TẬP bài GIẢNG QUẢN lý NHÀ nước về LAO ĐỘNG xã hội

Trong hệ thống chính trị của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Đảng cộng sản Việt Nam là lực lượng lãnh đạo Nhà nước, lãnh đạo xã hội, là bộ tham mưu; là đội quân tiên phong của g

TRUONG DAI HQC HONG BUC

KHOA TAM LY GIAO DUC

TAP BAI GIANG

al lien

Tip bar gtang do TS

Nưrivớt Diên soạn, 1S Nguyên: Tiên làm chủ biên

Tép bar sting bao gém 6 chuong:

Chương : Một số uấn đề cơ bán Uễ Nhà nước

Chương Eb Nhà Hư Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Vật Nưm

Chatone TÌI: Một số Uuấn dé vé quan If nha nude 0 nude ta

tr ong gia doan hién nay

Chương E: Một sé udn dé co ban vé quan lý: nhà nước

trong lĩnh uực lao động - xã hội

Chương Vr Mét sé chinh sdch co ban vé quan lý nhà nước

trong linh vuc lao déng - xa héi

T1, a Ot: od e ' ' oan : + r

Chương ÍC: Tổ chức thực hiện chính sách

? ery st x7 LA yo * a to? “ai "

Chac chen tip bai gtang khéng tranh khdi thiéu sốt, mong

ho, By pom rly Sy, af eg

tuần Guoe nAweu y hién dong gop của bạn đọc để hoàn thiện hơn

Œ đt tất Dđ »

i tong quá trinh biên soạn tận bài giảng, chúng Tôi đã sử ae myer " tA ca ` “ : `

sinh Rut nhiều tai liệu của các tác gid ma danh mực nhưng tòi

iy :

liệu nà) được nêu ở cuối tập bai giảng, Xin chen thanh, cam on

tức tác Gia

tly vong tdp bat giảng có thể giúp ích cho- uiệc hoe tap,

giảng đựy của sùnh vién ud giáo vién trong lính vue quan lý nha

nude ve leo đồng - xã hội cũng như là tài liệu than hhảo bổ ích

Gia Lillis at quan tâm đến lĩnh VIC Icy

TRƯỜNG CAO ĐẲNG LAO ĐỘNG - XÃ HỘI

Nguyền Tiệp uà, cử nhân Lê Minh

I NGUON GOc CUA NHA NUGC

Nha xittic JA mot hian tượng đa dạng và phúc tạp Để có nhận thức đúng về bản chất, cũng như những biến động trong

sự bên tại của Nhà nước, cần tim hiểu nguồn gốc hình thành Nhà nước, chỉ ra những nguyên nhân đích thực làm xuất hiện

\

“ ` = "1 ° ~ “+ TA « aN

Cac nha kinh dién cua chu nghia Mac - Lé nin, khi nghién

cứu nguồn gốc của Nhà "¬ đã chỉ r ra rang: Nha nuge không

pham b trò lính sử co’ gua tình nhất “sinh, nhất - triển và tiêu

vong Nhà nước là lực lượng nảy sinh:từ xã hôi, là sản phẩm có

điệu Niên của xã 2 hội loài người, Nhà nue cht 3 xuất hiện ghi 3 xã

_

kiện khách quan, cho sử: tồn tale của nó mất ai Những luận điểm

này có căn cứ khoa học dua trén cd sd nghiên cứu và phân tích toàn bộ hiện thực lịch SỬ CỦA Xã: hội Joài người

`

- Xã hội loài người đã có thời key ‘dat không có Nhà Tước: Đó

là thời kỷ Công xã Nguyên J thủy

Xã hội Cộng sản Nguyên thủy là hình thái Trinh tế - xã hội

đầu tiên trom: lịch sử nhân loại Đó là một xã: hội-không có giải

afi

TRƯỜNG GAO ĐẲNG LAO ĐỘNG - XÃ HỘI

cap, à, nước Bởi v VÌ, xã hội Cong san Nguyên thủy

dựa trê ên ¡những tiên désau

Meroe be eta ©0180 ener reves Verena age

+ Tiên đề lữ th tế: “Trong chế độ Cổng sản Nguyên thay, do

trình độ phát triển của lực lượng sản xuất cồn r Ae thấp kém và

tình trạng bất, lực của con người trước thú dữ và những biện

tượng 'thiên nhiên nên để kiếm sống và tự bảo vệ mình, con

người phai tap hop nhau lại, dựa vào nhau để chung sống, cùng

-lao động và cùng hưởng thành quả lao động Vì vậy, cơ sở kinh

tế của chế độ Cộng sản Nguyên thủy dựa trên chế độ sd | hữu

chung về tư liệu sản xuất vài Sản, phẩm! lao động "

+ Tiển để xã hội: Tiểu để kinh tế của chế độ Cộng sản

Nguyên thủy đã quyết định hình thức tổ, chức và cách thức

quản lý xã hội Tổ chức xã hội trong chế độ Cộng sản Nguyên

thủy rất đơn giản Thị tộc là tế bào cơ sở đầu tiên của xã hội,

Thy téc la hinh thức tự quản đầu tiên và ở mức thấp Để tổ chức

và điểu bành: hoạt động xã hội, thị tộc'cũnig cần đến quyển lực

và một hệ thống quản lý-thực hiện quyển lực tuy cồn đơn giản

Hệ thống đó là: Hội đồng Thị tộc và Tt trưởng Như vậy, trong

xã hội bhị tộc, quyển lực đã tổn tại và'có hiệu lực thực tế cao

Đặc điểm là: không bách rỜI lchỏi xã hội màithuộc về xã hội, hòa

_ nhập với xã hội, do toàn: xã hội tổ chức ra; phục | vụ lợi ích của cả

cộwg đồng; không có bộ máy tiêng, để thực hiện cưỡng chế,

- ~ Nate < chỉ ra đồi khi nền san x xuất và văn mình xã 5 hội

Baal ty

¡ + Tién dé k kinh Jế: Thời kỷ cuối của chế độ Cộng sản Nguyên

[2 xay ra ba lần ‘phan công lao động lớn: chăn nuôi tách khối

ty +

TẬP BÀI GIẢNG QUẦN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ LAO ĐỘNG ~XÃ HỘI

trồng trọt; thủ công nghiệp tách khỏi nông nghiệp; buôn bán

- phát triển và thương nghiệp phẫt triển, do đồ chế độ tư hữu ra

đời

+ Tiền đề xã hội: Chế độ tư hữu ra đời dẫn đếu sự phân chia “#

xã hội “thành giai cấp Biểu hiện d ¡ chỗ: Một số người trong thị tộc (tù trưởng tăng lữ ) lợi dụng uy tín để chiếm đoạt sản phẩm dư thừa của tap thể thành tài sản riêng Mặt khác, hoạt

động kinh tế đã theo hướng phân công lao động chuyên mon

không nhất thiếp đòi hỏi pha! lao động tập thể của cả cộng đồng

nữa Bên cạnh đó, dưới tác động: của chế độ hôn nhân niột vợ, một chồng, các gia đình nhỏ tách ra khỏi gia đình phụ hệ lớn và

trở thành đơn vị kinh tế độc lập, có tài sản riểng Trong xã hội

bắt đầu 3 xuất hiện một số người Ì tích lũy dược kinh nghiệm sản

' suất Ít và ngày ¢ càng giàu lên Những biến động sâu sắc này trong

"đi sống xã hội dẫn đến hệ quả tất yếu là khối dâu cư thuần

nhất của xã hội thị tộc đã bị phân hóa chủ yếu thành hai bộ

- phận đối lập nhau Mật số ft kẻ giàu có chiếm nhiều tư liệu sản xuất, lâm giàu bằng ‘cach bóc lật nÔ_ le và à những A me yt người nghèo

khô chổ khác hợp thành giai cấp bóc óc lột vì và trổ thành gial cẤp thống

tị, “Những người lao động ughéo & rong thị tộc, những tò bình -trong chiến tranh trổ thành nô lệ đã hợp thành gia) cấp bị bóc lột Quyền, lợi của hai Be phân, này đối tap nee nhan, Vì vậy, mau

PILL ân gla me ấn LEE ‘} Hg gL nã

wh esa hội Va cl ` sấ

hoi “phai co một tổ chức mút thực hiện _———_————mm cn mt mtg cree me sự thống, ivi ial

nhàm 1 dap tắt sự xung xung đột đột _gìm cấp, Đó chính là Nha mide Bo

ràng, xã hội thị tộc không biết t đến Nba mide c nhung chinh a long no dA nay sinh nhiing tiển để vặt chất cho sy ra đời cú _

Nhà nước Nhà nước không phải là hiện tudng ngằu nhiễn, cản ¬

vếu của mọi Xã hội ma là sản phẩm

TRUCNG CAO DANG LAG 2: SMCS - XÃ HOF

trong su phat triển nội tại của xã ä hội, 'Tiển để kinh tế cho si ra đơi

của Nhà, nước là chế độ tư hi u í Bau điển đề xã lội cho Sự Ta đời

của Nhà nước là sự phan chia xã hãi thành Ø1a1 cấp Ba ee EN ew ee att Om

I BAN CHAT CUA NHA NUGC

Các nhà kinh dién cia chit nghia Mac - Lé nin, khi ban vé

vấn để Nhà nước đã cho rằng: Bản chất Nhà nước là vấn để

mau chốt, cd ban trong mọi xã hội cĩ giai cấp, trong thể chế

chính trị của xã hội Làm rõ bản chất của Nhà nước là xác định

Nhà nước đĩ của ai, do giai cấp nào tổ chức nên và lãnh đạo,

phục vụ trước hết cho lợi ích của giai cấp nào?

Ban chất của Nhà nước cũng như bản chất của các hiện

tượng xé hội khác là các- mục biêu sâu xa nhất của Nhà nước

thể hiện mục đích mong muốn cuối cùng của Nhà nước Xuất,

phát từ việc cho rằng, Nhà nước là sản phẩm và biểu hiện

của những mâu thuẫn giai cấp khơng thể điểu hỏa được Vì

vay, vé co ban, Nha nude chỉ được tổ chức trọng xã hội cĩ

phần chia giải cấp

Đi bừ sự phân tích nguồn gốc Nhà nước, các nhà kinh điển

của chủ nghĩa Mác - Lê nin khẳng định: Nhà nước, xét về ban:

chất, trước hết là bộ máy trấn ấp đặc biệt của giai cấp này đổi ¡

VỚI giai cấp khác, là bộ máy để duy trì sự thống tr] glai cay

Nghĩa 1A, Nha nude mang tính giai cấp sầu sắc Biểu hiện tính

g”ai cấp của Nhà a nude:

+ Grial cấp thống-trị sử cụng Nhà nước như một cơng cụ sắc

hội của Nhà nước thì qua trình cai trị giai cấp và quản lý xã hội

sẽ gặp khơng ít khĩ khăn, cĩ khi cịn thất bal Vì vậy, ngồi tí

cách là bộ máy nhằm duy trì sự thống trị của giai cấp này vé:

giai cấp khác, Nhà nước cịn Hà tổ chức quyển lực cơng, là

phương thức tổ chức đảm bảo lợi ích chung của xã hội Chính

chức năng xã hội này đã làm cho khĩ phân biệt giữa Nhà nước

bốc lột và Nhà nước khơng bĩc lột (Nhà nước Xã hội chủ nghĩa)

Việc xác định bản chất của Nhà nước phải được xem xét trên cơ sở đánh giá cơ.cấu xã hội, quan hệ giữa các giai cấp

trong từng giai đoạn lịch SỬ CỤ thể Trong mỗi hình thái kinh tế -

xã hội khác nhau, Nhà nước ma bản chất khác nhau Ngay

trọng cùng một hình thái kinh tế - xã hội, thậm chí ngay ngay trong

một quốc gia ở mỗi giai đoạn lịch sử nhất định, Nhà nước cũng

mang bản.cbất khác nhau, hoặc cĩ những nét cơ.bản khác nha

Tĩm lại, Nhà nước là bộ máy cương chế đặc biệt nan ol

ta y gai cấp thống trị, là cơng cụ sắc bén duy trì sự thống, thị ;

seh aya Ghee giai cấp thống trị đối với các gia1 cấp khác te NỆNJỆ :

TRUONG CAO DANG LAO BONG - x4 HO!

t

III DẤU HIỆU CỦA NHÀ.NƯỚC

Mặc dò có sự khác nhau về bản chất nhưng mọi Nhà nước

đều có những dấu hiệu chung (đặc trưng chung) Dựa trên

những đặc trưng chụng đó, Nhà nước được phân biệt với các tổ

chức chính trị - xã bội khác Những đặc trưng đó làm cho Nhà

nước trở thành một bổ chức đặc biệt, giữ vị trí trung tâm trong

hệ thống chính trị, có thể tác động một cách toàn điện, mạnh

mẽ và có hiệu quả nhất đối với đời sống xã hội Nhà nước có 5

xã hội có Có giai ( cấp Không mot tổ Than xã : hội nao cé lãnh thổ

riêng của mình, chỉ có Nhà nước mới có lãnh thổ riêng Vì vậy,

lãnh thể là một đấu hiệu đặc trưng của Nhà nước

Nhà nước thực hiện quyền lực trên phạm vị toàn lãnh thể

Mỗi một Nhà Tước có một lãnh thổ riêng, trên lãnh thổ Ấy lại

phân chia phân =¬ Vi chành chinh tình, huyện, xa „ dẫn đến

lãnh thé x ma nà xuất hiện chế định quốc tịch: Quy định g SỰ ue thuộc của

công dân vào một Nhà nước và một lãnh thể nhất định

2 Nhà nước thiết lập xnột quyền lực công đặc biệt

—._—Bm=TS

Nét đặc biệt của quyển lực công sau khi Nhà nước xuất

hiện là quyển lực đó-không thuộc về tất!ca mọi thành viên của

xã hội nữa, mà chỉ thuộc về giai:cấp thống trị và phục vụ cho Idi

ích của giai cấp théng tri

- Quyển Ï lực côäg này là quyển lực chính try chung

- Nhà nước phải-e có -mộb-tâng: lớp người đặc biệt chuyên làm

nhiệm vụ quan lý nắm git các vị trí quan trọng trong cAc cd quan nha nitde, thay mat Nha nude để thực thi quyển lực chính trị Đồng thời, Nhà nước cồn tổ chức bộ may cưỡng chế bao gồm quân đội,

canh sát, tòa án, nhà tầ, và cÁc tổ chức cưỡng chế khác

3 Nhà nước là một tổ chức quyền lực có chủ quyền

Chú quyền quốc gia thể hiện ở quyển bự quyết của Nhà nước về chính sách đối nội và đối ngoại, không phụ thuộc vào yếu tố bên ngoài

Chủ quyển quốc gia có tính tối cao: Quyển lực Nhà nước có

hiệu lực trên toàn bộ đất nước

4 Nhà nước ban hàn? pháp luật

Nhà nước là một tổ chức đuy nhất trong xã hội được quyền

ban hành pháp luật Những quy phạm, pháp luật được chứa đựng trong các văn bản khác nhau do Nhà nước ban hành

Nhà nước ban hành pháp luật có tĩnh bắt buộc chung đốt với mọi tổ chức và mọi t thành viên trong Xã hội Nhà nước gãi với pháp luật, giữa chúng có mối quan hệ phụ thuộc lan nhau, không thế có Nhà nước mà lại thiếu pháp luật và ngược lại

a“ „vs a ˆ” _ na

5 Nhà nước là một tổ chức duy nhat trong xã hội

có quyển quy định và thu các loại thuế đưới hình thức —————” aon ee

«8

TRUONG CAO DANG LAG BONG | A HO

ceen nee netic et te

?

