MỘT số vấn đề về CHIẾN TRANH TRONG tác PHẨM “CHỦ NGHĨA xã hội và CHIẾN TRANH” của LÊNIN ý NGHĨA TRONG VIỆC xây DỰNG QUÂN đội và CỦNG cố QUỐC PHÒNG ở nước TA HIỆN NAY

Lý luËn vÒ nhµ níc trong t¸c phÈm “Nguån gèc cña gia ®×nh, cña chÕ ®é t h÷u vµ cña nhµ níc” cña ¨ngghen 2 18 Mét sè vÊn ®Ò vÒ chiÕn tranh trong t¸c phÈm “chñ nghÜa x héi vµ chiÕn tranh” cña lªnin ý.

Trang 1

I Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm

Tác phẩm “Chủ nghĩa xã hội và chiến tranh” đợc Lênin viết vào tháng Tám năm 1915 Đây là thời kỳ có những diễn biến hết sức phức tạp, với sự diễn ra của cuộc chiến tranh lần thứ nhất- cuộc chiến tranh giữa các nớc t bản với nhau nhằm phân chia lại thuộc địa và thị trờng trên thế giới

Mặt khác, lúc này đã xuất hiện rất nhiều quan điểm thái độ khác nhau về chiến tranh trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế Bọn cơ hội xét lại lợi dụng tình hình đó, đã ra sức xuyên tạc những luận điểm của Mác và

Ăngghen, xoay quanh vấn đề nguồn gốc, bản chất của chiến tranh Đặc biệt, trong đảng công nhân dân chủ xã hội Nga cũng có những thái độ khác nhau về cuộc chiến tranh đang diễn ra

Trớc tình hình đó, Lênin đã quyết định viết tác phẩm “Chủ nghĩa xã hội và chiến tranh” để làm rõ và phát triển t tởng mác xít về chiến tranh, quân đội trong thời đại đế quốc chủ nghĩa nhằm chống lại sự xuyên tạc của bọn cơ hội, xét lại từ

đó xác định những vấn đề chiến lợc, sách lợc cho cách mạng vô sản; đồng thời

có quan điểm và thái độ dứt khoát của những ngời mácxít về vấn đề chiến tranh nói chung cũng nh cuộc chiến tranh hiện tại nói riêng Thông qua đó nhằm củng

cố lập trờng của giai cấp vô sản, định hớng thái độ, thống nhất nhận thức và

“đoàn kết những ngời cánh tả trong phong trào dân chủ- xã hội quốc tế trên lập trờng cách mạng”1

Ngay sau khi viết xong, tác phẩm đã đợc in thành sách riêng tại Giơnevơ,

do Ban biên tập báo “Ngời dân chủ và hội” xuất bản Sau đó, tác phẩm đợc xuất bản bằng tiếng Đức, tiếng Pháp Tác phẩm đợc in toàn văn bằng tiếng Nauy trên

tờ báo của đoàn thanh niên dân chủ- xã hội ở Nauy Đến tháng Năm năm 1918 tác phẩm này mới đợc phát hành và phổ biến rộng rãi ở Nga

1 V.I.Lênin, Toàn tập, Nxb Tiến bộ, M 1980, Tập 26, tr 566.

Trang 2

Tác phẩm “Chủ nghĩa xã hội và chiến tranh”, là một công trình lý luận nổi tiếng của Lênin trong lĩnh vực chiến tranh và quân đội Ông gọi đây là lời bình luận, sự giải thích phổ thông về Nghị quyết của Đảng (Bôn sê vích) về những vấn đề nguyên lý, lý luận về chiến tranh, quân đội

II Kết cấu của tác phẩm

Tác phẩm “Chủ nghĩa xã hội và chiến tranh”, gồm có 4 chơng:

- Chơng I: Những nguyên tắc của chủ nghĩa xã hội và chiến tranh 1914- 1915

(từ trang 390 đến trang 414).

- Chơng II: Các giai cấp và chính đảng ở Nga (từ trang 414 đến trang 423).

