con người trong sự nghiệp Công nghiệp hoá- Hiện đại hóa .DOC

con người trong sự nghiệp Công nghiệp hoá- Hiện đại hóa

Lời nói đầu.

Nh mọi ngời đều biết, bất kỳ quốc gia nào muốn thoát khỏi nghèo nàn, lạchậu, nâng cao mức sống ngời dân, phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật lên trình độcao đủ sức sánh vai với các cờng quốc năm châu thì điều tất yếu cần thiết phảitrải qua là tiến hành Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá đất nớc

Đất nớc ta đang trên đà đổi mới, mục tiêu chính là phấn đấu đến năm 2000cơ bản hoàn thành chiến lợc Công nghiệp hoá- Hiện đại hóa , đa nớc ta ngangtầm với trình độ của các nớc phát triển Thật ra, sự nghiệp Công nghiệp hoá-Hiện đại hóa đã đợc Đảng ta đề xớng từ Đại hội đại biểu Đảng toàn quốc lần thứIII - tháng 9/1960, mặc dù đã đạt đợc những thành tích đáng kể, song nớc ta hiệnnay mới chỉ thoát khỏi tình trạng khủng hoảng và bớc vào thời kỳ phát triểnmoứi, chứ vẫn cha rút ngắn đợc khoảng cách tụt hậu ngày càng xa về kinh tế.Hiện nay, Việt Nam vẫn còn là một nớc nghèo trên thế giới, với thu nhập bìnhquân đầu ngời cha vợt quá 250USD/năm, trong khi đó con số này ở Mỹ là19.700USD/ngời/năm

Vậy do đâu mà việc tiến hành Công nghiệp hoá- Hiện đại hóa ở nớc ta lạigặp nhiều khó khăn đến vậy? Có phải chăng một trong những nguyên nhân củavấn đề này là do việc sử dụng nguồn lực con ngời trong quá trình phát triển chahợp lý? Bởi vậy con ngời là nhân tố trung tâm của mọi hoạt động phát triển Mọihoạt động đều nhằm mục đích phục vụ lợi ích của con ngời và cũng chỉ có conngời mới có thể làm đợc những công việc cực kỳ khó khăn và gian khổ ấy

Vì vậy, việc tìm hiểu vấn đề con ngời trong sự nghiệp Công nghiệp Hiện đại hóa là hết sức quan trọng, đòi hỏi phải hiểu rõ bản chất, vai trò, vị trícủa con ngời trên mọi phơng diện và đặc biệt quan tâm đến vấn đề phát triển conngời trong giai đoạn Công nghiệp hoá- Hiện đại hóa hiện nay, có nh vậy mớiphát huy đợc đến mức tối đa vai trò quyết định của con ngời trong quá trình pháttriển

hoá-Chúng ta hãy cùng nhau xem xét vấn đề trên!

mở đầu

Nh đã nói, việc nghiên cứu vấn đề con ngời trong Công nghiệp hoá- Hiện

đại hóa là một nhiệm vụ hết sức quan trọng của mọi cấp, mọi thành viên trong xãhội Sở dĩ vấn đề đó lại đợc quan tâm một cách đặc biệt nh vậy là vì nhiều lý do,song có thể nhắc đến một số lý do chủ yếu:

Hiện nay, do yêu cầu của quá trình Công nghiệp hoá- Hiện đại hóa đất nớc

và việc phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững thì việc đi lên bằng nguồnlực con ngời đợc coi là động lực chủ yếu, quyết định sự phát triển Sự phát triểnkhông có mục đích tự thân, toàn bộ những chính sách phát triển kinh tế- xã hội ởnớc ta trong những năm trớc mắt và lâu dài là sự thể hiện nhất quán quan điểmphát triển kinh tế- xã hội của CNXH: Con ngời là trọng tâm của sự phát triển Do

đó, các chính sách phát triển đất nớc phải hớng cụ thể vào mục tiêu tổng quát làphát triển con ngời, xuất phát từ con ngời, do con ngời và vì con ngời, Đảng taluôn nhấn mạnh rằng “Chiến lợc phát triển kinh tế- xã hội thực chất là chiến lợcphát triển con ngời, phát huy yếu tố con ngời và lấy việc phục vụ con ngời làm