WV ACIEU VA HINH THUC NEA NUGC TRONG LICH SU

_ Wiêu nhà nước { hút miên

Tjểu nhà nước là: tổng thể các đặc điểm cơ bản của Nhà nude, thể hiện bản chất giai cấp, những điểu kiện tổn tại và phat triển của Nhà nước trong r)ộÈ hình thái Kinh tế - xã hội

“ ave ` 4 3

1.2 Cac kiéu nha nude tromg lich sw

Mỗi hình thái kinh tế - xã hội Ứng với một phương thức sản xuất nhất định Tương ứnE với mỗi kiểu quan hệ sẵn xuất (cd sd

ha tang cua mỗi hình thái kinh tế - xã héi) la mot tổng thể đặc

thù các quan hệ tu tưởng - chinb tri và một kiểu thiết chế chính

trị - phấp lý nhất định (hiến trúc thượng tầng của mỗi hình

thái kinh tế - xã hội) Nhà nước là một bộ phận quan trọng

trong kiến trúc thượng tảng, "cho nên bản chất, chức nắng, nhiệm vụ, bộ máy nhà nước, hình thức nhà nước déu do cd sd kinh tế quy định Như vậy; mỗi kiểu quan hệ sản xuất đều có

một kiểu nhà nước thích ứng:

Trong lịch sử nhân loại từ khi xuất hiện xã hội có giai cấp

đã tên tại bốn kiểu quan hệ sản xuất (cơ sở hạ tảng kinh tế):

Chiếrmn hữu nô lệ, phong k ién, tu ban chủ nghĩa và xã hội chủ `

ngh1a ương ứng với bốn tiểu cơ sở hạ tang ấy là bốn kiểu nhà

mước: Nhà nước Ghủ nô, Nhà nước Phong kiến, Nha nude Tul’

sản, và Nhà nước Xã hội chủ nghĩa Dựa vào bản chất, chức

năng, nhiệm vụ của cấc kiểu nhà nước trong lịch sử có thể chia

vai tế u nhà nước bỏe lột và tiểu nhà nước không bóc lột

TAP BÀI GIẢNG Q QUAN LY ee t NHÀ NUGG VESLAO 1 DON + J0 nner ee HÔI

FE

1.3.1 Kita wha nude bỏc lội

+ Tiểu nhà nước chiếm hữu nỗ cece | a tnt + meh hae nar at wee L- xe men wt lệ (Nhà nước Chủ nô)

Nhà nước Chủ nô có c0 SỞ kinh tế là quan hệ sản xuất

chiếm hữu nô lệ cả về tư liệu sản xuất lẫn người lao động

các ¿ầng lớp khả ác như nông dân, thợ thủ công

nước la cng cut bao lic để giai nnn en Bae ere re ena tt cấp chủ nỗ thực hiện nền chuyền

~ Vé ban ¢ chất, Nhà nước Chủ nộ mang, tính glial, cấp Nhà

chính của cua gia cấp mình nhằm ¢ duy tri tình Ì trang bat bi hình ‘dang

trong x4} hội và_ dé dan ap, boc jot no 16 ctmg vol những người

‘lao dong J khác Nhà nước đó là bộ máy đem lại cho ¿hủ nô

san - Nhà nước: Chủ nỗ thực hiện hai € lag- đối nội và đối ngoại ME doin nội, Nhà nude | Chủ nô cũng: cố và: báo vệ SỬ hữu

"nhat chủ nô dối ' với tw liệu sản xuất và nô lệ, đàn áp bằng

quận

sự đổi với sự phan kháng của nô lệ và căc tầng lốp bi bóc lật Khác, đản ấp về mặt bư tưởng đối với nô lệ và những ngudi

lao

ding oVe a đối ¡ ngoại, Nhà nước Chủ nỗ tiến hành các cuộc chiến

tranh xâm lược, phòng thủ chống xâm lược:

+ Kiểu Nhà nước Phong k kiến: la ee aL

Nhà nước Phong kiến có cơ sở kinh tế là chế độ; sử httuycus ue cae eet

địa chủ phong kiến đối với ruộng đất cũng nhự đối; lột

TRƯỜNG GAO-ĐẲNG LAO BONG - XÃ HỘI

Nhà nước Phong triến có cơ SỞ Xã hội; gồm hại giai cấp: chính

-là,đia-cbú xà nó Ong đâm, ngoài ra còn một số “tổng tăng lữ, the the cong và thương nhân: a lớp khác như

— Về ẩ bản 1 chat, Nhà nước Phong Kiến là công cụ chuyên chính

của giai cấp phong kiến, là phương tiệm để duy tri địa vị kinh

tế, -thực hiện Sự _— tr tzỊ đổi với toàn Xã hội

đối 01 ngoại Về đối Š đối nội, Nhà nước Phone k kiếm bảo VỆ Và phat t triển

chế độ tư hữu phong kiến, duy trì bóe ] lột, đàn ấp sự chống đối

của nông dân Về + dda ngoai, L, Nhà nude Phong kiến tiến hành

chiến tranh xâm lược, phòng tị thủ đất nước,

iF Kiểu Nha na nude Tut sény

Nhà nước Tự san c6 cd Sở kinh tế là chế độ tự hữu về tư hệu

san xuất và bóc lột giá trị thang dw Co sé Xã hội của Nhà nước

Tư sản bao com hai giai cấp chủ yél song Song tổn tại và mâu -

thuần gay gắt; ©

idl SAD Y va v6 ) sản g0àl;ra' còn có các giai cấp và

bằng lớp khác như nông dân, thợ thú cong, tri thức, tiểu

~ Vé ban nd Nite n chất, Nh si lạ sp CỤ- thực hiện chuyến

chính tư sản 7 Chetty

ed fof (bả Sh a lise Jef gre he f tham dà cle,

= Nha nude Tu san thực hiện chức nà ning đối nội và đối ngoạì

Về

vê đổi áp về 101 ni, Nhà nước Tự sản bảo vệ chế độ tư hữu tự san, dan

về ` chính trị, tư tưởng đối với giai cấp công nhân và: nhân dân

lao động VỆ đối ngoại, Nhà nước Tư sản ‘banh trudng vé kinh

tế, chính tr] va wan hoa, | gây chiến tự anh xâm lược |

» Tém lại: Cáo kiểu Nhà nước Chủ nô, Phong kiến, Tư sản

fn có những đặc điểm riêng, nhưng chúng đều là những kiểu

nhà nước bóc lột, được xây dựng trên cơ sở của chế độ tư hữu tư

~~ liệu sản xuất, duy trì sự thống trị của cáo giai cấp bóc đông đảo quần chúng nhân dân lao động lột đối với

1.2.2 Nha nude XG hội chủ nghĩa ` i, ee

ee ' ự

°= Nhà nước Xã hội chủ nghĩa là chuyên chính Của giai cấp

công nhân, giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức xã hội chủ

nghĩa, phần ánh lợi ích của mọi tầng lớp nhân dân và của cả dân tộc, Dé 26 1a lsiểu nhà: haiÓc của -nhân 18 an, do nhân dân và vì “me,

„Hư nan wee mm ore esg gard te

—=N Nhs nude XA héi.cht nghia-thite-hién bai chúc năng đối nội

và đối ổi ngoại, vế đối nội, Nhà nước Xã hội.chủ nghĩa tổ chức và quan ly kinh tế, van hoa giao dục, khoa học công nghệ, bảo va

trật tự pháp luật, quyển lợi hợp pháp của công dân, trấn ấp sự

phan khang cha giai cAp bóc Ì lột đã bị lật đổ và Am mưu phá hoại công cuộc xây dựng Ghủ nghĩa xã hội, giữ vững an nn

chính trị và trật tự an toàn xã hột Vé đối n + ngoa], Nhà nước 3

hội chủ nghĩa thực hiện chức năng bảo vệ tất quốc Xã hội chủ nghĩa, mở rộng quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước theo -

nguyên tắc bình đẳng củng có lợi, không can thiệp vào nội bộ của nhau, ủng hộ phong trào lida bình thé giới

<P Nhu vay, su thay thể kiểu nhà nước nay bang mét kiéu nhà

hước mới tiến bộ bơn là một quy luật tất yếu Quy luật về sự

thay thế của các hinh thái kinh tế - xã bội Cách mạng là con dường dẫn đến sự thay thế đó: Các cuộc cách mạng khác nhau

tiền ra trong lịch sử đều tuân theo: qúy luật; Nhà nước Phong

kiến thay thế Nhà nước Chiểm hữu nô lệ, Nhà mide Tu san bi

đò

cin phan big

lệ, phong kiến, tư sản, mà còn

ong Nhà nước Xã hội chủ nghĩa quyển lực bát nguồn bừ nhân

Nhà nước Xã hội chủ nghia thay thé Day la Nha nude cud) cling cd

nhiệm vụ bạo ra tiển để cho chủ nghĩa Cộng sản - một xã hội văn

mình nhất lchồng cần có một bộ máy chuyên nghiệp ca1 t1

2 inh thie nhà nước

a

a

Eình thúc nhà nước là cách tâ e

những biện pháp để thực hiện quyển lực ấy Hình thức nhà

nước thể hiện trên ba mặt:

chức quyển lực nhà nước và

2 1 Hìmn.h thức chính thể

Hình thức chính thể là hình thức tổ chức các cơ quan quyển

Lực nhà nước cao nhất, cơ cấu trình tự thành lập và quan hệ của

chúng với nhân đân cũng như mức độ tham gia của nhân dân

vàu việc thiết lập những cơ quan này Có hai bink—thite-chinh

thé: chinb thé quan cht va chinh thé cộng hỏa (cộng hoa nghi

việu, cộng hòa tổng thống và cộng hòa dân chủ) Nếu quyển lực

bối cạo của, Nhà nữớc tập trung toàn bộ hay một phần trong tay

ng VỠI: đứng đấu Nhà nước (Vua, Hoàng đế ) theo nguyên tác

thừa kế thì chính: thể đó là chính thể quân chủ và Nhà nước là

nhà nước quận ° chủ, Nếu quyển lực nhà nước được thực hiện bởi kia:

cáo sư quan đại điện do dân bầu ra a trong, thoi han nhất định thi

ah Ft Rt Nenana OS ag am

hòa 3 “và Wha: nước gọi là Nhà nước Công hoa men tet PEA Ne pest gt emer yn EEE OE PUR as

ENN cles or Sow

Chính thể cộng hòa và chính thể quân chủ trong những giai

đoạm lịch sử cụ thể có đặc điểm khác nhau bương ứng với các

“ tài yo 2 ` ` 7 ^ ` + ype đen cổ a ` _

kiểu nhà nước và còn phụ thuộc vào các đặc điểm của bừng xã

hội về kinh bế, chính trị, văn hoá, truyển thống dân tộc do đó

phương tiện thực hiện quyển lực của nhà nước (ai thực hiện

quyển lực? thực hiện quyển lực bằng cách nào? ai có quyển

quyết định tối cao: về mặt nhà nude?) Chế độ chính tr? co quan

hệ rất chặt chẽ tới bản chất nhà nước, nội dung hoạt động của

Nhà nước Ngoài ra nó còn có quan hệ mật thiết tới đời sống

chính trị-xã hội nói chung và vì vậy nó ảnh hưởng trực tiếp tới

hình thức nhà nước, mà trước hết là hình thức chính thể Các chế độ chính trị của các Nhà nước (rong lịch sử rất da dạng, nhưng tựu chung chúng có hai loại chính: chế độ phân dân chủ (thí dụ: chế độ chuyền chế của chủ nô và phong kiến, ‹ chế độ TH kim 9 nà,

dip gawd aug ae, AAAS ;

phất xít) và chế độ dân chủ (thí dụ: chế đệ chủ tư sản, dân chủ xã hội chủ nghia )

phương (thi du cae nha nước đơn nhất như: Việt Nam, Trung Quốc, Lào, Ba Lan Pháp ) Nhà nước liên bang do nhiều Nhà

nước hợp lai Trong Nhà nước liêu bang thì không chỉ Nhà nước

Hên bang có các dấu hiệu của Nhà nước, mà các Nhà: nước:

tử

TRƯỜNG GAO ĐĂNG LAO ĐỘNG - XÃ HỘI |

thành viên ở mức độ nây hay mức độ khác cũng có dấu hiệu của

Nhà nước Nhà nước liên bang có hai hệ thống cơ quan và hai

hệ thống pháp luật: của chưng liên bang và của từng nước

thành viên (các Nhà nước liên bang | là: Mỹ Ấn Độ, Brazm, Liên

bang Nga ) |

Ngoài ra cồn cố: một loại hình thức nhà nước khác nữa là

Nhà nước liền minh, Nhà nước liên minh chỉ là sự liên kết tạm

thời của các quốc gia để thực hiện những nhiệm vụ và mục tiêu _

nhất định Sau khi hoàn thành nhiệm vụ và mục tiêu rồi thì

Nhà nước liên minh tự giải tán, tuy nhiên có trường hợp nó

phát triển thành NHà nước liên bang (thí dụ: từ năm 1776 đến

1787 Hợp chúng quốc Hoa kỳ là Nhà nước liên minh, sau đó trở

thành Nhà nước liên bang)

Ms CHÚC NĂNG CỦA NHÀ NUGC Việc tin niểu thức năng của Nhà nước tức là tìm hiểu vai

trò ) xã ỘP, 6ủa NHữ nước giúp chúng ta hiểu ra hon bản chất vai

hồ xã hội, nhiệng Viva niuc téu cd ban của mỗi nhà nước trong

một hình thay] đình bee xã hội nhất định ngoài ra can gop phần

cho việc tầm biểu nguồn gốc sự xuất hiện của Nhà nước

Xã hội loài người được tổn tại bằng hoạt động của nhiều tổ

chức của con người .Có những tổ chức Nhà nước, và những tổ

chức không phải là Nhà nước Mỗi hột tô chức tổn tại và phát

` * " + + tet

riển vì chúng có vai trò riêng Trong đẻ, Nhà nước dược nói

với vai trỏ đặc biệt của mình là quan lý xã hội bằng một phương

tiện riêng Dó là quyển lực của Nhà nước

sống, 2 trong xã hội hải phe ane tr niớc "Tiết là “bắc 10 VỆ 8

TẬP BÀI GIẢNG QUẦN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ LAO ĐỘNG - XÃ HỘI

phát triển của xã hội, sau đó nhằm bảo vệ lợi ích của những tầng

lớp trực tiếp thực thi quyển lực đặc biệt ấy Đồng thời chức ì năng

nhà nước khẳng định chỗ đứng đặc biệu quan trọng của Nhà nước

giữa nhiều thiết chế đa dạng tạo nên xã hội Có nhiều căn cứ để

phân loại các chức năng của Nhà nước Căn cứ vào đối tượng tác động trong nội bộ một quốc gia hay n ngoài phạm vị quốc gia mà các chức năng được chia thành các chức năng đối nội và đối Ôi ngoại

Chiức ic ning dois nội thể hiện vai trò của Nhà nước trong phạm vì một quốc gia Ví dụ: : Đảm bảo trật tự xã hội, trấn áp những phần tử

chống đối chế độ, bảo vệ chế độ kinh tế Chức năng đối ngoại thể

hiện vai trò của Nhà nước trong quan hệ với các Nhà nước và dân

tộc khác Ví dụ: Phòng thủ đất nước, chếng sự xâm lược từ bên

ngoài, thiết lập các mối bang giao với các quốc gia khác Các chức năng đối nội và đối ngoại có mỗi quan hệ mật thiết với nhau Các

chức năng đối ngoại luôn xuất phát từ việc thực hiện các chức năng đổi nội và phục vụ cho chức năng đối nội Thực hiện tốt chức năng

đổi nội sẽ có thuận lợi cho việc thực hiện các chức năng đối ngoại, Ngược lại, thực hiện thành công hay thất bại chức năng đối ngoại

sẽ anh hưởng tốt hay can trở việc thực hiện chức năng đổi nói

wong a loại ¡chúc ic nang f trên thì chúc acter nn et en eee R a nội AI cơ: ban vì

a

Chức nãng của Nhà nước do các cơ quan trong bộ máy nhà nước thực hiện Mỗi cơ quan nhà nước thực hiện những chức năng, nliệm vụ riêng phủ hợp với vị trí, vai trò của cơ quan đó

trong bộ máy nhà nước Vì vậy cần phần biệt chức năng của

Nhà nước nói chung với chức năng của mỗi cơ quan nhà nước nói riêng Chức năng của Nhà nước là phương diện hoạt động chủ yếu của cả bộ máy nhà nước mà mỗi ed quan nhà nước đếu phải tham gia thực hiện ở những mức độ khác nhau Chức năng của một cơ quan nhà nước chỉ là những phương diện hoạt động -

19

của cơ quan đó nhằm góp phần thực hiện chức nãng chung của Nhà nước Thông thường, một chức náng của Nhà nước được

giao cho nhiều cơ quan nhà nước khác nhau thực hiện Ví dụ:

Ghức năng bảo vệ trật tự pháp luật và tăng cưỡng pháp chế

được giao cho rất nhiều các cơ quan nhà nước ở các cấp khác nhau nhưi Quốc hội, Tòa án, Viện Hiểm sắt, Chính phủ, Thanh bra Nhà nước nhàng đối với mỗi cơ quan lại có chức năng đặc thù của mình Ví dụ, Tòa án thực hiện chức năng xét xử vì phạm pháp luật và giải quyết các tranh chấp, các cơ quan kiểm

sắt thực hiện chức năng kiểm sát thống nhất việc tuân theo

pháp luậu và công tố

Cần phân biệt clức năng của Nhà nước với nhiệm vụ của Nhà

nước Nhiệm vụ của Nhà nước là mục tiêu mà Nhà nước cần đạt

tới, là những vấn đề đặt ra mà Nhà nước cần giải quyết Nhiệm vu

của Nhà nước thể hiện bản chất và vai trò xã hội của Nhà nước

Chức năng của Nhà nước là phương tiện, công cụ để thực hiện

nhiệm vụ Chức năng là cơ sở để xác định số lượng, nội dùng,

phương thức thực hiện các nhiệm vụ khác nhau của Nhà nước

Nhiệm vụ cụ thể hóa chức năng của Nhà nước trong từng gial đoạn Và ngược lại, chức năng là phạm trù khái quất hóa từ rất

hiểu nhiệm vụ mà Nhà nước cần phải đấm nhiệm Chức năng có tính bao tràm gắn liển với sự ra đời và sự mất: đi của Nhà nước

Câu hỏi ôn tập chương Ï

N

Hà Phan tích bản chất của Nhà nude,

3 Phan tích những chú ức năng của Nhà woe tị,

Hà Nêu các hiểu, bà hinh thức nhà nước trong lịch sử Bae asd

1 Trừnh: bày những nguyên nhân làm xuất hiện Nhà nước tà +

I SỰ RA ĐỜI CỦA NHÀ NUỐC

CONG HOA XA HOI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Tháng 8 năm 19: - Đăng ta đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí

Minh lãnh đạo toàn dân làm cudcicach mạng thành công lập ra Nhà nước Viet Nam dan chủ cộng hỏa Đó là một Nhà nước kiểu

— tr %

[Pháng 4 nam 1975 cuộc khang chién chéng dé quéc My ne eer thang lợi, nhân dân ta hoàn thành cuộc cach mang dân tộc dân

chủ nhân dân trên ca nude ‘Thang 4 ndm_ 1976 nhần dân hai miền Nam - Bắc tiến hành bầu cử Quốc hội chung, thông nhất '

nước nhà về mặt nhà nước lấy tê là" nude Cong hòa xã hội chủ

nghĩa Việt Nam Quá trình bảo vệ và xây dựng Nhà nước ta có

thể chia làm bốn giai đoạn như sau: |

Giai đoạn đầu từ 194ö đến 1954: Nhà nước Việt Nam dân

chủ:công hòa ra đời và lãnh đạo toàn dân tiến hành cuộc kháng

chiến chống thực dân Pháp?

