LÝ LUẬN về GIAI cấp và đấu TRANH GIAI cấp TRONG tác PHẨM “đấu TRANH GIAI cấp ở PHÁP 1848 1850” của mác ý NGHĨA TRONG CUỘC đấu TRANH GIAI cấp ở nước TA HIỆN NAY

Lý luËn vÒ giai cÊp vµ ®Êu tranh giai cÊp trong t¸c phÈm “§Êu tranh giai cÊp ë ph¸p 1848 1850” cña m¸c ý nghÜa trong cuéc ®Êu tranh giai cÊp ë níc ta hiÖn nay 1 Bèi c¶nh lÞch sö cña t¸c phÈm T×nh h×n.

Trang 1

Lý luận về giai cấp và đấu tranh giai cấp trong tác phẩm “Đấu tranh giai cấp ở pháp 1848 - 1850” của mác ý nghĩa trong cuộc

đấu tranh giai cấp ở nớc ta hiện nay

1 Bối cảnh lịch sử của tác phẩm:

Tình hình cách mạng thế giới, đặc biệt là tình hình cách mạng Pháp, Đức những năm 1848-1850 diễn biến hết sức sôi động và phức tạp Đây là giai

đoạn mà giai cấp t sản làm cách mạng lật đổ chế độ quân chủ lập lên chế độ cộng hoà Lúc này cuộc đấu tranh giai cấp diễn ra hết sức gay go và quyết liệt Kết thúc giai đoạn này là cuộc chiến tranh Pháp - Phổ, LuiBôlapáctơ thua trận

và bị lật đổ Công xã Pa ri ra đời, nhng sau một thời gian thì thất bại

Tình hình từ năm 1848-1850 diễn biến nh sau:

Thời kỳ 1848-1849, đây là thời kỳ đặc biệt quan trọng, bớc ngoặt trong lịch sử xã hội Đó là, sự ra đời tác phẩm “Tuyên ngôn của Đảng cộng sản”

đánh dấu sự chín muồi của chủ nghĩa Mác Sau cách mạng tháng 2 năm 1848

ở Pháp đã tác động mạnh mẽ đến phong trào công nhân; đồng minh những

ng-ời cộng sản đợc tổ chức lại, Mác đợc bầu làm chủ tịch

Tháng 3 năm 1848, ở Đức phong trào đòi thống nhất đất nớc cho chủ nghĩa t bản phát triển trở nên hết sức sôi nổi, song lúc này phong trào công nhân còn quá yếu, cha có tổ chức chặt chẽ và kém giác ngộ chính trị Chính vì thế, những ngời tiên tiến của giai cấp vô sản phải cộng tác với những ngời dân chủ t sản với t cách là nhóm cánh tả Đối với lực lợng này, Mác luôn chú ý

đến hai điểm: một là, phải đấu tranh phê phán t tởng giao động của họ; hai là, không đợc lãng quên mục đích cuối cùng của mình Cách mạng dân chủ t sản chỉ đợc coi là một bớc nối tiếp của quá trình cách mạng mà thôi, để làm đợc việc đó giai cấp vô sản phải tổ chức lại hội thợ thuyền, tuyên truyền, giác ngộ quần chúng

Tháng 2 năm 1848 cách mạng dân chủ t sản nổ ra, giai cấp vô sản là

động lực của cách mạng Sau 4 tháng (tháng 6 năm 1848) cuộc khởi nghĩa do giai cấp vô sản lãnh đạo (Mác đánh giá đây là cuộc nội chiến đầu tiên của giai cấp vô sản và t sản) Sau một số ngày thì công nhân bị thất bại, giai cấp t sản ngóc đầu dậy đàn áp phong trào Lúc này cuộc khởi nghĩa của công nhân ở một số nớc cũng nổ ra nhng cuối cùng đều thất bại

Mùa xuân 1849, các cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân tiếp tục nổ

ra, song không đợc sự ủng hộ của giai cấp tiểu t sản, giai cấp công nhân nhận thấy, cần phải cắt đứt với giai cấp tiểu t sản, phải có tổ chức độc lập Trong

