Báo cáo " Tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hoá pháp luật " ppt

Hồ Chí Minh viết: “Luật pháp của chúng ta hiện nay là ý chí của giai cấp công nhân lãnh đạo cách mạng”; “Luật pháp của ta hiện nay bảo vệ quyền lợi cho hàng triệu người lao động” và “Lu

TS NguyÔn M¹nh T-êng *

1 Nền tảng của văn hoá pháp luật theo

tư tưởng Hồ Chí Minh

Hồ Chí Minh viết: “Văn hoá là sự tổng

hợp mọi phương thức sinh hoạt cùng với

biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh

ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống

và đòi hỏi của sự sinh tồn”.(1)

Mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà

loài người đã sản sinh ra được hiểu là văn

hoá vật chất và văn hoá tinh thần, bao gồm

toàn bộ những giá trị vật chất và những giá

trị tinh thần mà con người đã sáng tạo ra

nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và

đòi hỏi của sự sinh tồn, cũng như mục đích

cuộc sống được biểu hiện ra bằng ngôn ngữ,

chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, văn

học, nghệ thuật, các phong tục, tập quán,

truyền thống, và những công cụ cho sinh

hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở và các phương

thức sử dụng

Pháp luật là một trong những yếu tố của

văn hoá và văn hoá pháp luật là sự tổng hợp

mọi phương thức sinh hoạt mang những giá

trị nhân đạo, tích cực, tiến bộ của một nền

pháp luật thẩm thấu vào mỗi con người trở

thành nhu cầu ứng xử thường trực trong

quan hệ xã hội cùng với những thiết chế xã

hội nhằm đảm bảo thực hiện các giá trị ấy

Với cách hiểu như trên, văn hoá pháp luật

trong tư tưởng Hồ Chí Minh là những giá trị

pháp luật mang bản chất giai cấp công nhân

hướng đến cái đúng, cái tốt, cái đẹp một

cách tích cực và tiến bộ Hồ Chí Minh viết:

“Luật pháp của chúng ta hiện nay là ý chí của giai cấp công nhân lãnh đạo cách mạng”; “Luật pháp của ta hiện nay bảo vệ quyền lợi cho hàng triệu người lao động” và

“Luật pháp của ta là luật pháp thực sự dân chủ, vì nó bảo vệ quyền tự do, dân chủ rộng rãi cho nhân dân lao động”.(2)

Văn hoá pháp luật bao gồm những hệ thống pháp luật thành văn được ban hành trong các thời kì lịch sử khác nhau; trình độ hiểu biết về pháp luật; suy nghĩ và thái độ đối với pháp luật; khả năng sử dụng pháp luật trong hành động Từ người yêu nước trở thành chiến sĩ cộng sản, với khát vọng giành lại độc lập, tự do cho dân tộc, Hồ Chí Minh

đã không ngừng phát triển những tư tưởng pháp luật tiến bộ, cách mạng của giai cấp công nhân Trung tâm tư tưởng văn hoá pháp luật của Hồ Chí Minh là tư tưởng về độc lập,

tự do Người khẳng định: “Không có gì quý hơn độc lập tự do”.(3)

Trên cơ sở đó, Người đã xác lập mục tiêu và phương hướng đấu tranh của nhân dân nhằm giành lại và bảo đảm các giá trị pháp luật đã được quốc tế thừa nhận:

“Quyền thiêng liêng của các dân tộc được thừa nhận, theo những lời cam kết chính thức

và trịnh trọng mà các cường quốc đồng minh

đã công bố với toàn thế giới trong cuộc đấu tranh của văn minh chống dã man”.(4)