- Chơng III: Khôi phục lại quốc tế (từ trang 423 đến trang 432).

- Chơng IV: Lịch sử sự phân liệt và tình hình hiện nay của Đảng dân

chủ-xã hội Nga (từ trang 432 đến trang 442).

Tác phẩm “Chủ nghĩa xã hội và chiến tranh”, đợc in trong V.I.Lênin, Toàn

tập, Nxb Tiến bộ, M 1980, Tập 26, (từ trang 385 đến trang 442).

III Những nội dung cơ bản trong tác phẩm

Tác phẩm “Chủ nghĩa xã hội và chiến tranh”, đã đề cập đến nhiều vấn đề, trong đó tập trung nhất vào những vấn đề lý luận cơ bản về chiến tranh trên lập trờng mácxít Trong đó, nổi bật nhất là về nguồn gốc, bản chất, tính chất xã hội của chiến tranh và thái độ của giai cấp vô sản đối với chiến tranh

1 Quan điểm của Lênin về nguồn gốc, bản chất và tính chất xã hội của chiến tranh.

Có thể nói rằng, chiến tranh là một hiện tợng chính trị- xã hội hết sức phức tạp, do sự tác động đa chiều, đa dạng của nhân tố chủ quan của con ngời Việc nhận thức đợc nguồn gốc, bản chất của chiến tranh, xác định đợc tính chất xã hội của các cuộc chiến tranh sẽ có ý nghĩa vô cùng to lớn, nó giúp chúng ta xác định đợc thái

độ và hành động đúng đắn đối với các bên tham chiến

Trong tác phẩm “Chủ nghĩa xã hội và chiến tranh”, Lênin đã dựa vào các cuộc chiến tranh trớc đây và trực tiếp là cuộc chiến tranh thế giới lần thứ nhất

Trang 3

đang diễn ra để luận giải, làm sáng tỏ các vấn đề: về nguồn gốc, về bản chất, về tính chất xã hội của chiến tranh và mối quan hệ giữa chiến tranh và cách mạng Bản chất chiến tranh là một trong những vấn đề quan trọng nhất của tác phẩm “Chủ nghĩa xã hội và chiến tranh” Theo quan điểm của Claudơvít- một trong những tác giả sâu sắc nhất về những vấn đề quân sự đã viết: “Chiến tranh chỉ là sự kế tục đơn thuần của chính trị bằng những biện pháp khác”2 Lênin

đánh giá cao luận điểm đó, đồng thời cũng chỉ ra những hạn chế của ông hiểu về chính trị nh là trí tuệ của quốc gia, chính trị chung chung Lênin đã trình bày các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác đã kế thừa t tởng của Claudơvít; đồng thời cho rằng Mác và Ăngghen đã có sự phát triển mới về nguồn gốc, bản chất, tính chất xã hội của chiến tranh Ông viết: “Chiến tranh chỉ là một sự tiếp tục của chính trị bằng những biện pháp khác Đó là công thức của Claudơvít, một trong những cây bút vĩ

đại viết về lịch sử chiến tranh; những t tởng của ông đã đợc Hêghen làm cho phong phú thêm Và quan điểm của Mác và Ăngghen luôn luôn cũng chính là nh vậy, các

ông coi bất cứ cuộc chiến tranh nào cũng đều là sự tiếp tục của chính trị của một số cờng quốc hữu quan nào đó- và của các giai cấp khác nhau trong nội bộ những c-ờng quốc đó- trong một thời gian nhất định”3 Với sự phân tích đó, Lênin tiếp tục khẳng định: “Chiến tranh là sự tiếp tục của chính trị bằng những biện pháp khác (cụ thể là bằng bạo lực)”4 Theo Lênin “chính trị là sự phản ánh tập trung của kinh tế”5,

