3, NGƯỜI THẦY đầu TIÊN

+ Biết khái quát đặc điểm tính cách nhân vật thầy Đuy-sen qua các chi tiết miêu tả lời nói, cử chỉ, hành động, qua lời kể và cảm xúc suy nghĩ của nhân vật An-tư-nai + Cảm nhận được tình

Trang 1

Ngày soạn:

Ngày dạy:

- ĐỌC VĂN BẢN: NGƯỜI THẦY ĐẦU TIÊN( Trích Trin-ghi-dơ

Ai-tơ-ma-tôp)

I MỤC TIÊU

1) Nămg lực

a.Năng lực chung:

- Năng lực tự chủ và tự học: Tìm kiếm thông tin, đọc sách giáo khoa, quan sát

tranh ảnh để tìm hiểu về bài học

- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Thảo luận nhóm để thực hiện phiếu học tập, hợp tác giải quyết vấn đề để tìm hiểu về bài học

- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Năng lực trình bày và trao đổi thông tin trước lớp

b Năng lực đặc thù:Biết cách đọc một văn bản truyện.

+ Nhận biết được sự thay đổi người kể chuyện trong đoạn trích và bước đầu cảm nhận được tác dụng của sự thay đổi đó

+ Biết khái quát đặc điểm tính cách nhân vật thầy Đuy-sen qua các chi tiết miêu tả lời nói, cử chỉ, hành động, qua lời kể và cảm xúc suy nghĩ của nhân vật An-tư-nai + Cảm nhận được tình yêu thương của thầy Đuy-sendành cho học trò và lòng biết

ơn của An-tư-naiđối với người thầy đầu tiên

2 Phẩm chất:

- Bồi đắp và trân trọng những tình cảm tốt đẹp mà mình được đón nhận trong cuộc sống Yêu mến kính trọng và biết ơn các thầy giáo cô giáo đã dạy dỗ mình

- Thích đọc sách, báo, tìm tư liệu trên mạng Internet để mở rộng hiểu biết

II THIẾT BỊ VÀ HỌC LIỆU

- Học liệu: Ngữ liệu/Sách giáo khoa, phiếu học tập

- Thiết bị: Máy tính, máy chiếu

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Hoạt động 1: Mở đầu

a) Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh; tạo vấn đề vào chủ đề b) Nội dung hoạt động: HS trả lời câu hỏi

c) Sản phẩm học tập: Câu trả lời/chia sẻ của HS bằng ngôn ngữ

d) Tổ chức hoạt động:

* Chuyển giao nhiệm vụ:Hãy kể ngắn gọn về một người thầy/ cô giáo mà em đặc

biệt yêu quý

* Thực hiện nhiệm vụ:Hs trả lời

* Báo cáo kết quả:HS chia sẻ.

* Đánh giá nhận xét, kết nối vào bài học:Chắc hẳn tromg chúng ta, ai cũng đa

từng một lần rụt rè núp dưới nón mẹ tro ng lần đầu tiên đi đến trường, với lòng tưng bừng rộn rã của một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh Tuổi thơ bé đã đi qua được mấy năm rồi nhưng đâu rễ quên, và cũng có nhiều người lần đầu tiên được đi học bình dân học vụ sau ngày cách mạng tháng tám thành công, hạnh phúc biết bao khi mà được sáng mắt, sáng lòng Có thể nói phần đông trong mỗi chúng

Trang 2

ta ai cũng đã từng được lưu giữ trong tâm hồn của mình hình ảnh tuyệt đẹp về một người thầy, người cô mà không bao giờ phai mờ trong tâm trí của mỗi chúng ta Ngày hôm nay chúng ta đi tìm hiểu một tác phẩm của nhà văn Xô viết đó chính là Ai-ma-tôp cũng viết về một người thầy vùng Trung á vào những năm đầu của thế

