Phân tích, nhận định và đáp án đề tham khảo tốt nghiệp THPT 2021 môn văn THPT chuyên bảo lộc

SỞ GDĐT LÂM ĐỒNG TRƯỜNG THPT CHUYÊN BẢO LỘC KỲ THI TỐT NGHIỆP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NĂM 2021 Bài thi: NGỮ VĂN Thời gian làm bài: 120 phút không kể thời gian phát đề BẢNG ĐẶC TẢ KĨ THUẬT

Trang 1

SỞ GDĐT LÂM ĐỒNG

TRƯỜNG THPT CHUYÊN BẢO LỘC

ĐỀ THI THAM KHẢO

(Đề có 02 trang)

KỲ THI TỐT NGHIỆP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NĂM 2021

Bài thi: NGỮ VĂN

Thời gian làm bài: 120 phút (không kể thời gian phát đề)

Họ và tên học sinh: Số báo danh:

I ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)

Đọc đoạn trích:

Trời mưa lạnh tay em khép cửa

Em phơi mền, vá áo cho anh Tay cắm hoa, tay để treo tranh Tay thắp sáng ngọn đèn đêm anh đọc.

Năm tháng đi qua mái đầu cực nhọc Tay em dừng trên vầng trán lo âu

Em nhẹ nhàng xoa dịu nỗi đau

Và góp nhặt niềm vui từ mọi ngả.

Khi anh vắng, bàn tay em biết nhớ Lấy thời gian đan thành áo mong chờ Lấy thời gian em viết những dòng thơ

Để thấy được chúng mình không cách trở…

Bàn tay em, gia tài bé nhỏ

Em trao anh cùng với cuộc đời em.

(Trích Bàn tay em, Xuân Quỳnh, Những nhà thơ Việt

Nam thời chống Mỹ, NXB Kim Đồng, 2007, tr.158-159)

Thực hiện các yêu cầu sau:

Câu 1 Đoạn trích trên được viết theo thể thơ nào?

Câu 2 Chỉ ra những việc mà “bàn tay em” đã làm trong đoạn trích?

Câu 3 Xác định và nêu tác dụng của biện pháp tu từ chủ đạo ở khổ thơ sau:

Trời mưa lạnh tay em khép cửa

Em phơi mền, vá áo cho anh Tay cắm hoa, tay để treo tranh Tay thắp sáng ngọn đèn đêm anh đọc.

Câu 4 Anh/ Chị có đồng tình với ý thơ “Bàn tay em, gia tài bé nhỏ” không? Vì sao?

II LÀM VĂN (7,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm)

Từ hình ảnh “bàn tay em”, anh/ chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) bàn về

vai trò của người phụ nữ trong xã hội hiện nay

Câu 2 (5,0 điểm)

Trang 2

Phân tích số phận và vẻ đẹp khuất lấp của nhân vật người đàn bà hàng chài được nhà văn Nguyễn Minh Châu thể hiện trong đoạn trích sau:

“…Người đàn bà hướng về phía Đẩu, tự nhiên chắp tay lại vái lia lịa:

- Con lạy quý toà

- Sao, sao?

- Quý toà bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng được, đừng bắt con bỏ nó

Lúc bấy giờ tôi đang ngồi giấu mặt sau bức màn vải hoa ngăn chỗ làm việc bên ngoài và phòng ngủ bên trong của Đẩu Sau câu nói của người đàn bà, tôi cảm thấy gian phòng ngủ lồng lộng gió biển của Đẩu tự nhiên bị hút hết không khí, trở nên ngột ngạt quá Tôi vén lá màn bước ra.

Người đàn bà nhận ra được tôi ngay Mụ nhấp nhổm xoay mình trên chiếc ghế như

bị kiến đốt, và về sau tôi mới sực nghĩ ra, mụ nghĩ rằng toà án đã bố trí sẵn tôi ngồi phía sau để chuẩn bị làm nhân chứng.

- Chị cứ ngồi nguyên đấy! – Đẩu nói với vẻ đầy hào hứng của một con người bảo vệ công lí vừa có thêm người đến tiếp viện, anh chạy sang phòng bên xách một chiếc ghế cho tôi Bấy giờ dưới con mắt của người đàn bà hàng chài, vị chánh án không phải là Đẩu đã trở về ngồi sau chiếc bàn lớn mà là tôi, với mấy vết thương đã lên da non nhưng vẫn để dấu vết trên mặt.

