Bài tiểu luận cuối Khoá Y Dược - CÔNG TÁC KHỬ KHUẨN, TIỆT KHUẨN DỤNG CỤ CỦA NHÂN VIÊN Y TẾ TẠI TRUNG TÂM Y TẾ HUYỆN THẠNH HÓA TỈNH LONG AN

Bài tiểu luận cuối Khoá Y Dược - CÔNG TÁC KHỬ KHUẨN, TIỆT KHUẨN DỤNG CỤ CỦA NHÂN VIÊN Y TẾ TẠI TRUNG TÂM Y TẾ HUYỆN THẠNH HÓA TỈNH LONG AN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH

KHOA Y DƯỢC

TIỂU LUẬN CUỐI KHOÁ

CÔNG TÁC KHỬ KHUẨN, TIỆT KHUẨN DỤNG CỤ CỦA NHÂN VIÊN Y TẾ TẠI TRUNG TÂM Y TẾ HUYỆN THẠNH HÓA TỈNH LONG AN

Học viên: Huỳnh Thị Thúy Diễm Lớp : Bồi dưỡng chức năng nghề nghiệp Hộ sinh

Khoá: 1

Điện thoại: 0968 71 6968 – 0908 200 899

Trà Vinh: ngày 28 tháng 09 năm 2022

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU DANH MỤC VIẾT TẮT PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ PHẦN II: MỤC TIÊU CỦA TIỂU LUẬN PHẦN III: NỘI DUNG CHÍNH

3.1 Tổng quan về cơ sở y tế 3.2 Thực trạng khử khuẩn, tiệt khuẩn tại TTYT Thạnh Hóa

3.3 Cơ sở lý luận 3.3.1 Một số khái niệm về kiểm soát nhiễm khuẩn 3.3.2 Vai trò của khử khuẩn, tiệt khuẩn trong cơ sở y tế 3.4 Cơ sở thực tiễn

3.4.1 Các biện pháp khử khuẩn và tiệt khuẩn 3.4.2 Các công trình nghiên cứu về công tác KSNK 3.5 Thực hành khử khuẩn, tiệt khuẩn dụng cụ (Thuận lợi, khó khăn của đơn vị)

3.6 Khuyến nghị/ bài học kinh nghiệm

PHẦN IV: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

4.1 Kết luận

4.2 Kiến nghị

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Để giảm tỷ lệ NKBV, trước tiên mỗi nhân viên y tế phải có kiến thức đầy đủ về KSNK, thực hành đúng, thực hảnh đủ và đều theo quy trình KSNK Đào tạo liên tục về Phòng và Kiểm soát nhiễm khuẩn cho các cán bộ, viên chức y tế đang công tác tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh

KSNK đóng vai trò quan trọng chống nhiễm khuẩn bệnh viện, đem lại kết quả điều trị tốt cho người bệnh, rút ngắn thời gian điều trị, mang lại hiệu quả kinh tế cao Vì vậy việc nghiên cứu thực trạng của công tác KSNK luôn

là rất cần thiết để đánh giá chất lượng bệnh viện Trước thực trạng đó tôi chọn chuyên đề “Công tác khử khuẩn, tiệt khuẩn dụng cụ tại Trung tâm Y tế huyện Thạnh Hóa

KÍ HIỆU CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT

NKBV Nhiễm khuẩn bệnh viện KSNK Kiểm soát nhiểm khuẩn NVYT Nhân viên y tế

BYT Bộ y tế TTYTTH Trung tâm y tế Thạnh Hóa

DC Dụng cụ

KK Khử khuẩn

TK Tiệt khuẩn

Phần I: ĐẶT VẤN ĐỀ

Nhiễm khuẩn bệnh viện là những nhiễm khuẩn không xuất hiện ở bệnh

nhân khi nhập viện, nhưng phát triển trong quá trình lưu trú

- Nhiều người bệnh bị nhiễm khuẩn khi vào bệnh viện khám, điều trị nên vì có nhiều

vi sinh vật gây bệnh cư trú ở bệnh viện

- Do NVYT tiếp xúc thường xuyên với vi sinh vật nên trở thành người lành mang mầm bệnh và có thể lây nhiễm cho người khác