* Giảng viên chính Khoa lí luận chính trị

Trường Đại học Luật Hà Nội

Mọi nỗ lực của Hồ Chí Minh trong xây

dựng văn hoá pháp luật là nhằm hướng đến

việc nâng cao trình độ hiểu biết của con

người Việt Nam về pháp luật, về quyền và

nghĩa vụ công dân trong dân tộc và cộng

đồng quốc tế Văn hoá pháp luật là sản phẩm

của chế độ chính trị, của nền giáo dục và tư

chất công dân, cấu thành diện mạo văn hoá

xã hội Theo Hồ Chí Minh, hiểu biết pháp

luật, đấu tranh thực hiện pháp luật, tôn trọng

pháp luật, sống và làm việc theo pháp luật…

phản ánh trình độ văn hoá pháp luật của cá

nhân và cộng đồng trong các quan hệ xã hội

Thực hiện quản lí nhà nước và xã hội theo

pháp luật, thể chế hoá các quan hệ lao động,

giao tiếp, hôn nhân-gia đình và các lĩnh vực

sinh sống khác là những định hướng quan

trọng của văn hoá pháp luật

Trong các tác phẩm từ “Yêu sách tám

điểm”, “Bản án chế độ thực dân Pháp”, “Đường

kách mệnh” đến “Tuyên ngôn độc lập” và “Di

chúc”, Hồ Chí Minh luôn phấn đấu không

mệt mỏi cho việc xây dựng văn hoá pháp luật

của giai cấp công nhân mà nền tảng của nó là

độc lập cho dân tộc và tự do hạnh phúc cho

nhân dân Sự khẳng định các quyền bình đẳng

dân tộc, quyền tự quyết dân tộc, quyền độc

lập tự do dân tộc trên nền tảng pháp luật quốc

tế là nội dung quan trọng của tư tưởng Hồ Chí

Minh về văn hoá pháp luật Nó đặt vấn đề

giải phóng nhân cách trên cơ sở bình đẳng

các giá trị người với người Hơn nữa, sự

khẳng định ấy còn đưa đến sự giao lưu, hội

nhập của văn hoá pháp luật Việt Nam với văn

hoá pháp luật của khu vực và thế giới

Hồ Chí Minh nhận thức được rằng cần

phải tố cáo văn hoá pháp luật phong kiến và

những phản “văn hoá”, “văn minh”, “tiến bộ” của thực dân Pháp ở Việt Nam để thức tỉnh nhân dân về quyền độc lập, tự do hạnh phúc của con người Chế độ phong kiến và chế độ thực dân đã cai trị dân ta bằng thứ văn hoá nô dịch, ngu dân và giả dối với chế

độ sắc lệnh độc đoán Năm 1919, thay mặt những người Việt Nam yêu nước, Nguyễn

Ái Quốc đã gửi tới Hội nghị Vécxây bản

“Yêu sách 8 điểm” yêu cầu các quyền bình đẳng về chế độ pháp lí và các quyền tự do, dân chủ tối thiểu cho nhân dân Việt Nam, như việc yêu cầu xoá bỏ các tòa án đặc biệt, thay chế độ ra các sắc lệnh bằng chế độ ra các đạo luật và yêu cầu được hưởng các quyền tự do ngôn luận, báo chí, lập hội, hội họp, cư trú… mà chưa hề đề cập vấn đề độc lập hay tự trị Song, bản yêu sách đó đã không được chủ nghĩa tư bản đế quốc chấp nhận Điều đó chứng tỏ chủ nghĩa tư bản đế quốc không hề tôn trọng công lí, tuân thủ pháp luật quốc tế về quyền dân tộc tự quyết

Ở đây, Nguyễn Ái Quốc đã nâng cao trình

độ hiểu biết của mình về pháp luật tư sản, từ

đó thức tỉnh nhân dân Việt Nam về chủ quyền dân tộc và tự do tối thiểu của con người Hơn thế, Hồ Chí Minh còn sử dụng pháp luật tư sản để đấu tranh với chủ nghĩa

tư bản đế quốc và thông qua cuộc đấu tranh

đó, Người đã rút ra bài học vô giá là “Muốn được giải phóng, các dân tộc chỉ có thể trông cậy vào mình, trông cậy vào lực lượng của bản thân mình”.(5)