Giai đoạn thứ hai từ 1954 đến 1975:

dân chủ cộng hòa trong g1ai doạn của cuộc kháng chiến chống

Nhà nước Việt Nam

Mỹ cứu nước

Giai đoạn thứ ba từ 1975 đến 1986: Nhà nước Cộng hòa xa

hội chủ nghĩa Việt Nam trước thời kỳ đổi mới

al

TRUONG CAC DANG LAG'BONG -XAHOI - | £

Ị

Nam và dân t tộc Việt: Nam Điểu 1 chương T của Hiếp pháp Việt

Nam năm tee ve tic E Hién_phaptruded tây cũng quy định:

"Nước Cộng hàa xã hội chủ nghĩa Việt Nai 111 là một nước độc lập,

có chủ quyển, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ, bao gầm đất

liển, các hải đảo, vùng biển và vùng trời"

lu exe)

Nhà nước đơn nhất Việt Nam là một Nhà nước pháp quyển `

có Hiến pháp, có hệ thống pháp luật có hệ thống bộ máy nhà

nude va theo mét quốc bịch Nhà nước Việt Nam có chủ quyển

quốc gia, là chủ quyển giải quyết tất cả các vấm để đối nội và đối

a của mình mà không phụ thuộc vào sự äp đặt của các thế

Nhà nước đơn nhất Việt Nam là một Nhà nước thống nhất

không phân chia thành nước cộng hàa tiểu bang hay cộng hòa

tự Em, là Nhà nước thống nhất của các dân tộc cùng sinh sống

trên lãnh thổ Việt Nam Nhà Tước thực hiện chính sách bình

đăng, đoàn kết, tương trợ giữa các đân tộc cùng sinh sống trên

Nha nước đơn nhất Việt Nam là một Nhà nước có một lãnh

thổ thống nhất Lãnh thổ này được phan chia thành các đơn vị

hành chính trực thuộc Điểu 118 Hiển pháp Việt Nam năm

19592 quy định: "Các đơn vị hành chính Của: nước Gang hoa xã

hội chủ nghĩa Việt Nam được phân định nhị Sau:

- Nước chia thành tinh, thành phố rrực thuộc Trung ương

- Tinh chia thanh huyén, thanh pho trực thuộc tỉnh và thị

xã, thành phố trực phiệc Trung ương chia thanh quan, huyện

va thi xa

= Huyện chia thành XÃ ‘thi tran: thành phố thuộc tỉnh, thị

xã chia’ thành phường và xã: quận chia thành phường "

36

TAP BAI GIANG QUAN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ LAO ĐỘNG ~-XÃ HỘI

mm eg

Các cơ quan nhà nước Việt Nam được tổ chức và hoạt động

về cơ bản đựa trên lãnh thể của các đơn vị hành chứúnh

2 Ghính thé Nha nước Việt Nam

Chính thể Nhà nước Việt Nam theo quy định của Hiến

phấp năm 1999 là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Chính thể Nhà

nước Cộng hòa xã hội chú nghĩa Việt Nam có những đặc điểm

sau đây:

- Chính thể Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam qua Hiến

phap khang định rõ việc tổ chức quyển lực nhà nước phải đặt

dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản khác với chính thể của các

Nhà nước Tư sản đặt dưới Sự lãnh đạo của các đảng nhái của

giai cấp tư sản Trong hệ thống chính trị của nước Cộng hòa xã

hội chủ nghĩa Việt Nam, Đảng cộng sản Việt Nam là lực lượng lãnh đạo Nhà nước, lãnh đạo xã hội, là bộ tham mưu; là đội quân tiên phong của giai cấp công nhân, nhần lao động và của

ca dân tộc, là nhân tố chủ yếu làm nên thắng lợi huy hoàng, viết nên m hing tr ang sit vé v vang của dần tộc,

- Việc tổ chức quyển ' lực nhà nước không theo nguyên tắc

phân quyển như nhiều chính thể của các Nhà nước khác ma

theo nguyên tắc thông nhất quyển lực nhưng có sự phân cồn p

phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quyển lực nhà nước tron cr việc thực hiện các quyển lập pháp, hành pháp và tư pháp Tất

cả quyển lực nhà nước thuộc về nhân đân, mà ed quan đại điện

.là Quốc hội, nhưng có sự phân công, phổi két hap giữa các cơ quan nha nude

' ~ Chinh thé NbA nuée Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

khác với mô hình tổ chức nhà nước của chủ nghĩa tư bản, được xảy dựng, tổ chức và hoạt động theo nguyên tác tập trung dântchủ

TRUGNG CAG E DANG LAG Bape KA neal

¡V CHỨC NĂNG CƠ BẢN CỦA NHÀ NUGC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

c4 Các chức năng đổi nội

3 {1.07 ` , sf lệ lu hevin Jet `

1.1: Chức năng hình tế Aa 6/2 cH

Trước yêu cầu của cơ chế kinh tế mới - cơ chế kinh tế thị

trường nhiều, thành phần, chúc nang _xinh.té ena Nha Hước ba

nhằm vào sư giải quyếi t các nhiệm vụ quan trọng sau đây: :

# Tao lip banh Jang ph hán Ly, lam bảo sự ổn định để phát

triển kinh tế, của đất nước, khắc phục các hậu, qua, do cuộc TT ““.-

lr hung hoang g cua co chế "kinh tế cũ và kiên quyết huyển toàn

ườnyy_ ——— Ese

bộ én icin] 2 tế quốc ‹ dân sang cơ: chế: thị ty wong có sự điều tiết)

Cc tia] Nhà aA nước theo định, hướng x: A hội chủ nghĩa |

“Kay, dựng và dam_bao.cae „điểu hiện chính trị, Em, xã hội, phấp

luật, tổ 'chữc cần thiết cho su binh đẳng và khả năng phát triển

ó hiệu qua của bất cả các thành phần kinh tể trong nến kinh tế

~ ‘Tao điểu Kiện cần thiết để các đơn + vi kinh tế vươn tới thị

trưởng ngoài nước và tham gì gìa tích cực có hiệu quả vào sự hợp

tán quốc tế trong lĩnh vực kinh tế,

- ủy dựng và thông qua, tổ chức thực hiện một chính sách

ten tệ hợp lý, đâm bảo giá trị đồng tiển quốc gia

- xây dựng và thực hiện chính sách đầu tư hợp lý ff

~Ap tlung cac biện pháp đê bảo vệ sản xuất trong nước

= Nhà nước xem giáo dục là quốc sách hàng đầu, phát triển

giao dục nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bổi dưỡng

nhân tài

~- Nhà nước xác định khoa học công nghệ giữ vai trỏ then chốt

trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng, thực hiện một chính sách khoa học công nghệ quốc gia

“- Nhà nước chủ động tìm các biện phap để giải quyết các vấn ——_————

để xã hội nãy sinh như trẻ em lang thang, các tệ nạn xã hội

'_ Chức năng xã hội của Nhà nước là một chức năng tổng hợp, bao hàm những nội dung phong phú và liên bục có sự biến động

theo sự vận động và phất triển của xã hội trong cơ chế kinh tế

¿bị trưởng Chức năng x ñ hội của Nhà nước ta thể hiện bản chất

nhân đạo phù hợp với truyển thống đạo đức:và văn hoá của dân

tộc ta “Thực hiện tốt chức năng xã bội dà-môt-Erons nhị những đòi

an, visu

bol b bic eh cua Ay hướng Xây dựng một xã hội nhâi

1.ỡ 3 Chức nắng = bdo dam, ste ổn dink an nink chink tri, bao vé cdc quyển tự do, dân chủ của công đâm, bảo đảm

trật tự an toàn xế hor sẻ +- Nhà nước ấp dụng các biện phầp bảo đảm sự ổn định về

an ninh chính trị, kiên quyết chống lại mọi ý đổ, mọi hành v1

maim gây mất ổn định an nình chính trị, cắn trở: sự nghiệp đổi

vả Pin ka: | WE i” iG} C Sy [igi Gris ` rò ( a Le, - 20

TRƯỜNG GAO BANG LAO ĐỘNG - 3Ã HỘI

+ Bảo vệ trật tự, an tồn xã hột, khơng ngừng tăng cưởng

pháp chế

+ Bảo vệ và bảo đảm các quyển tự do, dân chủ và à lợi ích hợp

pháp của cơng dân |

_2, Chức năng: đổi Mgoai

41, Bao vé viing- ecláe-6: quốc xã hội chủ nghĩa, ngắn

ngờ a moinguy co.céin ldng try các quốc gia bên ngồi

Nhà nước chăm Ìo xây dựng và củng cố khả năng quốc

phịng của đất nước, giáo dục quốc phịng và an ninh cho

toan dan

{ ;

3.2 )uết lắm-eỦng-c6"uà hát triển các auối quar hệ

va sit hợp túc uới-bẩt-cá: các-muướe- cĩ- ohỗ, dé-chinh-tri - sã hội

hhắc nhu trên nguyên, tác cùng - tấn, tại hịa »bimh, tơn

trọng độc lập, chủ quyển của men 1ú chế Củng cĩ loi

Nhà nước thực muiện: chính sách mở cửa, mở rộng quan hệ

kinh té, chinh tri, văn hố với tat ca cac mitée va cAc t6 chitie

trên thế giới

2.8, Thiết lập vod ting cudng cdc né lực chung trong

cuc đu thanh ul mol trae tự thế: Suối mới, 0ì su hop tae

binh dang va đâm chy ui hou Đình _Đà tiểmn bộ xã hồi trên

tồn thế giới

V BO | MAY NHÀ N NƯỚC

CONG HOA XA HOI CHỦ NGHĨA VIET NAM

1 Khái niệm

Sứ mệnh lịch sử của Nhà nước xã ä hội chủ nghĩa khơng thể

thực hiện được nếu như khơng cĩ một hệ thống, đồng bộ các cơ

30

TẬP BÀI GIẢNG QUẦN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ LAO ĐỘNG - XÃ HỘI

quận, tổ chức nhà nước được xây dựng một cách khoa học và hoạt

động một cách nhịp nhàng Hệ thống ấy là bộ máy nhà nước

Bộ máy nhà nước Cộng hàa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là

hệ thống các cơ quan nhà nước từ + ung ương đến địa phương được tổ chức và hoạt động theo những nguyên tắc chung, thống nhất, tạo thành cơ chế đồng l bộ để thực hiện chức năng, nhiệm vụ,của Nhà nước

Hộ máy nhà nước ta hiện nay cĩ đặc điểm nổi bật là tổ chức theo nguyên tắc tập trung quyển lực (thống nhất quyển lực)

khác với nguyên tắc phần quyển trong bộ máy nhà nước tư sản, Trong tổ chức bộ máy nhà trước xã hội cliủ nghĩa mọi quyển lực

tập trung thống nhất vào nhân dân, bất nguồn từ nhân ộn, thuộc về nhân dân Nhưng nhân đân sử dụng quyển lực của mình thơng qua các cơ quan do minh trực tiếp hoặc gián tiếp

bầu ra Đĩ là bệ thống các ed quan đại diện mà cao nhất là Quốc

hội

Tuy tổ chức theo nguyên tắc tập quyển, quyển lực nhà nước

là thống nhất khơng phân chia, nhưng trong tổ chức bộ máy

mhà nước xã hội chủ nghĩa cĩ sự phân cơng và phối hợp chặt chế

giữa các cơ guan lập pháp, hành phấp và tư pháp Đỏ là su phan

cảng trách nhiệm hợp lý giữa các hệ thống cơ quan nhà nước và giữa các cơ quan trong cùng hệ thống tránh sự trùng lặp, chồng chéo, mâu thuần lấn lên giữa ba quyển cũng như trong nhiệm

vụ, chức năng từng cơ quan, bảo-đâm sự vận hành nhip nhaug

của từng cơ quan, sự phối hợi đồng bộ của cả bộ máy nhà nước thực hiện quyển lựe tập trung của Nhà nước, '

Một đặc điểm nữa của bộ máy nhà nước là cần cĩ sự ổn định

để bảo đâm tính liên tục trong hant động của mình Nhưng

reUCING CAO HANG LAO DONG - 3A HOT

i

trong những hoàn cảnh lịch sử cụ l thể trên cơ sở những biến đổi

của những nhân tế khách quan về chính trị, kinh t tế, xã hội,

ni cfu phat triển của xã hội với sự thay đổi chức năng, nhiệm

vụ của Nhà nước trong điểu kiện mới, đổng thời với sự nhận

thức ngày càng sầu sắc về khoa học tổ chức bộ máy, bộ máy nhà

nude ta da va dang được đổi mới

CG ‘QUAD nhà nước là một bộ phận cấu thành bộ máy nhà

rước Đó là tổ chức nhà nước có tính độc lập tương đối, có thấm

quyển và thành lập theo quy định của pháp luật nhân đanh

Nhà nước thực hiện nhiệm vụ chức nảng nhà nước bằng những

hinh thie va phương pháp đặc thù

9 Co sầu tõ chức bộ taáy Nhà nước Cộng hòa xã hội

eliú.tghia Việt Narn

Nhân tổng quất, bộ mấy nhà nước ta được tổ chức thành bốn

phẩm hệ:

- Các cơ quan quyển lực nhà nước (các cd quan đại diện);

- Gác cơ quan hành phấp;

- Gắc:cd quan Xéb Xử;

Cac cd quan Kiểm sât

9.1 Các cơ guan quyển lực nhà nước

Các cơ quan đại diện được gọi là cơ quan quyển lực nhà

mước Tất cả các cd quan quyển lực nhà nước ở Trung ương và

địa phương hợp thành một hệ thống thống nhất, do nhân dân

trực tiếp bầu ra, nhân đanh nhân dân và chịu trách nhiệm

trwác nhân dân, thực hiện mật cách thống nhất quyển lực nhà

mước flê thống các cơ quan này là nền móng, xương sống của bộ

tiến

ve fe

TẬP BÀI GIẢNG QUẦN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ I.AO ĐỘNG - XÃ HỘI

máy nhà nước Tất cả các cơ quan nhà nước khác déu bat nguồn

từ cơ quan quyển lực nhà nước, do cơ quan quyển lực nhà nước

trực tiếp hoặc gián tiếp thành lập

2.1.1 Quốc hội

a) Vị trí, vai trò của Quốc hội

- Là cd quan đại biểu cao nhất của n „0d qian quyền

lực cao nhất của nước Cộng hòa xã-hội chủ a Việt ‘pe |

nav: om dh aq Kien p a

L Quyết định những chính sách lớn cơ bạ, này v đối nội và đối

~ Là cd quan có › quyền lí lập hiến và lập

ngo41; : o Me a le

- Thực hiện quyển giảm sát tối cao của Quốc hội đối với toàn bồ hoạt động của Nhà nước Sên Độ uc

" Nhiệm vụ và quyển hạn của Quốc hội

-~ Làm Hiếp pháp và sửa đổi Hiển pháp, làm luật và sửa đổi luật ¡, quyết định chương (1t ình xây dựng pháp luật

ogee} cibiện quyển giám sát tối cao của Quốc hội đối với việc : fan theo Hién phap, pháp luật;

= Quyết, định kế hoạch nhà nước, chương trình, chiến lược

phật triển Kinh tế - xã hội của đất nước;

- Quyết định chính sách tiển tệ, tài chính, quyết định dự

toán và phần bổ ngân sách nhà nước;

- Quyết định chính sách dân tộc của Nhà nước;

- Quy định tổ chức Quốc hội; nhiệm vụ và quyển han của

Uỷ ban Thưởng vụ Quốc hội; Chủ tịch nước; Chủ tịch Quốc hội;

Phó chủ tịch Quốc hội; Thủ tướng Chính phủ; Chánh án Toà ấn

\

38

TRƯỜNG CAO ĐĂNG LAO g ĐỘNG oA HOI

nhân dân Tối cao; Viện trưởng: Viện Kiểm sát nhân dân Tối Cao;

'phê chuẩn việc bể nhiệm Phó Thu tung; Bộ trưởng và các

thành viên khác của Chính phi:

- Quyết định thành lập, bãi bổ ¿ các cd quan của Chính phủ,

điểu chỉnh địa giới bành chính tinh, thành phố trực thuộc

- Bãi bỏ các văn bản của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch

nước, Chính phủ và Thủ tướng Chính |phủ trái với pháp luật;

- Quyết định đại xá; |

., - Quy dinh hain, cấp trong lực lượng vũ trang quy định

huần chương, huy chương và các danh hiệu vính dự của nhà

- Quyết định các vấn để chiến tranh và hòa bình;

: - Quyết định chính sách cơ ban \ về đối ngoai:

- Quyết định trưng : cầu ý dân

Trong hệ thống các cơ quan quyển lực nhà nước cao nhất

còn có cơ quan thường trực của Quốc hội, thường gọi là Uỷ ban

Thường vụ Quốc hội Cơ quan này; do Quốc hội bầu ra, chịu

"trách nhiệm và báo cáo công tác trước Quốc hội, trong thời gian

giữa hai kỳ họp: của Quốc hội được quyển thực hiện một số chức

năng, quyển hạn của Quốc hội và thực hiện việc tổ chức các kỷ

họp của Quốc hội, chỉ đạo, điều hòa, phổi hợp hoạt động của các

Hội đồng và Uỷ ban của Quốc hội, các đại biển,Quốc hội

2.1.2 Hội đồng nhân dân các cấp

Hội đểng nhân đân các cấp ở nước ta được thành lập theo

đơn vị hành chính - lãnh thổ tương lứng, la cd quan quyén luc

nhà nước ở địa phường, đại diện cho ý chí nguyện vọng và

Hội đồng nhân dân được Hiến pháp và pháp luật trao cho

những nhiệm vụ, quyển hạn rộng lớn Điểu 190 Hiến pháp Việt Nam năm 1992 quy định: "Căn cứ vào Hiến pháp, pháp luật,

vấn bản của cơ quan nhà nước cấp trên, Hội đồng nhân dân ra:

nghị quyết về các biện pháp bảo đâm thi hành nghiêm chỉnh

Hiến pháp và pháp luật ở địa phương: về kế hoạch phát triển

kinh tế - xã hội và ngân sách; về quốc phòng, an ninh ở địa

phương; về biện pháp ổn định và nâng cao đời sống của nhân

dân, hoàn thành mọi nhiệm vụ cấp: trên giao cho, làm tron

nghĩa vụ đối với cả nước",

vụ chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội, quốc phỏng, an ninh va

dai ngoai của Nhà nước Báo đâm hiệu lực của bộ máy nhà nước

từ Trung ương đến.cơ sử, bảo đâm việc tồn trọng và chấp hành"

tiến pháp và pháp luật Là cd quan chấp hành, Ghính phủ chịu trách nhiệm trước Quốc hội và báo các công tác với Quốc hội,

tỷ ban Thường vụ Quốc hội, Ghủ tịch nước,

Bo"

sp

rR WONG CAO PA NG LAO DONG - an Ho

2.2.2 Uy ban nidn cdén

Uỷ ban nhân dân do Hội đồng nhân dân bầu ra, là cơ quan

nung h tạnh của Hội đồng nhân dân, cơ quan hành chính nhà

nước ở địa phương, chịu trách nhiệm chấp hành Hiến pháp,

luật, các văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên và sự lãnh đạo

thống nhất của Chính phủ Uỷ ban nhân dân chịu trách nhiệm

chấp hành Nghị quyết của Hội đồng nhân dân và báo cáo công

tác trước Hiội đổng nhân dân cùng cấp, chịu sự lãnh đạo của Uy

ban nhân dân cấp trên và sự lãnh đạo thống nhất của Chính

phố Uỷ ban nhân đân chịu trách nhiệm quan ly vé mat nha

rước đối với tất cả các lĩnh vực, các hoạt động ở địa phương

2.8 Cade cod quan xét xi

Cac co quan xét xt ở nước ta là Tỏa án nhân dân Tối cao, ø ân nhận dân i01 Œ

cặc Toa an cl 1a _ phudng: tinh, th than oh h phố trực thuộc Trung tdnE,

Toà án nhân dân quận, huyện và cấp bương đương; các Tòa an

ae

quân sự và các Tòa án khác do luật định Trong tình hình đặc”

biệt Quốc hội có thể thành lập Tòa án đặc biệt Các Tòa án được

thành lận để xét xử và giải quyết các vụ việc hình sự, dân sự,

lao động, hành chính, hôn nhân gia đình, thương mạt "nhằm

bảo vệ pháp chế và trật tự pháp luật Việc xết xu cua Tòa ấn

nhân dân phi Ai có Hội thẩm nhân dân, của Tòa án quân sự phải

có lội thẩm quân nhân Ihi xét xử, Hội thẩm ngang quyển với

ẩm pháu Tỏa ấn hoại động theo các nguyễn tác cơ ban:

Trong xét xử, Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân độc lập và chỉ

tuầu theo pháp luật, đảm bảo công mình và dân chủ Fliến phấp

Viật | Nau m năm 1932 quy định chế độ bổ nhiệm thẩm phán thay

cho chế" “ae b sâu trước đây Chánh án các Tòa án chịu trách

nhiệm và báo cáo công tac trude cd quan quyển lực nhà nước

_ TẬP BÀI GIẢNG QUẦN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ I.LAO ĐỘNG - XÃ HỘI

cùng cap, đối với Chánh ăn Tòa ấn nhân dân Tối cao, trong thời

gia Quốc hội lông hẹp thì chịu trách nhiệm và báo cáo công

tác f rước UY ban Thương vụ Quốc hội

QA Co quit hiém sch _

'Cơ quan kiểm sát có hệ thống tổ chức tương đương với hộ

thống tổ chức toà án Gồm có Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao, các các Viện Iiểm sát nhân dân địa phương, Viện Hiểm sát quân sự Chức

năng của cơ quan) kiểm sát là kiểm sát việc tuân theo pháp luật của

các Bộ, các cơ quan ngang Bộ, các cơ quan khác thuộc Chính phủ, các cơ quan chính quyển địa phương, tổ chức kinh tế, tổ chức xã

“hội, đơn vị vũ trang nhân dân và công dân, thực: hành quyển công

tố trong phạm vi: thẩm quyền do luật định, bảo đảm cho phấp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất -

Để đâm bảo tính thống nhất của pháp chế, hệ thống Viện Iiểm sát trong cả nước được tổ chức theo nguyên tắc thủ tr ưởng

và trực thuộc chặt chẽ theo -chiểu dọc Viện trưởng Viện Kiém sát nhân đân Tối cao do Quốc hội bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm;

có quyển bổ nhiệm, miễn nhiệm và cách chức tất cả các thành

viên của Viện Riểm sát nhân dân cấp dưới

2.5 Chu tịch r rrước

Chủ tịch nước theo Hiến pháp Việt Nam năm 1992 là chế: định mới so với Hiến pháp năm 1980 và có vai trỏ tương tự như

Chủ tịch nước theo Hiến pháp 1959 Ở giai đơạn cuối trong các

nước xã hội chủ nghĩa cũng có chế định này, có nơi gọi là Tổng

thống (như ở Tnên Xô cũ) Dó là người đứng đầu Nhà nước, thay

mặt cho Nhà nước về đối nội và đối ngoại

J7

TRUONG CAC DANG LAO DONG - XA HO

GO nước ta, Chú.tịch nước do Quốc hội bầu trong số đại biển

Quốc hội Chủ tịch nước chịu trách nhiệm và bão cáo công tác

trước Quốc hội Tuy vậy, Chủ tịch nước Không phải là cơ quan

của Quốc hội, cũng không phải là cơ quan, nành pháp Chủ tịch

nước, theo Điều 103 Hiến pháp Việt Nam năm 13392, có nhiều

quyển hạn rộng lớn trong hành phấp, lập pháp, song đó là

những quyển hạn của nhân vật "trung tâm chính trị" và đại

diện chính thức cho Nhà nước ` trong công tác đổi ngoại cũng

Nhìn chung, viécithay thé ché định chủ tịch tập thể của

Nhà nước (Hội đồng nhà nước - theo Hiếntpháp Việt Nam năm

1980) bằng chế định Chủ tịch nước là một đổi mới quan trọng

_ nhằm nâng cao vai trỏ trách nhiệm của nguyên thủ quốc gia —

Nguyên tắc tổ chức 'và hoạt động của bệ máy Nhà nước

Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nến tầng cho tổ chức và

hoạt động của tất cả các cd quan nhà nước và toàn bộ bộ máy

nhà nước - "

a A 2 ˆ a a z ` 2 `

3.1 Nhân dân tổ chức nên bộ máy nhà mước 0à than

gia quan lý nhù nước

"————*—

Đây là một trong những nguyên tắc quan trọ ong về tổ chức

và hoạt động của bộ máy nhà nước biểu hiện tính đân chủ và

tính nhân đân sâu sắc của bộ máy nhà nước xã hội chủ nghĩa

Nguyên tắc này phần ánh tư tưởng: Nhà nước Xã hội chủ nghĩa

là của đân, do dân và vì dân Thực liện được nguyên tắc bão

đảm sự tham gia đông đảo của nhân dân lao động vào quản lý

Nguyên tắc bảo đâm quyển tham ela cua nhân dân vào

quan ly wha nude ở nước ta là nguyên tắc Hiến định Điểu 53

Hiến pháp Việt Nam năm 1999 phì rõ: "Gông dân có quyều tham gia quản lý nhà nước và xã hội

Nhân dân chính là người tạo lập ì ra bộ máy nhà nước thông qua việc bầu ra các đại diện của mình vào các cd:quan đại diện quyển lực nhà nước Nhân: đân tham gia vào quan lý nhà nước

dưới các hình thức: Trực tiếp bỏ phiếu quyết định các vấn để lớn trọng đại của địa phương (biểu quyết toàn dân - referendium),

trực tiếp lam việc trong các cơ quan nhà nước, tham gia thao luận các dự an pháp luật, giám sát hoạt động của các đại biểu

do mình bầu ra, các nhân viên và các cd quan nhà nước

Nhân dân còn tham gia quản lý nhà nước dưới hình thức

gián tiếp thông qua các tổ chức Xã hội Ỏ nước ta đó là các tổ

chức chính tr + - Xã hội, các hội tự nguyện, các tổ chức kinh tế

tập thể, các tổ chức tự quần và các tập thể lao động Đó là những hình thức thu hút rộng rãi mọi tầng lớp nhân dân tham

gia quản lý công việc nhà nước và xã hội, phát huy tính tích cực

chính trị và thoa mãn lợi ích đa dạng của công dân,

Để C6 thé thực hiện tốt nguyên tắc này trong cuộc sống,

Nhà nước ta cần tạo M01 điểu kiện để nhân đân nắng cào trình

độ văm-hóa chính trị, văn nóa pháp luật, trình độ quan lý, trình

độ văn hoá chung, đồng thời cần _bảo dam điểu kiện wat chat và

thông tin đầy đủ cho nhân dân biết tình, hình mọi mặt của đất

nước để cha họ trở thành chủ nhân thật sự của Nhà mudg,

is ứ

39

AQ

TRUCGNG CAO ĐĂNG LAO ĐÔNG - MUA HỘI

———T~

eee vin em manent 8 emt

„9 Nguyên rde bao dam —— —_—_——— su lanh dao cua Pang cong :

Nuuyền tic Dang cong 5 sản lãnh đạo Nhà nước là nguyên tác

tiến định _ Diểu 4 Hiến phap Việt Nam năm 1980 và Diéu

4 Hiến pháp Việt ¢ Nam nam 1992 chi rõ: "Đảng cộng san Việt

tộc, theo chủ nghĩa Mác - Lé nin và Tự tưởng Hồ Chí Minh, là lực

wing „1ánh đạo Nhà mu tước và xã hột

"củ dia ee aa Clic Đ A fas! ie

Dang cộng sản là bộ phận trong hệ thống chinh tri của Xã hội

Xã hội chủ nghĩa và nắm vai trỏ lãnh đạo hệ thống chính

trì để

đảm b ảo quyền làn chủ của nhân dân và sức mạnh của Nhà nước

sul tình đạo của Đảng giữ vai trò quyết định đối với việc xác

định

phương hướng hoại động của Nha nước Xã hội chủ nghĩa, là

điểu

kiện quyết ¡định để nâng cao hiệu l\ lực quan lý nhà nước

Là tổ chức chính trị của giai cấp, Dáng có quyển lực chính

ty, nhưng Pang khong quan ly Nba nước, Đảng là lực lượng

tanh dao chính trị đối với xã hội Việc phân định rõ

chức nang

lãnh đạo của Đảng và chức nãng quản lý của Nhà nước

hoàn

toàn không có nghĩa là hạ thấp vai tro lãnh đạo của Đăng mà

nhỉ un Khắc phục hiện tượng tổ chức đẳng bao biện làm thay

cơ

quan nhà nước Đồng nhất chức nãnE, nhiệm vụ của Đăng

với

chức uẵng quan tý nhà nước, quyển dân chu cua nhân dân

Sự lãnh đạo của Dáng đối với Nhà nud

glnh tri Cu thé la:

clà sự lãnh dtao_

agi

- Đặng dé va đường lối cbính tri, chủ brddng, chính sách eo

eho hoạt động s tra Nba nước:

- Thực biện st idm tra _hướnE dẫn,

BIÚP đổ các cơ quan

= nước loạt động - theo dung đường

lối do Dang dé ras

g lực, WY tín để

~ Đào, tạo „g1Á0~ duc-ddingh- can bo cổ, đủ nặn n6 bộ may, nha sisi thiệu dam 3 nhận-cáo-ehfe-# -W.guan: trong tro!

aie

: - Dang lanh đạo | ha, nước ning công"

tae pido duc, thuyết

phúc: và gà bằng vai tư tiên phong- pudng-mais

cua dang xiên trong

việc ¢ chap J hành ở đương 1 lối của Đảng Ví

và › pháp luật ‹ của Nhà m1 nước Mặt khác Đăng cũng phải 3¡ hoạt ủi dong trong

khuôn khổ pháp luật

và theo dung pháp luật

3.3 Nguyễn tắc tập tr ung ddan ch

ap Việt ‘Nam nam 1992 quy định: ˆ

Quốc

an khác của Nhà nước đều

ap trung dan chi"

Điều 6 Hién nhí bội, Hội đồng nhân dam va cac cd qua

tổ chức và hoat dong theo nguyen tac

té

chia nguyên tắc quy định trước, hết

e chế độ

Tap trune ¢ dau

éng t thời thể: hiện và đàm b bảo su kết hợp lãnh + dao tap! trung: đề

viec- chỉ đạo: tập-trunE: thống nhất của cd.qua1-

-nhà nước ä Trung

mở rộng dân chủ rộnE

tương 9 va_cd.- quad nha-nude cấp trên

với,

n- của cd quan nha

T al, phát huy! tính tự chủ, ‘sang tao,

TRUONG CAO BANG LAO DONG xi HỘI

bảo đảm thực hiện chế độ trách nhiệm nghiêm tic của mọi cơ

đuan, tô chức, cần bộ trước công việc được giao Nội dung:

“huyền lực nhà nnúđa tập trụng thống nhất vào nhận dé, vì

nhân dân là:chủ thể tối icao của quyển lực nhà nước, Quyển lực

ãy được nhân dân thực hiện một cách trực tiếp hoặc thông qua

bộ máy nhà nước Pat 04 cdc co quan đại điện các cấp đểu do

phổ thông đầu phiến, trực tiếp bầu #A Trong hoạt động, các cơ

quan đại điện'phải định kỳ báo cáo hoạt động của mình trước CU peo! cos dÍ

ra và chịu trách nhiệm trước nhan (iân,' Các co quan nhà nước

khác đểu bất nguồn từ Quốc hội, chịu trách nhiệm về các hoạt

động của mình trước Quốc hội, hoặc đều chịu giấm sát tối cao

của Quốc hội Các cd quan hành pháp, xét xử, kiểm sát đểu:trực

thuộc hoặc chịu sự chỉ đạo của một trung tâm - cơ qulaiy cao

nhất: của hệ thống mình

Cấp dưới phải phục 'ùng cấp trên, địa phương phải phục

rang Trung uoag, thiết số phục bùng đa số, cá nhân nhục bing

tân thổ, soi người phải phục tùng nguội chỉ huy trong cơ quan,

nhà nước tổ chức gheo chế độ thủ trưởng va trong điểu hành

công việc ở các công 8d, ‘CAc quyét dinh của cấp trên có gid tri

bắt buộc đối với cấp dưới, Trong pham vi thẩm quyển, các cơ

quan nhà nước ở địa phương Và cơ quan cấp đưới tự quyết định

và chịu trách nhiệm về-những vấn để cụ thể của địa phương:

các cơ quan nhà nước ở Trung ương và của cấp trên phải bạo

điều kiện cho cde cg quan ở địa Phương và cấp dưới phát huy

quyển chủ động, sáng tạo -gép phần vào Sự nghiệp chung của

TAP BAI GIANG QUAN LY NHA NƯỚC VỀ LAO: ĐỘNG - XÃ HỘI weenie

- Nguyên tắc-tập trung dân chủ đòi hối cấp trên phải thường

Xuyên kiểm bra cấp “tưới thực hiện các quyết định và chỉ thị của cơ

xuan cấp trên, thực hiện chế độ thông tỉn báo cáo Phường xuyên

giữa cấp trên và cấp dưới, phải bao dim ký luật nghiêm mình

trong tổ chức và hoạt động của các cơ quan nhà nước, an | aha nude

Nguyên tắc tập trung dân chủ đối lập với tập trung quan liêu, gia thưởng, độc đoán Ngoài #ã, nó còn đối lập với tình

trạng phần tán, cục bộ, địa phương Thực hiện đúng đấn

"suyệu tắc lập tvung dân chủ có nghĩa là góp phần kiên quyết

đấu tranh.với.:hói tập xung quan liệu, bệnh bự do võ tổ chức, võ

chính phủ, Jlu thực hiện nguyễn tắc này cần vận tụng một,

cách linh hoạt, cẩn tìm ra tý lệ kết: hợp tối ưu của hai mặt lập trung và dân chủ trong tổ chức và hoạt động, trong bừng hoàn cảnh, thậm ebí là từng vấn để cụ thể tA

laisith bac lid? ey ph fig PZ ety cx Clee dỆ fut nghiền ⁄

3.4 Nguyên tắc\p hán chếkã hội chai ng hia Bay Prag ey Kậc nến rghit Pl

Nguyên tắc “pháp chế được quy định ở Điểu 12 Hiến pháp

Việt Nam năm 1999: "Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật, không ngừng tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa", Nội dung

của hguyên tắc này đòi hỏi: việc -tố-clxứe và -hoạt động của các cơ

quan nhà nước phải được tiến bank theo đúng pháp lúật, trên

cơ sở pháp luật Mọi cán bậ và nhân viên nhà nước phải nghiêm 4

a te

chinh t6n trong pháp luật khi khe thị nhiệm vụ và quyển hạn ene ten acrareen eemetecmenm

của mình, Lắng cường công tác.kiểm tra: giám sát và xư lý

nghiém minh các hành vi vị phạm pháp luật _——_

Thực hiện tốt nguyên tắc này là cơ sở pháp lý vững chắc bảo

đảm cho sự hoạt động bình thường, đúng đấn của bộ máy nhà

nước, phát huy hiệu quả, băng cường hiệu lực quản lý nhà nước,

Aa

ị

TRƯỜNG GAO ĐẲNG LAO DONG - XÃ HỘI

4 Nha nước trong hệ thống chính trí

LU Nhúát niềm

Le † thống chính trị là toàn bộ các thiết chế chính trị gắn bó -

itu ed, tac dong lẫn nhau cùng thực hiện quyển lực chính trị

của 3) than dân lao động dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản

Iiệ thống chính brj của nước ta mới ra đời sau Cách mạng

tháng Tám với sự hình thành Nhà nước dân chủ nhân đần đầu

tiên ở Đông Nam Á Cùng với sự phát triển của chế độ mới, hệ

thống chính trị của nước ta mgày càng phát triển Hiện nay là

- hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa |

i Cae b6 phận cấu thành: của lệ thống chính trụ

kiệ thống chính trị bao gẩm tổng thể các đảng phái chính

trị, các cơ quan và bổ chức nhà nước, tổ chức xã hội được thừa

nhận về mặt pháp lý đều là thành viên của hệ thống chính trị

Ở bước ta hiện này cơ cấu hệ thống chính trị gồm có:

- Đăng cộng sản Việt Nam; đầu dete

_- Nhà nước; i {ives hut

- Gác tổ chức chính trị xã hội: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam,

Pổng Diêu đoàn Lao động Việt Nam, Đoàn Thanh niên cộng sản

Hé Chi Minh, toi Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Nông dân

bare thể, Melon ch

4”, Đặc điểm của hệ thống chink tri Viel Nam

chức chất chẽ,khoa học trên ed-sở phân-định rõ chức năng,

Hé@ thống chính trị xã hội chủ nghĩa Việt Nam có sự thống

nhất về lợi ích lâu dài và mục tiêu hoạt động Tính thống nhất

của hệ thống chính tri xa hội chủ nghĩa Việt Nam bắt nguồn từ

sự thống nhất về kinh té, chinh tri xà tư tưởng trong xã hội La Các thiết chế của hệ thống chính trị tuy có chức năng nhiệm vụ riêng: nhưng đều nhằm phục vụ cho lợi ích của nhân dân lao

_ Hệ ệ thống chính tri xf hoi chu nghĩa_ Việt Nam có tính dân

chì ác thiết chế ‹ của hè chống.chính trị đều, l là những ! thể chế

của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa Đó là những tổ chức được lập

ra nhằm thực hiện và đâm: bảo các lợi | ich, nhu cầu của giai cấp công:nhân về ~.—— va nhận d dan | lao ao động

2 4 4 Nhà TLƯỚC Cổng hoa xa "hội chủ nghĩa Việt Nain

trong hé théng chink tr i Viéi Nam Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam có vị trí, vai

trò đặc biệt quan trọng trong hệ thống chinh tri Đó là thiết chế tập trung quyển lực nhân dan và là công cụ hữu' hiệu để thực |

hiện quyển lực ấy Sở dĩ, Nhà nước có vị trí đặc biệt quan trọng -

như vay 1a vi:

- Nhà nước là một tổ chức đại diện cho quyển lực chính trl của gìai cã: cấp công nhãn nhâãn dân lao động xà của dân tộc Điều

đó tạo cho Nhà” trước một-cd sở xã-hội rộng lớn có thể triển khai nhanh chóng và thục hiện tốt những quyết định, chính sách của mình;

- Nhà nước là chủ thể c của, quyền lực chính trị, có một bộ may ¢ đặc - biệt, chuyên Ì làm "chức năng quản lý Hệ thống các lực lượng vi vũ trang, nhà bồ, _ tòa An là những phương tiện mà thông

qua đó Nhà nước có thể: duy trì trật tự: và ổn định xã hội;

49

af =

ot j_—

TRUONG GAO DANG LAO ĐỒNG v XÃ HỘI

- Trong quản lý các quá trình xã hội, Nha nước sử dụng

pháp luật và thông qua hoạt động của các 'cd quan chức năng

đảm bảo cho pháp -tuật được thực hiện trong đời, sống Nhờ có

pháp luật, mọi chủ trương, chính sách của Nhà nước được triển

that một cách nhanh chóng, rộng tải và thống nhất trên quy

“Nha nước-là tổ chúc chính trị mang chủ quyền quốz-gia

Đó là quyển tốt cao của Nhà nước trong việc quyết đị nh những

vấn để đối nội và đối ngoại của đất nước Nhà nước là tổ chức

duy nhất trong hệ thống chính trị được coi là chủ thể của công

- Nhà nước là chữ sở hữu tối cao đối với những tư liệu sản

xuất quan trọng nhất của xã hội Ví dụ: đất đai, hầm mo, nha

máy Thông qua việc nấm giữ các tự liệu sản xuất đó, Nhà

nước thực hiện điểu tiết vĩ mô đối với nển kinh tế Nhà nước

nấm trong bay nguồn lực vật chất tài chính to lớn, Nguồn vật

chất, tài chính này tao diéu kiện cho sự vận hành của bộ mấy

nha nước và còn đảm bảo cho cáo tổ: chức chính, tri - xã hội hoạt

động -

Tat ca các điểu kiện trên là ưu thế riêng có của Nhà nước so

với các tổ chức chính trị - xã hội khác Chúng quy định vị trí

trang tam của Nhà nước trong hệ thống chính tri,

5 Xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam

J.k Khái niệm Nhà nước pháp quyền

Nhà nước pháp quyển là một Nhà nước hiện thân của pháp

quyển, tự đặu mình đưới pháp quyển; được tổ chức và hoạt động

theo pháp luật mà pháp luật của Nhà nước là ý chí của nhần

46

Ị l :

i

TAP BÀI GIẢNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ LAO ĐỘNG - XÃ HỘI dân trong một chế độ dân chủ, chỉ: phối và điểu chỉnh mọi quan

hệ xã hội và bản thân tổ chức và hoạt động của Nhà nước, điểu

chỉnh quan hệ giữa Nhà nước và công dân, giữa các cơ quan nhà nước với nhau, Etửa công dân với nhau Nhà nước pháp quyển chính là quyển tự do, dân chủ và nghĩa vụ của nhân đân được luật pháp hoá và Nhà nước chịu trách nhiệm với nhân dân báo đảm và bảo vệ những quyển và nghĩa vụ ấy của công dân Nhà

nước pháp quyển có quyển lực trên mọi lĩnh vực hoạt động của,

xã hội, bảo đảm đất nước phát triển theo chế độ kinh tế - xã hết

xác định

|

b.2 Đặc điểm của Nhà nước phán quyển

- Là Nhà nước có hệ thống pháp luật hoàn chính;

- Là Nhà nước, trong đó không chỉ công dân có nghĩa vụ với Nhà nước, mà Nhà nước phải có trách nhiệm với công dan :

- Là Nhà nước, trong đó các quyển đân chủ, tự do và lợi ích chính đáng của con người được pháp luật bảo đâm và bảo vệ

toàn vẹn

- Là Nhà nước trong đó 3 quyển: lập pháp, hành pháp, tư

pháp được phần định rõ ràng và hợp lý cho 3 hệ théng co quan tương ứng

5.3 Vi sao phdi xay dung Nha nude phdp quyể

Việt Nam?

Nhà nước ta là một Nhà nước phấp quyển, lấy pháp luật và tuần theo pháp luật là nguyên tấc chỉ đạo xuyên suốt trong quá

trình hoạt động của bộ máy Nhà nước, Tuy nhiên, trong quả

trình thực thị phấp luật vẫn còn những biểu hiện lông lẻo và

ant

“ký

- SN

TRUCING CAO E DAN G LAO ĐỘNG ~ XÃ HỘI

lhôsg đúng với các đặc điểm của một Nhà nước pháp quyển

Gon không Ít các hành vị vị phạm kỷ luật, pháp luật, đặc biệt có

biểu hiện trong Đăng và một số cá nhân ở vi tri quan trọng

vide xl Ly vi pham phap luật chưa triệt để, chưa nghiềm

Wì vậy, để Nhà nước ta thực sự là Nhà nước của dân, do dân

vả ví dân, thì việc xây dựng Nhà nước pháp quyển -.mội Nhà

nước có! pháp luật là trên hết đang là một việc làm thiết thực

và bât yếu

Géu hoi 6n tap chương II

+ Châm tích chúc năng xã hội của Nhà nước Công hoa xd

hột chủ nghĩa Việt Nam

2 Phan tich ban chất Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa

tiệc Mea

š Niều cơ cấu tổ chức bộ máy Nha nude ta theo khiến pháp Việt

Nam net 1992

a Lak sao mdr Qudc hdt la cơ guan quyền lực cáo nhất của

Via “pA oe H_ as ? ~ rte A “A a ne “a

nuce Cong hoa xa héi chu nghia Viet Nam? Néu mét sé bién

8ä nhàm nững cao hiệu qua hoat déng ctia Quée hội

6 tt sao nặi Chính phú là cơ quan chấp hành của Quốc

hội, co quan henh chink nha nude cao nat của muước Cộng hòa

dua hút chu u nghĩa Việt Nam Ộ

6 # chức 0à hoạt động của bộ máy nhà nude ta phat tuan

¿beO r1 ng nguyên tắc nào?

4i sœo nốt Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt

Meir t2 vn tk wrung tam trong hệ thong chính trị-của-Tr0e-kd/

_Ở NƯỚC TA TRONG GIAT DOAN HIEN NAY +

I KHÁI NIỆM VỀ QUẦN LÝ NHÀ NƯỚC

Hiệ ân nay có nhiều cách dùng thuật ngữ để giải thích "quản lý" Có quan niệm cho rằng quản lý là hành chính, là.cai trị Có

quan niệm khác, quản lý là điểu hành, điều khiển, chỉ huy Các

cách nói này không khác nhau về nội dung mà chỉ khác nhau ở

chỗ dùng thuật ngữ Quần lý được hiểu theo hai góc độ: Một là,

góc độ tổng hợp mang tính chính trị, xã hội; gốc độ khác, mang tính hành động thiết thực Hai quan niệm này đều có cơ sở khoa

học và thực tế

Quản lý hiểu theo góc độ chỉnh trị, xã hội rộng lớn là sự kết

hợp giữa tri thức và lao động Trong sự phát triển của xã hội

loài người đã nổi lên ba yếu tế rất quan trọng Đó là: lao động của cơn người, tri thức của loài người và quản lý Trong ba yếu

_tố này thì quản.lý là sự kết hợp giữa tri thức và lao động

_ Theo góc độ hành động, góc độ quy trình công nghệ của bác động thì quân lý là điểu khiển Có thể hiểu quản lý theo ughia điểu khiển học một cách chung nhất với ba loại hình:

- Loại hình thứ nhất: Quan lý trong sinh học, thiên nhiên, môi

trưởng: đó là việc con người điểu khiến các vật hữu sinh, bắt chúng

4:9

TRUONG GAO BANG LAO BONG - XA'HOL |

i

phai thuc hién theo ¥ chi cha ngudidiéu khiển Ví dụ, các nhà khoa

học lai giếng động vật, ghép cây cốt, tìm giống mới

- Loại hình thứ hai: Quản lý trong kỹ thuật Ví dụ, việc điểu

khiển các máy điện toán, người máy, thông tỉn viễn thông

- Loại hình thứ ba: Quản lý các hoạt động linh tế, xã hội của

con người (quản lý của Đảng, Nhà nước, đoàn thể nhân dân, tổ

chức chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội ) Đó là quản lý xã hội

Quản lý là một yếu tố hết sức quan trọng không thể thiếu

được trong đời sốngjxã hội Quản lý xã hội được Các Mác coi là

chức năng đặc biệt được sinh ra từ tính chất xã hội hoá lao

động Người viết: "Bất kỷ một lao lộng xã hội hay cộng đồng

nao dude tiếm hànhi trên quy ‘md tương đối lớn cũng đểu cần có

sự quản lý, nó xác lập mối quan hệ hài: hỏa giữa các công việc

riêng rẽ và thực hiện những chức năng: chung nhất, xuất phát

bử sự vận động của tøầàn bộ cơ cấu sản xuất (khác với sự vận

động của bừng bộ phận độc lập trong nên sản xuất:ấy) Một

nghệ sĩ chơi đàn chỉ phải điểu khiển có chính mình, nhưng một

dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng" (Mác - Anghen, toàn tập,

tap 23, trang 342)

Vì vậy, có thể hiểu quản lý với nghĩa như sau:

Quản lý là sự tác động, chỉ huy, điểu khiển các quá trình xã

hội và hành vi hoạt động của-eon người để chúng phát triển phù

hợp với quy luật, đạt tới mục đích đề ra và đúng ý chí của người

quản lý

2 Cáo yếu tế của quan lý

Trong công tác quản lý có rất nhiều yếu tố tác động, nhưng

đặc biệt có năm yếu tố.chủ yếu.sau đây:

50

TẬP BÀI GIẢNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ LAO ĐỘNG - XÃ HỘI

- Yếu tố xã hội: Mục đích của hoạt động quân lý là vì con người và do con người Gon người là n muc tiêu và động lực chính của sự phát triển xã hội Bản chất của cọn người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội, mọi sự phát triển xã hội đều thông qua hoạt

động.của con người Vì vậy, trong mọi lĩnh vực quản lý phải giải

quyết tốt mối quan hệ giữa người với người Mặt khác, muốn

quản lý tốt phải hiểu và đánh giá đúng con người

- Yếu tố chính trị: Quản lý luôn gắn liển với chính trị, phục

vị mục đích chính trị

- Yếu tố tổ chức: Tổ chức là khoa học về sự thiết lập các mối

quan hệ giữa các con người để thực hiện một công việc quâm lý

Pliải sắp xếp mỗi người vào đúng vị trí để phát huy hết năng

lực của họ Quản lý là sự sắp đặt một hệ théng bé may quan Ly,

quy định chức năng, Khẩm quyển cho từng cơ quan và quy đình,

các mỗi quan hệ giữa cắc cđ quan ấy

- Yếu tố quyển uy: Quyển uy là thể thống nhất giữa quyển lực và uy tía, quyển lực là công cụ để quần lý

- Yếu tổ thông tin: Thông tin là căn cứ để ra các quyết định quản lý và tô chức thực hiện các quyết định ấy có hiệu quả

x4

8 Quan lý nhà nước là gì?

Quần lý nhà nước là sự tác động có tổ chức và điểu chính

bằng quyển lực nhà nước lưu với các quá trình xã hội và hành vì hoạt động của con người để duy trì và phát triển các quan bệ xã

hội và trật tự pháp luật nhằm thực hiện những chức năng và

„niệm vụ của Nhà nước trong công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ

quốc xã hội chủ nghĩa

S1

de

CTP AEE EG ya

fe t9 ys

Th JON G CAO BANG cán l : ¬

- Cae dic trang co ban cua quïm ly nhà nước đà:

+ Sự tác động có tổ chức và điểu chỉnh:

Tô chức được hình thành từ nhu cầu của công việc Tổ chúc là

sự thiết lập các môi quan hệ giữa con người và tập thể của C01)

người để thực hiện một quá trình xã hội Ghức năng tổ chức là

quan trọng nhất trong hoạt động quản lý Không có tổ chức thì

khdug thể quan lý được Muốn quản lý tốt, Nhà nước-phải tổ chức

nhi thế nào để hàng triệu con người của đất nước vào những vị trí

thích hợp để có thể phát huy hết năng lực của mỗi người

Diểu chỉnh là sự quy định của Nhà nước thể hiện bằng

phấn luật và các quyết định quần lý về nguyên tắc, tiêu chuẩn,

biện pháp nhằm tạo sự phù hợp giữa chủ thể và khách thé

guản lý, bạo sự cân bằng, cân đối các mặt hoạt động của các quá

trình xã hội và hành vi hoạt động của con người

- Su tác động mang tính quyển lực nhà nước: Là sự tác

bằng pháp luật và theo nguyên tắc pháp chế Nhà nước

quản lý xã hội bằng pháp luật và không ngừng tằng cường pháp

-chế Pháp luật đồi hối phải được chấp hành nghiêm chỉnh, mọi

người đều bình đẳng trước pháp luật

động

,

4 Phần biệt Nhà nước quản lý và quản lý nhà nước

Nhà nước là chủ thể duy nhất quản lý xã hội: Nhà nước

quản lý toàn dân, bức lâ quản lý mọi đối tượng kể cả người Việt

N am song d cd " ước Ớc ngoài và người nude ngoal sống ở ở Việt Nam

NHÀ nước còn quan Tý töàirdiệnrnghia-là-qrảmTým Oi Mat cua

đài sông xã hãi: chính trị, kinh tế, văn boa Đặc biệt, Nhà nước

an lỷ xã hội bằng pháp luật Nhà nước không chỉ có bộ máy

hea ¡ phủ (chấp hanh va.hanb chinh) ma.la mét bé may nha

trước bao gồm: lập pháp, hành pháp; tư pháp và một hệ thống:

Nhà nước là tổ chức quyển lực của nhân dân, đại diện cho ý chí, nguyện vong và lợi ích hợp pháp của nhân dân Vì vậy, Nhà

nước phải thực hiện đúng đắn quyển lực của mình, quản lý mọi mặt hoạt động của xã hội bằng pháp luật theo đường lối chỉnh

sách cua Dang

"Quản lý nhà nước là dạng quan lý mang tính chất thực hiện

quyền lực nhà nước Cho nên giữa quản lý nhà nước với hành

chính nhà nước không có sự khác biệt lớn về nội dung vì hành

chính nhà nước là hoạt động tổ chức và điểu hành để thực hiện -

quyền lực nhà nước trong quản lý xã hội Tuy vậy, quản lý nhà

nước có khái niệm rộng vì nó bao gồm sự quản lý của tất cả các

cd: quan nhà nước đối với xã hội Nó còn ban gồm sự vận dụng

khoa học quản lý, xã hội học, tám lý học và nhiều môn học khác

vào tổ chức và à phương pháp quản lứ - „

CÁC TÍNH CHAT VA DAC DIEM CO BAN CUA QUAN LY NHA NUGC

° ? 3 e ` ,

1 Các tính cbất eơ bản của quan lý nhà nước

SL Tink chink tri

Quản lý nhà nước cũng như các dạng, hoạt động nhà nude khác đều mang tính chính trị rõ rệt Bởi vì, Nhà nước là một, tổ

chức của hệ thống chính Lr], thực thì những nhiệm.y vụ chính tr,

\

w

gai,

TRƯỜNG CAO BANG LAO.DONG - XA HOI

thể hiện ý chí của, giai cấp thống trị Trong cuộc sống thực tiền

xã hội, mọi hoạt động sua Nhà nước trong đó có quản lý nhà

nước là những kênh thực hiện quyển lực nhà nước - quyển lực

nhân dân: Vì vậy, toàn bộ hoạt động quần lý nhà nước phải

phục bồng và phục vụ mục đích chính trị, Với chức năng, nhiệm

vụ cơ bản của Nhà nước ba, các cơ quan hành chính nhà nước

trực tiếp tổ chức thực hiện đường lối,:chính sách.của Dang,

pháp luật và nghị quyết của Quốc hội vào cuộc sống Mặt khác,

trong quá trình tổ chức thực hiện gác củ quan hành chính góp

phần tích cực vào việc bổ sung, ph át triển chính sách, pháp

luật Ngoài ra, các cơ quan bành chính trực tiếp xử lý công việc

hãng ngày của Nhà nước, thường wuyêử tiếp xúc với dân, giải

quyết các yêu, cầu của đân, là cầu nối quan trọng giữa Đảng,

Nhà nước với dân, nhân dân đánh :giá chế độ, đánh giá: Đảng

trước hết thông qua hoạt động của bộ máy hành chính

^ i A ak ; ~

4.2 Tỉnh chất dâm chủ xổ hội chu nghia

Kuất phát từ bản chất a chat Nha nude baila Nhà nước của nhân

dân, do lo nhân dân và vì nhậ ä vì nhận dân nên quản lý nhà nước mang

tinh, chất dân chủ Hạt động quan _lý nhà nước phải tao diéu

kiện (| thu hút đô ông đãon nhân dân tham gia vào xiệc quản lý các

quá trình xã hội với nhiều hình thức

1.8 Tinh chét khoa hoc

Quản _lý.-nhà nước- phải phù hợp với hệ thống quy luật

khách quan ‘| + ee

i.4 Tinh toàn diện

Quản lý nhà nước phải quản lý toàn điện mọi mặt của đời

sống.xã hội: chính trị, kinh tế, văn hoá, giáo dục để đảm bao °°

~ , 2 sat ian ave ` on fies a,

cho xã hội phât triển cân đổi, toàn điện, có hiệu qua cao

Quản lý nhà nước là hoạt động tổ chức trực tiếp của Nhà

nước trên mọi lĩnh vực, mọi ngành, mọi vấn để, mọi phạm vi

của mọi mặt đời sống xã hội V.I Lê nin viết: "Để quản lý tết

cẩn phải biết tổ chức về mặt thực tiễn" Các quyết định hành chính nhà-nước- mang-tính mệnh lệnh đơn_phưởn g Đây là đặc điểm khác biệt của quản lý nhà nước so với quản lý của các tổ

chức xã nội khác, inh Nani cab HUM ben bệnh bộ: uc che:

cigs et sghiêm tác túc,„ Nếu không thì phải truy cứu bách

nhiệm và xử lý theo pháp luật Đối tượng thực hiện quyết định hành chính có yêu cầu, kiến nghị gì thì để nghị cấp trên ban bành quyết định xem xét giải quyết Hiện nay, chúng ta đã có

Toà 4n Hanh chinh d dé giải quyết những khiếu nại đối với các

quyết định hành chính sai, Đây là một bước tiến mới trong qua

trình lập pháp của chúng ta nhằm đảm bảo quyển dân chủ và

sự công bằng trong quan hệ giữa các cơ quan nhà nước với

nhau, giữa Nhà.nước với các tổ chức và công dân, đảm bao nâng cao tính hiệu qua trong quan ly nhà nước

9.9 Quản lý nhà mước có mục tiểu chiếm lược, chương

z ` sả a an oan

trình để thực hiện trục tiểu Đặc điểm này đời hỏi các cơ quan-quảa-lý-ahà nước: phải có

kế hoạch dài hạn, trung han và bàng năm Tính kế hoạch này giúp cho cấc cơ quan quân lý nhà nước hoạt động có hiệu qua, phù - hợp 3 với đặc: điểm tình bình brong sừng thời kỳ 1 nhất định

5 a

TRUGNG CAO DANG LAO ĐỘNG -?(Ã HỘI

Có chỉ tiêu định hướng chủ yếu ở tầm vĩ mô, có biện pháp cần

đối để hoàn thành có hiệu quả các mục tiêu chiến lược da dé ra

r

“0 Grudn yi nhà nước có tùnh chủ ding, sdng t tao Lo ud

bireth oat

Do khách thể quản lý luôn ở trạng thái vận động, phát

triển, nhất là trong điều kiện kinh tế thị trường, có những hiện

tượng, sự việc biến đổi sâu sắc và phức tạp đôi hỏi các cơ quan

hành chính nhà nước phải sáng tạo, chủ động xây dựng kế

hoạch, biện pháp quần lý và kịp thời ban hành văn bản quy

phạm hành chính để giải quyết mọi tình huống xảy ra một cách

hiệu qua nhất Sự bị động thiếu nhanh nhạy ứng phó mọi tình

huỗồng xảy ra trong hoạt động quan lý sẽ dẫn đến hiệu quả quần

lý kém, công việc trì trệ, kéo dài gây mất niểm tỉn trong nhân

cầm Tuy vậy, sự sáng bạo» nắng-động rong, hoạt động quản lý

lại không thể vượt qua nguyên tắc tập trung dân chủ hú Và fa nguyên

tag Ac, phap chế xã hối ¡ chủ nghĩa _

3.4 Quan ly nha nước hông có sự cách biết tuyết đốt

nó mắt xã hội giữa người lò quan ly ve người bị guản lý

suất, phát từ bản chất của Nhà nước ta: Nhà nước của nhần

dán, do nhân dân và vì nhân dân nền trong quan ly nha nude

cũng thể hiện đặc điểm này "XMuốn ¡ quần lý có hiệu quả thì cán _

hộ uah i lý ý phải đi sầu, đi sát với đân có bác phong quan chúng,

liên hệ chị chặt it ché va lắng nghe ý kiến của quần chúng, biết vận

động quần "chúng, thu hút quần chúng tham gia vào công việc

quan lý của Nhà nWớc và xã hội; đồng thời gương mẫu trong

vi œ chấp hành: chính sách, pháp luật, g1ữ gìn S”-edgrrg-phép

Ce phân biệt tuyệt đất giữa người quản lý với mgười bị

TẬP BÀI GIẢNG QUẦN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ LAO ĐỘNG - XÃ HỘI

quản lý sẽ dẫn đến bệnh quan liêu, xa rời quần chúng, hách dịch, ức hiếp quần chúủg vì phạm nghiêm trọng quyển làm chủ

rể? ELEC Ua 3.5 Quan ly nha mude phái báo đảm tirade Lié

én dink trong tổ chức va hoat déng Dac (điểm này đồ hốt sự táo động cña cơ guan hành chính nhà nước phải được thực hiện liên tyuc Tránh tình trang: "tân

quan, tân chính sách", gầy sự xáo trộn trong quan Jý kết sức tránh lối "chiến dịch; phong trào" trong quản lý, điểu hành, Các

quyết định hành chính phải tương đối ẩn địnhr tránh sử thay

đổi lôi quá nhanh chóng Các văn bản, giấy tờ của Nhà nước và mà dân

lân phải được ] lưu trữ can than, day dữÈĐây là đặc oem quan trong thé hién trach nhiém của cơ quan nhà nước và ¿ ”

bảo quyển lợi cho dân, là cũ sở phấp lý để giải quyết các tran

chấp xây ra sau này Xˆ

2.6 Quan ly nha nước lẻ hoạt động báo a % r Lê» dar ve

phương dién tổ chức bộ máy Trước J bet, đ —— các cd 118

4 cong kénh, su phan định chức năng, nhiệm vụ

ác bộ phận, cũ quạn không ro, dé nays

nước

do bé may qu

al sinh mâu thuần, chéng chếo., giảm hiệu qua quan lý nhỉ

, TLƯỚC

nA a]

\ XS

TRƯỜNG GAO ĐĂNG I.AO ĐỘNG - XÃ HỘI

pe Ị

4.7 Quản lý nhà nước là hoạt đồng có cơ sở uật chất

to lớn bảo đảm cho uiệc thực hiện nhiệm vu quản lý nhà

mHớ GIL A Hoch ‹ dius cá ‹/ hath hop

Quản lý nhà nước có hệ thống đối tượng quản lý tne Bi,

đa đạng, có nguồn nhần lực và phương tiện tài chính đổi đào

cũng như nhiều tài sản khác như công sở, kho bạc, thiết bị máy

móc Cơ quan hành chính nhà nước - chủ thể chủ yếu của

' quản lý nhà nước, là người thay mặt Nhà nước định đoạt và sử

“dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên, các phú đủ ý te tại

chính của Nhà nước Đó là điều kiện rất quan trọng để thực

hiện thành công các nhiệm vụ quân lý nhà nước,

Ngoài những đặc điểm trên, quản lý nhà nước cồn mang

tính nhân đạo, tính không vụ lợi, tính chuyên môn hoá và

nghiệp vụ cao

ill CÁC NGUYÊN TAC QUAN LÝ “MÀ NƯỚC

Nguyên tắc quần lý nhà nước là nến tang cho tổ chức và

hoạt động quản lý nhà nước được thể hiện trong những hình

thức nhất định Quản lý nhà nước phải tuân theo các nguyên

tắc sau đậy:

1 Nguyên táo Đảng lãnh đạo, nhân dđân làm chủ, Nhà

~ Đảng lãnh đạo quan lý nhà nước trước _hhết bằng các nghị

quyết, trong đó vạch ra đường lối, chủ hu trương chính sách, nhiệm

vụ cho quản lý nhà nước, phương hướng hoàn thiện hệ thống

các cơ quan hành chính về mặt tổ chức, cơ cấu, các hình thức và

phương pháp hoạt động chung Đường lối cãi cách hành chính

số

TẬP BÀI GIẢNG QUẦN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ LAO ĐỘNG - XÃ HỘI nhà nước để ra trong Nghị quyết Đại hội đại biểu Đân © cone sản Việt Nam lần thứ VI, lần thứ VỊI và trơng Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 8 - lhhoá VĂI về xây dựng và hoàn thiện Nhà nước Cộng bòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, trọng tâm là cải cách nền tea chính-Nhà nước, là tư tưởng chỉ đạo cho công cuộc đổi mới quản lý nhà nước hiện nay Đảng lãnh đạo thông qua công tác › quần lý, đào tạo, lựa chọn và

giới thiệu cán bộ cho cơ quan hành chính nhà nước, lãnh đạo

việc sắp xếp, phân bố cán bệ Việc bổ nhiệm các chức VỤ quan trọng trong bộ mây nhà nước đều có ý kiến chỉ đạo của cơ quan đang tưởng ứng,

Đảng lãnh đạo thông qua hoạt động tổ chức, chỉ đạo đạo, tuyên truyền vận động, kiểm tra việc thực hiện các Nghị qua quyết ø của Dang cting nhu pháp luật của Nhà nước của tổ chức đảng các

cấp và đảng viên để Nghị quyết của Đẳng được thực hiện trong cuộc sống Dây là hoạt động có vai trồ quan trong, dam bảo hiệu

quả, pháp chế và kỷ luật trong quân lý nhà nước Đảng lãnh

đạo nhưng không làm thay các cơ quan nhà nước Các Nghị quyết của Đảng không mang tính quyển lực - pháp lý Nhưng bằng uy tín của mình, sự lãnh đạo của Đảng có sức mạnh to lớn đối với cả hệ thống bảnh chính nhà nước, đảm bảo hiệu quả

hoạt động của nó Mặt khác, trước hết mọi hoạt động quan ly

nhà nước của các cơ quan hành chính nhà nước phải thừa nhận vai trỏ lãnh đạo của Đăng Gộng sản Các Nghị quyết của Ban

Chấp hành Trung ương, của Bộ Chính trị luôn là căn cử

quan: trọng nhất để ban hành các quyết định hành chính Đồng thoi trong hoạt động của mình các cơ quan hành chính nhà nước phải tuần thủ lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao ding

,

TRUCING CAO PANG LAO BONG - XÃ HỘI

N 5 ` 7, ` n 3 node ` " ~ at ” ~ n :

= Nhà nước là công cụ của chế đó làm chú xã hội chủ nghĩa, được

nhần dân trao cho quyển lực và chịu trách nhiệm trước nhân dân, „men Hà mn vemeemmemỜ He TQ So tt tenant sent netm

quấn lý mọi mặt của đời sống xã hội Nhà nước thể chế haa quyển

hạn, lợi ích, nghĩa vụ, trách nhiệm của nhân dân lao động thành

phấn luật và báo vệ các quyển hạn và lợi ích ấy nà,

we

[loat déng quan ly nhà nước phải đâm bảo quyển dân ms A a ee tee te en ae ee mene ee ct _cmm——Te —_, q —*

chủ thực sự của nhân dân lao động trong việc tham gia quan

lý nhà nước, Thực tiễn trong những năm qua đã chứng tỏ,

ui nào mã cơ quan, chính quyển nhà nước vị phạm quyển

dân chủ của nhân dân lao động, nhất là vi phạm chế độ quản

lý bài chính thì nơi đó tình hình chính trị - xã hội mất ổn

định Quy chế dân chủ ở cơ sở được Chính phủ ban hành

thắng 5 năm 1998 đã tạo điểu kiện phát huy quyển làm chủ

eva ©

định rõ những vấn để dân được biết, đân được bàn, dân được

làm, đân được kiểm tra) Phát huy quyển làm chủ của nhân

can trong hoạt động quản lý nhà nước, thực sự góp phần vào

vide nâng cao hiệu quả‹của quản lỷ nhà nước

3 Nguyên tắc tập trung dân chủ

« Nhà nước Ea là Nhà nước của dân, do dân và vì dân, Vì

vậy, phát huy dân chủ phải được thể hiện đẩy đủ trong tổ

chức và hoạt động quần lý nhà nước Nguyên tắc tập trung

dâu chủ là nguyên tắc quan trọng nhất chỉ đạo mọi hoạt -

động tổ chức, sinh hoạt nội bộ và phong cách lầm việc của

am bộ, công chức Nguyên tắc tập trung dân chủ quy định

¿ruốc hết là gụ lãnh đạo tập trung, nhưng không phải là tập ‘eee

Atung toàn diện và tuyệt đối, mà chỉ với những vấn để-ed

tate Lệ EU, ra «ren

ban, chính yếu nhất, bản chất nh al

Bh)

lần trong hoại động quản lý nhà nước (trong đó UY +

min

TẤP BÀI GIẢNG QUẦN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ LAO ĐỘNG - XÃ HỘI

Nhà nước phải gìữ quyền thống nhất quản lý những vấn để

cd ban trong tay Trung wong (Chính phủ, các Bộ) đồng thoi phải

giao quyển hạn và trách nhiệm giải quyết cho các địa phương,

các ngành, tức là thức hiện phân cấp quản WwAMAt khác, sự này trung cồn được biểu hiện ủ sự dam bao cho các c0 quan cấp dưới, địa phương, và cơ sở khả näng thực hiện quyết định của Trung

| ào các điểu kiện thực tế của mình, đồng thời bảo

eg va cd sd

ương căn cứ V ; tố của n

n tính sắng tạo, quyền chủ động của địa phươn

“ “ ^“ + ” ed ` ` Ầ °,

trong viée giai quyét cac van dé cua dia phương và cơ 50

=— Tập trung dân chủ là nguyên tắc tổ chức và hoạt công cân

các cơ quan nha nude Do là quan hệ trực thuậc, chịu trách nhiệm và báo cáo của các cơ quan quan lý trước cơ quan ng ots

phân định chức năng, thẩm quyển giữa các cơ quan cra sáo cấp bảo đảm sự lãnh dao tap trung cua cấp trên, của 2rung

tương và quyền chủ động cua cap dudi va cd sd.)

| rong hoạt động quan ly nha nước, hai mat tap trung và

dân chủ là một thể thống nhất, Không đối lập nhau,:không hạn chế nhau Đẳng và Nhà nước la ra site khác phục bệnh ráp

trun, quan liêu đồng thời kiên quyết, chồng bệnh nae mạ tiến, phần tân cục bộ địa phương, vô tổ chức, vô ky se ete

quyết Đại hội đại biểu Đảng toàn quốc lần thủ VIL gh rổ nt hiện dân chủ XHCN là thực chất của việc đổi mới và kiện toàn

hệ thống chính trị" (Văn kién Dai héi VH, tr 90)

Ac két hop quan ly theo nganh với quân lý

.'.= Nội dung q nản lý theo ngành chủ yếu là- Đề xa chủ

tiương, chính sách, phát triển toàn ngành; xây dựng các dự ân

GL

See ee

TRUONG CAO DANG LAO BONG - XA HOI

kế boạch; xác định phương hướng nhiệm vụ đầu tư cho ngành,

xây dựng và chỉ đạo thực hiện phương âm tổ chức toàn ngành:

quan ly thống: nhất về phát triển khoa học - công nghệ, xây

dựng tiêu chuẩn, định mức, tổ chức lực lượng khoa học, kỹ

thuật, công nghệ trong:hgành

Trong việc thực hiện: nhiệm vụ quân lý toàn ngành, các Bộ

quần lý ngành đồng thời phải.bảo đảm thực hiện yêu cầu quản

lý theo lãnh thổ, xây đựng theo phương án: phân công, hiệp tác

sản xuất giữa các tỉnh, thành phố |

- Nội dung quản lý theo lãnh thé:

+ Xây dựng “quy hoạch và kế hoạch phát tuiển-kánh tế xã

hội trên lãnh thổ, không phân biệt kinh tế Trung ương và kinh

tế địa phương, các thành phần kinh tế khác nhau, nhằm xây

dựng cơ cấu kinh tế lãnh thổ có hiệu quả: |

+ Xây dựng và quan ly kết cấu hạ: 'bằng e cho sam xuất và đời

sống dan cu sống và lầm việc ' trên lãnh thổ Bảo vệ tài nguyên

và môi trường trên lãnh thổ theo đúng phần luật;

