MAY VAN ĐỀ VỀ DẠY THÀNH NGỮ TIÊNG ANH nh ngỡ là một phần của từ vựng, một hiện | tượng diễn dạt độc đáo; không chỉ là một đơn vị ngôn ngữ đặc trưng mờ còn là một thực thể văn hóa 1, 2]
Trang 1MAY VAN ĐỀ VỀ DẠY THÀNH NGỮ TIÊNG ANH
nh ngỡ là một phần của từ vựng, một hiện
| tượng diễn dạt độc đáo; không chỉ là một đơn vị
ngôn ngữ đặc trưng mờ còn là một thực thể văn
hóa (1), (2], (3) Ví dụ, trong tiếng Việt, dùng thành
ngữ Vống như chùa Bà Đanh để chỉ sự vắng vẻ Thành
ngữ nòy gắn với sự tích tên nôm của chùa Chêu Lâm
cạnh Hồ Tây, Hà Nội Chùa này vốn được xôy ở trong
khuôn viên trường Chu Vờn An bôy giờ, dònh cho người
Chăm tới lễ Phật Cuối thời Lê Thánh Tông (Hồng Đức
1470-1497] người Chăm bỏ chạy về nước Chùa trở
nên vắng về (2 Trong tiếng Anh, khi nói đến hòa bình,
sự tha lỗi hay hòa giỏi, người ta hay dùng thành ngữ
Burry the hatchet{chén cdi riu} Thành ngữ nòy có nguồn
gốc từ phong tục của thổ dân da đó Bắc Mĩ chôn rìu trộn
khi dàn xếp hèc bình (rìu lò biểu tượng của vũ khí và trộn
mọc, khi người ta hạ rìu và chôn xuống đấết chính là dấu
hiệu chiến tranh chấm dứt vò hòa bình đến) Như vộy,
học thành ngữ của một ngôn ngữ nào đó chính là học
văn hóa của dên tộc nói thứ tiếng đó Vì lí do đó mà
thònh ngữ tiếng Anh nhận được sự chú ý rết lớn vò có vị
trí thường trực trong cóc gióo trình giảng dọy tiếng Anh
cho sinh viên (SV], người lớn luổi, trẻ em Tuy nhiên,
trong thực tế, thành ngữ thường bị để lại sau cùng hoặc
bỏ que trong cóc giờ dọy trên lớp (4)
1 Vĩ sao giáo viên (GV] ngại dọy thành ngữ?
Thứ nhất, nhiều GV quan niệm rằng thành ngữ
không đóng vơi trò trung tôm, có tầm quan trọng hữu
hẹn trong quó trình học ngoại ngữ của SV (4) Hơn nữa,
thònh ngỡ là hiện tượng ngôn ngữ khó học vờ không dễ
sử dụng đối với SV Việc hiểu đúng và vận dụng chính
xác thành ngữ thậm chí khó khăn cả với SV có kiến
thức ngữ pháp tốt và một vốn lừ vựng phong phú (5)
