Chương1  TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN TÀI CHÍNH

Giải thích những nội dung của khuôn mẫu lýthuyết kế toán cũng như những nguyên tắc cơbản trong việc trình bày BCTC Vận dụng hệ thống tài khoản kế toán một cáctổng quát vào các phần hành

Chương 1 TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN TÀI CHÍNH

1

Thông tin

Quyết định

Quyết

tin

Thông tin

2

MỤC TIÊU

Trình bày vai trò của thông tin kế toán tài chính trong việc đưa ra quyết định

Giới thiệu hệ thống kế toán Việt Nam

Giải thích những nội dung của khuôn mẫu lýthuyết kế toán cũng như những nguyên tắc cơbản trong việc trình bày BCTC

Vận dụng hệ thống tài khoản kế toán một cáctổng quát vào các phần hành kế toán của một

số loại hình doanh nghiệp

3

NỘI DUNG

Tổng quan về kế toán tài chính

Hệ thống tài khoản kế toán Việt Nam

4

TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN TÀI CHÍNH

Thông tinkế toán và việc ra quyết định

Giới thiệu hệ thống kế toán Việt Nam

Khuônmẫu lý thuyết kế toán

Trình bày báo cáo tài chính

Thông tin kế toán và việc ra quyết định

Thông tin kế toán và việc ra quyết định

 Cungcấp thông tin chủ yếu cho các đối tượng ở bên

ngoàiđơn vị, thông qua các báo cáo tài chính

Đối tượng bên ngoài doanh nghiệp:

Báo cáo tài chính:

7

Tình hình tài chính

 Các nguồn tài trợ cho tài sản

8

Tình hình tài chính

Vốn chủ sở hữu Tài sản = Nợ phải trả +

Tài sản ngắn hạn

Tài sản dài hạn

Nợ ngắn hạn

Nợ dài hạn

Nguồn lực

Khả năng thanh toán

Căn cứ báo cáo tài chính riêng năm 2018 của Vinamilk:

 Tính khả năng thanh toán ngắn hạn và cho nhận xét?

 Tính khả năng thanh toán nhanh và nhận xét?

 Tính tỷ trọng tài sản và nhận xét?

10

Tình hình kinh doanh

11

Căn cứ báo cáo tài chính riêng năm 2018 của Vinamilk:

 Cho biết qui mô kinh doanh qua 2 năm 2017, 2018 và chonhận xét?

 Tính khả năng tạo ra lợi nhuận của doanh nghiệp và nhậnxét?

 Ngành nghề kinh doanh của doanh nghiệp có đang bị cạnhtranh gaygắt không?

 Hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp có khả năng sinh lờicao hay không?

 Doanh nghiệp có chịu các áp lực về chi phí đi vay hay không?

 Tình hình tạo ra tiền từ hoạt động kinh doanh

đầu tư

nợ và chủ sở hữu

Căn cứ báo cáo tài chính riêng năm 2018 của Vinamilk:

 Cho biết hoạt động nào tạo ra tiền và hoạt động nào sử dụng

tiền của công ty?

 Số liệu chi tiết

 Tình hình thayđổi vốn chủ sở hữu

 Các thông tinvề rủi ro

 Các thông tin khác

15

Căn cứ báo cáo tài chính riêng năm 2018 của Vinamilk:

 Trình bày các chính sách kế toán hàng tồn kho?

 Trình bày số liệu chi tiết các khoản đầu tư tài chính?

 Trình bày tình hình thay đổi vốn chủ sở hữu?

 Trình bày các thông tin rủi ro?

16

Hệ thống kế toán Việt nam

 Hệ thống kế toán Việt Nam được quy định theo pháp luật Việt Nam:

Luật Kế toán và các văn bản hướng dẫn

Cácchuẩn mực kế toán

Cáchệ thống kế toán doanh nghiệp, đơn vị sựnghiệp, ngân hàng…

Hệ thống kế toán Việt nam

Luật Kế toán số 88/2015

Chuẩn mực kế toánNghị định

Hệ thống kế toán doanh nghiệp

18

Luật kế toán

Do Quốc hội ban hành năm 2015

 Các nội dung cơ bản:

 Đối tượng chi phối

 Các quy định cơ bản về đơn vị, kỳ kế toán…

 Các yêu cầu cụ thể về sổ sách, chứng từ…

 Thông tin công khai và báo cáo

 Quản lý Nhà nước về kế toán

 Hành nghề kế toán

 Tổ chức nghề nghiệp

19

Nguyễn Minh Long là kế toán trưởng của công ty Toàn Tâm,Minh Longđã đề nghị Ban giám đốc công ty tuyển dụng NgọcNgân là em gáicủa mình vừa tốt nghiệp Đại học Mở TP.HCMchuyên ngànhkế toán vào làm việc tại phòng kế toán của công

ty Giám đốc công ty đồng ý ký hợp đồng với Ngọc Ngân làmnhân viênkế toán của công ty