và “chính trị là mối quan hệ giữa các giai cấp các dân tộc”6, chính trị là sự thống nhất giữa đờng lối đối ngoại và đờng lối đối nội Nh vậy quan điểm của Lênin khác hẳn về chất so với quan điểm của Claudơvít, mặc dù câu chữ có giống nhau; Lênin khẳng định rõ về sự lệ thuộc của những mục đích chính trị của chiến tranh đối với các lợi ích kinh tế và chính trị của các giai cấp và các nhà nớc đang đấu tranh với nhau Chính luận điểm này mà Ông đã phát triển nên một tầm cao mới về bản chất của chiến tranh Lênin viết: “Chiến tranh chẳng qua chỉ là chính trị từ đầu đến cuối, chỉ là sự tiếp tục thực hiện cùng những mục đích của các giai cấp với những

ph-ơng pháp khác mà thôi”7 Đây là sự đóng góp to lớn của Lênin, đồng thời là phơng pháp luận quan trọng để xem xét chiến tranh nh là một hiện tợng chính trị- xã hội,

kể cả các cuộc chiến tranh trong thời đại ngày nay

2 Giáo trình Học thuyết Mác- Lênin về chiến tranh và quân đội, Nxb QĐND, H 2001, tr 79.

3 V.I.Lênin, Toàn tập, Nxb Tiến bộ, M 1980, Tập 26, tr 275- tr 276.

7 V.I.Lênin, Toàn tập, Nxb Tiến bộ, M 1981, Tập 32, tr 32, tr 356.

Trang 4

Theo đó, Lênin yêu cầu những ngời Mácxít hãy lấy nguyên lý đó làm cơ sở cho việc xem xét từng cuộc chiến tranh cụ thể Nếu áp dụng quan điểm đó vào xem xét cuộc chiến tranh hiện tại, chúng ta sẽ thấy đợc rằng đó là cuộc chiến tranh ăn

c-ớp, nó mang mục đích chính trị của các nớc đế quốc, của giai cấp áp bức bóc lột

Ông viết: “Các chính phủ và các giai cấp thống trị ở Anh, Pháp, Đức, áo, ý, và Nga,

đã thi hành một chính sách cớp bóc các thuộc địa, áp bức các dân tộc nớc ngoài, đàn

áp phong trào công nhân Chính cái chính sách ấy, và chỉ có chính sách ấy là đang

đ-ợc tiếp tục trong chiến tranh hiện tại Nhất là ở áo và Nga, chính sách thời bình cũng

nh thời chiến là nhằm nô dịch các dân tộc, chứ không nhằm giải phóng họ Trái lại, ở Trung Quốc, ở Ba T, ở ấn Độ và các nớc phụ thuộc khác, trong khoản mấy chục năm gần đây, chúng ta lại thấy một chính sách thức tỉnh làm cho hàng chục và hàng trăm triệu ngời tham gia vào sinh hoạt quốc gia, chính sách nhằm giải phóng họ khỏi ách thống trị của các cờng quốc “lớn” phản động Cuộc chiến tranh trong những điều kiện lịch sử nh thế thì cả ngày nay nữa cũng có thể là một cuộc chiến tranh t sản tiến

bộ, một cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc”8 Nh vậy, theo Lênin đây là cơ sở khoa học để các nhà kinh điển đánh giá các cuộc chiến tranh, kể cả chiến tranh hiện tại,

đặc biệt là xem xét đánh giá bản chất của cuộc chiến tranh hiện tại Lênin viết tiếp:

“Chỉ cần xét cuộc chiến tranh hiện tại, trên phơng diện là một sự tiếp tục của chính trị của những cờng quốc “lớn” và của những giai cấp chủ yếu trong các cờng quốc ấy, là

đủ thấy ngay đợc tính chất phản lịch sử rành rành, tính chất lừa bịp, giả dối của các ý kiến cho rằng có thể biện hộ cho t tởng “bảo vệ tổ quốc” trong cuộc chiến tranh này”9

Theo đó, chúng ta không thể đồng tình, ủng hộ hoặc phản đối mọi cuộc chiến tranh đã và đang diễn ra