Điều mà Hồ Chí Minh quan tâm trước hết là quyền dân tộc cơ bản và tiếp đến là sự gắn kết của nó với quyền con người Nhân dân Việt Nam đã bị chế độ độc tài phong

kiến áp bức, bóc lột mấy trăm năm và chế độ

thực dân đế quốc áp bức, bóc lột hơn tám

mươi năm, suốt thời gian đó, không có

quyền dân tộc và cũng không có quyền làm

người Hồ Chí Minh hiểu rằng nếu chưa xác

lập được quan hệ pháp lí quốc tế về quyền

dân tộc cơ bản thì chưa thể nói đến quyền tự

do công dân Trong “Bản yêu sách gửi Hội

vạn quốc”, Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Quyền độc

lập hoàn toàn tức khắc của dân tộc Việt

Nam; nếu quyền đó được thực hiện thì nước

Việt Nam sẽ sắp đặt một nền hiến pháp về

phương diện chính trị và xã hội, theo những

lí tưởng dân quyền”.(6) Điều đó cho thấy Hồ

Chí Minh đã gắn quyền dân tộc với quyền

tự do công dân bằng tư tưởng pháp lí nền

tảng thể hiện thang bậc quan hệ pháp luật

mang giá trị văn hoá ở trình độ rất cao Tuy

nhiên, đối với Người: “Nếu nước được độc

lập mà dân không được hưởng hạnh phúc

tự do, thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lí

gì”.(7) Như vậy, độc lập cho dân tộc gắn liền

với tự do hạnh phúc cho nhân dân trở thành

mục đích của cuộc đấu tranh vì quyền dân

tộc và quyền con người

Văn hoá pháp luật và văn hoá đạo đức là

hai lĩnh vực hoạt động khác nhau nhưng cùng

tồn tại, có sự tác động qua lại lẫn nhau và góp

phần tạo nên diện mạo và trình độ của văn

hoá xã hội Bản chất của pháp luật khác với

đạo đức ở chỗ lấy hệ chuẩn đúng - sai làm

thước đo giá trị và điều chỉnh các quan hệ

bằng giáo dục, thuyết phục hoặc cưỡng chế

nhằm tạo ra thói quen hay tính tự giác của

con người trong việc tuân thủ những quy định

chung, còn đạo đức lấy hệ chuẩn thiện - ác

làm thước đo giá trị và tự điều chỉnh các quan

hệ bằng dư luận xã hội Do vậy, đấu tranh bảo

vệ công lí và chính nghĩa cũng mang ý nghĩa văn hoá pháp luật sâu sắc

Văn hoá pháp luật về bản chất biểu hiện mối quan hệ giữa tất yếu và tự do, mà chìa khoá để giải quyết mối quan hệ này là trình

độ hiểu biết pháp luật của cá nhân và cộng đồng Cá nhân cần phải tuân thủ những quy định, luật lệ chung của cộng đồng đồng thời cộng đồng có trách nhiệm tạo ra những điều kiện tốt nhất, môi trường tốt nhất để cá nhân

tự do hoạt động sáng tạo và phát triển

2 Các định chuẩn của văn hoá pháp luật theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Thắng lợi của cách mạng tháng Tám năm

1945 là thắng lợi của quá trình đấu tranh để xác lập nền văn hoá mới ở Việt Nam, trong

đó có văn hoá pháp luật Từ đấy, nhân dân Việt Nam làm chủ vận mệnh của mình, làm chủ các quan hệ pháp luật của mình và đưa các quan hệ pháp luật mới của Việt Nam thực

sự hoà nhập vào các quan hệ pháp luật của khu vực và thế giới một cách bình đẳng Trong Tuyên ngôn độc lập ngày 2/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trịnh trọng tuyên bố trước quốc dân, đồng bào và nhân dân toàn

thế giới rằng: “Nước Việt Nam có quyền hưởng

tự do và độc lập và sự thật đã trở thành một nước tự do, độc lập Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự

do, độc lập ấy”.(8)

Với quyết tâm giữ vững quyền tự do, độc lập, dân tộc ta đã, đang và

sẽ mãi mãi là chủ nhân thực sự của đất nước

Đó cũng là điều kiện cơ bản để xác lập văn hoá pháp luật của Việt Nam thực sự bình đẳng với các nước trong khu vực và trên thế giới ở thời đại ngày nay