Thứ hơi, dạy thành ngữ với GV cũng là công việc khó
khăn, vì họ thiếu tài liệu giảng dọy vò thiếu phương
pháp Công cụ hữu hiệu với GV thường là từ điển, tuy
nhiên từ điển cũng chỉ liệt kê thành ngữ kèm với chú
giỏi nghĩa của chúng chứ không cung cấp cóc dạng
bai tap để GV cũng như SV cé thé tim hiểu về cách sử
dụng cũng như cơ chế tạo nghĩa của cóc thành ngữ
2 SV có thực sự cần học thành ngữ?
Có quan điểm cho rằng, SV chỉ cần học tốt ngữ
pháp vò nốm vững mội vốn từ vựng nhất định là có
thể giao tiếp được Khi SV nắm chắc các quy tắc ngữ
phóp, các em có thể kết hợp các từ thành các phát
ngôn có nghĩa Cũng từ các quy tắc ngữ pháp ấy, SV
Tan chi Gido duc s6 165 (xi 2-6/2007)
Q NGUYEN VAN TRAO”"
có thể hiểu cóc mối quan hệ nội tợi giữo các lừ vò hiểu ding các phát ngôn của những đối tóc giao tiếp khác nhu Tuy nhiên, nếu SV không có kiến thức về thành
ngữ thì tiếng Ảnh viết và nói của các em sẽ thiếu ty
nhiên và vẫn là tiếng Anh của người sứ dụng nó như
một ngoại ngữ Hơn nữa, khổ năng đọc hiểu vờ nghe hiểu của các em cũng sẽ kém hơn vì, theo Cooper (5),
phần lớn người Anh sử dụng khoảng 7000 thònh ngữ một tuần và khoảng 20 triệu trong vòng ó0 năm Điều đó có nghĩa là quớ trình giao tiếp chủ động [nói
và viết) vò thụ động (đọc vò nghe] của ŠSV sẽ khó thònh công khi giao tiếp với người Anh, nếu SV thiếu vốn thành ngữ trong vốn từ củc mình
3 Đề xuất Việc dạy thành ngỡ không thể bỏ qua vò nên dạy kất hợp với phần ngữ pháp hoy từ vựng, hoặc có thể thiết kế thành một buổi dạy riêng Với sự hướng dẫn của GV, SV hoàn toàn có thể hiểu và vận dụng thành
ngữ một cách có hiệu quả Ví dụ, ngoài cách nói it
rains heovily, SV có thể sử dụng if rain cats and dogs (mưa tầm tã] trong những cảnh huống thích hợp Kết
quỏ lò tiếng Anh của SV sẽ tự nhiên và tiệm cận đến
cách nói của người bón ngữ Dưới đây là một số gợi ý
để thiết kế một buổi dạy thành ngữ cho SV:
a} Toy theo trinh dé SV ma lựa chọn thành ngữ và thiét ké dang bai tap phù hợp Đối với SV 3 giai doan
bắt đầu, GV nén chon nhGng thanh ng& ma SV cé thé
học ít khó khăn nhất; cụ thể, chọn những thònh ngữ
không quá phức lạp về từ vựng và ngữ phép Ví dụ, thành ngữ Six ofone and half-a-dozen of the other (ké
tám lạng, người nửa cên] sẽ khó khăn với SV vì độ dời
và cấu trúc ngữ pháp phức tạp Câu nòy có nhiều nét hấp dẫn SV, nhưng các yếu tố ngữ phóp trong thành ngữ này tương đối phức tạp Cách tốt nhất hạn chế các thành ngữ có cấu trúc ngữ pháp phức tạp là chọn
những thành ngữ có kết cấu cú pháp ổn định Chọn
thành ngỡ có nghĩa bóng (nghĩa thònh ngỡ] rõ ròng
{vi du, to be in deep water, fo bea big mouth, shake a
leg) Những thành ngữ như (spill the beans, a red
herring] sẽ khó cho SV vì họ cần sự giỏi thích đặc biệt
từ phía GV thì mới có thể hiểu được
GV nên bắt đầu bằng những thành ngữ mở có lương dương 1-1; tức là giếng hệt nhau ở cả tiếng
* Trướng Dai hoc Ha Noi
Trang 2Anh và tiếng Việt Sau đó đến các thành ngữ tương
đương nhau ở cả hai thứ tiếng, và cuối cùng mới đến
thành ngữ khác nhau, vì với những thành ngữ khác
nhou, SV cần phải luyện tập nhiều hơn và giỏi thích
chỉ tiết hơn
bJ Thông qua hoạt động thảo luận, GV nên chuẩn bị
cho SV những thông tin cần thiết về thành ngữ như giỏi
thích những từ mới, kiểu cấu trúc hoy về cơ chế tạo nghĩa
của thònh ngữ như ẩn dụ, so sánh, hoán dụ, v.v
c} Đưa thành ngữ vào mội văn cảnh rộng hơn như
là một đoạn văn ngắn hoặc là một hội thoại GV có
thể trích dẫn trong truyện, báo chí, và thường thì GV
tu tạo ra cảnh huống
đj So sánh nghĩa đen [nghĩa từ vựng] và nghĩa
bóng (nghĩa thành ngỡ), chỉ ra xem chúng có liên hệ
với nhaụ như thế nào, và nghĩa bóng có nguồn gốc từ
đâu, nếu GV biết thông tin đó (ví dụ: Íet the cat out of
the bqg [tiết l@ thông tin") (Thành ngữ này có nguồn
gếc từ thời Trung cổ, khi đó những lái buôn lợn bất
lương thường bán Ign trong mat cdi bao tỏi với một
quy định rất chặt chẽ là khi đi xo rồi người mua mới
duoc mé bao dé ra Tuy nhiên, khi mở ra người mua
mới phót hiện ra rằng mình bị lừa, vì trong bơo là con
