SKKN Chia nhóm để hoàn thành bài toán quản lí bằng cách xây dựng các chương trình cụ thể tạo hứng th...

SKKN Chia nhóm để hoàn thành bài toán quản lí bằng cách xây dựng các chương trình cụ thể tạo hứng thú trong các giờ thực hành access ở lớp 12C1 Trường THPT Nguyễn Quán Nho 0 Mục Lục 1 Mở đầu 1 1 1 Lí[.]

Mục Lục

1 Mở đầu 1

1.1 Lí do chọn đề tài 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 1

1.3 Đối tượng nghiên cứu 2

1.4 Phương pháp nghiên cứu 2

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 2

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm .3

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề .4

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 11

3 Kết luận, kiến nghị 13

3.1 Kết luận 13

3.2 Kiến nghị 13

Tài liệu tham khảo 15

1 Mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài.

Chúng ta đang sống trong 1 thế giới của công nghệ và ứng dụng của nó có mặt ở hầu hết các lĩnh vực của đời sống Để hoà nhịp cùng sự phát triển của thế giới, tin học đã được đưa vào chương trình học của học sinh trung học phổ thông

từ năm 2007 Ở lớp 10 các em được tìm hiểu các khái niệm cơ bản về máy tính

về tin học, internet và một phần mềm soạn thảo rất gần gũi microsoft word học sinh rất hứng thú, tiếp theo chương trình lớp 11 là phần mềm lập trình pascal khơi gợi sự tò mò, thích thú vì được làm quen với lập trình cơ bản thì ở chương trình tin học lớp 12 các em lại làm quen với 1 số khái niệm về bài toán quản lí,

cơ sở dữ liệu, hệ quản trị cơ sở dữ liệu rất trừu tượng và khó hiểu đó là phần mềm microsoft Access

“Access là một phần nằm trong bộ office và dùng để xây dựng một phần mềm đơn giản Ở đây Access có 2 phần chính vừa là chương trình cơ sở dữ liệu

và cung cấp các công cụ để có thể lập trình xử lý giao diện, tạo báo cáo và viết

mã lệnh(code) cho người sử dụng Chính vì thế mà không cần phải thêm những công cụ khác Access có thể xây dựng ứng dụng từ cơ bản đến nâng cao chương trình cài đặt không quá cồng kềnh và dễ sử dụng vì được xây dựng theo kiểu kéo thả của Microsoft rất dễ dùng, bên cạnh đó cung cấp những công cụ lập trình VBA cho những người muốn tìm hiểu sâu hơn về lập trình”.[2]

Học sinh lớp 12 tập trung đầu tư nhiều vào các môn khối để thi thpt quốc gia, tin học là môn phụ nên học sinh không dành nhiều thời gian để học tập và nghiên cứu

Chương trình tin học lớp 12 ở chương II tìm hiểu về hệ quản trị cơ sở dữ liệu Microsof Access số tiết thực hành nhiều hơn lí thuyết (16/29 tiết thực hành), nội dung các bài thực hành có tính chất nối tiếp và liên kết kiến thức, bài sau sử dụng dữ liệu của bài trước, nội dung mới lạ nên học sinh ngại thực hành Qua nhiều năm giảng dạy và trao đổi với đồng nghiệp tôi nhận việc tạo hứng thú cho học sinh và giúp học sinh hiểu bài ngay trong các giờ thực hành là rất cần thiết

và cũng chưa có tài liệu nghiên cứu về vấn đề này, đó là lí do tôi chọn đề tài

“Chia nhóm để hoàn thành bài toán quản lí bằng cách xây dựng các chương trình cụ thể tạo hứng thú trong các giờ thực hành access ở lớp 12C1 trường THPT Nguyễn Quán Nho”

1.2 Mục đích nghiên cứu.

Thay đổi phương pháp giảng dạy trong các giờ thực hành để tạo hứng thú cho

học sinh và giúp học sinh có thể hiểu bài ngay tại lớp

Giúp các em có kĩ năng thực hành Access thông qua cách chia nhóm để giải quyết các bài toán cụ thể và xây dựng các chương trình hoàn chỉnh