Kể từ Đề cương văn hoá Việt Nam năm

1943 cho đến thắng lợi của cuộc kháng chiến

chống thực dân Pháp năm 1954, dưới ánh

sáng của tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập,

tự do, các quan hệ pháp luật đã chịu tác động

trực tiếp, mạnh mẽ từ các định chuẩn chung

của nền văn hoá mới Việt Nam là dân tộc-

khoa học-đại chúng Còn văn hoá pháp luật

là bộ phận của nền văn hoá mới Việt Nam

Do vậy, văn hoá pháp luật không thể nằm

ngoài những tác động trực tiếp, mạnh mẽ của

các định chuẩn trên

Theo Hồ Chí Minh, văn hoá pháp luật

cũng phải mang tính dân tộc sâu sắc Nó là

sản phẩm của cuộc đấu tranh vì quyền dân tộc

cơ bản Chế độ phong kiến và chế độ thực

dân đã nô dịch nhân dân ta bằng nền văn hoá

ngu dân, nhồi sọ và giả dối, bắt nhân dân ta

phục tùng pháp luật độc đoán do nhà nước

quân chủ bảo hộ ban hành Nhiều giá trị tốt

đẹp của văn hoá dân tộc bị mai một Vì thế,

để xây dựng văn hoá pháp luật trên cơ sở của

quyền dân tộc cơ bản, nhân dân ta phải vừa

kế thừa và phát huy các giá trị văn hoá dân

tộc tốt đẹp, vừa gạt bỏ những mặt lạc hậu của

văn hoá cổ truyền và bù đắp những thiếu hụt

của văn hoá truyền thống Ngay sau khi xoá

bỏ chế độ thực dân và phong kiến, Người đã

đưa văn hoá pháp luật vào nền văn hoá mới

của dân tộc, như tổ chức tổng tuyển cử, xây

dựng Hiến pháp dân chủ và đấu tranh cho

quyền được bầu cử và được ứng cử của cả

nam và nữ v.v Người viết : “Chúng ta phải

có một hiến pháp dân chủ Tôi đề nghị tổ

chức càng sớm càng hay cuộc tổng tuyển cử

với chế độ phổ thông đầu phiếu ”.(9)

Xây dựng văn hoá pháp luật mới trên cơ

sở của quyền dân tộc cơ bản nghĩa là phải tạo dựng được văn hoá pháp luật độc lập thống nhất trên toàn lãnh thổ Việt Nam Nguyên tắc

cơ bản của văn hoá pháp luật mới là nhân dân Việt Nam tự quyết định lấy vận mệnh của mình, không có sự can thiệp của nước ngoài Văn hoá pháp luật mới xác lập không chỉ quyền bình đẳng dân tộc mà có cả quyền bình đẳng sắc tộc Mỗi dân tộc sống trên lãnh thổ Việt Nam đều phải tôn trọng pháp luật chung của nước Việt Nam thống nhất và đều được giữ gìn bản sắc văn hoá lâu đời của dân tộc mình Điều đó đã được thực tế lịch sử chứng minh Như vậy, văn hoá pháp luật được xây dựng trên cơ sở thống nhất lợi ích cộng đồng với lợi ích cá nhân; lợi ích dân tộc với lợi ích sắc tộc, lợi ích dân tộc với lợi ích quốc tế và nội dung tính dân tộc của văn hoá pháp luật trở thành cơ sở pháp lí và mục tiêu đấu tranh chống lại các chiêu bài phản “văn hoá”, “văn minh”, “tiến bộ” của các thế lực bảo thủ, phản động trong và ngoài nước

Văn hoá pháp luật ở nước ta cũng phải mang tính khoa học, tiến bộ Hồ Chí Minh ý thức được rằng pháp luật phải dựa trên những quan hệ thực tế, chỉ có thực tiễn mới kiểm nghiệm được tính đúng, sai của chân lí Trong Tuyên ngôn độc lập, Hồ Chí Minh khẳng định các quyền con người và quyền dân tộc

cơ bản là những chân lí “không ai có thể xâm phạm được”, vì những chân lí ấy có cơ sở khoa học rất tự nhiên Dựa trên cái đúng, làm theo cái đúng mới có thể thống nhất toàn xã hội trong hành động Như vậy, văn hoá pháp luật trong nền văn hoá mới Việt Nam cần phải xác lập tính khoa học của mình Dựa trên định chuẩn tính khoa học, văn hoá pháp luật

