Quản lý xây dựng văn hóa ứng xử ở các trường tiểu học thành phố vĩnh long tỉnh vĩnh long 1

Mục tiêu nghiên cứu Trên cơ sở nghiên cứu lý luận quản lý xây dựng văn hóa ứng xử ở trường tiểu học và phân tích, đánh giá thực trạng quản lý xây dựng văn hóa ứng xử ở các trường tiểu h

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

ĐẶNG PHƯƠNG CHI

QUẢN LÝ XÂY DỰNG VĂN HÓA ỨNG XỬ

Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ VĨNH LONG TỈNH VĨNH LONG

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8.14.01.14

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Đà Nẵng – Năm 2022

Công trình được hoàn thành tại

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Thị Trâm Anh

Phản biện 1: TS Bùi Việt Phú

Phản biện 2: TS Võ Văn Luyến

Luận văn đã được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp thạc sĩ Quản lý giáo dục họp tại Trường Đại học Sư phạm vào ngày

05 tháng 3 năm 2022

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Thư viện Trường Đại học Sư phạm – ĐHĐN

- Khoa Tâm lý giáo dục, Trường Đại học Sư phạm – ĐHĐN

Tuy nhiên, hiện nay công tác xây dựng, phát triển văn hóa ứng

xử chưa được chú trọng, quan tâm đúng mức Vì thế, vẫn còn phổ biến những tiêu cực tác động từ bên ngoài vào môi trường giáo dục như: Tình trạng bạo lực học đường, giao tiếp ứng xử chưa đúng mực của một bộ phận giáo viên và học sinh, dạy và học chạy theo thành tích Đây là vấn đề đang đặt ra đối với các nhà quản lý giáo dục, phải nhanh chóng tìm ra các biện pháp để xây dựng và phát triển một môi trường văn hóa ứng xử lành mạnh, tích cực trong nhà trường Trong những năm qua, 16 trường tiểu học (TH) thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long đã có nhiều đóng góp tích cực phát triển toàn diện cho học sinh Để tiếp trục vào bậc học trung học cơ sở (THCS), các trường tiếp tục bồi dưỡng, hoàn thiện nền tảng nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc

Trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện nhà trường hiện nay, trước yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông, các trường tiểu học thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long đối mặt với một số bất cập và thách thức về đội ngũ giáo viên, về chất lượng giáo dục phổ thông, điều kiện cơ sở vật chất, đổi mới phương pháp giảng dạy và những nhận định tiêu cực về một bộ phận giáo viên Đứng trước nhiều khó khăn và thách thức, để hoàn thành nhiệm vụ giáo dục phổ thông, phát triển nhà trường, đòi hỏi các nhà trường cần phải có sự đồng thuận của tập thể và nổ lực cao nhất của mỗi cá nhân Mỗi cá nhân trong nhà trường không chỉ sáng tạo mà còn phải biết, tương trợ, chia

sẻ với đồng nghiệp, xây dựng tình đoàn kết gắn bó, cùng nhau học hỏi xây dựng nét đẹp về văn hóa ứng xử phù hợp thực tiễn, nhất là trong thời kỳ hội nhập Các trường học nói chung và trường tiểu học nói riêng, cần phải có các biện pháp xây dựng văn hóa ứng xử trong nhà trường để tạo nên một nền tảng vững chắc đáp ứng những nhu cầu của xã hội với giáo dục phổ thông bằng cách xây dựng một tập thể sư phạm vững mạnh

Vì những lý do nêu trên, tôi chọn đề tài: "Quản lý xây dựng văn hóa ứng xử ở các trường tiểu học thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long" làm đề tài nghiên cứu

2 Mục tiêu nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận quản lý xây dựng văn hóa ứng

xử ở trường tiểu học và phân tích, đánh giá thực trạng quản lý xây dựng văn hóa ứng xử ở các trường tiểu học thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long; tác giả đề tài đề xuất các biện pháp quản lý xây dựng văn hóa ứng xử ở các trường tiểu học thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long

3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động xây dựng văn hóa ứng xử ở các trường tiểu học