mèo chứ không phải lợn) GV có thể vẽ tranh hoặc có
thé ding poster dé chỉ ra tính tương phản giữa nghĩa
đen và nghĩa bóng, vì thành ngữ phần lớn có tính
hình ảnh, truyền tải một biểu tượng cụ thể, ví dụ bury
the hatchet (dã dẫn ở trên]
e] GV cũng nên chỉ ra cho SV biét cách sử dụng
của các thònh ngữ, vì thành ngữ khác nhau về tính
nghỉ thức Một số thành ngữ thuộc về nhóm Hếng lóng
(you gọt ¡J, một số lại thuộc nhóm từ thông tục (he
kicked the bucket), nhém khóc lại chỉ phù hợp với không
khí trang trọng hoy chuẩn tắc (run the risk\
f Giúp Š5V tự xêy dựng cho mình một cuốn sổ
thành ngữ giống như từ điển có nhân về thành ngữ
sau mỗi buổi học Ngoài ra, khuyến khích các em tự
tra cứu, tham khảo những nguồn khác để làm phong
phú thêm vốn thành ngữ của mình
gJ Học thành ngữ cũng giống như học từ mới Để
vận dụng được, SV cần luyện tập nhiều; nhết là luyện
lập trong tình huống
Dưới dây là một số dạng bài tap dạy thành ngữ
của Lennon (4, GV có thể tham khảo
Bai tap A: Task 1 nén cho SV lam don Task 2
cho lam theo cdp (Bai tap nay danh cho SV trinh do
ting Anh dudi advanced)
Task: 1 Complete the blanks below with the correct
word Use each word only once
2 Do you have equyvalent idioms in your language
for any of these meanings? ‘Translate your native
idioms into English See if the person next to you
understands
a Don’t count your chickens before they are
hatched
This means: DON’T BE OVER-
b He is like a bull in a china shop
This means: HE IS VERY-
c His bark is worse than his bite
This means: HEIS —_ THAN HE LOOKS
d Every cloud has a silver lining
EVERY BAD EVENT
e Hold your horses
a She is down in the dumps
b He couldn’t keep a straight face
This means: HE COULDN'T KEEP HIS FACE ` [Words: good, clumsy, kinder, serious, optimistic, depressed, wail]
Bài tập B: Bài tập này nên triển khai theo nhóm
GV cung cấp nghĩa từ vựng của các từ thành phần
trong từng thành ngữ (Bèi lập nòy phù hợp với trình
dé advanced)
Task: 1 Try to work out the meaning of these idioms
2 Do you have idioms in your language which have the same meaning as some of these?
A storm in a teacup
To have your heart in your mouth
To have a bone to pick with someone
To cut off your nose fo spit your face
To drink like a fish
To kill two birds with one stone
To be like a cat on hot bricks
To make a mountain out of a molehill
To pull someone’s leg Once bitten twice shy
Bat tp C: Bai tp nay nên triển khơi theo nhóm GV khuyến khích SV sử dựng ngữ cảnh để tìm ra mạnh mối
nghia thay vi chi dya vào nghĩa lừ vựng của cóc thành ngữ Task: Express the underlined section of the following
text with language which expresses the same meaning more or less
Example: {was feeling a bit down in the dumps
Iwas feeling a bit depressed
| was feeling a bit down in the dumps because it
was raining cats and dogs, so | went to see Bill Bill
drinks like a fish because his work drives him up the wall He is an EFL teacher But he would never leave you in the lurch Today | found him like a cat on hot
bricks because he was bored We decided to kill to
birds with one_stone by going to the pub and the
launderette We had a bone to pick with the barman in
(Xem tiép trang 28)
Tạp chí §iáo dục số 165 (ui 2-6/2007)
Trang 3thống câu hỏi, chỉ dẫn và từ đó rút ra quy trình xác
định đường thẳng:
- Từ phương vuông góc với hơi dường chéo nhou a,
b suy ra đường thẳng c cần dựng vuông góc với mặt
phẳng (P] song song với hơi đường thẳng chéo nhau a,
b vé ty diém O ndo dé trong khéng gian (xem hinh 2)
- Đường thẳng c cần dựng đã biết phương, cần
xác định điểm H thuộc c; Điểm H chính là giao điểm
của d', b' ảnh của a, b qua phép chiếu vuông góc lên
mặt phẳng (P]
- c chính là đường thẳng qua H và vuông góc với
(P] {Chú ý: trong SGK Hình học 1 † người ta chọn [P]
là mặt phẳng đi qua b song song với đường thẳng a)
Bạn đọc có thể phên tích kĩ hơn về vơi trò năng lực
lập có căn cứ, năng lực đánh giá kiến thức của HS
thông qua các ví dụ minh học trong DH Toán ở trường
phổ thông
3 Tờ các cơ sở lí luận và thực tiễn DH Toán ở