điều kiện đó, Mác-Ăngghen đã tổng kết kinh nghiệm để đề ra sách lợc đấu tranh cho giai cấp công nhân, đặc biệt là t tởng cách mạng không ngừng, làm cách mạng dân chủ t sản sau đó phải tiến lên cách mạng vô sản

Sau năm 1849, thời kỳ thế lực phản động thắng thế ở châu Âu, chúng ra sức đàn áp phong trào cách mạng Nghiên cứu tình hình cách mạng ở châu Âu nói chung và tình hình đấu tranh giai cấp ở Pháp nói riêng, Mác và Ăngghen

đã đi đến kết luận: trong hoàn cảnh lịch sử mới, kinh tế t bản phát triển rất mạnh, thế lực phản động đợc củng cố, chúng sẽ liên hệ chặt chẽ với nhau, vì thế trong một thời gian tới cha có khủng hoảng kinh tế, dẫn tới cha có khủng hoảng chính trị và nh vậy, cách mạng cha thể nổ ra và giành thắng lợi đợc Cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản cần có sự thay đổi về chiến lợc, sách lợc và các hình thức đấu tranh cho phù hợp, phải chuẩn bị lực lợng một cách bền bỉ

và thận trọng

Trang 2

Từ tình hình nói trên Mác viết tác phẩm “Đấu tranh giai cấp ở Pháp 1848-1850” nhằm tổng kết phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân và đề xuất đờng lối cách mạng của giai cấp vô sản

Năm 1850, tác phẩm này đợc đăng trên báo thành hàng loạt bài; năm

1895, tác phẩm đợc Ăngghen cho xuất bản lại với nhan đề “Đấu tranh giai cấp

ở Pháp 1848-1850” và kèm theo lời mở đầu chi tiết trong đó, và bổ xung thêm phần thứ t dới nhan đề: “việc huỷ bỏ quyền phổ thông đầu phiếu”

Tác phẩm “Đấu tranh giai cấp ở Pháp 1848-1850” Mác đã phân tích một giai đoạn khá dài và hết sức sôi động của lịch sử nớc Pháp, đã khái quát một cách tài tình về mặt lý luận cũng nh những kinh nghiệm quan trọng của cuộc cách mạng 1848-1849 và những kết quả của nó Trong tác phẩm này, Mác đã tiếp tục phát triển học thuyết mác xít về giai cấp và đấu tranh giai cấp; làm rõ hoàn cảnh, vai trò, địa vị của các giai cấp, đặc biệt là giai cấp nông dân; tính tất yếu của liên minh công nông trong đấu tranh cách mạng; mối quan hệ kinh

tế và chính trị; chuyên chính của giai cấp công nhân; về bạo lực cách mạng; về nhà nớc và cách mạng; mối quan hệ giữa cá nhân và lãnh tụ và một số vấn đề khác về chủ nghĩa duy vật lịch sử

2 Kết cấu của tác phẩm: Tác phẩm gồm 4 phần

Phần thứ nhất: Với tiêu đề “Thất bại tháng Sáu năm 1848”,

Phần thứ hai: Với tiêu đề “Ngày 13 tháng Sáu 1849”,

Phần thứ ba: Với tiêu đề “Hậu quả của sự kiện ngày 13 tháng Sáu 1849”, Phần thứ t: Với tiêu đề “Việc huỷ bỏ chế độ phổ thông đầu phiếu vào năm 1850” (do Ăngghen viết bổ sung)

Tác phẩm “Đấu tranh giai cấp ở Pháp 1848-1850” của Mác đợc in trong

C.Mác và Ph Ăngghen, Toàn tập, Tập 7, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,

1993 (từ trang 15 đến trang 150).

3 Nội dung:

Trong tác phẩm “Đấu tranh giai cấp ở Pháp 1848-1850”, Mác trình bày

nhiều nội dung về chủ nghĩa duy vật lịch sử Trong đó, lý luận về giai cấp và

đấu tranh giai cấp là một trong những nội dung lớn, chiếm vị trí quan trọng

trong tác phẩm

Những nội dung chủ yếu về lý luận giai cấp và đấu tranh giai cấp trong tác phẩm “Đấu tranh giai cấp ở Pháp 1848-1850”.