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là học sinh lớp 12C1 trường THPT Nguyễn Quán Nho Lớp 12C1 là lớp khoa học tự nhiên, đặc điểm là học sinh có khả năng tiếp thu nhanh, tinh thần học tập tự giác Từ việc chia nhóm lớp để hoàn thành các bài toán quản lí cụ thể bằng hệ quản trị cơ sở dữ liệu access trong các giờ thực hành giúp học sinh thấy được lợi ích và những ứng dụng thực

tế trong cuộc sống của access và giúp các em có hứng thú với môn học

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết: Tìm đọc, nghiên cứu, phân tích các tài liệu liên quan Rút kinh nghiệm trong thực tiễn giáo dục Từ đó xây dựng cơ sở lý luận của đề tài

- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu: Sử dụng phương pháp thống kê để

xử lý số liệu, so sánh kết quả thu thập trước và sau khi áp dụng

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.

Căn cứ hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ công nghệ thông tin năm học

2017-2018 của Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành văn bản số 4116/BGDĐT, ngày 08/9/2017 đối với các Sở Giáo dục và Đào tạo

“Triển khai có hiệu quả đề án tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và hỗ trợ các hoạt động dạy-học, nghiên cứu khoa học góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2016-2020 định hướng đến năm 2025 (được phê duyệt theo quyết định số 117/QĐ-TTg ngày 25/01/2017 của Thủ tướng Chính phủ”.[3]

Trường THPT Nguyễn Quán Nho là trường xa trung tâm cơ sở vật chất còn nghèo, hiện tại trường chỉ có 1 phòng máy gồm 21 máy để phục vụ việc dạy học thực hành nên mỗi giờ thực hành phải ngồi 2hs/ máy Trên phòng máy có trang

bị máy chiếu giúp việc hướng dẫn thực hành và báo cáo thực hành tốt hơn

“Việc giảng dạy Tin học đòi hỏi sự linh hoạt rất cao của các giáo viên Không thể áp đặt kiến thức của giáo viên hay sách giáo khoa làm chuẩn Để giúp học sinh hứng thú, phát huy tính tích cực và sáng tạo của mình với môn tin học lớp

12, làm việc nhóm là một giải pháp hiệu quả; giúp học sinh cố gắng tìm hiểu và phát biểu trong nhóm của mình để trình bày cho cả lớp, đồng thời tinh thần hợp tác trong nhóm sẽ được phát huy và hỗ trợ lẫn nhau giữa các thành viên trong nhóm”.[4]

Ở chương II, hệ quản trị cơ sở dữ liệu Microsoft Access, mục tiêu là để học sinh có kĩ năng cơ bản sử dụng Access và bước đầu tạo lập, cập nhật và khai thác cơ sở dữ liệu Ban đầu học sinh khá hứng thú vì được tìm hiểu một phần mềm mới Nhưng qua các tiết học tìm hiểu các loại đối tượng Table, Form, Query, Report, mặc dù đã có các bài tập ví dụ của mỗi bài, nhưng học sinh vẫn

chưa hình dung được ứng dụng thực tế của Access trong việc quản lí dữ liệu như thế nào, học Access sẽ được ứng dụng trong thực tế ra sao? Dẫn đến việc học sinh cảm thấy khó, không chú trọng vào môn học nữa Cái mà học sinh cần là thấy một sản phẩm cụ thể được tạo ra từ những gì mình đã học, sẽ học về Access

và ứng dụng thực tiễn của nó Từ đó mới kích thích được sự hứng thú học tập của học sinh để có thể đạt được mục tiêu đề ra khi tìm hiểu nội dung này

Ở sách giáo khoa có 3 bài toán quản lí được đề cập trong các bài thực hành đó là: Bài toán quản lí học sinh (bài tập thực hành 2), bài toán quản lí thư viện (bài tập thực hành 1), bài toán quản lí bán hàng (bài tập thực hành 5) Việc chia nhóm hoàn thành 3 bài toán cụ thể sẽ kích thích được sự hứng thú học tập của học sinh để có thể đạt được mục tiêu đề ra khi tìm hiểu nội dung này

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.