Hỏi: Tuyển dụng Ngọc Ngân làm nhân viên kế toán của công tyToàn Tâm có viphạm quy đinh của pháp luật kế toán không? Tạisao

20

1 Giámđốc Công ty ABC yêu cầu kế toán trưởng để ngoài sổsáchkế toán một số khoản thu, chi không hợp lệ

2 Ông M thànhlập một công ty trách nhiệm hữu hạn một thànhviên, M có từng học qua nghiệp vụ kế toán nên ông kiêmnhiệm cả 2 chức vụ giám đốc và kế toán trưởng công ty đểkhỏi phải đi thuê dịch vụ bên ngoài

Hỏi: Hai tình huống này có vi phạm luật pháp không?

Chuẩn mực kế toán

 Được ban hành bởi Bộ Tài chính

 Xây dựng dựa trên IFRS có điều chỉnh cho phù hợp với

VN

 Đã ban hành 26 VAS được hướng dẫn bởi 3 thông tư 20,

21 và 161

 Quy định các nguyên tắc chung và các nguyên tắc cụ thể

liên quan đến việc ghi nhận, đánh giá và trình bày trên

BCTC (bao gồm các thuyết minh liên quan)

22

Hệ thống kế toán doanh nghiệp

- Hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp được ban hành

bởi Thông tư 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014, được áp

dụng cho niên độ kế toán từ năm 2015

Bao gồm:

 Hệ thống chứng từ

 Hệ thống tài khoản

 Hệ thống sổ sách

 Hệ thống báo cáo tài chính

- Hệ thống kế toán dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa ban

hành theo, Thông tư 133/2016/TT-BTC sẽ thay thế Quyết

định 48/2006/QĐ-BTC, áp dụng từ ngày 01/01/2017

- Hệ thống kế dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ: thông tư

132/2018/TT-BTC ngày 28 tháng 12năm 2018

23

Hãy so sánh sự giống nhau và khác nhau của chuẩn mực kếtoán vàhệ thống kế toán doanh nghiệp Việt nam

- Các nguyêntắc kế toán cơ bản

- Các yêucầu cơ bản của kế toán

- Cácyếu tố của BCTC

- Mọi nghiệp vụ kinh tế, tài chính của doanh nghiệp liên quan

đến tài sản, nợ phải trả, nguồn vốn chủ sở hữu, doanh thu,

chi phíphải được ghi sổ kế toán vào thời điểm phát sinh,

không căn cứ vào thời điểm thực tế thu hoặc thực tế chi

tiền hoặc tương đương tiền

- Báo cáo tài chính lập trên cơ sở dồn tích phản ảnh tình

hình tài chínhcủa doanh nghiệp trong quá khứ, hiện tại và

tương lai

27

Ngày 10/03/20x0, công ty Hoàng Minh mua 1 lô hàng trị giáchưa thuế GTGT là 200 triệu đồng, thuế GTGT 10% nhưng chưathanh toán.Đến ngày 15/05/20x0, công ty chuyển khoản thanhtoán toànbộ khoản nợ này

Hỏi: Công ty sẽ ghi nhận tài sản và nợ phải trả khi nào? Giảithích?

28

Hoạt động liên tục

- Báo cáo tài chính phải được lập trên cơ sở giả định làdoanh nghiệp đang hoạt động liên tục và sẽ tiếp tục hoạtđộng kinh doanh bình thường trong tương lai gần, nghĩa làdoanh nghiệp không có ý định cũng như không buộc phảingừng hoạt động hoặc phải thu hẹp đáng kể quy mô hoạtđộng của mình

- Trường hợp thực tế khác với giả định hoạt động liên tục thìbáo cáo tài chínhphải lập trên một cơ sở khác và phải giảithíchcơ sở đã sử dụng để lập báo cáo tài chính

Trên BCTC của Công ty Hoàng Cầu, lỗ lũy kế đến thời điểm

ngày 31/12/2018 là 200tỷ đồng, tỷ số khả năng thanh toán ngắn

hạn là 0.6; tổng vốn chủ sở hữu là 250 tỷ, trong đó vốn đầu tư

của chủ sở hữu là 202 tỷ đồng

Hỏi: Anh chị nhận định như thế nào về tình hình tài chính của

Công ty HoàngCầu?