+ Tổ chức điểu hòa, phối hợp sự hợp tac! | liên, kết, éa-deanh

giữa các đơn vị kinh tế, văn hoá, xã hội trên lãnh thể nhằm tận

dụng tối đa những chức năng sản xuất, thương mại, dịch vụ

trên lãnh thể;

+ Tham gia xây dựng kế hoạch của các đơn vị-kinh tế trực

thuộc “Trung ương-về những mặt ‹ ÿ_có liên quan đến kinh.tế xã

hội trên lãnh thổ, ] bảo đảm những điểu Ì kiện ở,địa phương phục"

vụ cho phương hướng phát triển và nhiệm vụ kinh doanh của

các Xí nee do các Bộ trực thuộc quản #

+ Tổ chức chăm 1a ổn định v: và cải thiện đời sống của dân,

không phân biệt là công r nhân ân viên chúc cha e cAc cd quan, xí nghiệp thuộc Tr tng ương hay, thuộc địầ Phương quan TY

Thực hiện tốt nguyên tắc này phải có sự phối hợp, gắn bó giữa quản lý ngành với quản lý lãnh thổ

4 Nguyên tắc P hân dinh và kết hợp tốt chức nắng uan ly nh

¡nh tế với chức năng quan ly lính SME Bans Guan ijt SH

doanh của các tổ chức linh tế

Nhà nước nắm quyển sở hữu những tư liệu sản xuất chủ

yếu nhưng Nhà nước không phải là người trực tiếp kinh doanh

và quản lý kinh doanh Vì vậy phải phần biét.quan lý nhà nước

về kinh tế và quân lý sản xuất - kinh doanh Để phân biệt hai

mặt này cần dựa vào các đặc trưng sau:

) Nhà nước có chức năng tổ chức nền kinh tế quốc dan va

điểu chỉnh sự hoạt động của nó chủ yếu là ở tầm vĩ mộf thông

qua những biện phấp kinh tế, hành chính, tổ chức giáo dục,

pháp nat nhậm tạo môi trường ảnh tế - xã hội thuận lợi và ——

- Gác cở quan nhà nước định ra các chiến lược, quy mô và

định hướng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội}wà mat cd

63

TRƯỞNG GAO ĐĂNG LAO ĐÔNG - XA HỘI

chế quản lý có cơ sở pháp lý ổn dịnh, định ra chính sách

thông nhất và phương hướng phát triển khoa học - kỹ thuật,

các chế đệ, chỉ tiêu, tiêu chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật

cá bảu, bổ chức kiểm tra và kiểm soặt hoạt động của các tổ

chức kinh tế, Các tổ chức Rinh doanh có nhiệm vụ chấp hành

xà chế chế hoá chiến lược và kế hoạch kinh tế - xã hội của

Nhà nước thành chiến lược và kế hoạch của mình, thực hiện

cự chế kinh doanh, tiêu chuẩn, định mức nhà nước, chịu sự

kiểm ira và kiểm soát của các ed quan nhà nước có thẩm

quyển

5 Neg swyén tic pháp chế xã hội chủ nghĩa

Nguyên tắc mày đòi hỏi tổ chức và hoạt : động quản lý nhà

mute p hai dựa trên cơ sở pháp luật của Nhà nước Không cho

| phép các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện việc quản

lý mật cae tuy tién ma phai dựa vào pháp luật, nghiêm chỉnh

chấp hành nguyên tác pháp chế Cụ thể là: Trong hoạt động

bạn ha tah quyết định và thực hiện những hành vi quản lý -

thác, e¡ quan: hành chính không được vượt ra ngoài thẩm

quyền do luật định Mở rộng và bảo đảm quyển và lợi ích hợp

phú äp của công đản, của tổ chức xã hội, của co quan cấp dưới,

bồ chức và đơn vị cơ sở Thiết, lập mệt chế độ nghiêm ngặt đối

với mọi chủ thể của quan hệ quản lý, mọi vị phạm đều phải

xử lý đúng theo phán luậtX

$, Mleiuylm tảo công Ichai

Hoạt động quản lý nhà nước phải công khai cho dân biết

tren các phương tiện thông tin đại chúng, thực hiện phương

chẩm đần biết, dân bàn, dâm làm, dân kiểm tra:

Cơ quan bành chính nhà nước là một bộ phận cấu thành

của bộ máy nhà nước được lập ra theo luật định để thực hiện chức hãng hành pháp và hành chính

Là một bộ phận hợp thành của bộ máy nhà nước, eơd quan

hành chính nhà nước cố những đấu hiệu chung của cơ quan nhà

nước:

C6 cơ cấu tổ chức riêng do nhiệm vụ của nó quy định, hoạt động trên một đơn vị hành chính - lãnh thổ hay mot lĩnh vực nhất định;

~ Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, nghĩa vụ của cơ quan

hành chính nhà nước do Hiếp pháp, luật, pháp lệnh và những | văn bản khác dưới luật quy định;

- Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, nghĩa VỤ Của cơ quan hành chính nhà nước do vị trí, tính chất của nó trong hệ thống

các cd quan nhà nước quy định

Ngoài ra, cơ quan hành chính nhà nước có dấu hiệu riêng

- Các cơ quan hành chính nhà nước có chức năng quản lý nhà

nước, thực hiện hoạt động chấp hành và ởđ điều hành Mặt chấp hành

của hoạt động nay thể hiện ở sự thực hiện hiện trên thực tế các luật và các văn bản mang tính luật của Nhà nước (một số Nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh) Điều hành là chỉ đạo trực tiếp hoạt động của

đối tượng bị quản lý Thông qua các đặc điềm riêng này mà chúng

ta phân biệt ré cd quan hành chính nhà nước với các cơ quan nhà

nước khác (cơ quan quyển lực, toà án, viện kiém' sat)

TRƯỜNG GAO ĐẲNG LAO ĐỘNG - XÃ HỘI

- Các“cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyển ban

hành các văn bản pháp quy, cá biệt (mối chung là các văn bản

dưới luật)

Các đặc điểm riêng co ban của địa vị pháp lý của các cơ

quan hành chính nhànướclà; VỤ #* |

+ Bệ máy hành chính nhà nước là bộ máy chấp hành của cơ

quan quyển lực nhà'nước Các cơ quan đầu não của bộ máy

hành chính do các cơ quan quyển lực nhà nước thành lập

(Chính phủ, các Độ và cơ quan ngang Độ, các cơ quan khác

thuộc Chính phủ, Uỷ:ban nhân dân đắc cấp) Do đó, chúng trực

thuộc, chịu sự lãnh đạo, giám sát, kiểm: tra của các cơ quan

quyển lực nhà nước tương ứng Ví dụ: Chính phủ trực thuộc,

chịu sự lãnh đạo, giám sat, kiểm tra của Quốc hội; Uỷ ban nhân

dân các cấp trực thuột, chịu sự lãnh đạo, giám sát, kiểm tra của

Hội đổng nhân dân cấp tương ứng Gó những cơ quan quản ly

nhà nước không do các CƠ quan quyển, lực nhà nước trực tiếp lập

ra mà (do các cơ) quan quan lý cấp trên: thành lập nhưng về

nguyên bắc cũng chịu sự giám sat lãnh, đạo của các cơ quan

quyển lực tương Ung

+ Các cơ quan hành chính nhà nước chuyên thực hiện hoạt

động chấp hành và điều hành Nghĩa là hoạt động trên cơ sở

pháp luật và để thi hanh luat Dé la hình thức chủ yếu để đưa

a

các đạo luật, 'pháp lệnh vào thực tiễn cuộc sốn a

+ Thẩm quyển của các cơ quan hành chính nhà nước chỉ

giới hạn trong phạm vì hoạt động chấp hành và điểu hành và

chủ yếu được quy định các văn bẩn pháp luật về tổ chức bộ

máy nhà nước hay các điểu lệ, quy chế Trong quá trình

TẬP BÀI GIẢNG QUẦN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ LAÖ'bỘNG HỘI

hoạt động, các cơ quan hành chính nhà nước được ban banh

các quyết định hành chính, Trong phạm vi.thẩm quyển của

mình, các cơ quan hành chính nhà nước có trách nhiệm hoạt” động thường xuyên hãng ngày một cách chú động, sáng tạo

để đấp ứng yêu cầu diễn biến nhanh chóng, phức tạp và da

dang cua hoạt động quản lý

+ Tất cả các cơ quan hành chính nhà nước có mối guan hệ chặt chẽ với nhau (quan hệ trực thuộc trên - dưới, trực thuộc

gang, quan hệ chéo) tạo thành một hệ thống thống nhất có

trung tâm chỉ đạo là Chính phủ bảo đảm thực hiện nhiệb vụ chấp hành và điều hành một cách mau lẹ nhất quán và có hiệu

quả

° 2%, Phân loại các cơ quan hành chính nhà nước

Su phân loại cÁc cơ quan hành chính nhà mước dựa trên

nhiều căn cứ khác nhau

- Theo tính chất thám quyển: Có thể chỉa:ra:

+ Cd quan hành chính nhà nước có thẩm quyền chung gồm:

Chink phi, Uy ban nhân dân các cấp, Had bugs f )

re WO H G CAO DAN G LAO ĐỘNG - XÃ HỘI

NHUNG VẤN ĐỂ ĐẶC THỦ VỀ CHỦ THỂ VA KHACH THE

“QUẦN LY TR ONG HE THỐNG HẠNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

chức “thay mặt cho dân, là công cụ mạnh mẽ nhất của nhân dâu

-lao động thực hiện quyển lực chính trị, có pháp luật và các biện

hiếp dam bao kém theo Vi vậy, chủ thể quản lý nha nước là

ah dạo trong các ‹ cd quan đó

XD nen tgs Ha Ty ng T2 x-eeeeee vo eeeore ĐT

› Khách thé quan ly

Khach thé quan ly dude hiểu là quan lý ai? quản lý cái gì?

ÍẨhách thể quản lý là hành vi của con người, hoặc cơ quan, bổ -

chức của con người

> Những nét đặc thủ của chủ thể và khách thể quản

Tý nhà nước

1 Những nét đác thu của chủ thể quản lý

3.1.1, Các cơ quan hành chính nhà nước

‘ac ed quan hanh chinh nha nước được chia làm hai loại:

CÁC cử quan hành chính nhà nước cỏ thẩm quyền chưng và các

ed quan hank chink nha nước có thẩm quyển riêng

- Các cd quan.hành chính nhà nước có thẩm quyển chung:

có b dấu hiệu sau:

- Được thành lập theo Föấn pháp, có chức năng quản lý nhà

nước tổng hợp (Chính phủ, Uỷ ban nhân dân)

1- Các viên chức lãnh đạo theo cơ chế dan bầu hoặc hỗn hqi

giữa bầu và bổ nhiệm

+ Phương thức lãnh đạo và quấn lý nhà nước theo chế độ

tập thể và trách nhiệm người đứng đầu (Chính phủ, Uy ban

nhân đân tỉnh)

+ Chế độ ký văn bản: ký thay mặt tập thể lãnh đạo trên các

văn bản hành chính nhà nước

CỔ nước ta liiện nay, G hính phủ và Ủy ban nhân dân các cấp

là cơ quan hành chính nhà nước thẩm quyển chung Riêng Thà ủ tướng Chính phủ có hai tư cách: một là, người thay mặt Chính

phủ; hai là, người đứng đầu có tư cách thủ trưởng Chủ tịch Uy

ban nhân dân tỉnh và thành phổ trực thuộc.Trung: ương TIgOầ!1 việc thay mặt Uỷ ban nhân dân, côn có yếu tế thủ trưởng trong

công tác quản lý điểu hành theo luật định

' - Các cơ quan hành chính nhà nước có thấm quyển riêng:

Loai cd quan nay _có 6 dấu hiệu _

+ Được thành lập theo Hiến pháp hoặc các văn "bản dưới luật, có chức năng quận lý theo ngành hay lĩnh vực (Hộ, cơ quan

ngang Bộ, cơ quan khác thuộc Chink phủ, Cục, Viện, Sở, Han, ngành .)

+- Được sử dụng quyển lực Nhà nước để điều chỉnh một hoặc một số quan hệ xã hội nhất định

+ Viên chức lãnh đạo theo cơ chế bổ nhiệm (chỉ có Bộ

trưởng mới phải được Quốc hội phê chuẩn)

69

ese iN GP SALINE LC) DONG = KA HỘi

trực thuộc Chính phủ; các Sở, Ban (a tình, thành phố trực thuộc

lrung ương) các phòng, ban (ở huyện, quận), các Cục, Viện

(thuộc Bộ có tài khoản và con dấu Heng) là các ed quan hanh

chinh cé thém quyển riêng -, "

Ở nước ta hiện nay, các Bộ, ed quan hgang Độ, các cơ quan

2.1.2 Viên chức lãnh, dao va quan ly nhé nde | |

Đó là những người: |

- Do Quốc hội bầu ra (Thủ tướng Chính phủ),

-'Bổ nhiệm được Quốc hội phê chuẩn (Bộ trưởng),

- Hỗn hợp bầu và bổ nhiệm (viên chức lãnh đạo và quản lý

nhà nước ở địa phương) |

- Do các cơ quan, quản lý nhà nước có thẩm quyền bể nhiệm

Ở nước ba, Thủ tướng, Phó Thủ tướng Chính phủ, các Bộ

trưởng, các thủ trưởng của các cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ

tịch, Phó Chủ tịch Uý ban nhân dân tình, thành phố trực thuộc

Trung ương, huyện, quận và tương đương, các cấp Trưởng, Phó

Vụ, viện, cục, sở, ban, phòng là viên chức lãnh đạo các cấp của

hệ thống cấc co quan quan lý nhà nước

a vd a ae *

a % ˆ % `

+2 Những mết đặc thủ của khúch thể quản lý nhà

rude

Khach thé quản lý có những nét đặc thù sau đây chỉ phối tổ

chức và hoạt động quần lý nhà nước: _

eel ret nat ern

- Tính đa đạng của hành vị Con người là tổng hòa cÁc mối

quan hệ xã hội nên hành vi của họ rất đa dạng về mục đích, ý

Hghĩa và nội dung, Mỗi loại hành vị có đặc điểm riêng, cần được phân loại để hình thành những cd quan tương.ứng nhằm định

hướng và điểu chỉnh hành vị Ở các ngành, các lĩnh vite cu thể và

cấc đối tượng cụ thể cũng như có phương pháp quản lý thích | hợp với từng loại

Mọi khách thể đều biết tự vận động tích cực, có khả năng tự

điểu chỉnh, khắc phục khó khăn để thích nghỉ với hoàn cảnh và

môi trường, với sự thay đổi của điểu kiện hoạt động, tìm ra lối

thoát, tạo điểu kiện để hoạt động tốt, Công tác hành chính phải nhận biết được tính chất này Dặc biệt cần phải hiểu đầy đú -mỗi

con người đểu luôn luôn có mong muốn,;có nhu cầu, nhu cầu luôn không thỏa mãn Hiểu được các mặt đó của đối tượng, công tác

hành chính mới khéo léo sử dụng đặc trưng quyển lực - phục tùng

của quần lý nhà nước, Từ đó áp dụng đúng đấn các loại quy phạm:

quy phạm bất buộc, cho phếp, trao quyển thể hiện mức độ của

tính mệnh lệnh hành chính, tránh quan liêu, cửa quyển Có như

vậy, công tác hành chính mdi tao dude su vững chắc và ẩn đình về

mặt xã hội, tạo điểu kiện cho đối tượng chủ, động hành động theo yêu cầu của pháp luật và Không ngừng phát triển, thực hiện được

quan điểm coi mine tiêu và động lực phát triển linh tế, xã hội là do

CON người và vì con người, Cần chú ý, khách thể quản lý nhà nước và chủ thé quan ly

nhà nước đôi khi khó mà tách biệt vì con người vừa là chủ thể vừa là khách thể quần lý, nhân dân lao động vừa là chủ thể vừa

là khách thể quản lý Diểu này có tính quyết định đến việc tổ chức và hoạt động của bộ máy hành chính: cũng như việc thu hút nhân dân tham gia quan ly nhà nước,

1

TRUONG CAD DANG LAO DONG - XÃ HỘI

Quan hệ giữa chủ thể và khách thể quản lý.là quan hệ

quyển lực trực thuộc, là thứ bặc quân lý: Cấp dưởi phải phục

tìng cấp trên, nhân viên phải phục tùng thủ trưởng, địa

phương phải phục tùng Trung ương, toàn dân phải tuân thủ

nhấp luật của Nhà nước

Quản lý nhà nước là một quá trình phức tạp và đa dang là

vì khách thể của nó có nhiều nét đặc thù phải tính đến

Muốn cải cách hành chính và bộ máy hành chính không thể

không tính đến những nét đặc thù của chủ thể, “khách thể quản

lý nhà nước

VI HỈNH THÚC VÀ PHƯƠNG PHẬP QUẢN LÝ NHÄ NƯỚC

1, Kinh thức quản lý nhà nước

Hình thức quản lý nhà nước như là sự biểu hiện ra bền ngoài

của những hoạt động quản lý cùng loại về nội dung, tính chất và

phương thức hoạt động của chủ thể lên khách thể quản lý

Trong hoạt động quản lý nhà nước các chủ thể quản lý có:

thể sử dụng các hình thức quan lý sau:

i, Ra cức quyết đứnh hành chính

Các cơ quan hành chính ra các quyết đình hành chính

nhằm điểu chỉnh, tác động tới các quan hệ xã liội phát sinh

trong tinh vite quan Wy nha nude

f span? “ r ye

L276 ehite cde hétughi

Hội nghị là hình thức làm việc của các cơ quan nhà nude, CÓ

thể nhằm í thỡng nhất ý kiến lãnh dạo, để phối hợp, điểu phối,

hướng dẫn công việc hoặc là để phổ biến, trao đổi kinh nghiệm,

tổng kết công bác, truyển đạt chủ tương chính sách và pháp luật v.v

_ AS Mink thức phối hop, két hop mo dor vt, cd mhdn

có liền quan trong vréc thice thi mét hoạt đẳng, nhiềm 0u

gu ly nha mredc

i Hink thie ide nghiép xiz ly, diéu hành công uiớc hàng ngày để thực hiện cúc hể hoạch gu, thúng, tuẩn