kỉ XX đó chính là tác phẩm “… ” Người thầy ấy đã từng nói: “Các em hãy gọi ta

là thầy, các em có muốn xem trường không? Vào đây, các em đừng ngại gì cả” ,

đó là tiếng nói của thầy Đuy Sen- một đoàn viên thanh niên cộng sản, với trái tim yêu thương mênh mông, với nhiệt tình say mê đã đem ánh sáng cách mạng tháng mười Nga đến với tuổi thơ miền núi, hẻo lánh, xa xôi Thầy Đuy-sen và cô học trò An-tư-nai bé bỏng tội nghiệp đã hiện lên trên trang văn thật trong sáng, thật nhẹ nhàng của Ai-ma-top đã để lại bao rung động, bồi hồi trong lòng của mỗi chúng ta

về một thời cắp sách tới trường

2 Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới

Hoạt động của GV và HS Dự kiến sản phẩm

a) Mục tiêu: học sinh nắm được những vấn đề

cơ bản về tác giả, văn bản

b) Nội dung hoạt động: Gv tổ chức cho học sinh tìm

chi tiết văn bản bằng câu hỏi gợi mở, phiếu học tập

c) Sản phẩm học tập: Câu trả lời của các câu hỏi,

bài tập

d) Tổ chức thực hiện:

* Chuyển giao nhiệm vụ:

Yêu cầu đọc:

+ Đọc theo trình tự: đọc thầm trước-> đọc thành

tiếng -> đọc phân vai

+ Đọc phân vai để thể hiện đúng giọng điệu, tính

cách cảm xúc của các nhân vật

+ Đọc phân biệt lời dẫn chuyện, lời đối thoại của

các nhân vật

 Sử dụng kĩ thuật tia chớp

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1: TÌM HIỂU CHUNG

Văn bản: …

Tác giả

Xuất xứ

Bối cảnh

Thể loại

Nhân vật chính

Cốt truyện

* Thực hiện nhiệm vụ:

I, ĐỌC VĂN BẢN

1, Tác giả:

+ Là nhà văn nổi tiếng người Cư-rơ-gư-rơ-xtan

+ Các tác phẩm của ông tập trung viết về thiên nhiên và con người quê hương với một tình yêu tha thiết, sâu nặng

+ Với lối văn cô động, hàm súc và nhiều cách tân trong nghệ thuật kể chuyện

+ Nhiều tác phẩm quen thuộc với các thế hệ độc giả Việt Nam:

Giai-mi-li-a(1958), Cây phong non trùm khăn đỏ(1961), Người thầy đầu tiên(1962)

2, Văn bản

- Xuất sứ : Vị trí: trích ở

phần đầu truyện“ Người

Trang 3

- HS suy nghĩ, hình thành và triển khai ý

tưởng, tư duy độc lập…

* Báo cáo kết quả:

- GV gọi bất kì nhóm nào trình bày kết quả

* Kết luận, đánh giá:

- HS, GV đánh giá, nhận xét

 Tìm hiểu chú thích

thầy đầu tiên” rút từ tập truyện“ Núi đồi và thảo nguyên”

- Bối cảnh: Cuộc sống ở một

vùng quê miền núi lạc hậu ở nước Cư-rơ-gư-rơ-xtan(làng Ku-ku-rêu) những năm đầu thế kỷ XX

- Thể loại:Truyện vừa

- Nhân vật chính:An-tư-nai

là một cô bé mồ côi, sống với chú thím, bị đối xử tàn nhẫn Đuy-sen:chàng thanh niên đầy nhiệt huyết, về lại quê hương để dạy cho trẻ nhỏ Người họa sĩ là thế hệ sau, chưa hề biết người đưa thư của làng lại là người thầy đầu tiên mang con chữ lên vùng cao

- Cốt truyện:Thầy Đuy-sen

đã hết lòng dạy dỗ An-tư-nai học chữ, bảo vệ em khỏi những khổ tột cùng quê, giúp

em có cơ hội lên thành phố tiếp tục học Chiến tranh xảy

ra hai thầy trò bặt tin nhau Mấy chục năm sau, An-tư-nai đã trở thành một chiến

sĩ, về thăm làng cũ và gặp lại người thầy đầu tiên của mình trong hoàn cảnh éo le Bà thấy xấu hổ và có lỗi với thầy vì hành động của mình

và viết thư nhờ người họa sĩ đồng hương kể lại câu chuyện về thầy Đuy-sen cho mọi người, nhất là những người trẻ trong làng được biết