Trong tác phẩm “Chủ nghĩa xã hội và chiến tranh”, Lênin đã chỉ rõ nguồn gốc của chiến tranh, đó là từ chế độ chiếm hữu t nhân về t liệu sản xuất, từ mâu thuẫn trong xã hội có đối kháng giai cấp Chủ nghĩa đế quốc là giai đoạn tột cùng của chủ nghĩa t bản, nó gắn liền với chế độ t hữu và sự mâu thuẫn giai cấp sâu sắc, do đó nó là bạn đờng của chiến tranh; “chiến tranh là ngời bạn đồng hành của chủ ngiã t bản, nhất là trong giai đoạn đế quốc chủ nghĩa của nó”10

10 V.I.Lênin, Toàn tập, Nxb Tiến bộ, M 1978, Tập 49, tr XXV.

Trang 5

Nh vậy, theo Lênin, chiến tranh là một hiện tợng chính trị xã hội mang tính lịch sử Chiến tranh là kết quả những quan hệ giữa ngời với ngời trong xã hội nói chung, mà là mối quan hệ giữa những tập đoàn ngời có lợi ích cơ bản đối lập nhau, nhằm giành, giữ và sử dụng chính quyền nhà nớc Theo Lênin: “Chừng nào xã hội còn phân chia thành giai cấp, chừng nào còn có ngời bóc lột ngời thì chiến tranh là không thể tránh khỏi”11 Mặt khác Ông cũng phân tích từ các cuộc chiến tranh và tình hình thực tiễn cách mạng, Ngời khẳng định: “Không thể xoá

bỏ đợc chiến tranh, nếu không xoá bỏ các giai cấp và không thiết lập chủ nghĩa xã hội”12

Từ sự phân tích bản chất, nguồn gốc của chiến tranh Lênin đã đa ra cách phân loại chiến tranh Ông đã kế thừa và phát triển t tởng của Ăngghen đó là chiến tranh tiến công

và chiến tranh phòng ngự Lênnin đã đa ra hai phạm trù mới phản ánh chính xác, đầy đủ

về tính chất xã hội của chiến tranh, đó là: chiến tranh chính nghĩa và chiến tranh phi nghĩa Ông đã giải thích và đặt hai phạm trù này trong mối quan hệ với phạm trù chiến tranh tiến công và chiến tranh phòng ngự

Nh vậy, Lênin là ngời mác xít đầu tiên đề xuất lý luận phân loại chiến tranh

Ông đã chỉ ra những căn cứ để phân loại chiến tranh chính nghĩa và chiến tranh phi nghĩa, đó là:

1 “Phải căn cứ vào mục đích chính trị của cuộc chiến tranh”13

2 Phải xem xét đánh giá giai cấp tiến hành cuộc chiến tranh là giai cấp tiến bộ hay là giai cấp phản động

3 “Phải xét đến chính những đặc điểm lịch sử của cuộc chiến tranh hiện tại”14 Trong đó, Lênin đặc biệt chú ý đến đặc điểm lịch sử của cuộc chiến tranh, không nên áp đặt mục đích chính trị một cách chung chung Bởi vì, theo Lênin,

“Trong lịch sử, đã từng nhiều lần có những cuộc chiến tranh tiến bộ,- mặc dù những cuộc chiến tranh này, cũng nh bất cứ cuộc chiến tranh nào khác, không tránh khỏi

đem lại những nỗi khủng khiếp, tai hoạ, đau khổ,- nghĩa là những cuộc chiến tranh

có ích cho sự phát triển của nhân loại, góp phần tiêu diệt những chế độ đặc biệt có hại và phản động”15 Đó là những cuộc chiến tranh do giai cấp bị áp bức tiến hành nhằm xoá bỏ chế độ áp bức bóc lột