30

Giá gốc Giá gốc

- Tàisản phải được ghi nhận theo giá gốc Giá gốc của tài sản

được tính theo số tiền hoặc khoản tương đương tiền đã trả,

phải trả hoặc tính theo giá trị hợp lý của tài sản đó vào thời

điểm tài sản được ghi nhận

- Giágốc của tài sản không được thay đổi trừ khi có quy định

khác trongchuẩn mực kế toán cụ thể

31

Doanhnghiệp ABC mua một dây chuyền sản xuất, giá mua chưathuế GTGT là 400 triệu đồng, thuế GTGT 10%, thanh toán bằngTGNH Chi phí môigiới trả bằng tiền mặt là 2 triệu đồng, chi phílắp đặt, chạy thử trả bằng TGNH là 10 triệu đồng

Yêucầu: Xác định giá gốc của dây chuyền sản xuất

32

Phù hợp Phù hợp

- Việc ghi nhận doanh thu và chi phí phải phù hợp với nhau

Khi ghi nhận một khoản doanh thu thì phải ghi nhận mộtkhoản chi phí tương ứng có liên quan đến việc tạo ra doanhthuđó

- Chi phítương ứng với doanh thu gồm chi phí của kỳ tạo radoanh thu và chi phícủa các kỳ trước hoặc chi phí phải trảnhưng liên quan đến doanh thu của kỳ đó

Năm 20x0, Công ty Vạn Phát bàn giao một toà nhà cho khách

hàng, giá trị quyết toán là 11.000 triệu đồng, trong đó có thuế

GTGT 10%,đã thu tiền 95% bằng TGNH

Tổng chi phí xây dựng của tòa nhà, trang thiết bị lắp đặt cho toà

nhà là 9.300trđ

Theo hợp đồng, thời gian bảo hành công trình là 1 năm kể từ

ngày bàn giao Theoước tính của Vạn Phát, đối với những toà

nhà kiêncố, chi phí bảo hành công trình khoảng 2%/doanh thu

Yêu cầu: Kế toán sẽ ghi nhận doanh thu, chi phí như thế nào?

34

1 Ngày 15/12/20x0, Công tyPhương Trang xuất vé thu tiền cước

vận tải 10 trđ cho chuyến đi Nha Trang được thực hiện vào ngày

20/01/20x1

2 Ngày 31/12/20x0, VN airlinexuất vé thu tiền cước hàng không 50

trđ, chuyến bay được thực hiện vào ngày 25/01/20x1

3 Hóađơn tiền điện ghi chỉ số công tơ từ ngày 5/12/20x0 đến ngày

05/1/20x1.Giả định tỷ lệ doanh thu phát sinh trong tháng 12 là

95%, tổng doanh thu phát sinh là 40 trđ Doanh thu được ghi

nhận vào tháng nào?

4 Ngày 01/04/20x1, chilương tháng 12/20x0 120 triệu đồng

Yêu cầu: Kế toán sẽ ghi nhận doanh thu, chi phí vào thời điểm nào?

35

Nhất quán

- Các chính sách vàphương pháp kế toán doanh nghiệp đãchọn phải được áp dụng thống nhất ít nhất trong một kỳ kếtoánnăm

- Trường hợp có thay đổi chính sách và phương pháp kếtoánđã chọn thì phải giải trình lý do và ảnh hưởng của sựthayđổi đó trong phần thuyết minh báo cáo tài chính

36

Tháng 03/20x1, doanhnghiệp ABC mua một xe ô tô BMW trị giáchưa thuế GTGT là 5.000 triệu đồng để cung cấp dịch vụ chothuê,thời gian sử dụng ước tính là 10 năm, trích khấu hao theophương pháp đường thẳng

Đến tháng 10/20x3, ABC thay đổi phương pháp tính khấu haocho xe BMW từ phương pháp đường thẳng sang phương pháp

số dư giảm dần

Yêucầu: Hãy xem xét việc vận dụng nguyên tắc nhất quán

Thận trọng

Thận trọng là việc xem xét, cân nhắc, phán đoán cần thiết để

lập các ước tính kế toán trong các điều kiện không chắc chắn

Nguyêntắc thận trọng đòi hỏi:

- Phải lập các khoản dự phòng nhưng không lập quá lớn;

- Không đánh giá cao hơn giá trị của các tài sản và các

khoản thu nhập;

- Khôngđánh giá thấp hơn giá trị của các khoản nợ phải trả

và chi phí;