- Văn bản “Người thầy đầu tiên” nằm ở các phần khác nhau của câu chuyện:

+ Đoạn(1) nằm ở phần đầu

Trang 4

+ Đoạn (2,3) nằm ở giữa truyện

+ Đoạn (4) nằm ở phần kết thúc truyện

II, KHÁM PHÁ VĂN BẢN

a, Mục tiêu: Học sinh tìm hiểu người kể chuyện và

ngôi kể của văn bản

hiểu chi tiết văn bản bằng câu hỏi gợi mở, phiếu

học tập

bài tập

Hs giới thiệu đôi nét về đất nước Cư-rơ-

gư-dơ-xtan.( đã chuẩn bị ở nhà)

Là một vùng thiên nhiên rất đẹp đẽvà hùng vĩ Nơi

ấy con ngừời sống một cuộc sống rất giàu bản sắc

văn hoá Tuy nhiên để các em dễ dàng hình dung

hơn về vùng đất mà chúng ta đang nói đến, về con

người của quốc gia đó, các em xem thêm một số

hình ảnh Nhắc đến đất nước Cư-rơ- gư-dơ-xtan là

chúng ta nhắc đến một quốc gia ở vùng Trung á, nổi

bật là các dãy núi trải dài vô cùng đẹp mắt Đất

nước có thể chia làm hai phần ở vùng biên giới phía

Bắc, tiếp giáp với đất nước Cư-rơ- gư-dơ-xtan là

một vùng lãnh thổ được bao phủ bởi cánh đồng thảo

nguyên mênh mông của trung Á, còn phần lớn là

lãnh thổ còn lại được bao phủ bởi núi non, núi

chiếm đến 80% diện tích của Cư-rơ- gư-dơ-xtan

Do đó, khung cảnh rất quen thuộc người ta thường

thấy ở đất nước Cư-rơ- gư-dơ-xtan này đó là những

bản làng, thôn làng của những ngừời dân cư trú ở

trong những thung lũng, trải dài theo những mạch

núi rất hùng vĩ Và chính vì những đặc điểm khung

cảnh thiên nhiên và cuộc sống của người dân như

vậy, nó rất là hoang sơ và hùng vĩ như thế cho nên

Cư-rơ- gư-dơ-xtan trong hình dung của con người

của thế giới cực kì hiện đại còn được mệnh danh là

viên ngọc của thế giới đang chờ đợi mọi người

chinh phục

1, Tìm hiểu người kể chuyện và ngôi kể:

- Đoạn trích được kể từ ngôi thứ nhất

- Người kể chuyện bao gồm: + Người họa sĩ là nhân vật người kể chuyện trong phần (1) và phần (4)

+ An-tư-nai là nhân vật người kể chuyện trong phần (2) và phần (3) Một số đoạn văn người kể chuyện xưng

“tôi”(An-tư-nai ) Một số đoạn xưng “chúng tôi”(An-tư-nai và các bạn cùng trang lứa)

=>Đoạn trích sử dụng nhiều người kể chuyện ngôi thứ nhất

- Tác dụng của ngôi kể thứ nhất:Sự thay đổi người kể chuyện gắn liền với hai mạch chuyện, tạo ra cái nhìn

đa chiều về nhân vật trung tâm khiến hình ảnh nhân vật trở nên

Trang 5

*Chuyển giao nhiệm vụ: Hoạt động cá nhân- Hoạt

động cặp đôi

Em hãy xác định người kể chuyện và ngôi kể của

từng phần trong văn bản “ Người thầy đầu tiên”

Tác dụng của ngôi kể này trong việc thể hiện nội

dung văn bản?

phong phú, sống động

và sâu sắc Sự thay đổi người kể chuyện cũng tạo sự thay đổi trong giọng kể, làm lời kể trong tác phẩm sinh động, đa dạng hơn

a, Mục tiêu: Học sinh tìm hiểu cốt truyện

học tập

bài tập

2, Cốt truyện

* Chuyển giao nhiệm vụ

Cốt truyện của văn bản“ Người thầy đầu tiên”

xoay quanh những sự việc gì em hãy nhận xét về

cốt truyện này?

