TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ TPHCM - KHOA KẾ TOÁN - KIỂM TOÁNChương 7 THAY ĐỔI CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN ƯỚC TÍNH KẾ TÓAN VÀ SAI SÓT TRONG KẾ TOÁN 1 Mục tiêu Phân biệt được thay đổi chính sách kế toán,
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ TPHCM - KHOA KẾ TOÁN - KIỂM TOÁN
Chương 7
THAY ĐỔI CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN
ƯỚC TÍNH KẾ TÓAN
VÀ SAI SÓT TRONG KẾ TOÁN
1
Mục tiêu
Phân biệt được thay đổi chính sách kế toán, thay đổi
ớ tí h kế t á à i ót t kế t á ước tính kế toán và sai sót trong kế toán
Hiểu được nguyên tắc, phương pháp điều chỉnh hồi tố
và phi hồi tố
Thực hiện các bút toán điều chỉnh (nếu có) khi có sự thay đổi chính sách kế toán thay đổi ước tính kế toán
và sai sót trong kế toán
Trình bày thay đổi chính sách kế toán, ước tính kế
Nhắc lại mối quan hệ giữa BCĐKT và BCKQKD
Nội dung
Nhận xét các giao dịch làm ảnh hưởng đến BCĐKT và
BCKQKD
Ghi nhận sự ảnh hưởng đến BCTC do
◦ Thay đổi chính sách kế toán
◦ Thay đổi chính sách kế toán,
◦ Thay đổi ước tính kế toán,
◦ Sai sót trong kế toán
3
Mối quan hệ giữa BCĐKT và BCKQHĐKD
LNCPP cuối kỳ
LNCPP đầu kỳ
LN thuần trong kỳ
PPLN trong kỳ
Doanh thu
Và TN khác _ Chi phí _ Chi phí thuế TNDN
4
Trang 2Mối quan hệ giữa BCĐKT và BCKQHĐKD
Thuế phải nộp
Tài sản
Nợ phải trả
Vốn đầu tư CSH
Doanh thu
và Thu nhập
nộp
LN sau thuế
5
Nhận xét 1
Mọi biến động về doanh thu và chi phí cuối cùng sẽ tác
động đến Bảng cân đối kế toán:
◦Khoản mục LNCPP
◦Khoản mục Thuế TNDN phải nộp
Nếu có sự khác biệt tam thời giữa kế toán và thuế,
khoản mục Tài sản thuế TNDN hoãn lại/Thuế TNDN hoãn lại phải trả có thể bị ảnh hưởng
6
Nhận xét 2
Từ định nghĩa Doanh thu, chi phí
Sai lệch về doanh thu và chi phí sẽ ảnh hưởng đến tài
sản hoặc nợ phải trả
7
Thí dụ 1
1.Tiền lương phải trả tháng 12/x0 là 100, trả lương vào ngày 6 tháng sa Trong tháng 12/ 0 kế toán không ghi nhận chi tháng sau Trong tháng 12/x0, kế toán không ghi nhận chi phí lương vì cho rằng chưa trả tiền nên chưa ghi nhận
2.Năm x0, chi tiền để trả tiền thuê văn phòng trong 2 năm x0
và x1 là 200, kế toán ghi nhận toàn bộ vào chi phí năm x0
3.Năm x0, nghiệm thu và đưa vào sử dụng PXSX nhưng kế toán chưa kết chuyển nguyên giá (vẫn để số dư trên 241)
Giá quyết toán của nhà xưởng là 500, khấu hao trong 5 năm
Yêu cầu: Hãy đánh giá sự ảnh hưởng của từng giao dịch
Trang 3Bài tập thực hành 1
Đánh giá sự ảnh hưởng đến BCKQHĐKD và BCĐKT
qua các tình huống sau:
a.Khấu hao TSCĐ cao hơn thực tế 100
b.Do áp dụng sai phương pháp trích dự phòng nợ phải
thu nên khoản dự phòng nợ phải thu cao hơn thực tế
là 200
c.Không phân bổ doanh thu chưa thực hiện thành