đích cao nhất của mọi hoạt động” Vì lẽ đó mà hàng ngày, hàng giờ trên hầu hếtcác phơng tiện thông tin đại chúng, sách báo, tạp chí.v.v đều có những bài viếtsâu sắc đề cập đến vấn đề con ngời mà chúng ta đang quan tâm

Mục tiêu chính của Công nghiệp hoá- Hiện đại hóa là tạo ra tiềm lực tolớn đủ khả năng tiến tới thủ tiêu nghèo nàn, lạc hậu, xây dựng cuộc sống dângiàu nớc mạnh, xã hội công bằng văn minh, hay nói chung là tất cả đều nhằmphục vụ con ngời, coi con ngời là yếu tố trung tâm số một của mọi hoạt động Vìthế nên mọi phơng tiện thông tin đại chúng đều chĩa mũi nhọn vào vấn đề conngời, trong giai đoạn hiện nay Có giải quyết tốt vấn đề đó với những chính sách

về ngời lao động hợp lý thì mới có đợc những thành công của sự nghiệp Côngnghiệp hoá- Hiện đại hóa Có thể nói đó là vấn đề số một quyết định đến vậnmệnh của nớc ta, trong những năm tới Đặc biệt là trớc ngỡng cửa của thế kỷ 21,việc nhận thức rõ bản chất của vấn đề con ngời trong Công nghiệp hoá- Hiện đạihóa có ý nghĩa cực kỳ quan trọng Ngoài ra, việc chọn vấn đề này làm đề tàinghiên cứu còn do bản thân tâm đắc, từ trớc đến nay đã quan tâm đợc ít nhiều

Trong nội dung tiểu luận này, trớc hết chúng ta nên hiểu thế nào về phạmtrù con ngời, phạm trù Công nghiệp hoá- Hiện đại hóa, sau đó mới nghiên cứuvấn đề con ngời trong Công nghiệp hoá- Hiện đại hóa và vận dụng ở Việt Nam

ta Cuối cùng là những định hớng, giải pháp phát triển nguồn lực con ngời đồng

thời khắc phục những điểm yếu kém trong việc sử dụng ngời lao động trongCông nghiệp hoá- Hiện đại hóa hiện nay.

nội dunga- cơ sở lý luận

Bất cứ một quốc gia nào trên thế giới, muốn thành công trong sự nghiệpCông nghiệp hoá- Hiện đại hóa đều phải kết hợp lợi thế vốn có của mình vớinhững thành tựu khoa học kĩ thuật hiện đại của nhân loại Chính trí tuệ, trình độhọc vấn của con ngời là chìa khoá vạn năng để mở cửa kho trong vấn đề này,giúp các nớc tiếp cận với nền văn minh khoa học thế giới Quá trình Công nghiệphoá- Hiện đại hóa ở một nớc nào đó diễn ra nhanh hay chậm, thành công haythất bại đều phụ thuộc chặt chẽ vào dân nớc đó và trình độ của họ

Nhng con ngời là gì ? Đó là một câu hỏi mà từ xa đến nay đã có khá nhiềukhái niệm về con ngời một cách thần bí

I/ phạm trù con ngời

1 khái niệm con ngời

Trải qua các thời kỳ lịch sử “con ngời” đợc hiểu một cách rất khác nhau.Triết học cổ đại coi con ngời là tiểu vũ trụ, trong bản chất của con ngời là trongbản chất của vũ trụ, con ngời là tác phẩm diệu kỳ của tạo hoá, là vật cao quýnhất của đất trời, là chúa tể của muôn loài, chỉ phục tùng duy nhất một đấng thầnlinh, con ngời đợc chia làm hai phần: phần hồn và phần xác Chủ nghĩa duy tâmcho rằng phần hồn là do thợng đế sinh ra, tồn tại vĩnh viễn, thể xác là nơi c ngụcủa linh hồn Khi con ngời chết thể xác mất đi còn linh hồn lại lìa khỏi thể xác

