ke toan tap hop chi phi va tinh gia thanh san pham

ke toan tap hop chi phi va tinh gia thanh san pham

CHƯƠNG V KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ

 Chi phÝ s¶n xuÊt

 Ph©n lo¹i CPSX

 Gi¸ thµnh vµ c¸c lo¹i gi¸ thµnh

 Mèi quan hÖ gi÷a CPSX vµ gi¸ thµnh SP

 NhiÖm vô

5.1.1 Chi phí sản xuất

• Bản chất của chi phí sản xuất

Chi phí của doanh nghiệp có thể đ ợc hiểu là:

Toàn bộ các hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp phải chi ra trong quá trình sản xuất kinh doanh, biểu hiện bằng tiền và tính cho một thời

doanh nghiệp luôn đ ợc xác định là những phí

tổn (hao phí) về vật chất, về lao động sống và

phải gắn liền với mục đích kinh doanh.

• Khi xem xét bản chất của chi phí trong doanh nghiệp,

cần phải xác định rõ các mặt sau:

- Chi phí của doanh nghiệp phải đ ợc đo l ờng và tính

toán bằng tiền trong một khoảng thời gian xác định.

- Độ lớn của chi phí phụ thuộc vào 2 nhân tố chủ yếu:

khối l ợng các yếu tố sản xuất đã tiêu hao trong kỳ và giá trị của một đơn vị yếu tố sản xuất đã hao phí.

Phân biệt chi tiêu và chi phí của doanh nghiệp:

Chi tiêu và chi phí có mối quan hệ mật thiết với nhau, đồng thời có sự khác nhau về l ợng và

về thời điểm phát sinh Chi phí phục vụ cho hoạt động san xuất kinh doanh, vi vậy nó đ ợc tài trợ từ vốn kinh doanh và đ ợc bù đắp từ thu nhập hoạt động san xuất kinh doanh; chi tiêu không gắn liền với mục đích san xuất kinh doanh, vi vậy nó có thể đ ợc tài trợ từ nh ng nguồn khác nhau, có thể lấy từ qũi phúc lợi, từ trợ cấp của nhà n ớc và không đ ợc bù đắp từ thu nhập hoạt động san xuất kinh doanh??

• Xét về bản chất thì chi phí sản xuất là sự chuyển dịch

vốn của doanh nghiệp vào đối t ợng tính giá nhất định,

nó là vốn của doanh nghiệp bỏ vào quá trình sản xuất, tuy nhiên có những khoản đ ợc tính vào chi phí sản xuất nh ng bản chất không phải là CPSX nh các khoản trích theo l ơng, thuế tài nguyên

• Chi phí hoạt động của doanh nghiệp

- Chi phí hoạt động kinh doanh thông th ờng (Chi phí SXKD và Chi phí tài chính)

- Chi phí khác

5.1.2 Phân loại hoạt động trong DN

5.1.3 Phân loại chi phí SXKD

1 Theo công dụng kinh

tế

2 Theo nội dung kinh tế

3 Theo mối quan hệ của

CP với các khoản mục

6 Theo mối quan hệ với mức độ hoạt động.

7 Các nhận diện khác

về chi phí (4, 5, 6, 7 Sẽ nghiên cứu kỹ trong KTQT)

-P/loại CPSX theo công dụng

Nội dung:

căn cứ vào mục đích, công dụng của CPSX để sắp xếp các

khoản CPSX có cùng mục đích, công dụng kinh tế vào trong

cùng một khoản mục CPSX, không phân biệt chúng có nội dung, tính chất kinh tế nh thế nào Có 3 khoản mục CPSX gồm: VLTT, NCTT, SXC

Tác dụng:

-Cung cấp tài liệu tính Z sp theo đúng các khoản mục Z quy định-Cung cấp tài liệu kiểm tra tình hình thực hiện KH Z, kiểm tra

- Phân loại CPSX theo nội dung, tính chất kinh tế

của chi phí:

Nội dung:

Căn cứ vào nội dung, tính chất kinh tế của CPSX để sắp

xếp các CPSX có cùng nội dung, tính chất kinh tế vào

trong cùng một yếu tố CPSX, không phân biệt CP đó có mục đích, công dụng nh thế nào trong hoạt động sản xuất Các yếu tố chi phí: CP NVL, CPNC, CP KHTSCĐ, CP

dịch vụ mua ngoài, CP khác bằng tiền

Tác dụng :+ Cung cấp tài liệu lập báo cáo tài chính về các yếu

tố chi phí

+ Cung cấp tài liệu kiểm tra tình hình thực hiện KH,

dự toán chi phí SX theo yếu tố

+ Tổng hợp TNQD theo phạm vi ngành, toàn bộ nền

kinh tế

Theo khả năng quy

nạp chi phí vào các

đối t ợng kế toán THCPSX

- Chi phí trực tiếp

- Chi phí gián tiếp

Theo mối quan hệ với

quy trình công nghệ SXSP và quá

5.1.4 Giá thành và các loại giá thành

- Các khái niệm:

Giá thành sx sản phẩm: là toàn bộ những hao phí

về lao động sống và lao động vật hóa đ ợc tính trên một khối l ợng sản phẩm, lao vụ, dịch vụ hoàn thành nhất định.