doanh thu bán hàng trong kỳ là 300
d.Doanh thu đã đủ điều kiện ghi nhận nhưng chỉ coi là
Thay đổi chính sách kế toán
Chính sách kế toán là các nguyên tắc, cơ sở và
phương pháp kế toán cụ thể được doanh nghiệp áp dụng trong việc lập và trình bày báo cáo tài chính
Doanh nghiệp chỉ được thay đổi chính sách kế toán khi:
◦Có sự thay đổi theo quy định của pháp luật hoặc của chuẩn mực kế toán và chế độ kế toán; hoặc
◦Sự thay đổi sẽ dẫn đến báo cáo tài chính cung cấp thông tin tin cậy và thích hợp hơn
10
Ví dụ về thay đổi chính sách kế toán
◦Thay đổi phương pháp tính giá hàng tồn kho;y p g p p g g ;
◦Thay đổi phương pháp hạch toán chênh lệch tỷ giá hối
đoái;
◦Thay đổi phương pháp kế toán chi phí đi vay
◦
11
Áp dụng hồi tố/phi hồi tố
Việc áp dụng hồi tố các thay đổi trong chính sách kế
toán được thực hiện trong các trường hợp sau:
◦DN phải thực hiện thay đổi chính sách kế toán do áp dụng lần đầu các quy định; hoặc
◦DN tự nguyện thay đổi chính sách kế toán
Những trường hợp áp dụng phi hồi tố:
Những trường hợp áp dụng phi hồi tố:
◦Các quy định mới không có quy định về hồi tố
◦Không thể xác định được ảnh hưởng cụ thể của từng
kỳ hoặc ảnh hưởng lũy kế của sự thay đổi
12
Trang 4Phương pháp áp dụng hồi tố
Khi áp dụng hồi tố:
◦Điều chỉnh số dư đầu kỳ các khoản mục bị ảnh hưởng
đã được trình bày trong phần vốn chủ sở hữu của kỳ
sớm nhất và
◦Điều chỉnh các số liệu so sánh cho mỗi kỳ trước cũng ệ ỳ g
phải được trình bày như thể đã được áp dụng chính
sách kế toán mới
13
Thí dụ 2
Ngày 1.1.20x1, công ty mua một thiết bị giá 400 triệu Theog y g y ộ ị g ệ chính sách khấu hao của công ty tài sản được khấu hao 5 năm Tuy nhiên, theo thông tư 45/2013/TT-BTC, thời hạn khấu hao của tài sản này là 8 năm
Trong năm 20x1, 20x2 khoản chênh lệch này được phản ảnh trên tờ khai nhưng doanh nghiệp theo dõi riêng ngoài sổ sách kế toán Năm 20x3 DN quyết định áp dụng hồi tố
Thuế suất thuế TNDN là 20%
14
Thí dụ 2 – Bảng tính chênh lệch
20x0 20x1 20x2
Khấu hao theo kế toán
Khấu hao theo thuế
Giá trị ghi sổ (giá trị còn lại)
Cơ sở tính thuế
Chênh lệch tạm thời được khấu trừ (GTGS-CSTT)
CLTT phát sinh (hoàn nhập)
Chi phí thuế TNDN hoãn lại
Tài sản thuế TNDN hoãn lại (phát sinh)
Tài sản thuế TNDN hoãn lại (số dư lũy kế)
15
Thí dụ 2 – Bảng tính chênh lệch
20x2 điều chỉnh Báo cáo kết quả HĐKD
Tăng / Giảm Chi phí thuế TNDN hoãn lại
Tăng / Giảm Lợi nhuận sau thuế
Bảng cân đối kế toán Tài sản
Tăng / Giảm Tài sản thuế TNDN hoãn lại
Nguồn vốn
Trang 5Thay đổi ước tính kế toán
Ước tính kế toán là một quá trình xét đoán dựa trên
hữ thô ti ti ậ hất à ới hất t i thời điể đó
những thông tin tin cậy nhất và mới nhất tại thời điểm đó
Thay đổi ước tính kế toán là việc điều chỉnh giá trị ghi sổ