- Tuỳ bà! – Đẩu thay đổi cách xưng hô, khoác lên mình cái cung cách bề ngoài của một vị chánh án - chủ trương nguyên tắc của chúng tôi là kêu gọi hoà thuận

Đang ngồi cúi gục xuống, người đàn bà bỗng ngẩng lên nhìn thẳng vào chúng tôi, lần lượt từng người một, với một vẻ ban đầu hơi ngơ ngác.

Chị cám ơn các chú! Người đàn bà đột nhiên thốt lên bằng một giọng khẩn thiết -Đây là chị nói thành thực, chị cám ơn các chú Lòng các chú tốt, nhưng các chú đâu có phải là người làm ăn cho nên các chú đâu có hiểu được cái việc của các người làm ăn lam lũ, khó nhọc ”

(Trích Chiếc thuyền ngoài xa, Ngữ văn 12, Tập

hai, NXB Giáo dục Việt Nam 2020, tr.74)

Hết

BẢNG ĐẶC TẢ KĨ THUẬT ĐỀ THI THAM KHẢO

dung kiến thức/

kĩ năng

Đơn vị kiến thức/kĩ năng

Mức độ kiến thức,

kĩ năng cần kiểm tra,

đánh giá

Số câu hỏi theo mức độ

Nhận biết Thông hiểu dụng Vận

Vận dụng cao

HIỂU

Thơ Việt Nam từ

Trang 3

TT Nội

dung

kiến

thức/

kĩ năng

đánh giá

Nhận biết

Thông hiểu

Vận dụng

sau Cách mạng tháng Tám năm

1945 đến hết thế kỉ XX (Ngữ liệu ngoài sách giáo khoa)

‒ Xác định được thể thơ, phương thức biểu đạt, của bài thơ/

đoạn thơ

‒ Chỉ ra các chi tiết, hình ảnh, từ ngữ,

trong bài thơ/ đoạn thơ

Thông hiểu:

‒ Hiểu được những đặc sắc về nghệ thuật thơ Việt Nam từ sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến hết thế kỉ XX được thể hiện trong bài thơ/

đoạn thơ

Vận dụng:

‒ Bày tỏ quan điểm của bản thân về vấn

đề đặt ra trong bài thơ/ đoạn thơ

2 VIẾT

ĐOẠN

VĂN

NGHỊ

LUẬN

XÃ

HỘI

(khoảng

200

chữ)

Nghị luận

về tư tưởng, đạo lí

Nhận biết:

‒ Xác định được tư tưởng đạo lí cần bàn luận

‒ Xác định được cách thức trình bày đoạn văn

Thông hiểu:

‒ Diễn giải về nội dung, ý nghĩa của tư tưởng đạo lí

Vận dụng:

‒ Vận dụng các kĩ năng dùng từ, viết câu, các phép liên

1 *

Trang 4

TT Nội

dung

kiến

thức/

kĩ năng

đánh giá

Nhận biết

Thông hiểu

Vận dụng

kết, các phương thức biểu đạt, các thao tác lập luận phù hợp để triển khai lập luận, bày tỏ quan điểm của bản thân về tư tưởng đạo lí

Vận dụng cao:

‒ Huy động được kiến thức và trải nghiệm của bản thân

để bàn luận về tư tưởng đạo lí

‒ Có sáng tạo trong diễn đạt, lập luận làm cho lời văn có giọng điệu, hình ảnh; đoạn văn giàu sức thuyết phục

3 VIẾT

BÀI

VĂN

NGHỊ

LUẬN

VĂN

HỌC

Nghị luận

về một tác phẩm, một đoạn trích văn xuôi:

Chiếc thuyền ngoài xa

của Nguyễn Minh Châu

Nhận biết:

‒ Xác định kiểu bài nghị luận, vấn đề cần nghị luận

‒ Giới thiệu tác giả, tác phẩm

‒ Nhớ được cốt truyện, nhân vật; xác định được chi tiết,

sự việc tiêu biểu,

Thông hiểu:

‒ Diễn giải về giá trị nội dung, giá trị nghệ thuật của truyện hiện đại: vấn

đề số phận con người, cảm hứng anh hùng ca và cảm hứng thế sự, tình yêu quê hương đất nước;

1 *

Trang 5

TT Nội

dung

kiến

thức/

kĩ năng

đánh giá

Nhận biết

Thông hiểu

Vận dụng

nghệ thuật xây dựng nhân vật, nghệ thuật xây dựng tình huống truyện, bút pháp trần thuật mới mẻ

‒ Lí giải một số đặc điểm cơ bản của truyện hiện đại Việt Nam, truyện nước ngoài được thể hiện trong văn bản/đoạn trích

Vận dụng:

‒ Vận dụng các kĩ năng dùng từ, viết câu, các phép liên kết, các phương thức biểu đạt, các thao tác lập luận để phân tích, cảm nhận về nội dung, nghệ thuật của truyện hiện đại Việt Nam, truyện hiện đại nước ngoài

‒ Nhận xét về nội dung và nghệ thuật của văn bản/đoạn trích; vị trí và đóng góp của tác giả

Vận dụng cao:

‒ So sánh với các tác phẩm khác, liên hệ với thực tiễn; vận dụng kiến thức lí luận văn học để đánh giá, làm nổi bật vấn đề nghị luận

‒ Có sáng tạo trong diễn đạt, lập luận làm cho lời văn có

Trang 6

TT Nội

dung

kiến

thức/

kĩ năng

đánh giá

Nhận biết

Thông hiểu

Vận dụng

giọng điệu, hình ảnh; bài văn giàu sức thuyết phục

Lưu ý:

- Đối với các câu hỏi ở phần Đọc hiểu, mỗi câu hỏi cần được ra ở một chỉ báo của

Mức độ kiến thức, kĩ năng cần kiểm tra, đánh giá tương ứng (một chỉ báo là một gạch đầu

dòng)

- Những đơn vị kiến thức/kĩ năng của các bài học Tiếng Việt, Làm văn, Lí luận văn học, Lịch sử văn học được tích hợp trong kiểm tra, đánh giá ở phần Đọc hiểu và phần Làm văn

- (1*) Một bài văn đánh giá 4 mức độ nhận thức (nhận biết, thông hiểu, vận dụng, vận dụng cao); tỉ lệ điểm cho từng mức độ được thể hiện trong đáp án và hướng dẫn chấm

Trang 7

MA TRẬN ĐỀ THI THAM KHẢO

I MỤC TIÊU ĐỀ THI THAM KHẢO

1. Về kiến thức

− Hiểu được những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của một số tác phẩm trong chương trình Ngữ văn 12

− Biết cách đọc hiểu một tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam theo đặc trưng thể loại (ngữ liệu không nằm trong chương trình sách giáo khoa)

− Biết vận dụng những tri thức cần thiết vào làm đoạn văn nghị luận xã hội và bài văn nghị luận văn học

2. Về năng lực

Ngôn ngữ và văn học:

− Nhận biết, thông hiểu về thơ hiện đại

− Tạo lập văn bản: Kĩ năng viết đoạn văn nghị luận xã hội và bài văn nghị luận văn học

3. Về phẩm chất

− Trung thực, có thái độ nghiêm túc trong làm bài;

− Bày tỏ quan điểm nghị luận đúng đắn phù hợp với chuẩn mực đạo đức, pháp luật;

− Tự hào, trân trọng những giá trị văn hóa, văn học dân tộc

II HÌNH THỨC THỰC HIỆN

1. Hình thức: Tự luận

2. Cách tổ chức kiểm tra: tổ chức kiểm tra tập trung

3. Thời gian: 120 phút

II THIẾT LẬP MA TRẬN ĐỀ

TT năng Kĩ

% Tổng điểm

Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Vận dụng

cao

Tỉ lệ (%)

Thời gian (phút )

Tỉ lệ (%)

Số câu hỏi

Trang 8

1 Đọc

2 Viết

đoạn

văn

nghị

luận

xã

hội

3 Viết

bài

văn

nghị

luận

văn

học

Lưu ý:

- Tất cả các câu hỏi trong đề kiểm tra là câu hỏi tự luận

- Cách cho điểm mỗi câu hỏi được quy định chi tiết trong Đáp án - Hướng dẫn chấm.