đi tìm nơi c ngụ mới Chủ nghĩa duy vật cho rằng không có linh hồn bất tử, phầnxác chi phối và quyết định phần hồn, khi thể xác mất đi thì linh hồn cũng mấttheo

Triết học thế kỷ 15- 18 phát triển quan niệm triết học về con ngời trên cơ

sở KHTN đã phục hng và bắt đầu phát triển Chủ nghĩa duy vật máy móc coi conngời là một bộ máy vận động theo quy luật cơ học, con ngời duy vật đề cao vaitrò sáng tạo của lý tính con ngời, mặt khác coi con ngời là sản phẩm của tựnhiên, của hoàn cảnh Chủ nghĩa duy tâm chủ quan coi con ngời là hiện thân củacảm giác, con ngời sinh ra (Becơli) Chủ nghĩa duy tâm khách quan coi con ngời

là hiện thân của ý niệm (Platon- Hêghen), nhng Hêghen đã có công lớn là đa ranhững quy luật về sự hình thành và phát triển của t duy đối với mọi cá nhântrong xã hội

Nhìn chung, các quan niệm trên đều xem xét con ngời một cách trìu tợng,

họ đã tuyệt đối hoá phần hồn hoặc phần xác, xem xét chúng một cách tách rời côlập và trìu tợng chúng thành trong bản chất con ngời Do đó họ đã đi đến nhữngkết luận và những cách lý giải cực đoan phiến diện Mặt khác, họ cũng cha chú ý

đầy đủ đến bản chất xã hội của con ngời, mặc dù đã có những quan điểm đã đềcập tới (Hêghen, Phoiơbăc), nhng cha khái quát đợc mặt xã hội trong con ngời

Chủ nghĩa Mác đã thừa kế và khắc phục những hạn chế đồng thời pháttriển những quan niệm về con ngời đã có trong lịch sử để đa tới quan niệm vềcon ngời hiện thực, con ngời hoạt động thực tiễn, con ngời vừa là sản phẩm của

tự nhiên và xã hội, đồng thời vừa là chủ thể cải tạo tự nhiên- xã hội Nh vậy, triếthọc Mác- Lênin xem xét con ngời nh là một thực thể sinh vật và xã hội, vì vậy,con ngời tồn tại và phát triển tuân theo tổng hợp các quy luật sinh học và quyluật xã hội

2/ quan niệm hiện đại của mác về con ngời và trong bản chất của nó

a/ Con ngời là một thực thể sinh học xã hội

Con ngời là sản phẩm của tự nhiên, là kết quả của sự tiến hoá lâu dài củagiới hữu sinh, con ngời tự nhiên là con ngời sinh học mang bản chất tính sinhvật, cái sinh vật trong con ngời quy định sự hình thành những hiện tợng và quátrình tâm lý trong con ngời, là điều kiện quyết định sự tồn tại của con ngời.Chẳng hạn, đã là con ngời thì ai cũng phải trải qua các giai đoạn sinh trởng, tửvong, ai cũng có nhu cầu ăn, ở, đi lại, sinh hoạt văn hoá, tình cảm hiểu biết Songcon ngời không phải là động vật thuần tuý vì họ biết tiến hành lao động sản xuất

ra của cải vật chất để thoả mãn nhu cầu sinh học của mình và cộng đồng Chínhlao động sản xuất là yếu tố quyết định hình thành và phát triển con ngời và ýthức của họ, tạo ra nền văn hoá vật chất và tinh thần Có lao động con ngời mới

đợc coi là sản phẩm của xã hội Trong quá trình lao động sản xuất ra của cải vậtchất, con ngời có mối quan hệ với tự nhiên (LLSX), đồng thời giữa con ngờicũng có mối quan hệ mật thiết với nhau (QHSX)

