đọc.
Trong bài viết này, Con người hai mặt được khắc họa qua hai hình tượng đối lập: Hoàng tử đồng xanh và Đứa con lạc loài, cùng nhau tạo nên một bức tranh nhân vật đa tầng và nhiều mâu thuẫn Khi các lớp mặt nạ dần rơi, Bất ngờ bộc lộ bản chất đặc biệt của tính cách khiến gương mặt trông nghiêng kỳ diệu như đang kể một bí mật ẩn giấu Mối tình của ngài khoán dịch viên trở thành trục câu chuyện, kết nối cảm xúc với xung đột xã hội và mở đường cho hành trình nhận thức về sự thật, tha thứ và sức mạnh của ngôn ngữ trong đời sống các nhân vật.
Hài kịch tò mò mở ra hành trình khám phá bản sắc, nơi niềm vui và sự ngạc nhiên gặp nhau giữa truyền thống và hiện đại Vì truyền thống, mỗi tình huống hài được dệt nên từ văn hóa và tập quán, nhưng bất ngờ lại tạo nên sự đột biến của tính cách Tháng Năm xao xuyến Câu chuyện này không hề bịa đặt, được kể bằng ngôn ngữ chân thực dẫn người đọc qua những mâu thuẫn và sự kiện căng thẳng, kể tới việc bị bắt một cách chặt chẽ Trong hành trình ấy, Telemachus-Friend xuất hiện như một người bạn đồng hành, làm sáng tỏ những quan điểm về lòng trung thành và sự chuyển mình của nhân vật.
Kết thúc bất ngờ từ sự bất ngờ của chủ đề tư tưởng:
Dạng bất ngờ trong văn học ngắn là hệ quả của sự bất ngờ về cốt truyện và tính cách nhân vật, thể hiện rõ ở các truyện ngắn như Cú sốc trưởng giả, Tiền tài và Thần ái ánh, Câu chuyện không hề bịa đặt và Hai mươi năm sau Những tác phẩm này tận dụng cú sốc để dẫn dắt độc giả khám phá sự thật ẩn giấu, làm thay đổi diễn biến và kết cục, đồng thời khắc họa động cơ và mâu thuẫn nội tâm của nhân vật một cách sâu sắc Nhờ đó, sự bất ngờ không chỉ tăng tính hấp dẫn mà còn giúp người đọc ghi nhớ lâu và dễ dàng tìm kiếm với các từ khóa liên quan đến bất ngờ, cốt truyện, tính cách nhân vật và truyện ngắn.