Phần một: người họa sĩ giới

thiệu về chuyến trở lại thăm quê, gặp An-tư-nai và sau khi trở lại thủ đô, họa sĩ nhận được bức thư của An-tư-nai

kể lại câu chuyện về “người thầy đầu tiên”

Phần hai và phần ba: câu

chuyện mà An-tư-nai kể về người thầy đầu tiên của mình

Phầnbốn: những suy tư, trăn

trở của hoạ sĩ muốn khắc họa hình ảnh đẹp đẽ của người thầy đầu tiên

Nhận xét về cốt truyện.

+ Kiểu kết cấu truyện lồng trong truyện, tạo ra

Trang 6

haimạchtruyện bao chứa nhau, khiến nội dung tác phẩm tự nhiên, sinh động, phong phú và sâu sắc hơn + Bốn phần trong đoạn trích

dù không liền mạch nhưng

có sự gắn kết chặt chẽ, logic với hình tượng xuyên suốt là Đuy-sen- người thầy đầu tiên:

Phần 1: là giới thiệu câu chuyện

Phần 2, 3: kể nội dung câu chuyện Phần 4: nêu suy nghĩ, tình cảm của người kể chuyện

a, Mục tiêu: Học sinh tìm hiểu hệ thống nhân vật

học tập

bài tập

3, Nhân vật

* Chuyển giao nhiệm vụ:

Thầy Đuy-senlà nhân vật trung tâm của tác phẩm

Nhân vật này được tái hiện qua lời nói, hành động,

suy nghĩ, tình cảm và đặc biệt qua sự quan sát, suy

ngẫm và tình cảm của hai nhân vật An-tư-nai và

người họa sĩ

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2: Tìm hiểu tính cách

nhân vật thầy Đuy-sen

Giới thiệu chung về thầy

Đuy-sen:

Yếu tố Các chi tiết

Hành động

Lời nói

Suy nghĩ, tình cảm của

thầy Đuy-sen

Thầy Đuy-sen dưới sự

cảm nhận của các nhân

vật khác (với An-tư-nai

và các học trò, với bọn

3,1 Nhân vật thầy Đuy-sen

Trang 7

nhà giàu, với người họa

sĩ)

Dự kiến sản phẩm:

Giới thiệu chung về thầy Đuy-sen:

+ Đuy-sen vốn là người con của làng Ku-ku-rêu Sau cách mạng, anh trở lại làng

quê, mở trường dạy học cho lũ trẻ trong làng

+ Những ngày đầu với anh là phải vô vàn khó khăn do điều kiện vật chất thiếu thốn, thời tiết khắc nghiệt, những thành kiến nặng nề, những hủ tục lạc hậu của người dân vùng cao

Hành động Tự mình xây nhà xây lớp học:

+ Thầy đắp lò sưởi ở góc nhà, bắc cả ống khói trên mái

+ Trữ sẵn củi sưởi trong mùa đông

+ Trải rơm dưới nền nhà để học trò được ấm áp

Đưa học sinh qua suối: Đuy-sen đã bế các em qua suối Lưng thì

cõng, tay thì bế, cứ như thế thầy lần lượt đưa hết các em sang” Đắp ụ đá trên suối cho học sinh đến trường

+ Nước suối lạnh buốt nhưng thầy vẫn “đi chân đất, không làm ngơi tay

+ Khi học trò bị chuột rút, thầy “nhảy ngay lại bên tôi, đỡ tôi lên tay, rồi bế tôi chạy lên bờ và lót chiếc áo choàng đặt tôi ngồi vào đấy Thầy hết xoa hai chân đã tím bầm, cứng đờ như gỗ của tôi, lại bóp chặt đôi tay lạnh cóng của tôi trong lòng bàn tay mình, rồi đưa lên miệng hà hơi ấm cho tôi

+ Rồi một mình thầy thực hiện và hoàn thành công việc

Mọi việc làm của Đuy-sen đều là vì học sinh, vì sự nghiệp giáo dục Người thầy với tình yêu thương bao la, ý chí và quyết tâm mạnh mẽ đã vượt thắng cả sự khắc nghiệt của thiên nhiên, những thành kiến của người dân, sự thiếu thốn về vật chất để mang con chữ tới những đứa trẻ vùng cao