Một là, Mác đã phê phán giai cấp t sản quan niệm về giai cấp.

Giai cấp t sản quan niệm về giai cấp, họ cho rằng nền cộng hoà là vì hoà bình, cùng nhau sống để hởng hoà bình: “Đó chẳng qua chỉ là do một sự hiểu lầm nên mới có sự phân chia thành giai cấp”1 Rõ ràng chính phủ cộng hoà đã

ru ngủ giai cấp vô sản, làm cho giai cấp vô sản hiểu lầm và lẫn lộn bọn quý tộc với giai cấp t sản Mác viết: “Nh vậy là trong quan niệm của những ngời vô sản thờng hay lẫn lộn bọn quý tộc tài chính với giai cấp t sản”2 Mác đã chỉ

rõ, nguồn gốc, quyền lực thống trị của giai cấp thuộc về lực lợng xã hội nào có sức mạnh về kinh tế: “Sự thiếu hụt về tài chính, ngay từ đầu, đã làm cho nền Quân chủ tháng Bảy lệ thuộc vào tầng lớp trên của giai cấp t sản”3 Do đó “Không phải giai cấp t sản Pháp thống trị, mà thống trị là một bộ phận của giai cấp ấy: bọn chủ ngân hàng, bọn vua sở giao dịch, bọn vua đờng sắt, bọn chủ các mỏ than và mỏ

1 C.Mác và Ph Ăngghen, Toàn tập, tập 7, Nxb CTQG, H.1993, tr 31.

Trang 3

sắt, bọn chủ rừng và một bộ phận của giai cấp địa chủ cấu kết với những bọn nói trên, tức là với những bọn mà ngời ta thờng gọi là giới quý tộc tài chính”4 Địa vị của các giai cấp phụ thuộc vào đại vị kinh tế của họ Sở dĩ giai cấp t sản công nghiệp và các giai cấp khác mâu thuẫn gay gắt với chính phủ cũng là do nguyên nhân kinh tế quyết định Sau cách mạng tháng Bảy, thống trị xã hội Pháp là một

bộ phận của giai cấp t sản: bọn chủ ngân hàng, bọn vua sở giao dịch, bọn vua đ-ờng sắt, bọn chủ các mỏ than, mỏ sắt, bọn chủ rừng và một bộ phận của giai cấp

địa chủ cấu kết với các bọn nói trên, ngời ta thờng gọi chúng là bọn quý tộc tài chính Dới sự thống trị của bọn này nớc Pháp thực sự đi vào con đờng bế tắc, không có cơ hội phát triển Biểu hiện cụ thể: Giai cấp t sản công nghiệp, giai cấp công nhân và cả các tầng lớp tiểu t sản không phát triển đợc Sự thống trị của chúng làm nẩy sinh các tệ nạn tiêu cực xã hội

Mác phê phán thái độ nhu nhợc, ảo tởng của một bộ phận không thừa nhận

đối kháng giai cấp: “Cái thái độ nhu nhợc không muốn thừa nhận những đối kháng giai cấp, cái lối điều hoà một cách tình cảm những lợi ích giai cấp mâu thuẫn nhau, cái ảo tởng muốn vợt lên trên đấu tranh giai cấp”5 Và giai cấp t sản muốn lập ra một chính phủ mới chấm dứt sự hiểu lầm giữa các giai cấp với nhau, Mác cho rằng đó là điều giả dối: “Một chính phủ đang chấm dứt sự hiểu lầm đáng

sợ ấy giữa các giai cấp khác nhau”6 Đó là điều không bao giờ xảy ra

Khi bàn về giai cấp chính Mác cũng cho rằng, ông không phải là ngời phát hiện ra giai cấp, mà trớc đó các nhà t tởng đã bàn đến và do chính thực tiễn nó xuất hiện giai cấp Nhng cái mới của Mác khi bàn về vấn đề này đó là:

sự tồn tại của giai cấp gắn với nền sản xuất vật chất; cuộc đấu tranh của giai cấp tất yếu sẽ dẫn đến chuyên chính vô sản; bản thân nền chuyên chính vô sản

là bớc quá độ thủ tiêu giai cấp và xã hội không còn giai cấp

Hai là, về mối quan hệ giữa giai cấp t sản và giai cấp vô sản.