Trang 6

Nh vậy, theo Lênin, việc xem xét tính chất chính nghĩa hay phi nghĩa của các cuộc chiến tranh không thể dựa vào chỗ “Ai là kẻ tiến công đầu tiên”16, cũng không thể căn cứ vào vị trí xuất phát của quân đội khi tiến công, mà phải căn cứ vào những cơ sở chính trị- xã hội và đặc điểm lịch sử cụ thể của cuộc chiến tranh Ông đã giải thích các khái niệm chiến tranh “tiến công” và chiến tranh “tự vệ” (theo quan điểm của Mác và Ăngghen) đặt trong mối quan hệ chiến tranh chính nghĩa và chiến tranh phi nghĩa, trên cơ sở đó Lênin kết luận: “Cuộc chiến tranh hiện tại là một cuộc chiến tranh đế quốc chủ nghĩa”17 Đó là cuộc chiến tranh giữa các nớc đế quốc nhằm tranh giành lợi ích của nhau Đây là biểu hiện tất yếu của quan hệ giữa đế quốc và đế quốc, trong việc tăng cờng sự áp bức bóc lột đối với các dân tộc trên toàn thế giới và nhằm duy trì mãi mãi sự thống trị của chúng Hơn nữa theo Lênin:

“Ngày nay chủ nghĩa t bản đế quốc chủ nghĩa đã trở thành một kẻ áp bức mạnh mẽ các dân tộc”18, cho nên trong cuộc chiến tranh này sẽ không thể có “ý nghĩa t sản tiến bộ, ý nghĩa giải phóng dân tộc”19, không thể có tính chất chính nghĩa cho bất

kỳ một bên tham chiến nào, đó là cuộc chiến tranh hoàn toàn phi nghĩa Lênin cho rằng khẩu hiệu: “bảo vệ tổ quốc” trong cuộc chiến tranh này là hoàn toàn lừa bịp, giả dối Ông viết: “Giai cấp t sản đế quốc chủ nghĩa ngày nay dùng chính cái t tởng

“dân tộc” và khái niệm bảo vệ tổ quốc đó để lừa dối các dân tộc, trong chiến tranh hiện tại giữa các chủ nô nhằm tăng cờng và củng cố chế độ nô lệ”20 Sau này cùng với sự phát triển của thực tiễn, các nhà nghiên cứu còn bổ sung thêm những căn cứ khác nh căn cứ về mặt đạo đức, văn hoá, pháp luật Mặc dù vậy, những căn cứ mà Lênin nêu ra trong tác phẩm này vẫn giữ nguyên giá trị của nó Đó chính là những tiêu chuẩn cơ bản để xem xét tính chất xã hội của các cuộc chiến tranh

Nh vậy, theo Lênin, việc xác định tính chất xã hội của chiến tranh thực chất là phân biệt vai trò của mỗi bên tham chiến đối với tiến bộ xã hội Nếu việc tham chiến đó “có ích cho sự phát triển của nhân loại, góp phần tiêu diệt những chế độ

đặc biệt có hại và phản động”21, thì có thể đợc coi là cuộc chiến tranh chính nghĩa Ngợc lại, nếu tham chiến để củng cố sự áp bức, bóc lột, thống trị của giai cấp bóc lột thì đó là những cuộc chiến tranh phi nghĩa, phản động và tội lỗi

2 Về thái độ của những ngời mácxít đối với chiến tranh.

Trang 7

Để có thái độ đúng đắn đối với chiến tranh thì trớc hết cần xác định rõ tính chất xã hội và điều kiện lịch sử của chiến tranh Theo đó, Lênnin đã phân tích luận

điểm về phân loại chiến tranh và tính chất xã hội của chiến tranh chính là cơ sở để xác định thái độ của giai cấp vô sản, của Đảng công nhân dân chủ xã hội Nga lúc

đó đối với các cuộc chiến tranh Ông cho rằng: “Những ngời xã hội chủ nghĩa luôn luôn lên án các cuộc chiến tranh giữa các dân tộc, coi đó là một hành động dã man

và hung bạo”22 Giai cấp vô sản mong muốn hoà bình, không muốn xảy ra bất cứ một cuộc chiến tranh nào Nhng do chiến tranh vẫn còn nảy sinh và tồn tại, cho nên thái độ đúng đắn của những ngời xã hội chủ nghĩa là phản đối chiến tranh xâm lợc trong mọi điều kiện Đồng thời thừa nhận tính chất hợp lý, tiến bộ và ủng hộ các cuộc chiến tranh chống áp bức bóc lột do nhân dân lao động và các giai cấp bị áp bức bóc lột tiến hành để giải phóng mình Lênin yêu cầu những ngời xã hội chủ nghĩa “cần thiết phải đứng trên quan điểm lịch sử (trên quan điểm chủ nghĩa duy vật biện chứng của Mác) mà nghiên cứu riêng từng cuộc chiến tranh một”23, để xác