Trong quá trình giảng dạy với nhiều đối tượng học sinh, nên cách các em học và hiểu bộ môn này cũng theo nhiều cách khác nhau Khi giảng dạy trên một tập thể học sinh, cụ thể với chương trình tin học 12 - tìm hiểu về cơ sở dữ liệu có thể thấy một thực tế hiện lên đó là các em càng học, càng có xu hướng không hứng thú và yêu thích môn học, học sinh có cảm giác không hiểu bài, kêu khó và ngại suy nghĩ Nguyên nhân một phần do các em không có điều kiện trong học tập, máy tính không đủ để 1 học sinh/1 máy tính để thực hành ngay nội dung kiến thức vừa học Một phần do ở lớp cuối cấp, các em chỉ chú trọng những môn học thi trung học phổ thông quốc gia Và một nguyên nhân nữa, đó

là sự truyền đạt kiến thức cho các em chưa thật sự hiệu quả, chưa thật sự giúp học sinh hiểu bài nhanh Một nội dung không hiểu sẽ kéo theo nhiều nội dung khác khó hiểu

Lớp 12 c1 có 37 học sinh theo khảo sát thăm dò những em có máy tính ở nhà phục vụ việc học tập thì chỉ có 4/37 học sinh có máy vi tính chiếm (0.1%)

Số học sinh thực hành ở nhà sau khi học trên lớp là 1/4 học sinh

Kết quả thăm dò về khả năng hứng thú với môn học bằng phiếu kín:

Trong chương trình tin học 12, Khi tìm hiểu Access với các kiến thức khá trừu tượng, mặc dù những phần minh họa trên mỗi phần học (Table, Query, Form, Report) là một ví dụ nhưng còn rời rạc, chưa có tính kế thừa, làm cho

người học đôi khi thấy còn quá trừu tượng, không hình dung ra cơ sở dữ liệu sau khi tạo ra hoàn chỉnh sẽ như thế nào, ứng dụng ra sao, chưa khơi gợi sự hứng thú và chủ động trong học tập

Từ thực trạng và những mâu thuẫn, việc chia nhóm để hoàn thành bài toán quản lí bằng cách xây dựng các chương trình cụ thể trong các giờ thực hành sẽ thúc đẩy người học tích cực, chủ động trong học tập, dễ dàng tiếp thu kiến thức

và áp dụng nó, từ đó sẽ nâng cao hiệu quả học tập của học sinh

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.

Sau khi nghiên cứu, phân tích sách giáo khoa với 3 bài toán quản lí cơ bản của các bài thực hành là bài toán quản lí học sinh, bài toán quản lí thư viện và bài toán quản lí bán hàng tôi đã đưa ra phương pháp dạy học như sau:

2.3.1 Thực hiện chia nhóm học sinh :

Thực hiện lớp thành 3 nhóm để giải quyết 3 bài toán theo nội dung thực hành chương II hoàn thành chương trình cụ thể:

Có rất nhiều cách để chia nhóm và giáo viên chọn cách chia nhóm theo sở thích “Cách này thực hiện dựa trên việc các học sinh tự do lựa chọn để tạo thành một nhóm và giáo viên sẽ giao nhiệm vụ cho các nhóm thực hiện trong một thời gian nhất định (có thể quan sát, tìm hiểu một vấn đề nào đó), kết quả sẽ được đại diện của mỗi nhóm trình bày trong giờ học sau.”[4]

Giáo viên cho học sinh tự chọn bạn để tạo nhóm với số lượng nhóm từ 12-13 bạn theo số lượng học sinh của lớp là 37 học sinh Các nhóm nộp danh sách của nhóm mình và cử trưởng nhóm phụ trách ( Tên nhóm trưởng được in đậm trong danh sách)

Nhóm 1:

Nhóm 2:

Nhóm 3:

13 Nguyễn Thị Thu Huyền

2.3.2 Thực hiện giao nhiệm vụ cho từng nhóm:

Nhóm 1: Bài toán quản lí học sinh

Nhóm 2: Bài toán quản lí thư viện

Nhóm 3: Bài toán quản lí bán hàng

2.3.3 Giáo viên xây dựng nội dung cho từng bài thực hành

Do nội dung các bài thực hành trong sách giáo khoa chỉ có nội dung của

1 bài toán quản lí tương ứng với 1 nhóm cụ thể nên để áp dụng phương pháp thì giáo viên phải chuẩn bị nôi dung yêu cầu thực hành cho 2 nhóm còn lại:

Bài tập thực hành 2,3,4,6,7,8: Xây dựng hệ thống câu hỏi yêu cầu thực hành cho nhóm 2, 3

Bài tập thực hành 5: Xây dựng yêu cầu thực hành cho nhóm 1, 2

2.3.4 Quá trình thực hiện:

2.3.4.1 Bài tập thực hành số 2: Tạo cấu trúc bảng:

Tiết 11 theo PPCT các nhóm thực hiện phân tích bài toán, xây dựng cơ sở dữ liệu và tạo bảng trên tinh thần thảo luận trong nhóm dựa vào kiến thức đã học (ở phần 4 bài 2: Các bước xây dựng cơ sở dữ liệu)

Tiết 13 theo PPCT giáo viên chỉ định 1 nhóm bất kì lên trình bài các cách tạo bảng và các bảng dữ liệu của nhóm mình xây dựng bằng máy chiếu

2 nhóm còn lại, giáo viên sẽ đặt những câu hỏi về cách xây dựng cơ sở dữ liệu, cách quản lí của bài toán, cách khai báo dữ liệu, cách chọn khoá mà nhóm vừa trình bày:

Một số câu hỏi được đặt ra với nhóm 1 như:

-Bài toán quản lí học sinh thì đối tượng quản lí là gì? Sẽ quản lí nhưng thông tin nào của đối tượng?

-Các bảng dữ liệu cần có cho bài toán?

Nhóm 1 cử 1 bạn đại diện trả lời các câu hỏi của nhóm và của giáo viên

Tương tự với 2 nhóm còn lại nếu còn thời gian

Cuối buổi giáo viên tổng hợp, nhận xét kết quả các nhóm

Kết quả đạt được sau bài tập thực hành 2 của nhóm 1:

2.3.4.2 Bài tập thực hành 3:

Với mục đích và yêu cầu của bài là: Luyện kĩ năng thao tác trên bảng và sử dụng các công cụ lọc, sắp xếp để kết xuất thông tin từ bảng.[1]

Tiết 16 theo PPCT các nhóm tự thực hành theo các thao tác được học về các thao tác cơ bản trên bảng dữ liệu nhóm mình đã tạo ở bài thực hành trước để nắm bắt, hiểu các thao tác

Nhóm 1 thực hiện các thao tác thực hành theo nội dung sách giáo khoa

Nhóm 2,3 thực hiện theo nội dung yêu cầu của giáo viên dạy:

Nhập dữ liệu cho các bảng, thực hiện các thao tác thêm, sửa, xoá trên bảng đã được tạo trước đó

Tiết 17 các nhóm đặt câu hỏi và yêu cầu nhóm còn lại thực hiện thao tác như sắp xếp, lọc, tìm kiếm trên máy chiếu theo nội dung câu hỏi

Ví dụ một số câu hỏi được đặt ra với nhóm 3:

-Lọc trên bảng khách hàng những khách hàng có địa chỉ ở Thiệu Quang?

-Sắp xếp các mặt hàng trong bảng mặt hàng theo thứ tự tăng dần của đơn giá? -Tìm trong bảng hoá đơn những mặt hàng được giao ngày 3/2/2018?

Một số kết quả đạt được của nhóm 3:

Lọc các khách hàng có địa chỉ ở Thiệu Quang:

Lọc theo ngày giao hàng:

2.3.4.3 Bài tập thực hành 4: Tạo biểu mẫu đơn giản

Căn cứ vào mục đích, yêu cầu của bài thực hành:

Tạo biểu mẫu, chỉnh sửa biểu mẫu trong chế độ thiết kế, nhập dữ liệu cho bảng bằng biểu mẫu, cập nhật và tìm kiếm thông tin.[1]

Tiết 20 theo PPCT với yêu cầu chung tất cả các nhóm tạo biểu mẫu nhập dữ liệu với tất cả các bảng được tạo trong bài toán quản lí theo cách dùng thuật sĩ