của tài sản, nợ phải trả hoặc giá trị tiêu hao định kỳ của
tài sản được tạo ra từ việc đánh giá tình trạng hiện thời
và lợi ích kinh tế trong tương lai cũng như nghĩa vụ liênợ g g g g ụ
quan đến tài sản và nợ phải trả đó
Những thay đổi trong ước tính kế toán do có các thông
tin mới không phải là sửa chữa các sai sót
17
Ví dụ về thay đổi ước tính kế toán
o Thay đổi ước tính kế toán đối với các khoản phải thuy p khó đòi;
o Thay đổi ước tính kế toán về giá trị HTK lỗi thời;
o Thay đổi ước tính kế toán về thời gian sử dụng hữu ích hoặc cách thức sử dụng TSCĐ;
o Thay đổi ước tính kế toán về nghĩa vụ bảo hành sản phẩm
18
Thay đổi ước tính kế toán
Một số trường hợp đặc biệt cần lưu ý khi xác định thay
đổi ước tính kế toán:
◦Thay đổi cách thức xác định thông tin là thay đổi chính
sách kế toán mà không phải là thay đổi ước tính kế
toán;
Khi khó xác định một thay đổi là thay đổi chính sách
◦Khi khó xác định một thay đổi là thay đổi chính sách
kế toán hay thay đổi ước tính kế toán thì thay đổi này
được coi là thay đổi ước tính kế toán
19
Thay đổi ước tính kế toán
Các thay đổi ước tính kế toán, sẽ được áp dụng phi hồi
tố và ghi nhận vào Báo cáo KQHĐKD:
◦Kỳ có thay đổi, nếu thay đổi chỉ ảnh hưởng đến kỳ hiện tại; hoặc
◦Kỳ có thay đổi và các kỳ sau đó, nếu thay đổi ảnh hưởng đến các kỳ này
Nếu sự thay đổi ước tính kế toán ảnh hưởng đến tài sản, nợ phải trả hoặc vốn chủ sở hữu thì phải điều chỉnh vào kỳ thay đổi
20
Trang 6 Trong năm 20X1, doanh nghiệp thay đổi ước tính thời
Thí dụ 3
gian hữu dụng TSCĐ X từ 5 năm còn 3 năm Nguyên
giá của TSCĐ là 400, khấu hao lũy kế 80 Giả sử không
xét ảnh hưởng của thuế TNDN
Đơn vị áp dụng khấu hao đường thẳng
21
Áp dụng phi hồi tố
DN ẽ tí h khấ h ới th ớ tí h thời i hữ
Thí dụ 3
◦ DN sẽ tính khấu hao mới theo ước tính thời gian hữu dụng đã điều chỉnh kể từ năm hiện tại:
◦ TSCĐ đã sử dụng 1 năm, như vậy số năm sử dụng còn lại là 2 năm
◦ Mức khấu hao mới từ năm 20X1 trở đi:
(400 – 80) : 2 = 160
22
Thí dụ 3
Báo cáo kết quả HĐKD
23
Sai sót kỳ trước
Sai sót của kỳ trước là những sai sót hoặc bỏ sót trong
BCTC tại một hay nhiều kỳ trước do không sử dụng hoặc sử dụng không đúng các thông tin:
◦Sẵn có tại thời điểm BCTC
◦Có thể thu thập và sử dụng để lập và trình bày BCTC
Các sai sót bao gồm sai sót do tính toán, áp dụng sai các chính sách kế toán, bỏ quên, hiểu hoặc diễn giải sai các sự việc và gian lận
24
Trang 7Sai sót kỳ trước
DN phải điều chỉnh hồi tố những sai sót trọng yếu liên
ế
quan đến các kỳ trước vào BCTC phát hành ngay sau
thời điểm phát hiện ra sai sót bằng cách:
◦Điều chỉnh lại số liệu so sánh nếu sai sót thuộc kỳ lấy
số liệu so sánh; hoặc
Điều chỉnh số dư đầu kỳ của tài sản nợ phải trả và các