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động xây dựng văn hóa ứng xử ở các trường tiểu học thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long

4 Giả thuyết khoa học

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý xây dựng văn hóa ứng xử ở các trường tiểu học trong giai đoạn hiện nay

5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng và xác định những thuận lợi, khó khăn, những mặt tích cực, hạn chế; rút ra từ thực tế quản lý xây dựng văn hóa ứng xử ở các trường tiểu học thành phố Vĩnh Long 5.3 Đề xuất các biện pháp quản lý xây dựng văn hóa ứng xử ở các trường tiểu học thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long và khảo nghiệm nhận thức về tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

6.3 Phương pháp thống kê toán học:

7 Phạm vi nghiên cứu

7.1 Giới hạn về nội dung nghiên cứu

Quản lý xây dựng văn hóa ứng xử ở các trường tiểu học thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long

Quốc Toản; Trường tiểu học Trần Quốc Tuấn; Trường tiểu học Trần Đại Nghĩa; Trường tiểu học Thiềng Đức; Trường tiểu học Phạm Hùng; Trường tiểu học Nguyễn Trung Trực

9 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục nghiên cứu; luận văn có 03 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận quản lý xây dựng văn hóa ứng xử

trường tiểu học

Chương 2 Thực trạng quản lý xây dựng văn hóa ứng xử ở các

trường tiểu học thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long

Chương 3 Biện pháp quản lý xây dựng văn hóa ứng xử ở các

trường tiểu học thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ XÂY DỰNG VĂN HÓA ỨNG XỬ Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Các nghiên cứu ở ngoài nước

1.1.2 Các nghiên cứu trong nước

1.2 Các khái niệm chính của đề tài

1.2.5 Xây dựng văn hóa ứng xử

Xây dựng văn hóa ứng xử có thể hiểu là quá trình hình thành

và hoàn thiện toàn bộ nội dung bộ quy tắc về văn hóa ứng xử Nội dung bộ quy tắc văn hóa ứng xử hoàn thiện bao gồm: các quy định chung để mọi người có liên quan thực hiện làm theo các quy định đó một cách thống nhất và các quy định văn hóa ứng xử riêng theo vị trí việc làm của từng chủ thể trong đơn vị

1.2.6 Quản lý xây dựng văn hóa ứng xử ở trường tiểu học

Quản lý xây dựng văn hóa ứng xử trường tiểu học có thể hiểu là việc tác động có chủ đích, có kế hoạch của Hiệu trưởng đến tập thể cán bộ quản lý, tập thể giáo viên và nhân viên nhà trường, nhằm tiến hành quá trình xây dựng và hình thành và hoàn thiện bộ

quy tắc văn hóa ứng xử trong nhà trường theo mục tiêu đề ra

1.3 Hoạt động xây dựng văn hóa ứng xử ở trường tiểu học

1.3.1 Văn hóa ứng xử và văn hóa ứng xử ở trường tiểu học

1.3.1.1 Vị trí, vai trò của văn hóa ứng xử trong trường tiểu học

Chính phủ nhận định, văn hóa công vụ là yếu tố góp phần xây dựng nền công vụ chuyên nghiệp, trách nhiệm, minh bạch và hiệu quả

1.3.1.2 Nguyên tắc, hình thức và các biểu hiện văn hóa ứng

xử trường tiểu học

(i)Về nguyên tắc

- Nguyên tắc đảm bảo sự tôn trọng nhau trong ứng xử: Thể

hiện thái độ tôn trọng đối với các bên cùng tham gia giao tiếp là nguyên tắc hàng đầu trong giao tiếp đời thường cũng như trong quá trình thực thi công vụ

- Nguyên tắc đảm bảo sự bình đẳng trong ứng xử: Mọi công

dân đều bình đẳng trước pháp luật

- Nguyên tắc đảm bảo tính phù hợp hoàn cảnh ứng xử: Đây

là nguyên tắc phản ảnh trực tiếp nhất bản chất của “ứng xử”