định thái độ đúng đắn đối với từng bên tham chiến trong cuộc chiến tranh đó Theo Lênin: “Trớc hết cần phải xác định những điều kiện khách quan và hoàn cảnh cụ thể của cuộc chiến tranh này Cần đặt cuộc chiến tranh này vào cái hoàn cảnh lịch

sử trong đó nó diễn ra và chỉ có nh thế mới có thể xác định đợc thái độ của mình

đối với nó”24 Một lần nữa Lênin khẳng định, chúng ta không thể đồng tình, ủng hộ hoặc phản đối mọi cuộc chiến tranh đã và đang diễn ra Chính xác định tích chất xã hội của chiến tranh để cho những ngời mác xít có thái độ đúng đắn với các cuộc chiến tranh: đề ra khẩu hiệu đối với chiến tranh và xác định thái độ đối với chiến tranh Trong chiến tranh chính nghĩa khẩu hiệu “bảo vệ tổ quốc” là chính đáng và phải ủng hộ cuộc chiến tranh đó; ngợc lại đối với chiến tranh phi nghĩa khẩu hiệu

“bảo vệ tổ quốc” là giả dối và chúng ta phải phản đối, chống lại cuộc chiến tranh đó

Đối với cuộc chiến tranh đế quốc đang diễn ra lúc đó, Lênin yêu cầu: “Những ngời xã hội chủ nghĩa phải lợi dụng “cuộc khủng hoảng kinh tế và chính trị” do chiến tranh gây nên, để “đẩy nhanh sự sụp đổ của chủ nghĩa t bản”, nghĩa là lợi dụng những khó khăn do chiến tranh gây ra cho các chính phủ, cũng nh lợi dụng sự phẫn lộ của quần chúng, để làm cách mạng xã hội chủ nghĩa”25

Trang 8

Đó chính là sự linh hoạt và sáng tạo về lợi dụng mâu thuẫn trong lòng chủ nghĩa đế quốc, để tác động tạo thời cơ cho cách mạng xã hội chủ nghĩa có thể nổ ra

và giành thắng lợi

Chính thành công của cách mạng Tháng Mời Nga vĩ đại đã chứng minh cho tính đúng đắn t tởng của Lênin nói trên

Lênin đã làm rõ bản chất của cuộc chiến tranh đế quốc chủ nghĩa và chỉ ra rằng, khẩu hiệu “bảo vệ tổ quốc” mà giai cấp t sản đa ra chỉ là sự xuyên tạc lịch sử,

là sự “dối trá trắng trợn”, thực chất chỉ là lợi dụng t tởng “dân tộc chủ nghĩa” để che dấu mục đích cớp bóc của chúng mà thôi Lênin đã kịch liệt phê phán quan điểm và thái độ của bọn cơ hội xét lại, của chủ nghĩa xã hội- sô vanh đã mơ hồ về vấn đề giai cấp, chúng cho rằng phải thực hiện hợp tác giai cấp chứ không phải đấu tranh giai cấp, từ bỏ những biện pháp đấu tranh cách mạng, chủ trơng giúp đỡ chính phủ

đang gặp khó khăn chứ không lợi dụng khó khăn đó để làm cách mạng Theo Lênin, chủ nghĩa cơ hội “nó đã triệt để hoàn thành sứ mệnh làm tay sai cho giai cấp

t sản trong phong trào công nhân làm cho giai cấp công nhân phải khuất phục giai cấp t sản nớc “họ”, là liên minh với giai cấp t sản để áp bức các dân tộc khác và để