- Nhiều loại vi khuẩn kháng thuốc mức độ cao, đa kháng thuốc do quá trình sử dụng kháng sinh qua nhiều thế hệ và có sự chọn lọc các vi khuẩn kháng thuốc

- Người bệnh nằm viện có hệ miễn dịch giảm sút do bệnh tật, tuổi cao, do dùng thuốc hoặc hóa chất gây suy giảm miễn dịch

- Các phương pháp điều trị xâm lấn: phẫu thuật, nội soi, đặt catheter là tăng nguy cơ vi sinh vật xâm nhập qua da, niêm mạc, phẫu thuật…

- Có nhiều loại tác nhân có khả năng gây nhiễm khuẩn bệnh viện như: vi khuẩn, virus,

ký sinh trùng, trong đó căn nguyên vi khuẩn là chủ yếu chiếm hơn 90% các nhiễm khuẩn bệnh viện Ngoài tác nhân gây bệnh còn có 2 yếu tố khác ảnh hưởng đến nhiễm khuẩn bệnh viện là tính nhạy cảm của cơ thể và yếu tố bệnh viện Trong đó yếu tố bệnh viện như môi trường, không khí phòng mổ, phòng bệnh nhân, dụng cụ phẫu thuật cũng như ý thức và sự tuân thủ các quy định về kiểm soát nhiễm khuẩn là những nhân

tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp lên nhiễm khuẩn bệnh viện Người bệnh có thể bị NKBV nếu cơ sở khám chữa bệnh không tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình thực hành vô khuẩn cơ bản trong chăm sóc, điều trị người bệnh Đây là một vấn đề ngày càng được mọi hệ thống y tế trên thế giới cũng như ở Việt Nam quan tâm

-Thực tế hiện nay không phải tất cả các nhân viên y tế (NVYT) đều ý thức được việc thực hiện phòng chống NKBV, nhất là phòng ngừa sự lây nhiễm chéo Chính vì vậy điều tra về nhiễm khuẩn bệnh viện là một công việc vô cùng cần thiết nhằm đánh giá tỉ

lệ NKBV hiện tại của bệnh viện, từ đó có những biện pháp can thiệp kịp thời nhằm góp phần nâng cao chất lượng điều trị, nâng cao nhận thức về công kiểm soát NKBV của nhân viên trong thực hành khám chữa bệnh

Trước thực trạng nhiễm khuẩn bệnh viện diễn trên nhiều mặt trong quá trình chăm sóc người bệnh thì một trong những vấn đề được quan tâm trong quá trình KSNK là công tác KK, TK dụng cụ của nhân viên y tế tại trung tâm y tế huyện Thạnh Hóa Chính vì vậy để đánh giá khách quan công tác KSNK tại Trung tâm Y tế huyện Thạnh Hóa, tôi

chọn chuyên đề “Công tác khử khuẩn, tiệt khuẩn dụng cụ của nhân viên y tế tại Trung tâm Y tế huyện Thạnh Hóa năm 2022”

Phần II: MỤC TIÊU CỦA TIỂU LUẬN

2.1 Mô tả thực trạng công tác khử khuẩn, tiệt khuẩn dụng cụ tại Trung tâm Y tế huyện Thạnh Hóa

2.2 Phân tích những thuận lợi, khó khăn trong công tác khử khuẩn, tiệt khuẩn dụng

cụ tại Trung tâm Y tế huyện Thạnh Hóa

2.3 Đưa ra những kiến nghị trong công tác khử khuẩn, tiệt khuẩn dụng cụ tại Trung tâm Y tế huyện Thạnh Hóa

Phần III: NỘI DUNG CHÍNH

3.1 Tổng quan về cơ sở y tế

Thực hiện Nghị quyết số 18, 19 (NQTW6 khóa XII) NQ 26 (NQTW7 khóa XII) của Ban Chấp hành Trung ương “Về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; Đổi mới hệ thống tổ chức và quản lý, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập Năm 2017 sáp nhập Bệnh viện đa khoa với Trung tâm Y tế huyện, đến năm 2019 sáp nhập Trung tâm Dân số- Kế hoạch hóa gia đình thành Trung tâm Y tế (TTYT) huyện Thạnh Hóa đa chức năng