ĐỀ THI THAM KHẢO

ĐÁP ÁN - THANG ĐIỂM Bài thi: NGỮ VĂN

(Đáp án - thang điểm gồm có 05 trang)

1 Thể thơ: Tự do

Hướng dẫn chấm:

‒ Học sinh trả lời như đáp án: 0,5 điểm.

‒ Học sinh không trả lời: 0 điểm

0,75

2 Bàn tay em đã làm những việc như: khép cửa, phơi mền, vá áo,

cắm hoa, treo tranh, thắp đèn, xoa dịu nỗi đau, góp nhặt niềm 0,75

Trang 9

vui, đan áo, làm thơ

‒ Trả lời như đáp án: 0,75 điểm.

‒ Nếu học sinh trích dẫn nguyên câu thơ có các từ ngữ trên: vẫn cho: 0,75 điểm

3 ‒ Biện pháp tu từ chủ đạo: Liệt kê

‒ Tác dụng:

+ Làm cho câu thơ sinh động, tăng tính gợi hình, gợi cảm + Ngợi ca sự chu toàn, khéo léo, đảm đang của bàn tay em luôn quan tâm, chăm sóc, yêu thương anh tuyệt đối

‒ Trả lời được 2 ý như đáp án: 1,0 điểm.

‒ Trả lời được 1 trong 2 ý: 0,5 điểm.

1,0

4 Học sinh nêu chính kiến của mình và cần có sự lí giải phù hợp,

thuyết phục

‒ Học sinh nêu được 2 ý: 0,5 điểm.

‒ Học sinh trình bày quan điểm cá nhân được: 0,25 điểm.

‒ Học sinh lí giải thuyết phục được: 0,25 điểm

0.5

1 Từ hình ảnh “bàn tay em”, anh/ chị hãy viết một đoạn văn

(khoảng 200 chữ) bàn về vai trò của người phụ nữ trong xã hội hiện nay.

2,0

a Đảm bảo yêu cầu về hình thức đoạn văn

Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng - phân - hợp, móc xích hoặc song hành

0,25

b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Từ hình ảnh “bàn tay em” , bàn về vai trò của người phụ nữ trong

xã hội hiện nay

0,25

c Triển khai vấn đề nghị luận

Học sinh có thể lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách nhưng phải làm rõ

gvai trò của người phụ nữ trong xã hội hiện nay Có thể theo

hướng sau:

‒ Khẳng định: người phụ nữ dù ở bất kỳ thời đại nào, quốc gia, dân tộc nào cũng giữ vai trò vô cùng quan trọng

‒ Tầm quan trọng của người phụ nữ.:

+ Người phụ nữ có vai trò quan trọng không thể thiếu trong mỗi gia đình:

++ Chủ động chăm lo, vun vén cho hạnh phúc gia đình

++ Quan tâm, thấu hiểu những tâm tư, nguyện vọng của chồng và các con

++ Là người biết nhẹ nhàng xoa dịu, đẩy lùi buồn phiền, khổ đau của mọi người

0,75

Trang 10

++ Là sợi dây gắn kết tình cảm giữa các thành viên trong gia

đình

++ Là một lao động chính tăng thêm thu nhập cho gia đình

+ Người phụ nữ có vai trò quan trọng đối với xã hội:

++ Người phụ nữ trong xã hội ngày nay nắm giữa rất nhiều

vị trí quan trọng trong bộ máy nhà nước

++ Tham gia nhiệt tình, hiệu quả các hoạt động đoàn thể,

câu lạc bộ

‒ Bài học nhận thức và hành động:

+ Về nhận thức: hiểu được vai trò quan trọng của người phụ nữ

trong xã hội

+ Về hành động: yêu thương, chăm sóc những người phụ nữ

quanh ta Biết trân trọng, ngợi ca, đề cao những vẻ đẹp của

họ

‒ Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng; dẫn chứng tiêu

biểu, phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữ lí lẽ và dẫn chứng

(0,75 điểm).