đấu tranh cho những đặc quyền đặc lợi nớc lớn, vì sự thống nhất đó chỉ là sự phân liệt của giai cấp vô sản cách mạng ở tất cả các nớc”26

Lênin đã chỉ rõ: “Nhiệm vụ của những ngời xã hội chủ nghĩa không phải là giúp đỡ một tên kẻ cớp trẻ hơn và mạnh hơn (nớc Đức) đi cớp những tên cớp già hơn và giàu hơn Những ngời xã hội chủ nghĩa phải lợi dụng cuộc chiến tranh giữa bọn kẻ cớp để đánh đổ tất cả bọn chúng”27

Lênin đa ra khẩu hiệu chỉ đạo hành động cho những ngời mác xít trong cuộc chiến tranh này là: “Biến chiến tranh đế quốc chủ nghĩa thành nội chiến mới”28 (nội chiến cách mạng) Theo Lênin, “nội chiến, nghĩa là những cuộc chiến tranh do giai cấp bị áp bức tiến hành chống giai cấp áp bức mình, do những ngời nô lệ tiến hành chống bọn chủ nô, do những nông nô tiến hành chống bọn địa chủ, do những công nhân làm thuê tiến hành chống giai cấp t sản”29 Nội chiến theo nghĩa đó là nội chiến cách mạng

Trang 9

Lênin yêu cầu những ngời xã hội chủ nghĩa phải có thái độ đúng đắn, phải thừa nhận và ủng hộ nội chiến cách mạng, phải chuẩn bị công phu cho nội chiến cách mạng, phải mong cho chính phủ nớc mình thất bại trong cuộc chiến tranh đế quốc chủ nghĩa và phải góp phần thúc đẩy sự thất bại đó Điều này không hề vô lý Theo Lênin: “Trái lại, chủ trơng nh thế là phù hợp với ý nghĩ thầm kín của bất cứ ngời công nhân giác ngộ nào, và phù hợp với đờng lối hành động của chúng ta nhằm biến chiến tranh đế quốc chủ nghĩa thành nội chiến”30 Nếu không nh vậy thì không thể biến chiến tranh đế quốc chủ nghĩa thành nội chiến cách mạng đợc Mặt khác, Lênin khẳng định rằng: “Kẻ nào biện bạch cho việc tham gia cuộc chiến tranh ấy, là kẻ ấy kéo dài vĩnh viễn ách áp bức đế quốc chủ nghĩa đối với các dân tộc Ai chủ trơng lợi dụng những khó khăn hiện tại của các chính phủ nhằm mục đích làm cách mạng xã hội, là ngời ấy bảo vệ nền tự do thực sự của tất cả các dân tộc và một nền tự do thực sự nh thế thì chỉ có thể thực hiện đợc dới chế độ xã hội chủ nghĩa mà thôi”31

Nh vậy, theo Lênin, nhiệm vụ của chúng ta là: “Chỉ có thể thành lập chính

đảng của mình và chúng ta càng tin chắc hơn rằng đảng ta vẫn phải tiếp tục đi theo con đờng cách mạng triệt để đó”32; mặt khác, chỉ có những ngời mác xít, những

ng-ời xã hội chủ nghĩa chân chính mới phản đối cuộc chiến tranh đế quốc chủ nghĩa, mới lợi dụng những khó khăn của chính phủ để làm cách mạng xã hội, nhằm bảo vệ nền tự do thực sự của các dân tộc; còn bọn cơ hội xét lại và những ngời xã hội chủ nghĩa sô vanh thì luôn luôn ủng hộ cuộc chiến tranh đế quốc chủ nghĩa và muốn kéo lại vĩnh viễn ách áp bức đế quốc chủ nghĩa đối với các dân tộc Hay nói cách khác, chính thái độ đối với cuộc chiến tranh đế quốc chủ nghĩa là cơ sở để phân biệt