Trung tâm Y tế hạng 4 với quy mô 100 giường bệnh thực kê, gồm 11 khoa phòng

và 10 TrạmY tế Tuyến huyện tiếp tục kiện toàn, phát triển các khoa, phòng phù hợp với chức năng nhiệm vụ và theo hướng chuyên khoa Tuyến xã thực hiện tốt tiêu chí quốc gia về y tế xã giai đoạn đến năm 2020 Tỷ lệ xã đạt tiên chí quốc gia về y tế xã đến năm 2020 trong toàn huyện là 100% (đạt 100% Kế hoạch giai đoạn 2016- 2020) Trung tâm y tế huyện trụ sở tại: đường Lê Duẩn - Khu phố 3 - Thị trấn Thạnh Hóa

- Huyện Thạnh Hóa - Tỉnh Long An, tổng số nhân sự năm 2022 tại Trung tâm là 212

nhân sự Hiện tại Trung tâm y tế có các khoa chức năng như cấp cứu, khoa ngoại, khoa

nội tổng hợp, Khoa nhiễm, khoa nhi, khoa sản, khoa khám bệnh, khoa xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh, khoa Y tế công cộng, khoa kiểm soát bệnh tật, khoa y học cổ truyền, khoa tiêm Kiểm soát bệnh tật / HIV

3.2 Thực trạng khử khuẩn, tiệt khuẩn tại TTYT Thạnh Hóa

Việc làm sạch bằng tay chiếm 85%, 60% các bệnh viện sử dụng máy hấp tiệt khuẩn, 2,2% các bệnh viện có máy hấp nhiệt độ thấp, 20% - 40% các bệnh viện có thực hiện thao tác kiểm tra chất lượng dụng cụ khử khuẩn, tiệt khuẩn một cách chủ động

QUY TRÌNH XỬ LÝ DỤNG CỤ CHỊU NHIỆT TẠI KHOA PHÒNG,

KHU CÁCH LY BỆNH TRUYỀN NHIỄM:

DỤNG CỤ TỪ KHU CÁCH LY BỆNH TRUYỀN NHIỄM: CÚM A H1N1, H5N1, H7,N9, EBOLA, MERS- CoV, HIV/AIDS, VIÊM GAN B,C…

KHỬ KHUẨN BAN ĐẦU: chất tẩy có khả năng khử khuẩn ( Presept 2.5g,

0.14%; Hexanios 0,5% Thời gian ngâm 30 phút)

CỌ RỬA VỚI XÀ PHÒNG VÀ NƯỚC SẠCH Bàn chải, máy xịt, rửa sạch trong, ngoài ống

ĐỂ KHÔ

bỏ vào thùng nhựa kín chuyển đi có dán tên NB cúm

CHUYỂN ĐƠN VỊ TUYỆT KHUẨN

Chú ý: Nhân viên xử lý phải được trang bị đồ bảo hộ: găng tay lao động, khẩu

trang, kín…

QUY TRÌNH XỬ LÝ DỤNG CỤ KHÔNG CHỊU NHIỆT TẠI ĐƠN VỊ TIỆT

KHUẨN TRUNG TÂM TỪ KHU CÁCH LY, TRUYỀN NHIỄM

DỤNG CỤ NHẦN TỪ CÁC KHOA, PHÒNG:

CÚM A H1N1, H5N1, H7N9, EBOLA, MERS – CoV,

HIV/AIDS, VIÊM GAN B,C

KHỬ KHUẨN BẬC CAO:

Cidex OPA thời gian ngâm 20 phút

CỌ RỮA BẰNG NƯỚC TIỆT KHUẨN

LÀM KHÔ VÔ KHUẨN Xịt khô hết nước trong lòng ống, tủ sấy khô ở nhiệt độ 70℃

ĐÓNG GÓI VÔ KHUẨN TRONG BUỒNG RIÊNG Trang bị vô khuẩn nơi đóng gói và nhân viên

LƯU TRỮ TRONG BUỒNG RIÊNG Ở NHIỆT ĐỘ 22℃

Để trong tủ riêng biệt với dụng cụ tiệt khuẩn

CẤP PHÁT Kiểm tra an toàn, chất lượng trước khi phát 3.3 Cơ sở lý luận

3.3.1 Một số khái niệm về kiểm soát nhiễm khuẩn

Theo tổ chức Y tế thế giới (WHO), nhiễm khuẩn bệnh viện được định nghĩa như sau: “ Nhiễm khuẩn bệnh viện là những nhiễm khuẩn mắc phải trong thời gian người bệnh điều trị tại bệnh viện và nhiễm khuẩn này không hiện diện cũng như không nằm trong giai đoạn ủ bệnh tại thời điểm nhập viện NKBV thường xuất hiện sau 48 giờ kể từ khi người bệnh nhập viện”

Nhiễm khuẩn mà người bệnh mắc phải trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe tại các cơ sở y tế được gọi chung là nhiễm khuẩn bệnh viện (NKBV) Tất cả các bệnh nhân nằm điều trị tại bệnh viện đều có nguy

cơ mắc NKBV Đối tượng có nguy cơ NKBV cao là trẻ em, người già, bệnh nhân suy giảm hệ miễn dịch, thời gian nằm điều trị kéo dài, không tuân thủ nguyên tắc vô trùng trong chăm sóc và đều trị, nhất là không tuân thủ rửa tay và

sử dụng quá nhiều kháng sinh

Kiểm soát nhiễm khuẩn (KSNK) là việc xây dựng, triển khai và giám sát thực hiện các quy định, hướng dẫn, quy trình chuyên môm về kiểm soát nhiễm khuẩn nhằm giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm vi sinh vật gây bệnh cho người bệnh , nhân viên y tế (NVYT) và cộng đồng trong quá trình cung cấp dịch vụ khám bênh, chữa bệnh

Nhiễm khuẩn là sự tăng sinh của các vi khuẩn, vi rút hoặc ký sinh trùng dẫn tới phản ứng tế bào, tổ chức hoặc toàn thân, thông thường biểu hiện trên lâm sàng là một hội chứng viêm

Vô khuẩn là tình trạng sạch của vật dụng, dụng cụ sau khi đã được khử và tiệt khuẩn đúng qui trình, nhiệt độ, thời gian, áp suất

Tiệt khuẩn là quá trình tiêu diệt hoặc loại bỏ tất cả các dạng của vi sinh vật sống bao gồm cả bào tử vi khuẩn

Khử khuẩn là quá trình loại bỏ hầu hết hoặc tất cả vi sinh vật gây bệnh trên dụng cụ nhưng không diệt bào tử vi khuẩn Có 3 mức độ khử khuẩn: khử khuẩn mức độ thấp, trung bình và cao

Làm sạch là quá trình sử dụng biện pháp cơ học để làm sạch những tác nhân nhiễm khuẩn và chất hữu cơ bám trên những dụng cụ, mà không nhất thiết phải tiêu diệt được hết các tác nhân nhiễm khuẩn; quá trình làm sạch là một bước bắt buộc phải thực hiện trước khi thực hiện quá trình khử khuẩn, tiệt khuẩn tiếp theo Làm sạch ban đầu tốt sẽ giúp cho hiệu quả của việc khử khuẩn, tiệt khuẩn được tối ưu

Khử nhiễm là quá trình sử dụng tính chất cơ học và hóa học, giúp loại bỏ các chất hữu cơ và giảm số lượng các vi khuẩn gây bệnh có trên các dụng cụ để bảo đảm an toàn khi sử dụng, vận chuyển và thải bỏ

3.3.2 Vai trò của khử khuẩn, tiệt khuẩn trong cơ sở y tế

Tái sử dụng các DC trong chăm sóc và điều trị tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh (KBCB) là một việc làm thường quy trong các bệnh viện ở Việt Nam Quá trình tái sử dụng này nếu không được tuân thủ nghiêm ngặt từ khâu làm sạch, KK và TK đúng, có thể gây nên những hậu quả làm ảnh hưởng đến chất lượng thăm khám và điều trị người bệnh của bệnh viện Nhiều quốc gia trên thế giới đã có những báo cáo về các vụ dịch liên quan đến vấn đề xử lý DC như: tại