- Nguyên tắc đảm bảo sự tin cậy trong ứng xử : Làm cho

bên kia tin cậy mình và tìm kiếm các dấu hiệu để có cơ sở tin cậy ở

họ là một nỗ lực cần thiết cho phép quá trình giao tiếp diễn ra một cách có nền tảng, có hiệu quả lâu dài

- Nguyên tắc đảm bảo sự cộng tác - hài hòa lợi ích trong ứng xử : Thái độ cộng tác từ hai bên dựa trên nguyên lý Thắng-

Thắng (win-win) là nguyên tắc quan trọng trong giao tiếp

- Nguyên tắc đảm bảo sự thẩm mỹ hành vi ứng xử: Nguyên

tắc này đòi hỏi các hành vi giao tiếp không chỉ dừng ở mức đúng mà còn phải đẹp

(ii)Về hình thức và các biểu hiện văn hóa ứng xử trường tiểu học

- Về hình thức giao tiếp: Theo tính chất tiếp xúc; theo vị thế

trong giao tiếp; theo mục đích giao tiếp; theo phạm vi của giao tiếp

- Về các biểu hiện ứng xử:

+ Thái độ, cử chỉ : Khi gặp nhau, con người thường quan

tâm đến thái độ của người đối diện

+ Lời nói khi giao tiếp: Rất ít khi chúng ta không dùng đến

lời nói

+ Trang phục: Thông qua trang phục, chúng ta biết được địa

vị xã hội, khả năng kinh tế và chuẩn mực đạo đức cũng như thẩm mỹ

cá nhân của từng người

1.3.1.3 Thực hiện văn hóa ứng xử trong trường tiểu học (i)Thực hiện văn hóa giao tiếp ứng xử với cảnh quan, môi trường làm việc

(ii) Thực hiện văn hóa giao tiếp ứng xử trong các hoạt động đoàn thể, tổ chức chính trị xã hội và các hoạt động vì cộng đồng

(iii) Thực hiện văn hóa giao tiếp ứng xử với cấp trên

(iv) Thực hiện văn hóa giao tiếp ứng xử với cấp dưới

(v) Thực hiện văn hóa giao tiếp ứng xử với đồng nghiệp: (vi) Thực hiện văn hóa giao tiếp ứng xử với nhân dân (cha

tộc Việt Nam (ii) Làm cơ sở để xây dựng văn hóa học đường

Yêu cầu xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử trong trường tiểu học, cần đảm bảo các yêu cầu sau: Phải tuân thủ các quy định của pháp

luật Việt Nam, cụ thể là Luật Giáo dục; phù hợp với chuẩn mực đạo đức dân tộc, cụ thể là đạo đức Nhà giáo; thuần phong mỹ tục và truyền thống văn hóa của dân tộc Việt Nam; cần thể hiện được các giá trị cốt lõi: nhân ái, tôn trọng, trách nhiệm, hợp tác, trung thực trong mối quan hệ của mỗi thành viên trong nhà trường

1.3.3 Nội dung bộ quy tắc văn hóa ứng xử ở trường tiểu học

1.3.3.1 Cơ sở để xây dựng văn hóa ứng xử ở trường tiểu học

Thứ nhất, căn cứ vào các văn bản chỉ đạo của Chính phủ và

Bộ GD-ĐT Các văn bản pháp quy mang tính chỉ đạo, hướng dẫn nêu trên là cơ sở chính thống để nhà trường xây dựng văn hóa ứng xử trong trường tiểu học

Thứ hai, tính cấp thiết của việc xây dựng văn hóa ứng xử tại các trường tiểu học thành phố Vĩnh Long

1.3.3.2 Nội dung bộ quy tắc văn hóa ứng xử ở trường tiểu học [10]

(1)Quy tắc ứng xử chung trong nhà trường tiểu học

(2) Quy tắc ứng xử của CBQL trường tiểu học (CBQL, gồm:

hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng, tổ phó)

(3)Quy tắc ứng xử của giáo viên tiểu học

(4) Quy tắc ứng xử của nhân viên nhà trường

(5) Quy tắc ứng xử của học sinh tiểu học

(6) Quy tắc ứng xử của che mẹ học sinh tiểu học

(7) Quy tắc ứng xử của khách đến trường tiểu học

1.3.4 Quy trình xây dựng văn hoá ứng xử ở trường Tiểu học

- Khảo sát đánh giá văn hoá ứng xử trong nhà trường tiểu học phù hợp với giá trị cốt lõi của nhà trường