gạt bỏ cái sai, phát huy cái đúng, cải tạo cái

lạc hậu, phát huy cái tiến bộ… đã có sự đóng

góp tích cực vào việc thúc đẩy sự phát triển

nền văn hoá mới Việt Nam và các lĩnh vực

chính trị, kinh tế… của đời sống xã hội

Trong xây dựng văn hoá pháp luật ở Việt

Nam, Hồ Chí Minh không chỉ quan tâm đến

tính khoa học, tiến bộ mà còn luôn quan tâm

đến tính nhân dân và tính đại chúng Theo

Người, pháp luật không nhằm mục đích trị

dân mà nhằm mục đích cổ vũ cái thiện

chống cái ác, cổ vũ cái đẹp chống cái xấu,

bênh vực và bảo vệ quyền lợi chính đáng của

đại bộ phận nhân dân chống lại chủ nghĩa cá

nhân Do vậy, văn hoá pháp luật phải dựa

vào nhân dân, phát huy tính tích cực, sáng

tạo trong nhân dân và phải làm sao cho nhân

dân hiểu biết pháp luật, hành xử theo pháp

luật và tôn trọng pháp luật Theo Hồ Chí

Minh, “Phải nhận thức cho tốt và chấp hành

nghiêm chỉnh pháp luật Sự bình đẳng trong

xã hội ở nơi pháp luật”.(10) Dân chủ đúng

đắn cũng ở nơi pháp luật Người viết: “Nhân

dân ta hiện nay có tự do, tự do trong kỉ luật

Mỗi người có tự do của mình nhưng phải tôn

trọng tự do của người khác”.(11)

Dưới tác động của các định chuẩn, văn

hoá pháp luật trong tư tưởng Hồ Chí Minh

về quyền dân tộc cơ bản còn được biểu hiện

cụ thể ở quyền con người Trong bản Tuyên

ngôn độc lập, Hồ Chí Minh khẳng định: “Tất

cả mọi người đều sinh ra có quyền bình

đẳng”; “Người ta sinh ra tự do và bình đẳng

về quyền lợi và phải luôn được tự do và bình

đẳng về quyền lợi”; “Nước Việt Nam có

quyền hưởng tự do và độc lập và thực sự đã

trở thành một nước tự do độc lập” Từ đó,

Người đi điển khẳng định quyền dân chủ mà biểu hiện của nó là mọi quyền lực đều thuộc

về nhân dân Người viết: “Nước ta là nước dân chủ” và “Nói tóm lại, mọi quyền hành

và lực lượng đều ở nơi dân”.(12)

Sau cuộc kháng chiến chống thực dân pháp thắng lợi, miền Bắc bước vào xây dựng

xã hội xã hội chủ nghĩa thì các định chuẩn của nền văn hoá được xác định là có nội dung xã hội chủ nghĩa và tính chất dân tộc Đây là sự phát triển tiếp tục của nền văn hoá

có nội dung dân tộc, khoa học, đại chúng đồng thời đánh dấu trình độ nhận thức, sáng tạo, lưu giữ những giá trị văn hoá mới và trình độ giao lưu văn hoá khu vực và quốc

tế Vì thế, ở giai đoạn này, văn hoá pháp luật cũng chứa đựng nội dung xã hội chủ nghĩa

và tính chất dân tộc nhằm mở rộng hơn quyền dân chủ của nhân dân và giải phóng mọi tiềm năng của cá nhân Công cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc đã đẩy lùi nhiều phong tục, tập quán, ý nghĩ và thành kiến lạc hậu vừa bị coi là thiếu đạo đức vừa

bị coi là vi phạm pháp luật Cuộc đấu tranh giữa hai con đường ở thời kì này đã trở thành cơ sở cho văn hoá pháp luật xác lập trình độ giác ngộ chính trị, thúc đẩy việc đào tạo rèn luyện con người mới có tư tưởng tiến

bộ, có đạo đức trong sáng, có tâm hồn cách mạng và có khả năng sáng tạo dồi dào Tuy nhiên, trên bình diện văn hoá pháp luật, các giá trị nhân bản, nhân đạo, nhân văn chưa được phát huy đầy đủ, tư tưởng khoan dung của Hồ Chí Minh chưa được khai thác triệt để, tệ quan liêu, lãng phí, lạm dụng quyền lực xảy ra khá rõ, các quan hệ giữa người với người chưa được xem xét toàn diện,… Những