Mỹ trong một giám sát về nội soi đường tiêu hóa từ năm 1974 – 2001 đã báo cáo

có 36 vụ dịch mà nguyên nhân là do không tuân thủ quy trình KK, TK Một báo cáo khác của Esel D, J Hosp Infect (2002) trên những người bệnh phẫu thuật tim, sau phẫu thuật một vụ dịch đã xảy ra dẫn đến 5 người bệnh tử vong, 17 người bệnh bị nhiễm khuẩn bệnh viện, và nguyên nhân là do chất lượng lò hấp

TK đã không được kiểm soát, dẫn đến các DC không bảo đảm TK

Những nguy cơ lây nhiễm thường gặp từ dụng cụ không được khử khuẩn,

− Vi rút: cúm, virút hợp bào đường hô hấp, sởi, lao…virút lây qua đường máu như : vi rút viêm gan B, viêm gan C, vi rút HIV

− Điều 62, Khoản 1, Điểm a, Luật Khám bệnh, chữa bệnh quy định về việc khử trùng các thiết bị y tế, môi trường và xử lý chất thải tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh là việc làm bắt buộc và phải thực hiện một cách nghiêm túc

− Quyết định số 3671/QĐ-BYT ngày 27 tháng 9 năm 2012 của Bộ Y tế ban hành hướng dẫn mới về khử khuẩn, tiệt khuẩn dụng cụ trong các

cơ sở KBCB, những hướng dẫn này chính là nguồn dữ liệu quan trọng

để xây dựng những hướng dẫn phù hợp với từng cơ sở y tế ở Việt Nam

− Năm 2013, Bộ Y tế xuất bản Tài liệu hướng dẫn thực hành kiểm soát nhiễm khuẩn môi trường bệnh viện

− Quyết định số 3916/QĐ-BYT ngày 28/8/2017 của Bộ Y tế về việc phê duyệt các Hướng dẫn kiểm soát nhiễm khuẩn trong các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh

− Thông tư 16/2018/TT-BYT ngày 20/7/2018 của Bộ Y tế “Quy định về kiểm soát nhiễm khuẩn trong các cơ sở KBCB”, trong Điều 8 quy định quản lý và xử lý thiết bị, dụng cụ y tế

3.4.2 Các biện pháp khử khuẩn và tiệt khuẩn

3.4.2.1 Nguyên tắc khử khuẩn và tiệt khuẩn dụng cụ

− DC khi sử dụng cho mỗi người bệnh phải được xử lý thích hợp

− DC sau khi xử lý phải được bảo quản bảo đảm vô khuẩn và an toàn cho đến khi sử dụng

− Nhân viên y tế phải được huấn luyện và trang bị đầy đủ các phương tiện phòng hộ khi xử lý các DC

− DC y tế trong các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải được quản lý và xử lý tập trung

3.4.2.2 Các biện pháp khử khuẩn và tiệt khuẩn

− Hóa chất (dung dịch, khí): Alcohols, Iodophors, Hợp chất chứa Chlorine, Phenolics, Formaldehyde (gây ung thư ít sử dụng), Hydrogen Peroxid, Peracetic acid, Glutaraldehyde, Ortho-phthalaldehyde

− Bằng máy: Hấp ướt, Hấp khô, Formaldehyde, Plasma, Ozone, ETO 3.4.2.3 Phương pháp tiệt khuẩn thường được chọn lựa trong các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh

− Sử dụng phương pháp tiệt khuẩn bằng máy hấp cho những dụng cụ chịu được nhiệt và độ ẩm (nồi hấp, autoclave)

− Sử dụng phương pháp tiệt khuẩn nhiệt độ thấp cho những dụng cụ không chịu được nhiệt và độ ẩm (hydrogen peroxide gas plasma, ETO)