- Đề xuất bộ quy tắc văn hoá ứng xử phù hợp với giá trị cốt lõi của nhà trường

- Lấy ý kiến các bên liên quan cho bộ quy tắc văn hoá ứng xử

ở trường tiểu học

- Ban hành và tuyên truyền về thực hiện văn hoá ứng xử ở trường tiểu học

- Điều kiện xây dựng văn hoá ứng xử ở trường Tiểu học

- Đánh giá, cải tiến định kỳ văn hoá ứng xử ở trường tiểu học

1.4 Quản lý xây dựng văn hóa ứng xử ở trường tiểu học

1.4.1 Quản lý khảo sát đánh giá văn hoá ứng xử trong nhà trường tiểu học phù hợp với giá trị cốt lõi của nhà trường

1.4.2 Quản lý thiết kế bộ quy tắc văn hoá ứng xử phù hợp với giá trị cốt lõi của nhà trường

1.4.3 Quản lý sự tham dự của các bên liên quan vào xây dựng bộ quy tắc văn hoá ứng xử ở trường Tiểu học

1.4.4 Quản lý ban hành và tuyên truyền về thực hiện văn hoá ứng xử ở trường tiểu học

1.4.5 Quản lý các điều kiện thực hiện xây dựng văn hoá ứng xử ở trường tiểu học

1.4.6 Quản lý đánh giá, cải tiến định kỳ văn hoá ứng xử ở trường tiểu học

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý xây dựng văn hóa ứng xử trường tiểu học

1.5.1 Yếu tố về hệ thống các văn bản chỉ đạo của các cấp quản lý giáo dục

- Hệ thống văn bản chỉ đạo của cấp Trung ương

- Hệ thống văn bản chỉ đạo của cấp Tỉnh

- Hệ thống văn bản chỉ đạo của cấp thành phố

1.5.2 Yếu tố đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên học sinh trường tiểu học

Nhận thức, hành vi, thói quen, tính gương mẫu, tự giác, quản

lý xây dựng, kỹ năng tổ chức văn hóa ứng xử trong nhà trường tiểu học

1.5.3 Yếu tố cơ sở vật chất, trang thiết bị giáo dục của nhà trường

- Cơ sở vật chất thiết bị dạy học

- Hệ thống phòng học, phòng chức năng

- Cảnh quan, khuôn viên nhà trường

- Sự bày trí, sắp xếp phòng làm việc, phòng

1.5.4 Yếu tố đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội địa phương

- Sự phát triển về kinh tế của địa phương

- Đời sống văn hóa, sự tín ngưỡng của nhân dân địa phương

- Hoạt động thể dục thể thao, truyền thông, internet,…

- Tệ nạn xã hội trên địa bàn (cờ bạc, mê tính, trộm cắp,…)

Tiểu kết chương 1

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ XÂY DỰNG VĂN HÓA ỨNG XỬ

Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ VĨNH LONG

TỈNH VĨNH LONG 2.1 Giới thiệu khái quát quá trình khảo sát thực trạng

2.1.1 Mục đích khảo sát

Khảo sát nhằm mục đích đánh giá thực trạng xây dựng văn hóa ứng xử và quản lý xây dựng văn hóa ứng xử tại các trường tiểu học thành phố Vĩnh Long, qua đó làm cơ sở để đề xuất các biện pháp

quản lý xây dựng văn hóa ứng xử tại các trường tiểu học thành phố Vĩnh Long một cách khoa học và có tính khả thi trong thực tiễn

2.1.2 Đối tượng khảo sát

Tác giả chọn 10 trường tiểu học trên địa bàn Thành phố Vĩnh Long

Tác giả chọn đối tượng khảo sát tại mỗi trường tiểu học như sau: 01 Hiệu trưởng; 01 Phó hiệu trưởng; 05 tổ trưởng và tổ phó THCS; 05 GV tiểu học; 02 nhân viên; 05 học sinh (lớp 4 và 5); 03 người là cha mẹ học sinh (lớp 4 và 5)