Chính vì con ngời là sản phẩm của tự nhiên và xã hội nên con ngời chịu sựchi phối của môi trờng tự nhiên và xã hội cùng các quy luật biến đổi của chúng.Các quy luật tự nhiên tác động tạo nên phơng diện sinh học con ngời Các quyluật tâm lý ý thức, hình thành nên các mặt xã hội trong con ngời Hệ thống quyluật trên cùng tác động vào con ngời tạo nên thể thống nhất hoàn chỉnh giữa cáisinh học và cái xã hội trong con ngời

Song con ngời không phải chịu sự chi phối một chiều của tự nhiên và xãhội mà họ hoàn toàn có thể tác động trở lại, cải tạo chúng cho phù hợp với mục

đích và nhu cầu của mình Nếu nhu cầu sinh học đợc thoả mãn tốt hơn thì cũng

sẽ làm cho xã hội văn minh hơn Vì thế, việc cải tạo tự nhiên và cải tạo trật tự xãhội nhằm tạo ra môi trờng tự nhiên và môi trờng xã hội ngaỳ càng tốt hơn vàtrách nhiệm không của riêng ai mà là của toàn xã hội

Trong khi tiến hành sản xuất ra của cải vật chất con ngời tác động vào tựnhiên để cải tạo nó, ở đó con ngời đợc gọi là chủ thể cải tạo tự nhiên Vậy conngời vừa là sản phẩm của tự nhiên, phụ thuộc vào tự nhiên, vừa tác động vào tựnhiên và ngày càng tìm mọi cách thống trị tự nhiên Trong quá trình cải biến tựnhiên con ngời cũng đã làm ra lịch sử của mình, do đó con ngời không những làsản phẩm của tự nhiên- xã hội mà còn là chủ thể cải tạo tự nhiên xã hội , với hoạt

động lao động sản xuất, con ngời đã sáng tạo ra trong toàn bộ nền văn hoá vậtchất và tinh thần, với hoạt động cách mạng, con ngời viết thêm những trang sửmới cho chính mình Mặc dù tự nhiên và xã hội là những mặt vận động theonhững quy luật khách quan song quá trình hành động của con ngời luôn luôn tìmcách hạn chế hoặc mở rộng phạm vi tác động cuả quy luật cho phù hợp vơí nhucầu và mục đích của mình, không thể có xã hội lịch sử và sự phát triển của xãhội, lịch sử nếu không có con ngời với t cách là chủ thể lịch sử

b/ Bản chất của con ngời là tổng hoà các mối quan hệ xã hội

Con ngời muốn tồn tại và phát triển thì phải tiêu dùng một lợng nhu yếuphẩm cần thiết đảm bảo nhu cầu sinh học Song những thứ ấy không phải là quàtặng của tạo hoá ban cho mà nó là sản phẩm của quá trình lao động của con ng-

ời Vì thế, quá trình sản xuất ra của cải vật chất là hoạt động tất yếu của loài ng

-ời Chính lao động đã phân định danh giới giữa ngời với động vật khác, lao động

là hoạt động xã hội, nên mọi sự khác biệt giữa con ngời và con vật đều là kết quảcủa cuộc sống con ngời trong xã hội Phần “xác” là bộ phận sinh học trong conngời cũng nhờ có lao động mà khác với con vật Một cá thể sinh học muốn tồntại và phát triển đợc thì nhất thiết phải sống trong xã hội và đợc xã hội đào luyện

Nh vậy, cá nhân là một thực thể xã hội và bản chất của con ngời có tính lịch sử

cụ thể Vì lẽ đó mà bản chất của con ngời là tổng hoà các mối quan hệ xã hội,không chỉ tổng hoà các mối quan hệ trong hiện tại mà cả trong quá khứ

Qua tìm hiểu quan điểm của Mác về con ngời ta có thể rút ra rằng:

Thứ nhất: Bản chất chung nhất và sâu sắc nhất của con ngời là tổng hoà

các mối quan hệ giữa ngời và ngời trong xã hội diễn ra cả trong hiện tại và trongquá khứ

Thứ hai: Bản chất con ngời không phải là cố định, bất biến mà có tính

Ii/ thế nào là Công nghiệp hoá- Hiện đại hóa

1 Khái niệm về Công nghiệp hoá- Hiện đại hóa

Từ trớc đến nay đã có nhiều cách quan niệm về phạm trù Công nghiệphoá- Hiện đại hóa, ta hãy xem xét số quan điểm đó