Trang 8

Lời nói + Mỉm cười niềm nở, lấy tay quệt mồ hôi: “ Đi đâu về thế các

em?”+ Nháy mắt động viên các bạn nhỏ khi còn xa lạ với trường lớp, thầy giáo

Niềm nở giới thiệu về lớp học với một không gian ấm áp: có lò sưởi, ông khói, trải rơm dưới nền nhà

+ Khen ngợi học trò “Cái tên hay lắm”

“ Chắc là em ngoan lắm phải không?”

“ Em thông minh lắm.”

“Dòng suối trong trẻo của thầy”

+ Nụ cười chưa bao giờ biến mất trên môi “mỉm cười niềm nở”

“mỉm cười hiền từ”

“ lại mỉm cười”

“ mỉm cười hỏi”

“hơi nhếch mép mỉm cười”

=>Từng lời nói, cử chỉ đều cho thấy sự ân cần, dịu dàng, sự quan tâm thật lòng, cả sự kiên nhẫn, tình thương bao la đến mỗi học trò Những lời nói và cử chỉ ấy đã tạo sự gần gũi, tin cậy với các em nhỏ trong lần đầu gặp gỡ

Suy nghĩ,

tình cảm

của thầy

Đuy-sen

“Ước gì thầy được gửi em ra thành phố lớn Em còn sẽ khá hơn biết chừng nào”

“Thầy đã đứng giữa dòng suối đá đang réo lên ầm ầm, hai tay để sau gáy và đôi mắt sáng long lanh đăm đăm nhìn theo những đám mây trắng xa tít.”

=> Toàn bộ những suy nghĩ, ước vọng của thầy đều dành cho các học trò, mong các em được tiếp tục học tập, được bay cao, bay xa Thầy

Đuy-sen dưới sự

cảm nhận

của các

nhân vật

khác (với

An-tư-nai

và các học

trò, với bọn

nhà giàu,

với người

họa sĩ)

Trong cảm nhận của An-tư-nai và các học trò + Vượt qua những lạ lẫm ban đầu, những sự ân cần quan tâm của Đuy-sen khiến An-tư-nai cảm thấy lòng mình ấm áp

+ Chứng kiến hành động và lời nói chế giễu, lăng mạ thầy, cô bé chỉ muốn “quát thẳng vào những bộ mặt láo xược”, nhưng phải

“nuốt những giọt lệ căm uất đang trào lên, nóng hổi”

=> Em muốn bảo vệ thầy, muốn thanh Minh cho những việc thầy làm

+ Khi hành động âm thầm trút lại ki-giắc ở trường để giúp thầy sửởi ấm bị “phát hiện”, lại được thầy cảm kích và ghi nhớ, An-tư-nai thấy “ máu dồn lên má nóng ran”, sung sướng quá, lim cả người đi”

+ Khi thầy nói rõ mong ước muốn đưa An-tư-nai lên thành phố học, cô bé “ước gì thầy Đuy-sen là anh ruột của tôi!”

->Cảm nhận rõ hơi ấm tình thương, không chỉ đến từ chiếc áo choàng của thầy, mà còn đến từ trái tim nồng ấm, gắn bó như tình thân ruột thịt

+ “Tất cả đám học sinh chúng tôi đứa nào cũng yêu mến thầy vì tấm lòng nhân từ, vì những ý nghĩ tốt lành, vì những ước mơ của

Trang 9

thầy về tương lai chúng tôi”.