− Tiệt khuẩn bằng phương pháp ngâm peracetic acide, glutaraldehyde

− Tiệt khuẩn bằng phương pháp hấp khô, phương pháp này không được khuyến cáo trong tiệt khuẩn dụng cụ tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh

vì gây hỏng dụng cụ

− Tiệt khuẩn nhanh

− Dù sử dụng phương pháp tiệt khuẩn nào cũng phải giám sát thời gian tiệt khuẩn, nhiệt độ, độ ẩm, áp suất và các thông số khác như nồng độ hóa chất khi đưa vào chu trình tiệt khuẩn được sử dụng,…theo đúng khuyến

cáo của nhà sản xuất

3.4.2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình khử khuẩn, tiệt khuẩn:

− Số lượng và vị trí của tác nhân gây bệnh trên dụng cụ:

Việc tiêu diệt vi khuẩn có trên các dụng cụ phụ thuộc vào số lượng vi khuẩn có trên dụng cụ và thời gian khử khuẩn Trong điều kiện chuẩn khi đặt các thử nghiệm kiểm tra khả năng diệt khuẩn khi hấp tiệt khuẩn cho thấy trong vòng 30 phút tiêu diệt được 10 bào tử B atrophaeus (dạng Bacillus subtilis) Nhưng trong 3 giờ có thể diệt được 100 000 4 Bacillus atrophaeus Do vậy việc làm sạch dụng cụ sau khi sử dụng và trước khi thực hiện khử khuẩn và tiệt khuẩn là hết sức cần thiết, làm giảm số lượng tác nhân gây bệnh, giúp rút ngắn quá trình khử khuẩn và tiệt khuẩn đồng

thời bảo đảm chất lượng khử khuẩn và tiệt khuẩn tối ưu Cụ thể là cần phải thực hiện một cách tỉ mỉ việc làm sạch với tất cả các loại dụng cụ, đặc biệt với những dụng cụ có khe, kẽ, nòng, khớp nối, và nhiều kênh như dụng cụ nội soi Những dụng cụ này khi khử khuẩn phải được ngâm ngập

và cọ rửa, xịt khô theo khuyến cáo của nhà sản xuất trước khi đóng gói hấp tiệt khuẩn

− Khả năng bất hoạt các vi khuẩn của hóa chất khử khuẩn:

Có rất nhiều tác nhân gây bệnh kháng với chính những hóa chất khử

khuẩn và tiệt khuẩn dùng để tiêu diệt chúng Cơ chế đề kháng của chúng với hóa chất khử khuẩn khác nhau Do vậy, cần phải chú ý chọn lựa hóa chất không bị bất hoạt bởi các vi khuẩn cũng như ít bị đề kháng nhất để khử khuẩn và tiệt khuẩn Việc chọn lựa một hóa chất phải tính đến cả một chu trình tiệt khuẩn, thời gian tiếp xúc của hóa chất có thể tiêu diệt được hầu hết các tác nhân gây bệnh là một việc làm cần thiết ở mỗi cơ sở khám bệnh, chữa bệnh

− Nồng độ và hiệu quả của hóa chất khử khuẩn:

Trong điều kiện chuẩn để thực hiện khử khuẩn, các hóa chất khử khuẩn muốn gia tăng mức tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh mà mình mong muốn đạt được, đều phải tính đến thời gian tiếp xúc với hóa chất Khi muốn tiêu diệt được 104 M tuberculosis trong 5 phút, cần phải sử dụng cồn

isopropyl 70% Trong khi đó nếu dùng phenolic phải mất đến 2- 3 giờ tiếp xúc

− Những yếu tố vật lý và hóa học của hóa chất khử khuẩn:

• Rất nhiều tính chất vật lý và hóa học của hoá chất ảnh hưởng đến quá trình khử khuẩn, tiệt khuẩn như: nhiệt độ, pH, độ ẩm và độ cứng của nước Hầu hết tác dụng của các hóa chất gia tăng khi nhiệt

độ tăng, nhƣng bên cạnh đó lại có thể làm hỏng dụng cụ và thay đổi khả năng diệt khuẩn