Công nghiệp hoá hiểu theo nghĩa chung nhất là tiến hành trang bị kỹ thuậthiện đại cho mọi ngành kinh tế quốc dân nhằm mục tiêu chính là tăng năng suấtlao động xã hội, nâng cao mức sống ngời dân Đó là quá trình chuyển dịch cơcấu kinh tế thành nền kinh tế trong đó công nghiệp và dịch vụ chiếm tỷ trọngngày càng lớn

Công nghiệp hoá- Hiện đại hóa là một chiến lợc phát triển kinh tế xã hội,khoa học - công nghệ trong một thời gian dài Theo cách tiếp cận này, Côngnghiệp hoá- Hiện đại hóa đợc hiểu nh là một chiến lợc phát triển trong đó có ph-

ơng hớng, mục tiêu của nền kinh tế mà không nêu đợc bản chất của Công nghiệphoá- Hiện đại hóa

Công nghiệp hoá- Hiện đại hóa là quá trình cải biến lao động thủ công, lạchậu thành lao động sử dụng kỹ thuật và công nghệ tiên tiến để đạt đợc năng suấtxã hội cao- cái quyết định nhất đối với sự tồn vong của một chế độ xã hội Cáchtiếp cận này phù hợp với định nghĩa về Công nghiệp hoá-Hiệnđại hóa của hộinghị lần thứ7 ban chấp hànhTW khoáVII:

Công nghiệp hoá- Hiện đại hóa là quá trình chuyển đổi căn bản toàn diệncác hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ, quản lý kinh tế xã hội từ sử dụng lao

động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng vớicông nghệ phơng tiện và phơng pháp tiên tiến hiện đại dựa trên sự phát triển củacông nghiệp và tiến bộ khoa học công nghệ tạo ra năng suất xã hội cao Đó làquan điểm mới nhất về Công nghiệp hoá- Hiện đại hóa Mặc dù có những khácnhau song nhìn chung mọi cách tiếp cận trên đây đều khẳng định rằng Côngnghiệp hoá- Hiện đại hóa là nhiệm vụ trung tâm trong suốt thời kỳ quá độ lên

CNXH, đều từng bớc hình thành QHSX mới tiến bộ, phù hợp với tính chất vàtrình độ phát triển của lực lợng sản xuất.

Cũng có thể nói thực chất của Công nghiệp hoá- Hiện đại hóa là sự pháttriển công nghiệp, là quá trình chuyển nền sản xuất xã hội (công nghiệp- nôngnghiệp dịch vụ) từ trình độ thấp lên trình độ công nghệ hiện đại, lực lợng lao

động sẽ chuyển dịch thích ứng về cơ cấu ngành nghề, về trình độ tay nghề và họcvấn Hiện đại hoá, về trình độ tay nghề và học vấn Hiện đại hoá trong côngnghiệp thờng đợc hiểu ra công nghiệp sử dụng những yếu tố của công nghệthuộc “đời chót” hoặc không tách xa “đời chót” là bao nhiêu Công nghiệp hoáphải gắn với Hiện đại hóa và ngợc lại, đó là hai mặt không thể tách rời của mộtcuộc Cách mạng và sâu sắc đó Nói đến Hiện đại hoá là nói đến cả một quá trìnhlâu dài đầy gian khổ của việc cải biến một xã hội cổ truyền thành một xã hộihiện đại, có trình độ văn minh cao hơn, thể hiện đầy đủ hơn những giá trị chung

mà nhân loại đang hớng tới

Đối với nớc ta, đó là một quá trình thực hiện chiến lợc phát triển kinh tế xãhội cải biến một xã hội công nghiệp lạc hậu thành một xã hội công nghiệp gắnviệc hình thành từng bớ c quan hệ sản xuất tiến bộ, ngày càng đầy đủ hơn bảnchất u việt của chế độ mới Công nghiệp hoá- Hiện đại hóa phải tạo ranhững điều kiện cần thiết về vật chất kỹ thuật, về con ngời và khoa học côngnghệ, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nhằm huy động và sử dụng có hiệuquả mọi nguồn lực, không ngừng làm tăng năng suất lao động xã hội, làm nềnkinh tế tăng trởng nhanh và bền vững, nâng cao đời sống vật chất, văn hoá củanhân dân, thực hiện công bằng và tiến bộ xã hội, bảo vệ cải thiện môi trờng sinhthái