-> Và với tình thương đó, những học trò sẵn sàng đi xa , leo đồi lội suối, bạt hơi vì gió rét, chân ngập trong cồn còn tuyết, chịu cóng trong căn nhà kho lạnh lẽo, thay phiên nhau đứng cạnh lò sưởi để nghe thầy giảng bài

=>Với học trò, Đuy-sen là người thầy đầu tiên, là người anh người, thân đã dành tất cả tình yêu thương cho các em

- Dưới góc nhìn của lũ nhà giầu trong vùng

+ Nhìn thầy Đuy-sen đang bế từng học trò qua suối, chúng chỉ

“giương mắt nhìn thầy Đuy-sen rồi bỏ đi”

+ Có kẻ còn mỉa mai: “ Đứa thì cõng, đứa thì bế, trông đã hay chưa” + Chúng còn cố tình “quất ngựa chạy làm nước và bùn bắn tung tóe lên chúng tôi, cười phá lên rồi đi khuất”

>Lũ giầu có, ích kỷ, độc ác, ngu dốt Chúng không biết thương xót cho những người nghèo khổ, những đứa trẻ khao khát đến trường và cũng không hiểu được ý nghĩa hành động cao đẹpcủathầy Đuy-sen

->Bọn chúng là đại diện cho những tổn tư tưởng cổ hủ, thành kiến lạc hậu trong nếp nghĩ của người dân vùng cao

- Trong cảm nhận của người họa sĩ

+ Rất xúc động khi nghe câu chuyện mà An-tư-nai kể Hình ảnh người thầy đầu tiên đã để lại trong anh một tượng sâu sắc, khơi gợi

và thôi thúc anh sáng tạo

+ Anh băn khoăn, trăn trở tìm kiếm ý tưởng để vẽ lại chân dung người thấy bình dị mà cao đẹp

Tình cảm của họa sĩ cũng chính là tình cảm của nhà văn, của mỗi người dân làng quốc Ku-ku-rêu, của mỗi chúng ta đối với thầy Đuy-sen- người đã cống hiến cho sự nghiệp trồng người, gieo chữ trên núi cao

Nhận xét đặc điểm tính cách của thầy Đuy-sen - Đặc điểm tính cách

của thầy Đuy-sen: + Thầy Đuy-sen là người có mục đích sống cao đẹp, cương nghị, kiên nhẫn, nhân hậu và vị tha

+ Đặc biệt Đuy-sen là người dành tình cảm yêu thương,

sự quan tâm sâu sắc và hết lòng vì học trò

Cách thức xây dựng nhân vật thầy Đuy-sen : Tính cách của nhân vật được thể hiện thông qua hành động, lời nói, cử chỉ, suy nghĩ, tình cảm và đặc biệt là qua cảm nhận của

Trang 10

các nhân vật khác.

* Chuyển giao nhiệm vụ

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3: Tìm hiểu tính cách

nhân vật An-tư-nai

Hoàn cảnh cuả

An-tư-nai:

Lời nói, cử chỉ

Hành động

Suy nghĩ, cảm xúc

3,2 Nhân vật An-tư-nai

Dự kiến sản phẩm:

Hoàn cảnh cuả An-tư-nai: An-tư-nai sinh ra trong một khu làng nhỏ vùng

núi cao, cha mẹ mất sớm phải sống với gia đình chú thím bị đối xử tàn nhẫn

Lời nói, cử chỉ + Ghé xem trường vì tò mò muốn biết “thầy giáo đang

làm gì ở đấy” + Mới gặp thầy, bon trẻ “thẹn thò nhìn nhau”,“im lặng vì bẽn lẽn”

+ “Lấy tay che chỗ gấu váy thủng để hở một mảng đầu gối”

 Cảm nhận rõ hơi ấm tình thương, không chỉ đến từ chiếc áo choàng của thầy, mà còn đến từ trái tim nồng ấm, gắn bó như tình thân ruột thịt

+ “Thấy làm ấm lòng ấm hẳn lại” khi được thầy khen ngợi, động viên Trả lời từng câu hỏi của thầy với thái độ rụt rè và lễ phép

=>An-tư-nai là cô bé có số phận bất hạnh, em ngoan ngoãn và có tâm hồn trong sáng, luôn khao khát tình thương, khao khát được đến trường học chữ

Hành động + Bí mật trút toàn bộ số ki-giắc mình kiếm được trong

ngày vào góc lớp học để thầy sưởi ấm

+ Giúp thầy xếp đá qua dòng suối giữa mùa đông tuyết

Định dạng
Số trang	16
Dung lượng	61,92 KB