Tiết 21 các nhóm trình bày sản phẩm của mình bằng máy chiếu

Giáo viên hướng dẫn thêm cho các nhóm cách chỉnh sửa phông chữ, di chuyển các trường trong chế độ thiết kế

Kết quả đạt được của nhóm 2:

2.3.4.4 Bài tập thực hành 5: Liên kết giữa các bảng

Liên kết là thao tác cần thiết kết nối các bảng với nhau để kết xuất thông tin Dựa theo các bước trong kĩ thuật tạo liên kết giữa các bảng các nhóm hoàn thiện liên kết trong các bảng dữ liệu của nhóm mình

Các nhóm cử học sinh đại diện trình bày trên máy chiếu, trong quá trình đó giáo viên hỏi thêm các câu hỏi về xoá, sửa liên kết

Kết quả đạt được của các nhóm:

2.3.4.5 Bài thực hành 6-7

Mẫu hỏi trên 1 bảng và mẫu hỏi trên nhiều bảng

Mẫu hỏi là một nội dung khó trong cách tạo cách đối tượng của Access nên cần có sự hướng dẫn, làm mẫu của giáo viên giúp học sinh thực hiện thao tác Với mục đích, yêu cầu của bài là: “làm quen với mẫu hỏi kết xuất thông tin

từ một bảng, tạo được những biểu thức điều kiện đơn giản, làm quen với mẫu hỏi có sử dụng gộp nhóm ở mức độ đơn giản”[1] Căn cứ vào đó giáo viên đưa

ra yêu cầu với từng nhóm:

Ví dụ đối với nhóm 1:

Khai thác cơ sở dữ liệu quản lí học sinh, tạo mẫu hỏi đưa ra danh sách học sinh có điểm thi học kì 1>= 6

Yêu cầu học sinh trình bày các bước và thao tác trên máy chiếu để cả lớp theo dõi, 2 nhóm còn lại đặt thêm các câu hỏi liên quan:

Kết quả của nhóm 1:

Mẫu hỏi trên 1 bảng :

Mẫu hỏi trên nhiều bảng:

2.3.4.6 Bài tập thực hành 8: Tạo báo cáo

Báo cáo là hình thức khi cần tổng hợp, trình bày và in dữ liệu Học sinh cần

có kĩ năng cơ bản để tạo báo cáo bằng thuật sĩ

Ngoài những nội dung yêu cầu có trong sách giáo khoa giáo viên cần chuẩn

bị một số câu hỏi cho các nhóm không có trong nội dung bài thực hành

Nhóm 1: Thực hiện theo yêu cầu của sách giáo khoa

Nhóm 2: Tạo báo cáo thống kê các loại sách có trong thư viện tăng dần theo số lượng?

Tạo báo cáo để in danh sách những sách được mượn trong 1 ngày cụ thể?

Nhóm 3:Tạo báo cáo thống kê các khách hàng có địa chỉ ở Thiệu Quang?

Tạo báo cáo để in danh sách các mặt hàng đã được bán trong 1 ngày cụ thể?

2.3.4.7 Bài tập thực hành tổng hợp:

Giáo viên cho học sinh kiểm tra 15, làm bài độc lập để đánh giá quá trình học của từng học sinh sau khi thực hành, làm việc nhóm tìm hiểu về hệ quản trị cơ

sở dữ liệu Microsof Access

Nội dung đề kiểm tra như sau:

1/ Tạo CSDL Quản lý thi Nghề PT, đặt tên là tên của mình gõ không dấu (1đ)

Lưu bài: D:\KT15\tenhocsinh.mdb

DANH_SACH (Số báo danh, Họ và Tên, Ngày Sinh, Giới Tinh, Lớp)

DIEM_THI (Số báo danh, điểm thực hành, điểm lý thuyết)

3/ Chọn khóa chính và tạo liên kết cho các bảng trên. (3đ)

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm

Qua việc áp dụng sáng kiến kinh nghiệm: “Chia nhóm để hoàn thành bài toán quản lí bằng cách xây dựng các chương trình cụ thể tạo hứng thú trong các