Thật ra, phạm trù Công nghiệp hoá- Hiện đại hóa đã đợc Đảng ta đề ra vàlãnh đạo thực hiện trong nhiều năm nay, coi đó là nhiệm vụ trung tâm xuyênsuốt thời kỳ quá độ lên CNXH, nhng điểm mới hiện nay là gắn Công nghiệp hoávới Hiện đại hóa với việc áp dụng rộng rãi các thành tựu khoa học kỹ thuật vàcông nghệ tiên tiến của thời đại đúng nh C-Mác nói “Những thời đại kinh tếkhác nhau không phải ở chỗ chúng ta sản xuất ra cái gì mà là ở chỗ chúng sảnxuất bằng cách nào, với những t liệu lao động nào” Trên ý nghĩa đó, có thể coicông nghiệp là phơng tiện chuyển tải công nghệ mới vào cuộc sống Để làm đợcviệc này điều quyết định là con ngời, với trí tuệ và năng lực ngày càng cao, tất cả

là do con ngời và vì con ngời

2 Vai trò, vị trí của con ngời trong Công nghiệp hoá- Hiện đại hóa

Con ngời- yếu tố quyết định nhất của lực lợng sản xuất đã trở thành mộtmệnh đề bất hủ, nó khẳng định vai trò to lớn của nguồn lực con ngời trong pháttriển Trong các yếu tố cấu thành của lực lợng sản xuất thì con ngời đợc khẳng

định ở vị trí hàng đầu, thiếu nó sản xuất sẽ bị mất sinh khí và tất yếu dẫn đến vôhiệu quả

Đặc biệt hơn, trong giai đoạn Công nghiệp hoá- Hiện đại hóa đất nớc thìhơn bao giờ hết, nhân tố con ngời càng phải đợc đặt ở vị trí trung tâm Nếukhông có đội ngũ tri thức và đội ngũ công nhân lành nghề- lựclợng chủ yếutrong nguồn lao động- thì làm sao có đợc những thành tựu to lớn, tạo ra khối l-ợng vật chất khổng lồ đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của nhân loại Vì thế mọihoạt động phát triển đều nhằm vào mục đích chính là vì con ngời, do con ngời.Nếu không xuất phát từ con ngời, đợc tiến hành bởi con ngời và vì con ngời thìkhông có lý do gì mà khoa học cũng nh một quá trình sản xuất nào đó có thể tồntại đợc

Nh vậy, con ngời vừa là xuất phát điểm, là lực lợng chủ đạo là mục đíchcủa quá trình sản xuất Tuy nhiên sự phát triển của lực lợng sản xuất , của yếu tốcon ngời phải gắn liền với sự phát triển quan hệ sản xuất Lực lợng sản xuất chỉ

có thể vận động và phát triển trong phơng thức sản xuất với một quan hệ sảnxuất song trùng ở đây chúng ta chỉ khẳng định vai trò to lớn của con ngời trongCông nghiệp hoá- Hiện đại hóa chứ tuyệt nhiên không tuyệt đối hoá nó và táchrời khỏi quan hệ sản xuất hiện thời

Sự nghiệp Công nghiệp hoá- Hiện đại hóa có thành công nh ý muốn củachúng ta hay không điều đó phụ thuộc hầu hết vào con ngời và trình độ học vấncủa họ Vì thế chúng ta càng hiểu sâu sắc rằng nâng cao cả mặt bằng dân trí và