14,6 tình thức sử dụng các phương tiện hỹ thuật nh:

Các cơ quan hành chính có thể sử dụng các phương tiện kỹ

thuật như: điện thoại, telex, fax, máy vi tính, điện toán Hình

thức này mang tính phương tiện phục vụ công vụ tình thức này không có mối liên hệ pháp lý với xã hội cũng như đối với các viên chức Chỉ những người sử dụng chúng phải chịu trách

nhiệm về mặt kỹ thuật

1.6 Nình thức hiểm trơ, giảm sát U¿ệc thực hiển các c&ng Uuiệc được giớứo cho đơn 0ì cú nhân để kip khòi mắm

được tiển độ thực hiển nhiệm 0uụ, xử lý hết guả.đã hiển

tra dé phdt huey wu điểm, sửa chữa hhuyết điểm trong

điểu hành công U11

4 Phương phán quản lý nhà nước

Các phương pháp quản ly nhà nước là phương thức thực

hiện quyền ‘luc nhà nước, mang tính nhà nước, được ấp dụng

tuómg quản lý nhà nước, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyển, của cơ quan nhà.nước

' Bản chât nhà nước, các điều kiện chính trị, kinh tế, xã hội, tft: 'chất các ngành quản lý, quyết định nội dung, việc sử dụng

© TS

a f

TRƯỜNG GAO BẰNG LAO ĐỘNG - XÃ HỘI

các phương pháp quần lý Như vậy, phương pháp quân lý nhà

nước do chủ thể quản lý sử dụng chịu sự chỉ phối của khách thể

quan lý nhà nước, khi chuyển sang:nền kinh tế nhiều thành

phần, vận động theo cơ chế thị trưởng thì nội dung các phương

pháp quản lý nhà nước cũng thay đổi |

ch

“Trong quan lý nhà nước, các cơ'quan nhà nước

dụng các phương phấp quản lý nhà nước sáu đây:

a

thé su

2.1 Phương pháp giáo dục

Theo phương phấp này, các cơ gian hành chính nhà nước

cũng như các thủ trưởng khơng phải lúc nào cũng áp dụng

các biện pháp hành chính đối.với khách thể quản lý rầ phải

kết hợp giữa giáo dục, thuyết phục và cưỡng chế hành chính,

để mọi người cĩ ý # thức đúng và do đĩ dẫn đến hành động

đúng Chúng ta phải giáo dục đạo đức, lối sống, giáo dục ý

thức pháp luật, tư tưởng chính trị đúng dan, ky luat va trách

nhiệm, pháp, chế kỷ cương trong xã hội Thực hiện tốt

phương pháp này sẽ gĩp phần quan trọng trong việc Xây

dựng xã hội văn minh, dân chủ, tiến, bộ

Phương pháp tổ chức là phương pháp đưa con người vào

khuơn khổ; chống lối bự do tuỳ tiện; Tầm tốt cơng việc được giao

Phải cĩ bộ phận chức năng và con người đảm nhiệm chức nã năng,

phải giao quyền hạn và trách nhiệm BI đội VỚI VIỆC quy định

xin quy chế và nội quy ở hoạt động đây độ Biệt Biện pháp tổ chức

cịn đồi hỏi bộ phận nào, người nào làm tốt, làm cĩ hiệu quả thì

được khen ng Cpe tac tổ chức ne khơng tốt thì cơng tác

ag”? bo eC A ohicen : “ty ức Ai AF ao" 0ý Dhiba

TẬP BÀI GIẢNG QUẦN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ I.À,ĐỘNG - XÃ HỘI

tt tưởng lộn xộn, ký-cương khơng được tuân thủ, “kết quả sơng việc khơng cao

BE

tt hỲ 4 Huby ⁄ 2.8 Phương pháp hình tế - tứ on

Theo phương pháp này, các cơ quan hành chính nhà nước

và các thủ trưởng phải sử đụng việc kích thích bằng lợi ích

vật chất va các địn bay kink te pone hoat động quan lý Cu

Phải chú ý kết hợp giữa ba lợi ích: lợi ích của của người lao ˆ

động, lợi ích của tập thể, lợi ích của Nhà nước Trong ba lợi ích

đĩ, lợi ích của người lao động là động lực trực tiếp, lợi ích của Nhà nước là tối cao

Phương pháp kinh tế trong quân lý nhà nước được thực

"hiện cả hai mặt: thưởng và phạt Làm giỏi thì tăng lương, tăng

thưởng, tăng phụ cấp Làm sai thì trị lương, bối thường vật chất boặc xử phạt bằng tiển

Phương pháp này cĩ đặc điểm là:

- Tác động trực biếp của cơ quan nhà nước và của thủ, trưởng, của các nhà chức trách lên ý chỉ và hành động của

người thừa hành trể én cơ sở quyển và nghĩa vụ mà pháp luật đã

a

—_—

ee cine at eareencnaremenan cre

AiG CAO DANG LAO BONS - XÃ HỘI

- 8 suy định đứm phương của lãnh dao

u được chủ urọng/phải làm thư

- (quyêb định hành chink lA ket qua cue sui the HIẾN ý chí đơn

¡xuan nhà nước có thâm (UA De :quyếh, những.ngưd! a ma _——

định nhằm làm thay đổi hay chấm dứt các quan hệ pháp luật

hành chính cụ thể, đặt ra, sửa đổi, bãi bỏ quy phạm pháp luật

-_ hành chính hoặc làm thay đổi hiệu lực pháp lý của chúng; đặt

ra những chủ trương, chính sách, nhiệm.vụ của hoạt động quan

lý-nhà nước

Để thực hiện các nhiệm vụ và chức năng quản lý nhà nước, các cơ quan hành chinh nhà nước được trao một khối lượng quyển hạn rất rộng lớn Trong đó quyển ra qñyết định hành ị

chính là đặc biệt quan trọng Tất cả các quyển khác chỉ có thé được thực hiện thông qua các quyển này Để tác động tới các quá trình xã hội, các cơ quan hành chính nhà nước dùng nhiều

phương tiện khác nhau nhưng cơ bản nhất là quyết định hành |

chính Nó là phương tiện không thể thiếu được trong quản lý

nhà nước Vì vậy, việc nghiên cứu về bản chất, khái niệm quyết :

định hành chính của cấc cơ quan hành chính nhà nước là đặc biệt quan trong, gop phan tao cd sở lý luận và thực tiễn để hoàn ' thiện hình thức, phương pháp hoạt động của cơ quan hành

chính nhà nước nhằm nắng cao hiệu quả quản lý nhà nước

_! 9, Cac tinh chat va dac trung của quyết định hành chính

Quyết định hành chính của cơ quan nhà nước là một loạt

lquyết định pháp luật nói chung Vì vậy, nó có day đủ các tính

“phat của quyết định pháp luật: tính ý chí, tính quyển lực nhà

aan danh Nhà nước dai điện cho quyển lực nha nudc Moi cd

ier, tổ chức, cá nhân thuộc đối tượng điểu chỉnh của quyết

TRUONG CAO-DANG LAO DONG - XA HOI

định đó đếu phải tuân theo một cách tự:giác, nếu không sẽ bị

cưỡng chế thực hiện Điều đó rõ ràng thể hiện ý chí đơn phương

của cơ quan nhà nước Đặc điểm nayicho: phép phần biệt quyết

định của cơ quan nhà nước với những höạt động mang tính tổ

chức - xã hội trực tiếp, các tác nghiệp vật chất - kỹ thuật đo

chúng thực hiện

Thể hiện ở hiệu quả pháp lý của né: Khi quyết định hành

chính xuất hiện làm thay đổi cơ chế điểu chính pháp luật bằng

t8 Xuất

cach: | làm phát sinh, thay đổi y đối hay chấm ‘ditt các quan hệ pháp

luật hị At hành chính cụ.thể: đặt ra ra, sửa đổi, bãi bỏ quy phạm pháp

luật hành chính hoặc làm thay đổi phạm vì hiệu lực phấp lý của

chúng; đặt ra chủ trương, chính sách, nhiệm vụ của hoạt động

Tuỷ vị trí của các cơ quan nhà trước: trong hệ thống các cơ

quan đó mà quyết định hành chính của chúng có hiệu lực pháp

lý khác nhau Tính chất này của quyết định hành chính là căn

cứ phân biệt.nó với ( các công văn giấy tờ hành chính thậng

thường, với các hợp đồng hành chính, hợp đổng-dân sự, với các

hành động cỗ giá trị pháp lý như: (đẫn độ phạm nhân, khám xét

nhà, kiểm tra các phương tiện phạm pháp )

2.3 Tính dưới lid

Cac ‘ae quyét dt định hành chính được xây dựng và ban hành

trên cd sở pháp Ìì luật và để thi hành luật Nghĩa là: quyết định

pháp luật của các cơ quan nhà nước madg tính dưới luật Tính

dưới luật được thể hiện ở nội dung, trình tự xây dựng, ban hành

và hình thức của quyết định Đặc biệt, ì nội ¡ dung của các c quyết meee men maton

- Bộ trưởng: Quyết định, Chỉ thị, Thông tư;

: Ủy ban nhân dân: quyết định, Chỉ thị;

- Chủ tịch Uỷ ban nhân dân và thủ trưởng các cơ quan chuyên môn thuộc Uỷ ban nhân dân: Quyết định, Chỉ thị

BL Theo hình thức thể hiển

Theo hình thức thể hiện có thể phận thành: quyết định

bằng văn bản, quyết định miệng, quyết định bằng ám hiệu, tín

hiệu ì

3.3 Theo tính chất pháp lý saa, phần loại có ý nghĩa thực tiển và lý luận, Theo

flethich at pleaip lý các ¢ quyết định hành: chính đ de phân r a như sau:

8.8.1” Quyét định, chụng ( quyết đ wih chink sdch)

Quyết định hành chính chung là quyết định để ra chủ

trương chính sách, nhiệm vụ, biện pháp lớn có tính chất chung,

làm cơ sở cho việc ra các quyết định quy phạm hoặc các quyết

định cá biệt, là công cụ định hướng trong thực tiễn lãnh đạo của

hệ thống hành chính nhà nước.

TRƯỜNG CAO.ĐĂNG LAO ĐỘNG - XÃ HỘI

7 Cac › quyết định chung thường được ban hành dưới hình

tức Nghị quyết của Chính phủ và một số văn bản khác của các

sp cd quan hank chính nhà n tiớC,

quyêt dịnh chung có-vai lrỏ quan trọng trong quản lý nha

nước Nếu các cơ quan chính quyển địa phương ban Hành nhiều sẽ làm mất đã tính chuẩn mực và tỉnh cụ thể của quản lý nhà nước

3.3.9 Quyết định hành chink guy pham Quyết định hành chính quy phạm trực tiếp làm thay đổi hệ thống guy phạm pháp luật hành chính Vì i đó là:

- Những quyết định đặt ra các quy phạm pháp luật hành chính.mới nhằm điểu chỉnh đồng bộ, đầy đủ hơn các quan hệ xã hội xuất hiện trong quan ly nhà nước;

- Cu thể hoá các quy phạm pháp luật do Quốc hội hoặc các

cơ quan nhà nước cấp trên ban hành;

- Sửa đổi những quy phạm phấp luật hành chính biện hành;

- Bãi bỏ những quy phạm phấp luật hành chính không còn

phi hep;

Thay đối phạm vị hiệu lực của quy phạm phấp luật hành

chính b biện hành về thời gian, không gian và đối cượng thi hanh

Quyết định quy phạm do cac-cd quan hành chính ban;hành

có vị trí quan trọng, € chúng là.nền bằng của sự điểu chink hoat động quân lý nhà nước, là cơ sở cho việc bạn hành căế quyết

định hành chính cá biệt sf

© 3.0 Quyết dinh hanh chính cá biệt

| Quyết định hành:chính cá biệt là quyết định: ấp dụng pháp

luật trên cơ sở quyết định chung và quyết định quy phạm của cơ

8Ö

1

Tế BÀI GIẢNG QUẦN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ LAO ĐỘNG - XÃ HỘI F quan cấp trên do cơ quan hành chính nhà nước hoặc cá nhân, tổ chức được ủy quyển hành pháp ban hành nhằm giải quyết các'

công việc cụ thể, cá biệt Đây là "loại quyết định cần thiết được

các chủ thể quản lý ban hành nhiều Quyết định hành chính cá

biệt có ai loại: quyết định cho phép và quyết định ra Ì lệnh

thẩm quyển) của cơ quan hoặc chức vụ Yêu cầu này đỏi hỏi,

mỗi cơ quan chỉ có quyển hạn ban hành quyết định giải quyết các vấn đề nhất định do phấp luật giao cho, không lạm quyển

'và lẩn tránh trách nhiệm Cac quyết định hành chính phải được

bạn hành xuất phát từ những lý do xác thực Nghĩa là chỉ khì

nào trong hoạt động quản lý nhà nước và đời sống-dân sự, xuất

tiệi, các nhụ cầu, các su kiện được pháp Xuật quy định cần phải

baw hanh quyết định thì cơ quan hành chính.nhà nước Gf thẩm quyền - -mới.ra các quyết định nhằm, quy định chung hoặc ap dụng pháp luật vào các trường hợp-e€u thể “Ngoài ra.các, quyết

định hành chính phải được han hành đúnE thể thức và thủ tục

do‘jhap luat.quy dinh

i! ri 4.9 Yêu céuve tink hop by

".- cau nay doi hou

- Quyết định hành chính phải bảo đảm hài hòa lại ích Nhà nước, tập thê và cá nhân;

g1

TRƯỜNG GA: ĐẲNG LAO ĐỘNG - XÃ HỘI

A 5 ener eet Et

~ quyết đình hành chính phải tính đến các điểu kiện, hoàn

cánh cụ thể và phù hợp yới từng vấn để, với các đối tượng thực

hiện, Quyết định cần nêu cụ thể cae nhiém vụ, thời gian, chủ thê, phương tiện thực hiện quyết định;

- Quyết định hành chính phải bảo đảm tính hệ thống toàn

diện Nội dung của quyết dịnh phải tính hết các yếu tố chính

trị, kinh tế, văn hoá, xã hội; hủ |

- Ngôn net, văn phong, cách trình bày mộ: quyết định phải

rõ ràng, dê hiểu, ngắn gon, chính xác

VIL HIEU LUC VA HIEU @UÄ QUẦN LÝ NHÀ NƯỚC

+ Hiệu lực và hiệu quả quản lý nhà nước

4.1 Biệu lực quản lú nhà nước

Hiệu lực quản lý là sự: điểu hành: thưởng xuyên, sĩ điểu,

phối, phối hợp nhịp nhàng các cơ quan: hành chính nhà nước tác

động ; đến các quá trình đời sống xã hội và: hành vị công dân

bang uve tc à nước với năng lực đội ngũ cán bộ, công chức

nhằm duy trì trật tự xã hội, lý cương nhà nước, theo đối, phát

hiện, xử lý nghiêm các hành vì phạm pháp để-n uc vu đắc Tực

và thúc đẩy mạnh mẽ công cuộc đổi: mới và phát triển đất nước

theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá dưới sự lãnh đạo của

Đăng Hay nói một cách đơn giản, biêu lực là thực hiện và hoàn

thanh đúng chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyển quy định, đạt kết

| AA hội càng-phát trién thì nhiệm vụ của quan lý nhà nước

ngay càng phức tạp và nặng nề Đó không chỉ vì sự biến động

nhanh chóng của đối Vượng quản lý, phạm vi các vấn để cần

TẬP BÀI GIẢNG QUẦN LÝ NHÀ'NƯỚC VỀ LAO ĐỘNG - XÃ HỘI

quản lý ngày càng mở rộng, mà còn do tính chất và tầm quan

krọng của quân lý đã thay đổi so với trước, như cầu của nhân,

dân về mọi mặt ngày càng cao, do sự tác động mạnh mẽ của

tình hình quốc tế, của những nhân tế mới của thời đại đến tình

hình trong nước trong điểu hiên "mở cửa" Vì vậy, quan lý nhà

nước Việt Nam đang đứng trước những yêu cầu mới mà trước

hết là những yêu cầu nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả của quản lý Nghị quyết của Đại hội đại biểu toàn quốc: của Đảng lan tht VIL da chi ra rằng: Nhà nước ta được nhân dân trao cho quyền lực và chịu trách nhiệm trước nhân đân quản lý mọi mặt

đời sống xã hội Nhà nước ta phải có đủ quyển lực và đủ khả nắng định ra pháp luật và tổ chức quản lý đài sống xã hội bằng

phấp luật, xây dựng một hệ thống hành pháp và quản lý nhà

nước thông suốt từ Trung ương xuống cơ Sở, có đủ quyển lực,

nắng lực và hiệu lực Đó là mệt phương hướng chỉ đạo rất cơ ban Dang, Quốc hội, Chính phủ cũng như bất cả các cơ quan nhà nước và.toàn thể nhân dân rất quan tâm đến vấn để dâng cao hiệu lực quản lý của nhà nước trong tình hình hiện nay,

Ie Miéu qua quan ly naa nude

1.1.1, hậu qua quản lý nhà nước Hiệu qua quản lý nhà nước là sự tác động của các cơ quan

trong hé théng hanh pháp và quần lý nhà nước đối với mọi hoạt động của xã hội để bảo đảm các nhu cẩu thực tế của sự phát

triển kinh tế và đời sống mạnh mẽ và đúng hướng, bảo đâm các '

nhu cầu phát triển văn hoá xã hội, Khoa học kỹ thuật, phục vụ

công cuộc bão đâm quốc phòng, trật tự an ninh, pháp luật, pháp

chế, kỷ luật, kỷ cương xã hội trong từng thời kỳ nhất định

Nếu không đáp ứng được các yêu cầu đó thì không thể nói là

hoạt động quan lý nhà nước có hiệu quả

đc