Nhiệm vụ của KT CPSX và

giá thành SP

• Lựa chọn, xác định dúng đắn đối t ợng kế toán CPSX,

lựa chọn ph ơng pháp tập hợp CPSX theo các ph ơng

án phù hợp với điều kiện của DN.

• Xác định đối t ợng tính giá thành và tổ chức áp dụng

ph ơng pháp tính giá thành cho phù hợp và khoa học.

• Thực hiện tổ chức chứng từ, hạch toán ban đầu,

hệ thống tài khoản, sổ kế toán phù hợp với các nguyên tắc chuẩn mực, chế độ kế toán đảm bảo

đáp ứng đ ợc yêu cầu thu nhận - xử lý - hệ thống hóa thông tin về chi phí, giá thành của DN

• Th ờng xuyên kiểm tra thông tin về kế toán chi

phí, giá thành sản phẩm của các bộ phận kế toán liên quan và bộ phận kế toán CP và giá thành sản phẩm.

• Tổ chức lập và phân tích các báo cáo về chi phí,

giá thành sản phẩm, cung cấp những thông tin cần thiết giúp cho các nhà quản trị ra các quyết

định một cách nhanh chóng, phù hợp với quá trình sản xuất - tiêu thụ sản phẩm.

-Đối t ợng kế toán chi phí sản xuất và đối t ợng tính giá thành sản phẩm

-Ph ơng pháp kế toán tập hợp chi phí

- Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản

phẩm theo PP kê khai th ờng xuyên

- Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản

phẩm theo PP kiểm kê định kỳ

-Đánh giá sản phẩm làm dở cuối kỳ

-Các ph ơng pháp tính giá thành sản phẩm

5.2.1 Đối t ợng kế toán chi phí sản xuất và đối t

ợng tính giá thành sản phẩm

• Vì sao phải xác định đối t ợng kế toán chi phí sản

xuất và đối t ợng tính giá thành sản phẩm?

• Căn cứ xác định đối t ợng kế toán chi phí sản xuất

• Chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp có thể

phát sinh ở nhiều địa điểm khác nhau, liên quan đến việc sản xuất chế tạo các loại sản phẩm, lao vụ khác nhau Các nhà quản trị doanh nghiệp cần biết đ ợc các chi phí phát sinh đó ở đâu, dùng vào việc sản xuất sản phẩm nào Chính vì vậy chi phí sản xuất kinh doanh phát sinh trong kỳ phải đ ợc kế toán tập hợp theo một phạm vi, giới hạn nhất định Đó chính là đối t ợng kế toán chi phí sản xuất

Đối t ợng kế toán chi phí sản xuất là phạm vi và giới hạn

để kế toán tập hợp chi phí sản xuất theo các phạm vi và giới hạn đó.

- Xác định đối t ợng kế toán chi phí sản xuất là khâu đầu tiên trong việc tổ chức kế toán chi phí sản xuất

- Thực chất của việc xác định đối t ợng kế toán chi phí sản xuất là xác định nơi gây ra chi phí (phân x ờng, bộ phận sản xuất, giai đoạn công nghệ ) hoặc đối t ợng chịu chi phí (sản phẩm, đơn đặt hàng )

• Căn cứ:

- vào mục đích sử dụng của chi phí

- căn cứ vào đặc điểm tổ chức sản xuất kinh doanh, quản lý sản xuất kinh doanh,

- căn cứ vào quy trình công nghệ sản xuất, loại hình sản xuất sản phẩm,

- khả năng, trình độ và yêu cầu quản lý của doanh nghiệp

Đối t ợng tính giá thành là các loại sản phẩm, công việc, lao vụ doanh nghiệp đã sản xuất hoàn thành đòi hỏi phải tính tổng giá thành và giá thành đơn vị.

 Đối t ợng tính giá thành:

• Tùy thuộc vào đặc điểm tình hình cụ thể mà đối t ợng

kế toán chi phí sản xuất trong các doanh nghiệp có

thể là:

- Từng sản phẩm, chi tiết sản phẩm, nhóm sản phẩm,

đơn đặt hàng.