đỉnh cao dân trí, bồi dỡng và phát huy nguồn lực to lớn của con ngời là nhân tốquyết định thắng lợi của công cuộc Công nghiệp hoá- Hiện đại hóa đất nớc.III/ vấn đề con ngời trong Công nghiệp hoá- Hiện đại hoá

1 Về lý luận

Khi khẳng định rằng tiến trình phát triển lịch sử xã hội loài ngời là thaythế lẫn nhau giữa các hình thức kinh tế xã hội, Mác đã nói tới việc lấy sự pháttriển toàn diện của con ngời làm thớc đo chung cho sự phát triển xã hội Mác chorằng xu hớng chung của tiến trình phát triển lịch sử đợc quy định bởi sự pháttriển của lực lợng sản xuất xã hội- bao gồm con ngời và những công cụ lao động

do con ngời tạo ra Sự phát triển của lực lợng sản xuất xã hội tự nó đã nói lêntrình độ phát triển của xã hội qua việc con ngời chiếm lĩnh và sử dụng ngày càng

nhiều lực lợng tự nhiên với t cách là cơ sở vật chất cho hoạt động sống chính conngời và quyết định quan hệ giữa ngời với ngời trong sản xuất.

Nh phần trên đã nói, con ngời có vai trò hết sức quan trọng trong côngcuộc Công nghiệp hoá- Hiện đại hóa, nếu không có con ngời thì thế giới làm saophát triển đợc nh ngày nay Chỉ có con ngời trong quá trình lao động sản xuấtmới có thể làm ra lịch sử của mình Sản xuất ngày càng phát triển, tính chất xãhội hoá của sản xuất ngày càng gia tăng Việc tiến hành sản xuất tập thể bằnglực lợng của toàn xã hội và sự phát triển mới của nền sản xuất do việc đó manglại sẽ cần đến những con ngời hoàn toàn mới- những con ngời có năng lực toàndiện đủ sức tinh thông toàn bộ hệ thống sản xuất

Theo Mác, con ngời không chỉ là chủ thể của hoạt động sản xuất vật chất,

là yếu tố hàng đầu, yếu tố đóng vai trò quyết định trong lực lợng sản xuất của xãhội mà hơn nữa, nó còn đóng vai trò là chủ thể hoạt động của quá trình lịch sử,

từ đó Mác khẳng định rằng, sự phát triển lực lợng sản xuất xã hội trớc hết cónghĩa là phát triển sự phong phú của bản chất con ngời, coi nh là một mục đích

tự thân Vì thế theo Mác, ý nghĩa lịch sử mục đích cao cả của sự phát triển xã hội

là phát triển con ngời toàn diện, nâng cao năng lực và phẩm giá con ngời, giảiphóng con ngời, loại trừ ra khỏi cuộc sống con ngời mọi sự tha hoá để con ngời

đợc sống với cuộc sống đích thực của con ngời Sự tác động của nhân tố con ngời

có ý nghĩa quyết định đến toàn bộ tiến trình phát triển của lịch sử với t cách lànguồn động lực có tầm quan trọng đặc biệt, nhân tố con ngời vừa là phơng tiệnsáng tạo ra mọi giá trị vật chất và tinh thần, sáng tạo và hoàn thiện ngay chính cảbản thân mình, vừa đồng thời là chủ nhân sử dụng có hiệu quả mọi nguồn tài sảnvô giá ấy Trên bình diện đó, vai trò của nhân tố con ngời trong lực lợng sản xuấtkhông phải là toàn bộ nhân tố con ngời nói chung, vai trò của nhân tố con ngờilao động chỉ giới hạn trong khuôn khổ của sản xuất vật chất Nói khác đi nhân tốngời lao động trong lực lợng sản xuất đợc hiểu nh là bộ phận năng động sáng tạonhất của quá trình sản xuất Vì nó mà phơng tiện và công cụ sản xuất ngày càng

đợc đổi mới, sản xuất phát triển với năng suất lao động và chất lợng cao, đờisống tinh thần và bộ mặt của xã hội có nhiều tiến bộ