Tác giả chọn đối tượng khảo sát tại Phòng GDĐT Thành phố Vĩnh Long: 05 CBQL

2.1.3 Nội dung khảo sát

- Thực trạng xây dựng văn hóa ứng xử tại các trường tiểu học thành phố Vĩnh Long

- Thực trạng quản lý xây dựng văn hóa ứng xử tại các trường tiểu học thành phố Vĩnh Long

- Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý xây dựng văn hóa ứng xử tại các trường tiểu học thành phố Vĩnh Long

2.1.4 Phương pháp khảo sát

- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Thiết kế bộ công cụ bảng hỏi đóng và mở về thực trạng xây dựng văn hóa ứng xử; thực trạng quản lý xây dựng văn hóa ứng xử và thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý xây dựng văn hóa ứng xử tại các trường tiểu học thành phố Vĩnh Long

- Phỏng vấn CBQL, giáo viên, nhân viên và các bên liên quan về thực trạng xây dựng văn hóa ứng xử; thực trạng quản lý xây dựng văn hóa ứng xử tại các trường tiểu học thành phố Vĩnh Long

- Nghiên cứu các hồ sơ liên quan đến quản lý xây dựng văn hóa ứng xử trong trường tiểu học thành phố Vĩnh Long

2.1.5.2 Các giai đoạn tiến hành khảo sát

- Tháng 9/2021: Khảo sát thử nghiệm các mẫu công cụ nghiên cứu

- Tháng 10/2021 : Khảo sát chính thức tại 10 trường tiểu học

2.2.1 Điều kiện tự nhiên

2.2.2 Điều kiện kinh tế - xã hội

2.2.3 Tình hình phát triển giáo dục và đào tạo

2.3 Thực trạng xây dựng văn hóa ứng xử ở các trường

cũng rất đang được các nhà quản lý giáo dục tiểu học phải quan tâm nhiều hơn nữa trong thời gian tới

2.3.1.3 Thực trạng thực hiện quy tắc ứng xử của giáo viên tiểu học

Thực trạng ứng xử của GV qua điểm khảo sát trung bình là 2.45/4 điểm

Như vậy, việc giao tiếp này là rất quan trọng để tạo mối thân thiện, gần gũi trong các hoạt động mang lại hiệu quả giáo dục cao Đây là vấn đề cần quan tâm nhiều hơn trong thời gian tới tại các trường tiểu học thành phố Vĩnh Long

2.3.1.4 Thực trạng thực hiện quy tắc ứng xử của nhân viên nhà trường

Thực trạng quy tắc ứng xử của nhân viên được đánh giá mức

độ khá (2.54/4 điểm) Mối quan hệ này có thái độ ôn hòa, nhẹ nhàng

2.3.1.5 Thực trạng thực hiện quy tắc ứng xử của học sinh tiểu học

Học sinh tiểu học thành phố Vĩnh Long thực hiện quy tắc ứng xử khá tốt (2.98/4 điểm)

Kết quả phỏng vấn nội dung này như sau:

“Học sinh tiểu học thường rất vô tư, các em chỉ quan tâm trực tiếp đến GV trực tiếp dạy các môn học trong lớp Các mối quan

hệ khác các em thường khó nhận ra ai là CBQL, ai là

NV”.(PV-HTr1, PHT2, TTCM4, GV1, NV3, CMHS1; CMHS2; CMHS5)

“Học sinh tiểu học ứng xử với bạn rất bình đẳng nhau Các

em ứng xử rất lễ phép với giáo viên mình đang học Đối với giáo viên khác và nhân viên trong nhà trường các em ít được giao tiếp”

(PV-HTr5, PHT3, TTCM1, GV5, NV1, CMHS3, CMHS4)

Tóm lại, học sinh tiểu học thành phố Vĩnh Long thực hiện quy tắc ứng xử theo sự giáo dục của nhà trường, trực tiếp là của thầy