cái đó đã trở thành vật cản trên con đường

xây dựng nền văn hoá mới Việt Nam nói

chung và văn hoá pháp luật Việt Nam nói

riêng theo tư tưởng Hồ Chí Minh

3 Văn hoá pháp luật trong Nhà nước

pháp quyền Việt Nam theo tư tưởng Hồ

Chí Minh

Ở Việt Nam, tư tưởng về độc lập tự do

của Hồ Chí Minh là cơ sở quan trọng để xây

dựng văn hoá pháp luật mà biểu hiện cụ thể

của nó là việc giành, giữ và thực hiện các giá

trị về quyền con người và quyền dân tộc của

nhân dân Thắng lợi của Cách mạng tháng Tám

đã mở đường cho nhân dân ta xây dựng xã hội

mới, trong đó văn hoá pháp luật sẽ từng bước

trưởng thành cùng với việc xây dựng nhà

nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân

Nội dung và tính chất của văn hoá pháp

luật thống nhất với nội dung và tính chất của

nhà nước pháp quyền Theo đó, nhân dân là

gốc của quyền lực Hồ Chí Minh viết: “Bao

nhiêu lợi ích đều vì dân Bao nhiêu quyền

hạn đều của dân… Chính quyền từ xã đến

chính phủ trung ương do dân cử ra… Nói

tóm lại, quyền hành và lực lượng đều ở nơi

dân”.(13) Khi coi tất cả quyền lực nhà nước

đều thuộc về nhân dân, Hồ Chí Minh chỉ rõ

rằng nhân dân đã sử dụng quyền lực nhà

nước vừa trực tiếp vừa gián tiếp Nhân dân

trực tiếp bầu ra các đại diện làm việc trong

các cơ quan nhà nước; uỷ quyền cho các cơ

quan nhà nước thực thi quyền hành của mình

nhưng nhân dân nắm quyền giám sát tối cao

đối với các cơ quan nhà nước Theo Người,

“Dân là chủ thì Chính phủ phải là đầy tớ…

Nếu Chính phủ làm hại dân, thì dân có quyền

đuổi Chính phủ”.(14)

Như vậy, quan hệ giữa

nhân dân và Nhà nước là biểu hiện của văn hoá pháp luật trong nhà nước pháp quyền Văn hoá pháp luật ở Việt Nam trong tư tưởng Hồ Chí Minh mang tính dân chủ và được thực hiện trong khuôn khổ nhà nước của dân, do dân, vì dân Dân chủ và pháp luật phải đi đôi với nhau Mọi hành vi của công dân, của nhân dân hay của bất kì cá nhân, tổ chức nào đều phải tuân theo Hiến pháp và pháp luật Điều đó cho thấy sự thống nhất giữa quyền con người, quyền hiến định với dân chủ đại diện và dân chủ trực tiếp trong nhà nước dân chủ Bản thân Hồ Chí Minh cũng là mẫu mực trong việc thực hiện và tuân theo pháp luật Trong nhà nước dân chủ, mọi người đều bình đẳng trước pháp luật Tính dân chủ và bình đẳng trước pháp luật đã thể hiện rõ trình độ phát triển của văn hoá pháp luật trong đời sống xã hội Do vậy, việc giáo dục pháp luật cho nhân dân đã được coi là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của Hồ Chí Minh và của Đảng ta ngay từ những ngày đầu cách mạng thành công

Hồ Chí Minh luôn coi trọng đạo đức song cũng rất coi trọng pháp luật Trong tư tưởng của Người, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa cần phải coi trọng pháp luật với vai trò như những quy tắc điều chỉnh và ứng xử chung, mang tính khách quan nhưng lại không được coi thường, xem nhẹ đạo đức Vì thế, Người đã lên án mạnh

mẽ nạn bè phái, cục bộ, chủ nghĩa cá nhân, tham nhũng, tham ô, lãng phí, quan liêu,…

Hồ Chí Minh viết: “Chính phủ hiện thời đã

cố gắng liêm khiết lắm Nhưng trong Chính phủ từ Hồ Chí Minh đến những người làm việc ở các uỷ ban làng, đông lắm, phức tạp lắm Dù sao, Chính phủ đã hết sức làm

gương, và nếu làm gương không song thì

dùng pháp luật mà trị… cho kì hết”.(15)