- Từng phân x ởng, giai đoạn công nghệ sản xuất.

- Toàn bộ quy trình công nghệ sản xuất, toàn doanh

nghiệp…

• Nếu doanh nghiệp tổ

đối t ợng tính giá thành

có thể là nửa thành phẩm ở từng giai đoạn

và thành phẩm hoàn thành ở giai đoạn, công nghệ cuối cùng và cũng

có thể là từng bộ phận, từng chi tiết sản phẩm

và sản phẩm đã lắp ráp hoàn thành.

Mối quan hệ giữa đối tựợng kế toán tập hợp chi phí

sản xuất với đối t ợng tính giá thành

c Phân biệt giữa Đ.t ợng KTTHCP và Đ.t ợng tính Z

* Giống nhau: Đều là những giới hạn, phạm vi để tập hợp chi phí

* Khác nhau: Đối t ợng THCPcó phạm vi rộng hơn đối t ợng tính Z

Nhiều Đ.t ợng thcp SX nh ng chỉ có 1Đ.t ợng

Nhiều Đ.t ợng

ĐTKTTHCP t

ơng ứng với nhiều Đ.t ợng

Phương phỏp tớnh giỏ thành

Ph ơng pháp trực tiếp ( còn gọi là ph ơng pháp giản

đơn):đối t ợng hạch toán chi phí ở các doanh nghiệp này là từng loại sản phẩm, dịch vụ Giá thành sản phẩm theo ph ơng pháp này đ ợc tính bằng cách trực tiếp lấy tổng số chi phí sản xuất sản phẩm Cộng (+) hoặc trừ (-) số chênh lệch giá trị sản phẩm dở dang đầu kỳ so với cuối kỳ chia cho số l ợng sản phẩm hoàn thành

• Ph ơng pháp tổng cộng chi phí: Giá thành sản phẩm đ ợc xác định bằng cách cộng chi phí sản xuất của các bộ phận, chi tiết sản phẩm hay tổng chi phí sản xuất của các giai đoạn, bộ phận sản xuất tạo nên thành phẩm

• Ph ơng pháp hệ số : kế toán căn cứ vào hệ số quy đổi để quy đổi các loại sản phẩm về sản phẩm gốc R i từ đó dựa vào tổng chi phí liên ồ quan đến giá thành các loại sản phẩm đã tập hợp để tính giá thành sản phẩm gốc và giá thành từng loại sản phẩm

• Công thức:

• Ph ơng pháp tỷ lệ chi phí : Căn cứ vào tỷ lệ chi phí giữa chi phí sản xuất thực tế với chi phí sản xuất kế hoạch ( hoặc định mức), kế toán sẽ tính

ra giá thành đơn vị và tổng giá thành sản phẩm từng loại

• Ph ơng pháp loại trừ giá trị sản phẩm phụ : tính giá trị sản phẩm chính kế toán phải loại trừ giá trị sản phẩm phụ ra khỏi tổng chi phí sản xuất sản phẩm Giá trị sản phẩm phụ có thể đ ợc xác định theo nhiều ph ơng pháp nh giá có thể

sử dụng đ ợc , giá ớc tính , giá kế hoạch , giá nguyên liệu ban đầu

• Ph ơng pháp liên hợp : Là ph ơng pháp tính giá thành phải kết hợp nhiều ph ơng pháp khác nhau

5.2.2 P h ¬ng ph¸p kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ

• Ph ¬ng ph¸p tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt

- Ph ¬ng ph¸p tËp hîp trùc tiÕp

- Ph ¬ng ph¸p ph©n bæ gi¸n tiÕp

• KÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt

- KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm theo PP kª khai th êng xuyªn

+ KÕ to¸n CP NVL TT+ KÕ to¸n CP NC TT+ KÕ to¸n CP SX chung

KÕ to¸n CP NVL TT

• TKSD: TK 621 … CP NVL TT

• KÕt cÊu:

• Ph ¬ng ph¸p h¹ch to¸n

Sơ đồ hạch toán

KÕ to¸n CP NC TT

• TKSD: TK 622 … CP nh©n c«ng trùc tiÕp

• KÕt cÊu:

• Ph ¬ng ph¸p h¹ch to¸n

Sơ đồ kế toán chi phí nhân công trực tiếp

KÕ to¸n CP SX chung

• TKSD: TK 627 … Chi phÝ s¶n xuÊt chung

• KÕt cÊu

• Ph ¬ng ph¸p h¹ch to¸n

*Trình tự kế toán: Kế Toán chi phí sản xuất chung sơ đồ:

KÕ to¸n THCPSX toµn DN theo ph ¬ng ph¸p KKTX

- Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm theo PP kiểm kê định kỳ

+ Kế toán CP NVL TT+ Kế toán CP NC TT+ Kế toán CP SX chung

Tæng z¸ thµnh SPSX hoµn thµnh trong kú

KÕ to¸n THCPSX toµn DN theo ph ¬ng ph¸p KK§K

 Chi phÝ NVL

 Chi phÝ nh©n c«ng

 Chi phÝ khÊu hao TSC§

 Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi

 Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c

NVL

CP b»ng tiÒn

#

DV mua ngoµi

KH TSC§

CP nh©n c«ng

CP SXKD

*Nội dung: CP phân loại theo tố yếu CP

Tổng CPPS - CP luân chuyển nội bộ

=

Tổng CP theo yếu tố

Chỉ tính đến những CPPS lần đầu

(không tính CP luân chuyển nội bộ)

*Kỳ lập báo cáo: CPSX theo yếu tố

.Theo chế độ qui định kế toán lập báo cáo mỗi quí hoặc năm

.Để có S.liệu tổng hợp thì cuối mỗi kì (tháng, năm) kế toán cần phải

tập hợp theo từng yếu tố

*Cơ sở lập: -Căn cứ vào các sổ kế toán, các tài liệu có liên

quan

-Tùy theo từng hình thức K.toán áp dụng tại DN

+ Hình thức KT NK chung: C.cứ vào sổ KT tổng hợp của các TKLQ

+ Hình thức KT chứng từ ghi sổ : C.cứ vào sổ KT tổng hợp của các TKLQ

*Nguyên tắc lập:

+ Hình thức KT NKCT: C.cứ vào NKCT số 07

Căn cứ vào số PS bên có của các TK phản ánh yếu tố CP đối ứng với bên nợ

Các yếu tố chi phí :

NVL

CP b»ng tiÒn

#

DV mua ngoµi

KH TSC§

CP nh©n c«ng

CP SXKD

1 Chi phÝ NVL

2 Chi phÝ nh©n c«ng

3 Chi phÝ khÊu hao TSC§

4 Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi

5 Chi phÝ kh¸c b»ng tiÒn

*Ph ¬ng ph¸p lËp:

1 YÕu tè chi phÝ NVL

*Tr ờng hợp NVL không xuất qua kho:

-Căn cứ vào các chứng từ và các sổ K.toán liên quan tổng hợp số liệu theo K: Đ

Nợ TK tập hợp C.phí

Có TK 111, 112, 331, 151…

Kí kiệu là: (V M) … Vật liệu mua ngoài

* Căn cứ vào các chứng từ có L.quan khác để phản ánh NVL không dùng hết cuối kì: (Phiếu báo V.t còn lại C.kì, phiếu nhập kho nếu nhập kho,…)

Kí kiệu là: (V T) … Vật liệu không dùng hết cuối kì

*Yếu tố chi phí NVL:

1 Yếu tố chi phí NVL

*Trong tr ờng hợp NVL xuất qua kho:

-Căn cứ vào phát sinh bên có của TK 152, 153 (611 với PP KKTX ); đối ứng với bên

nợ các TK tập hợp C.phí (142, 154, 242, 335, 631, 2413, 621, 622, 627, 641, 642)

Tổng hợp từ sổ KT các TKLQ đối với hình thức NKC, CTGS; hỡnh thức NKCT: NKCT số 7

Kí hiệu là: (V x ) - Vật liệu xuất qua kho

2 Yếu tố chi phí nhân công

.Căn cứ vào số phát sinh bên có của các TK 334, 335??, 3382, 3383, 3384;

đối ứng với P.sinh Nợ của các TK tập hợp CPSXKD nh trên để tổng hợp

3 Yếu tố chi phí khấu hao TSCĐ

.Căn cứ vào số P.sinh bên có của TK 214; đối ứng với số P.sinh bên Nợ các

TK C.phí SXKD để tập hợp số hiệu (chủ yếu 627, 641, 642, 2413)

4 Yếu tố chi phí dịch vụ mua ngoài

.Căn cứ vào các sổ K.toán và các tài liệu có L.quan;

Tổng hợp theo số P.sinh bên có của TK 111, 112, 331; đối ứng với P.sinh bên Nợ của TK tập hợp CPSXKD để tập hợp số liệu.

5 Yếu tố chi phí khác bằng tiền

.Căn cứ vào các chứng từ và các tài liệu liên quan lấy số P.sinh Có của các

XuÊt kh«ng qua kho

TK 334, 335, 338

YÕu tè CPNC

YÕu tè CP khÊu hao

YÕu tè CPDV mua ngoµi

Trích trước tiền lương nghỉ phép có tính vào

CP khấu hao TSCĐ dùng cho hoạt động XDCB có tính vào yếu