Mác là ngời đầu tiên có công xây dựng nội dung khoa học của khái niệmlực lợng sản xuất Theo Mác, lực lợng sản xuất đợc cấu thành bởi t liệu sản xuất

và ngời lao động, đồng thời Ông dự báo Cách mạng khoa học kỹ thuật cũng sẽ

nh một bộ phận trực tiếp của lực lợng sản xuất

Ngày nay, khoa học kỹ thuật đang phát triển nh vũ bão, khoảng cách giữacác phát minh khoa học ngày càng rút ngắn lại, vì thế để ứng dụng có hiệu quảnhững thành tựu của khoa học kỹ thuật trên thế giới vào sự nghiệp Công nghiệp

hoá- Hiện đại hóa thì đòi hỏi con ngời phải đợc trang bị những kiến thức, tri thức

về khoa học tự nhiên đảm bảo con ngời có đủ trình độ để tiếp cận với những phátminh mới, vận dụng vào sản xuất Vì thế hơn lúc nào hết, vai trò của con ngờitrong thời đại Công nghiệp hoá- Hiện đại hóa càng đợc khẳng định ở vị trí trungtâm của sự phát triển Đất nớc thịnh hay suy, yếu hay mạnh phần lớn là phụthuộc vào tri thức của con ngời nớc đó

2 Về mặt thực tiễn

Lý luận nh trên của Mác đã khẳng định vai trò tột đỉnh của nhân tố conngời trong sự nghiệp Công nghiệp hoá- Hiện đại hóa Nội dung của khái niệmlực lợng sản xuất do Mác vạch ra đã đợc cuộc sống khẳng định Ngời lao động

và t liệu sản xuất là hai yếu tố cấu thành của lực lợng sản xuất Thực tiễn đãchứng minh đợc rằng trong bất kỳ thời đại nào và bất cứ quốc gia nào chăng nữathì hai yếu tố ấy đều có mối quan hệ biện chứng với nhau, dù khoa học kỹ thuật

có hiện đại đến mấy, các phơng tiện sản xuất có tinh thông và sắc bén thế nào đinữa, nếu tách nó ra khỏi yếu tố ngời lao động thì quá trình sản xuất sẽ trở thànhvô nghĩa và chắc chắn sẽ không thu đợc hiệu quả Ngợc lại nếu con ngời có kiếnthức và trình độ cao nhng không đợc tiếp cận với những t liệu sản xuất mới, hiện

đại thì hiệu quả chắc chắn cũng sẽ nh đã nói ở trên

Trong quá trình phát triển sản xuất, không phải lúc nào con ngời cũng hiểu

đúng về vị trí, vai trò của từng bộ phận trong cấu trúc của lực lợng sản xuất.Thực tế, có những lúc chúng ta đã tuyệt đối hoá vai trò của nhân tố con ngời,tách rời, cô lập với t liệu sản xuất và coi nhẹ nó, nhng ngợc lại, có những lúc chỉcoi trọng vai trò và vị trí của công cụ và phơng tiện sản xuất, xem con ngời tronglực lợng sản xuất nh một yếu tố thụ động, phụ thuộc vào trình độ phát triển của

t liệu sản xuất Sở dĩ có tình trạng này là do con ngời không hiểu đợc đúng vị trícủa từng bộ phận trong lực lợng sản xuất, đặc biệt là không thấy đợc vai trò sốmột của nhân tố con ngời

Vì thế, trong sự nghiệp Công nghiệp hoá- Hiện đại hóa, đòi hỏi mỗi conngời đều phải có nhận thức đúng đắn về cấu trúc của lực lợng sản xuất, phải thấy

rõ đợc vị trí của bản thân đối với các t liệu sản xuất, đồng thời thấy rõ đợc vai trò

to lớn của những t liệu sản xuất với trình độ khoa học kỹ thuật hiện đại Phải biếtkết hợp chặt chẽ giữa con ngời với t liệu sản xuất làm giảm đáng kể chi phí sảnxuất, nâng cao năng suất lao động xã hội, từ đó làm tăng mức thu nhập bìnhquân theo đầu ngời- chỉ tiêu quan trọng nhất để đánh giá trình độ phát triển củamột nớc