‒ Lập luận chưa thật chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng

nhưng không có dẫn chứng hoặc dẫn chứng không tiêu biểu

(0,5 điểm).

‒ Lập luận không chặt chẽ, thiếu thuyết phục: lí lẽ không xác

đáng, không liên quan mật thiết đến vấn đề nghị luận, không

có dẫn chứng hoặc dẫn chứng không phù hợp (0,25 điểm).

‒ Học sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải

phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.

d Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt

‒ Không cho điểm nếu bài làm có quá nhiều lỗi chính tả, ngữ

pháp.

0,25

e Sáng tạo

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt

mới mẻ

Hướng dẫn chấm: Học sinh huy động được kiến thức và trải

nghiệm của bản thân để bàn luận về hiện tượng đời sống;có

cách nhìn riêng, mới mẻ về vấn đề nghị luận; có sáng tạo trong

viết câu, dựng đoạn, làm cho lời văn có giọng điệu, hình ảnh.

‒ Đáp ứng được 2 yêu cầu trở lên: 0,5 điểm.

‒ Đáp ứng được 1 yêu cầu: 0,25 điểm.

0,5

2 Phân tích số phận và vẻ đẹp khuất lấp của nhân vật người đàn

bà hàng chài được nhà văn Nguyễn Minh Châu thể hiện trong

đoạn trích

5,0

Trang 11

a Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận

Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài

khái quát được vấn đề

0,25

b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Phân tích số phận và vẻ đẹp khuất lấp của nhân vật người đàn bà

hàng chài được nhà văn Nguyễn Minh Châu thể hiện trong đoạn

trích

‒ Học sinh xác định đúng vấn đề cần nghị luận: 0,5 điểm.

‒ Học sinh xác định chưa đầy đủ vấn đề nghị luận: 0,25 điểm.

Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

0,5

c Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm

Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt

các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng;

đảm bảo các yêu cầu sau:

* Giới thiệu tác giả, tác phẩm (0,25 điểm), và vấn đề cần nghị

luận (0,25 điểm).

0,5

* Phân tích số phận và vẻ đẹp khuất lấp của nhân vật người đàn

bà hàng chài qua đoạn trích

‒ Hoàn cảnh: Người đàn bà bị chồng đánh nên được chánh án

Đẩu mời đến để bàn chuyện hòa giải

‒ Số phận và vẻ đẹp khuất lấp của nhân vật người đàn bà hàng

chài qua đoạn trích

+ Số phận: Dường như mọi sự bất hạnh của cuộc đời đều trút

cả lên người đàn bà, xấu, nghèo khổ, lam lũ, lại phải thường

xuyên chịu những trận đòn roi của chồng vũ phu, tổn thương,

đau xót cho các con phải nhìn cảnh bố đánh mẹ Chính vì bị

bạo hành mà đã đến tòa án huyện với sự rụt rè, tội nghiệp:

Mụ nhấp nhổm xoay mình trên chiếc ghế như bị kiến đốt

+ Vẻ đẹp khuất lấp:

++ Rất mực yêu chồng, thương con: Vì thương con nên bà

dứt khoát không bỏ chồng, không muốn li hôn Chỉ có

bà mới hiểu nguyên nhân sâu xa lão đàn ông trở nên vũ

phu, đó là do nghèo đói, khổ quá.

++ Có tấm lòng bao dung, vị tha, nhân hậu: Bà coi việc mình

bị đánh đập như m t phần đã rất quen thuộc của cuộcô

đời mình, bà chấp nhận, không kêu van, không trốn

chạy Khi được đề nghị giúp đỡ thì van xin lạy: Quý tòa

bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng được nhưng

đừng bắt con bỏ nó Bà nhận tất cả lỗi về phía mình,

nhận tất cả khổ đau để cho con còn có cha, gia đình có

người đàn ông chèo chống lúc phong ba

++ Sắc sảo, thấu hiểu lẽ đời, thông minh tinh tế: Có thể

thấy được qua cách mà người đàn bà hàng chài đã chủ

động thay đổi cách xưng hô từ “con”- “quý tòa” sang

2,5

Định dạng
Số trang	13
Dung lượng	59,28 KB