Nền văn hoá mới Việt Nam mở rộng cánh

cửa đón nhận mọi giá trị tốt đẹp của nền văn

hoá và văn minh nhân loại, trên cơ sở đó mà

xác lập các quan hệ, giao tiếp quốc tế, tạo

điều kiện xây dựng nền văn hoá pháp luật

Việt Nam khoa học và hiện đại Khoa học đi

sâu vào đời sống sẽ nâng cao trình độ dân trí

và xoá bỏ được những phong tục, tập quán

lạc hậu, dần dần hình thành thói quen sinh

hoạt và làm việc khoa học, tư duy khoa học

của cá nhân và cộng đồng Theo Hồ Chí

Minh, văn hoá pháp luật sẽ được xác lập rộng

rãi khi “nhân dân biết hưởng quyền dân chủ,

biết dùng quyền dân chủ của mình” Văn hoá

pháp luật không làm thui chột các tài năng cá

nhân mà trái lại nó luôn cổ vũ, động viên,

tạo điều kiện cho những tài năng cá nhân

phát triển và hoàn thiện Văn hoá pháp luật

đi sâu vào ý thức của quần chúng nhân dân

thì như Mác nói nó sẽ đảm bảo nguyên tắc

“sự phát triển tự do của mỗi người là điều

kiện phát triển tự do của tất cả mọi người”

Tóm lại, trung tâm tư tưởng văn hoá

pháp luật của Hồ Chí Minh là tư tưởng về

độc lập, tự do mà nền tảng của nó là độc lập

cho dân tộc và tự do hạnh phúc cho nhân

dân Sự khẳng định các quyền con người và

quyền dân tộc trên nền tảng pháp luật quốc

tế là nội dung quan trọng của tư tưởng Hồ

Chí Minh về văn hoá pháp luật Hơn nữa, sự

khẳng định ấy còn đưa đến sự giao lưu, hội

nhập của văn hoá pháp luật Việt Nam với

văn hoá pháp luật của khu vực và thế giới

Theo Hồ Chí Minh, văn hoá pháp luật

cũng như văn hoá chính trị, văn hoá đạo đức,

văn hoá nghệ thuật là bộ phận hợp thành của văn hoá mới Việt Nam Do vậy, văn hoá pháp luật không thể đứng ngoài các định chuẩn của nền văn hoá mới Văn hoá pháp luật cũng phải phục vụ cho mục tiêu chính trị, mang tính chất dân chủ và thúc đẩy sự phát triển kinh tế của đất nước đồng thời góp phần bồi dưỡng tư tưởng đúng đắn, tình cảm cao đẹp, nâng cao dân trí và xây dựng phẩm chất, phong cách lành mạnh cho nhân dân./

(1).Xem: Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 3, Nxb CTQG,

Hà Nội, 1995, tr 341

(2).Xem: Hå ChÝ Minh, Nhà nước và pháp luật, tập 3,

Nxb Lao động, 1971, tr 138 - 142

(3).Xem: Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 12, Nxb

CTQG, Hà Nội, 1996, tr 107

(4).Xem: Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 1, Nxb CTQG,

Hà Nội, 1995, tr 436

(5) Trần Dân Tiên, Những mẩu chuyện về đời hoạt động

của Hồ Chủ Tịch, Nxb Văn học, Hà Nội, 1970, tr 30

(6).Xem : Tài liệu của Viện bảo tàng cách mạng Việt Nam - kí hiệu: H I G/ So.1

(7).Xem : Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 4, Nxb CTQG,

Hà Nội, 1995, tr 56

(8).Xem: Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 4, Nxb CTQG,

Hà Nội, 1995, tr 4

(9).Xem: Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 4, Nxb CTQG,

Hà Nội, 1995, tr 8

(10).Xem: Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb

CTQG, Hà Nội, 2000, tr 299

(11).Xem: Hồ Chí Minh, Nhà nước và pháp luật, tập

3, Nxb Lao động, 1971, tr 142

(12).Xem: Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb

CTQG, Hà Nội, 1995, tr 698

(13).Xem: Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb

CTQG, Hà Nội, 1995, tr 698

(14).Xem: Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb

CTQG, Hà Nội, 1995, tr 60

(15).Xem: Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh, Hội

đồng trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia các bộ môn khoa học Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb CTQG-ST, H.2003, tr 285