◦Điều chỉnh số dư đầu kỳ của tài sản, nợ phải trả và các
khoản mục thuộc vốn chủ sở hữu của kỳ lấy số liệu so
sánh, nếu sai sót thuộc kỳ trước kỳ lấy số liệu so sánh
25
Thí dụ 4
Trong khi đang lập BCTC năm 20X2, DN phát hiện một
1 TSCĐ t ị iá 300 t iệ à 1 1 20X1 khô đ
1 TSCĐ trị giá 300 triệu mua ngày 1.1.20X1 không được ghi tăng TSCĐ mà đưa thẳng vào chi phí quản lý TSCĐ này có thời gian khấu hao là 3 năm
Đây là sai sót kỳ trước, cần được điều chỉnh vào BCTC năm 20X1
Thuế suất thuế TNDN là 20%
26
Thí dụ 4
20x1 điều chỉnh Báo cáo kết quả HĐKD
Chi phí quản lý DN
LN trước thuế
Chi phí thuế TNDN
LN sau thuế
Bảng cân đối kế toán
Tài sản
Điều chỉnh các thông tin tương ứng trong Bản thuyết minh BCTC
27
Nguyên giá
Hao mòn
Nguồn vốn
Thuế TNDN phải nộp
LN chưa phân phối
Thí dụ 4
Xác định
20x2 điều chỉnh Báo cáo kết quả HĐKD
Xác định ảnh hưởng của sai lệch trên, giả sử sai lệch được
Chi phí quản lý DN -100
Bảng cân đối kế toán
phát hiện năm 20x3
28
Thuế TNDN phải nộp 25
Trang 8Đơn vị khóa sổ các nghiệp vụ bán hàng vào ngày
Thí dụ 5
15.12.20x0, các nghiệp vụ bán hàng từ ngày 16.12.20x0
được ghi vào năm 20x1 Các khoản tiền khách hàng đã
trả cho các ngày này được ghi chép như một khoản khách
hàng ứng trước tiền Tổng dthu từ 16.12.20x0 đến
31.12.20x0 là 1.980 trđồng (giá này đã bao gồm thuế giág (g y g g
trị gia tăng 10%), GVHB của số hàng này là 1.400 trđồng
Khách hàng đã thanh toán 400 trđồng
29
BCKQHĐKD
Doanh thu bán hàng 1.800
ế
BCĐKT
30
Đơn vị đã cấn trừ số dư bên Nợ và bên Có của tài khoản
Bài tập thực hành 2
Phải thu khách hàng để lấy chênh lệch trình bày trên
phần Nợ phải thu khách hàng trên BCĐKT Số dư bên
Nợ và bên Có của tài khoản này lần lượt là
1.460.000.000 đồng và 375.000.000 đồng
Yêu cầu: Hãy xác định BCTC nào bị ảnh hưởng và hãy
điều chỉnh lại cho đúng
31
Năm 20x0, Kế toán ghi nhận tiền lương của nhân viên
Bài tập thực hành 3
văn phòng là 400 triệu đồng như một khoản chi phí trả trước dài hạn và phân bổ vào năm 20x1 và 20x2 Sau khi lập BCTC năm 20x2 thì kế toán phát hiện ra sai lệch này Thuế suất thuế TNDN là 20%
Yêu cầu: Hãy xác định ảnh hưởng của sai sót này đến
các khoản mục trên BCĐKT và BCKQHĐKD qua các năm 20x0, 20x1, 20x2
32
Trang 9Tóm tắt
VAS 29
Ước tính kế toán
BCKQKD: Kỳ có thay
đổi trở về sau
BCĐKT: Điều chỉnh các
Chính sách kế toán
Số điều chỉnh được ghi vào các khỏan mục của vốn chủ sở hữu (LNCPP)
Sai sót kế toán
Điều chỉnh lại số liệu so sánh (BCKQHĐKD) và BCĐKT) nếu là sai sót năm trước
Điều chỉnh lại các số liệu
33
BCĐKT: Điều chỉnh các
khoản mục cuối kỳ có
liên quan Điều chỉnh lại các số liệu so sán
đầu năm của BCĐKT nếu sai sót thuộc các kỳ trước năm so sánh
Điều chỉnh hồi tố Điều chỉnh phi hồi tố