- Doanh thu và thu nhập chỉ được ghi nhận khi có bằng

chứng chắc chắn về khả năng thu được lợi ích kinh tế, còn

chi phíphải được ghi nhận khi có bằng chứng về khả năng

phát sinh chi phí

38

Một lô hàng thực phẩm tồn kho vào ngày 31.12.20x1 của công ty

ViFood có giá bánước tính khoảng 100 triệu đồng, chi phí bán

hàngước tính khoảng 2 triệu đồng (giá gốc là 700 triệu đồng)

Thông tinbổ sung: Tổng giá gốc hàng tồn kho của ViFood đến

thời điểm 31/12/20x1 là 8.000 triệu đồng, trong đó bao gồm 700

triệu đồng lô hàng thực phẩm nói trên Ngoài lô hàng nói trên,

không có khoản dự phòng nào cần phải lập cho hàng tồn kho

của ViFood

Yêu cầu: Doanh nghiệp trình bày số liệu hàng tồn kho trên như

thế nào trên bảng cân đối kế toán?

39

Trọng yếu

- Thông tinđược coi là trọng yếu trong trường hợp nếu thiếuthông tin hoặc thiếu chính xác của thông tin đó có thể làm sailệch đáng kể báo cáo tài chính, làm ảnh hưởng đến quyếtđịnh kinh tế của người sử dụng báo cáo tài chính

- Tínhtrọng yếu phụ thuộc vào độ lớn và tính chất của thôngtin hoặc các sai sót được đánh giá trong hoàn cảnh cụ thể

Tính trọng yếu của thông tin phải được xem xét trên cảphương diện định lượng và định tính

40

Công tykiểm toán AFC thực hiện kiểm toán BCTC cho niên độkết thúc vào ngày 31/12/20x1 của công ty Sữa VINACALI vàCông ty Xâydựng Hưng Thịnh AFC đã phát hiện VINACALI bỏsót doanh thu 140triệu do đã giao hàng nhưng chưa xuất hóađơn Công ty Hưng thịnh đã không đánh giá đúng tiến độ thựchiện công trình xây dựng nên doanh thu ghi nhận vào thấp hơnthực tế phát sinh là 130 triệu đồng Biết rằng doanh thu năm 20x1của VINACALI là 30.000 triệu đồng, doanh thu của Hưng Thịnhnăm 20x1 là 4.000 triệu đồng

Yêucầu: Hãy nhận xét về việc sai sót số liệu của 2 công ty trên

Sai sót này cóđược xem là trọng yếu hay không?

- Các thông tin vàsố liệu kế toán phải được ghi chép và báo

cáo trêncơ sở các bằng chứng đầy đủ, khách quan và đúng

với thực tế về hiện trạng, bản chất nội dung và giá trị của

nghiệp vụ kinh tế phát sinh

Kịp thời: Các thông tin và số liệu kế toán phải được ghi chép

và báo cáokịp thời, đúng hoặc trước thời hạn quy định, khôngđược chậm trễ

Dễ hiểu

Các thông tin và số liệu kế toán trình bày trong báo cáo tài

chínhphải rõ ràng, dễ hiểu đối với người sử dụng Người sử

dụng ở đây được hiểu là người có hiểu biết về kinh doanh, về

kinh tế, tài chính, kế toán ở mức trung bình Thông tin về

những vấn đề phức tạp trong báo cáo tài chính phải được giải

trình trongphần thuyết minh

46

Có thể so sánh được

Có thể so sánh được

Các thông tin vàsố liệu kế toán giữa các kỳ kế toán trong một

doanh nghiệp và giữa các doanh nghiệp chỉ có thể so sánh

được khi tính toán và trình bày nhất quán Trường hợp không

nhất quán thì phải giải trình trong phần thuyết minh để người

sử dụng báo cáo tài chính có thể so sánh thông tin giữa các

kỳ kế toán, giữa các doanh nghiệp hoặc giữa thông tin thực

hiện với thông tin dự toán, kế hoạch

Yêucầu: Dựa vào các nguyên tắc kế toán cơ bản và các yêu cầu

cơ bản của kế toán để bình luận về phương án trên

• Doanh thu và thunhập khác

• Chi phíBáo cáokết quả kinh doanh

Tàisản là nguồn lực do doanh nghiệp kiểm soát và có thể thu

được lợi ích kinh tế trong tương lai

Tàisản được ghi nhận khi:

- Doanhnghiệp có khả năng chắc chắn thu được lợi ích kinh

tế trong tương lai; và

- Giátrị của tài sản đó được xác định một cách đáng tin cậy

Nợ phải trả là nghĩa vụ hiện tại của doanh nghiệp phát sinh

từ các giao dịch và sự kiện đã qua mà doanh nghiệp phảithanh toántừ các nguồn lực của mình

Điều kiện ghi nhận:

-Chắc chắn là doanh nghiệp sẽ phải dùng một lượng tiền chi

rađể trang trải cho những nghĩa vụ hiện tại mà doanh nghiệpphải thanh toán, và

-Khoản nợ phải trả đó phải xác định được một cách đáng tincậy

Dùngđịnh nghĩa và điều kiện ghi nhận để đánh giá các khoản sau có đủ

tiêuchuẩn ghi vào nợ phải trả của DN không:

1 DNbị kiện vì vi phạm Luật lao động Dù chưa có quyết định chính thức

nhưng chắc chắn DN sẽ phải bồi thường trong khoảng 300 triệu đồng

2 DN bán hàng camkết bảo hành trong 1 năm Chi phí bảo hành phải

chiước tính đáng tin cậy trong năm sau là 200 triệu; trong đó bảo

hành chosản phẩm bán năm nay là 120 triệu và cho năm sau là 80

triệu

3 DN côngbố kế hoạch thu hồi 10.000 xe gắn máy do bị lỗi hệ thống

điện có thể gây cháy nổ Chi phí dự kiến đáng tin cậy là 400 triệu

đồng

54

Vốn chủ sở hữu

“Vốn chủ sở hữu là giá trị vốn của doanh nghiệp, được tính

bằng số chênh lệch giữa giá trị Tài sản của doanh nghiệp trừ

(-)Nợ phải trả” (đoạn 18c, VAS 01)

55

Sovới đầu năm 20x0, tổng tài sản của doanh nghiệp A tăng lên

là 600triệu đồng, nợ phải trả giảm đi so với đầu năm 120 triệuđồng Trong năm 20x0, A không phát sinh các giao dịch về VCSHtrừ kết quả kinh doanh năm 20x0 Hãy tính lợi nhuận sau thuếnăm 20x0?

56

Các yếu tố của báo cáo KQKD

Phát xuất từ

HĐ SXKD?

Vay mượn, mua chịu,

Đúng

Tăng tài sản hoặc giảm nợ phải trả

58

Dùng định nghĩa và điều kiện ghi nhận để đánh giá các khoản

sau có đủ tiêu chuẩn ghi vào doanh thu/thu nhập khác của DN

không:

1 Nhận tiền ứng trước của khách hàng 20 triệu đồng

2 Nhànước trợ giá cho một tấn nông sản tiêu thụ là 200 triệu

Làm giảm VCSH?

Không phải do phân phối vốn?

Phát xuất từ

HĐ SXKD?

Thanh toán, vay mượn, mua chịu, chuyển dịch TS

Chia lãi, trả lại vốn

Đúng

Giảm tài sản hoặc tăng nợ phải trả

1 Lãi vay quý 01/20x1sẽ thanh toán vào 10/04/20x1

2 Chi phí vận chuyển phát sinh khi mua hàng nhưng chưathanh toán

3 Chitiền mặt chia cổ tức cho cổ đông

4 Xuất nguyên vật liệu góp vốn liên doanh

1 Cho 3 thídụ về giảm tài sản mà phát sinh chi phí

2 Cho 3 thídụ về tăng nợ phải trả và phát sinh chi phí

3 Cho 3 thídụ về giảm tài sản mà không phát sinh chi phí

4 Cho 3 thídụ về tăng nợ phải trả mà không phát sinh chi phí

62

Trình bày báo cáo tài chính

- Những nguyên tắc chung được quy định ở VAS 21 “Trình

bày BCTC”

Sẽ được nghiên cứu sâu ở học phần KTTC 4, trong chương

nàychỉ giới thiệu một số nội dung cơ bản:

-Mục đích BCTC

- Trungthực và hợp lý

-Một số nguyên tắc trình bày

63

Mục đích trình bày báo cáo tài chính

Mục đích của BCTC là cung cấp thông tin theo một cấu trúcchặt chẽ về tình hình tài chính, tình hình kinh doanh, cácluồng tiền và thông tin bổ sung của một doanh nghiệp, đápứng nhu cầu hữu ích cho số đông những người sử dụng trongviệc đưa ra các quyết định kinh tế

64

Trung thực và hợp lý Trung thực và hợp lý

Để lập và trình bày BCTC trung thực và hợp lý, doanh nghiệpphải:

-Lựa chọn và áp dụng các chính sách kế toán phù hợp

- Trình bày các thông tin,kể cả các chính sách kế toán, nhằmcungcấp thông tin phù hợp, đáng tin cậy, so sánh được và dễhiểu

- Cung cấp các thông tin bổ sung khi quy định trong CMKTkhông đủ để giúp cho người sử dụng có thể hiểu được hoạtđộng của doanh nghiệp