trường phổ thông, có thể đề cập một số biện pháp sau
nhằm rèn luyện các năng lực KTKT Toán học; bạn
đọc có thể xem xét kĩ các biện pháp bằng các ví dụ
điển hình trong DH toán ở trường phổ thông:
Biện pháp I: Quan tâm DH các khái niệm, quy
lắc, định lí theo hướng luyện tập nhận dợng, phát
hiện các thể hiện khác nhau từ đó dé xuất còng nhiều
cảng tốt các ứng dụng khóc nhau của chúng
Biện phóp 2: Thông qua DH chứng minh các định
lí toán học, DH giỏi các bài tập toán luyện lập cho HS
cách biến đổi tương đương nhìn nhận định lí, bài toán
theo nhiều cách khác nhau dẫn đến các cách chứng
minh, giỏi toán khác nhau Từ đó luyện tập các cách
huy động kiến thức khác nhau cho HS Khi thực hiện
biện phóp này cần quơn tâm cóc đối tượng quơn hệ
trong bài loớn được xem xét, còi đặt trong các mô
hình khóc nhau Chẳng hạn, xem tứ diện là bộ phận
của hình hộp, tuỳ theo cóc loại tứ diện để có các loại
hình hộp tương ứng ngoại tiếp nó Đặc biệt chú trọng
diễn dat cae dinh li, các bài toán theo các cách tương
đương tương thích với các giới khác nhau
Biện pháp 3: Luyện tập cho HŠ cách thức chuyển
đổi ngôn ngữ trong một nội dung Toán học hoặc
chuyển đổi ngôn ngữ này sang ngôn ngỡ khác thông
qua DH các tình huống điển hình Từ đó dẫn đến
các cách lập luận chứng mình giải quyết các vốn để
khác nhau
Biện pháp 4: Thông qua DH cóc tình huống điển
hình chú trọng còi đặt thích hợp cách luyện tập cho
HŠ các quan điểm biện chứng của tư duy Toán học
Khi thực hiện biện pháp này chú trọng giáo dục cho
HS các mối liên hệ giữa cói chung, cái riêng; Quan
hệ giữa cdi cy thé và cdi trou tượng, xem xét sự vật
trong trạng thới vận động biến đổi
Biện pháp 2: Quan tâm đúng mức luyện tập cho
HS thói quen khai thóc tiểm năng SGK, khắc sôu mở
rộng kiến thức, phát triển các bời toán từ nền kiến
thức chuẩn đã được quy định
Chúng tôi cho rằng việc triển khai thực hiện các
biện phớp nêu trên trong DH toán ở trường phổ thông
sẽ góp phần tích cực rèn luyện các năng lực KTKT toón học cho HŠ, góp phần triển khơi việc DH Toón theo quan điểm kiến ta0.0
Tài liệu tham khảo
1 Nguyễn Hữu Châu Những vấn để cơ bản về chương
trình và quá trình dạy học NXB Giáo dục H 2005
2 Jean Piaget Tam li hoc va gido dục học NXB Giáo
duc, H 1997
3 Nguyễn Bá Kim Phương pháp dạy học môn Toán
NXB Đại học sư phạm, H 2002
4 Cao Thị Hà Dạy học một số chủ để hình học không
gian (Hình học †1) theo quan điểm kiến tạo Luận án Tiến sĩ Giáo duc hoc, H 2006
5 Phan Trọng Ngọ (chủ biên) - Nguyễn Đức Hưởng
Các lí thuyết phát triển tâm lí người NXB Đại học sự
phạm, H 2003
6 Phan Trọng Ngọ Dạy học và phương pháp dạy học trong nhà trường NXB Đại học sư phạm, H 2005
7 Đào Tam “Bồi dưỡng HS khá, giỏi ở trường PTTH
năng lực huy động kiến thức khi giải các bài toán” Tạp chí Nghiên cứu giáo dục, số tháng 1/2000; tr 19-21
8 Đào Tam, “Rèn luyện kĩ năng chuyển đổi ngôn ngữ thông qua việc khai thác các PP khác nhau giải các dang toán Hình học ở trường PTTH” Tạp chí Mghiên cứu giáo dục, số 12/1997; tr 20 ~ 21
9 Trân Vui Dạy học có hiệu quả môn Toán theo những
xu hướng mới Trường ĐHSP - Đại học Huế, 2006
May van dé vé day thành ngữ
(Tiếp theo trang 42)
any case because he had forgotten to reserve the dartboard for us the previous day We decided that
not to go to the pub in protest would be just cutting off our noses to spite our faces We did not want to make
a mountain out of a molehill either Q (1) Nguyễn Thiện Giáp Từ và nhận diện tử trong tiếng
Việt NXB Giáo dục, H 1996
(2) Nguyễn Xuân Hòa Tiếp cận nguồn gốc và cách sử đụng nhóm thành ngữ phân ánh nền văn hóa dân tộc
lịch sử và phong tục tập quán dân tộc (trên ngữ liệu
thành ngữ tiếng Nga và tiếng Việt) Ngôn ngữ 3/2004 (3) Nguyễn Lân Từ điển thành ngữ và tục ngử Việt
Nam NXB Văn học, H.2003
(4) P Lennon Approaches to the Teaching of Idiomatic
Language /RAL, 1998 36(1), 1-11
(5) T.C Cooper Teaching Idioms Foreign Language
Annals, /998 31(2), 255-266
Corel], A (1999) Idioms: An Approach to Identifying
Major Pitfalls for Learners (RAL, 37(1), 1-11
Tạp chi Gido duc s6 165 (ui 2-6/2007)