đâu là ngời xã hội chủ nghĩa và đâu là kẻ cơ hội, xét lại Cần khẳng định rõ rằng tính chất xã hội của chiến tranh khác với hậu quả của chiến tranh, bởi vì theo Lênin, mọi cuộc chiến tranh đều mạng lại hậu quả nặng nề về cơ sở vật chất và tang thơng

về con ngời, đem lại cảnh chết chóc, sự tàn phá ghê gớm nhng về tích chất xã hội của chiến tranh lại khác, có thể có cuộc chiến tranh, làm suy thoái, kéo lùi lịch sử, nhng cũng có cuộc chiến tranh thúc đẩy sự phát triển của lịch sử giải phóng con

ng-ời, giải phóng nhân loại (cách mạng xã hội chủ nghĩa ) Vì vậy không đợc xoá nhoà ranh giới tính chất xã hội của chiến tranh với hậu của của chiến tranh

Trang 10

IV- ý nghĩa của tác phẩm đối với việc xây dựng quân đội và củng cố quốc phòng ở nớc ta hiện nay

Trong khoảng thời gian rất ngắn, Lênin đã viết tác phẩm “Chủ nghĩa xã hội và chiến tranh”, Ông đã đứng vững trên lập trờng duy vật biện chứng để xem xét những cuộc chiến tranh cụ thể đã và đang diễn ra, từ đó xây dựng nên những vấn đề

lý luận cơ bản và khá toàn diện về chiến tranh (về nguồn gốc, về bản chất, về tính chất xã hội của chiến tranh và thái độ của những ngời mácxít cách mạng về chiến tranh); Ông là nhà quân sự đầu tiên đa ra và phân tích khái niệm “chiến tranh chính nghĩa” và “chiến tranh phi nghĩa”; qua đó, trang bị cho những ngời mácxít, giai cấp vô sản chân chính thống nhất t tởng và hành động cho họ trong cuộc đấu tranh vì thắng lợi của chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản Trong đó, lý luận về phân loại chiến tranh, tính chất xã hội của chiến tranh và thái độ của những ngời mácxít

đối với chiến tranh là những nội dung cơ bản và vô cùng quan trọng, đợc biểu hiện

nh là t tởng trung tâm bao trùm của toàn bộ tác phẩm, đợc Lênin xem nh là “những nguyên tắc của chủ nghĩa xã hội về chiến tranh”

Những nội dung cơ bản trong tác phẩm chính là cơ sở lý luận và thực tiễn để giai cấp vô sản khởi thảo những vấn đề chiến lợc và sách lợc cho cách mạng vô sản trong thời đại ngày nay Việc phân loại chiến tranh chính nghĩa và chiến tranh phi nghĩa mà Lênin đề xớng đã trở thành t tởng kinh điển quan trọng, là cơ sở phơng pháp luận để cho chúng ta xem xét phân loại chiến tranh; từ đó có thái độ đối xử

đúng đắn; phê phán, lên án các cuộc chiến tranh phi nghĩa, ủng hộ và tích cực tham gia giúp đỡ các cuộc chiến tranh chính nghĩa

Đây cũng chính là cơ sở lý luận khoa học để phê phán, đấu tranh bác bỏ các luận điểm sai trái, phản động của chủ nghĩa cơ hội xét lại của chủ nghĩa xã hội sô vanh, của giai cấp t sản phản động về vấn đề chiến tranh trong thời đại ngày nay Hiện nay, nhân loại đang bớc vào những năm đầu của thế kỷ XXI, tình hình thế giới có những diễn biến hết sức nhanh chóng phức tạp và khó lờng Đại hội X của Đảng cộng sản Việt Nam đã chỉ rõ: “Những cuộc chiến tranh cục bộ, xung đột

vũ trang, xung đột dân tộc, tôn giáo, chạy đua vũ trang, hoạt động can thiệp, lật đổ,

ly khai, hoạt động khủng bố, những tranh chấp về biên giới, lãnh thổ, biển đảo và các tài nguyên thiên nhiên tiếp tục diễn ra ở nhiều nơi với tính chất ngày càng phức

Định dạng
Số trang	15
Dung lượng	61,5 KB