Về mối quan hệ giữa giai cấp t sản và giai cấp vô sản, Mác cho rằng giai cấp vô sản và giai cấp t sản cùng tồn tại trong phơng thức sản xuất t bản, nó là

sự thống nhất của hai mặt đối lập Mác viết: “Không có lao động làm thuê thì không có t bản, không có giai cấp t sản, không có xã hội t sản”7

Khi phân tích mối quan hệ giữa giai cấp vô sản và giai cấp t sản, Mác cho rằng sự phụ thuộc lẫn nhau trong nền sản xuất, đồng thời cũng nói nên vai trò của giai cấp t sản Mác viết: “Nói chung, sự phát triển của giai cấp vô sản công nghiệp đợc quy định bởi sự phát triển của giai cấp t sản công nghiệp Chỉ

có sự thống trị của giai cấp này thì sự tồn tại của giai cấp vô sản công nghiệp mới có đợc một quy mô toàn quốc, khiến nó có thể nâng cuộc cách mạng của

nó lên một cuộc cách mạng toàn quốc; chỉ có nh thế thì bản thân giai cấp vô sản công nghiệp mới có thể tạo ra những t liệu sản xuất hiện đại, tức là những thứ đều trở thành những phơng tiện để thực hiện sự nghiệp giải phóng cách mạng của nó Chỉ có sự thống trị của giai cấp t sản công nghiệp là có thể nhổ

đ-ợc hết gốc rễ vật chất của xã hội phong kiến và san bằng miếng đất duy nhất trên đó một cuộc cách mạng vô sản có thể thực hiện đợc”8

Mặt khác, giai cấp t sản không thể sống khi không có giai cấp vô sản, giai cấp vô sản là lực lợng hùng hậu trong nền đại công nghiệp, họ làm ra của cải vật chất cho xã hội và chính họ tạo ra giá trị thặng d mà nhà t bản bóc lột Mác viết: “Luôn luôn chăm chú nhìn vào kẻ thù đầy vết sẹo, không khoan

nh-4 C.Mác và Ph Ăngghen, Toàn tập, tập 7, Nxb CTQG, H.1993, tr 18.

Trang 4

ợng và không thể đánh bại đợc, - không thể đánh bại đợc vì sự tồn tại của nó

là điều kiện sống còn của chính bản thân giai cấp t sản”9 Khi phân tích mối quan hệ này Mác đã nhận thấy rằng mặc dù giai cấp t sản muốn thủ tiêu giai cấp vô sản, song chính giai cấp t sản không thể thủ tiêu đợc giai cấp vô sản bởi vì chính giai cấp vô sản là điều kiện sống còn của chính bản thân giai cấp

t sản

Ba là, về vấn đề mối quan hệ giữa giai cấp và dân tộc.

Khi bàn về vấn đề mối quan hệ giữa giai cấp và dân tộc, Mác thấy rằng giai cấp t sản luôn luôn đặt lợi ích giai cấp lên trên lợi ích dân tộc Mác viết:

“Ngời Hunggari, ngời Balan, ngời Italia đều không thể có tự do, nếu công nhân vẫn còn là nô lệ!”10 Mặt khác khi phân tích tình hình ở nớc Pháp, có đại biểu trong chế độ cộng hoà đã thẳng thừng tuyên bố rằng lợi ích của dân tộc không là gì khi lợi ích giai cấp bị xâm hại: “Tôi không sợ quân Phổ xâm lợc bằng sợ những ngời cách mạng lu vong lại đợc trở về nớc Pháp”11 Rõ ràng giai cấp t sản vẫn đặt lợi ích giai cấp lên trên lợi ích dân tộc Khi lợi ích giai cấp bị đe doạ thì họ sẵn sàng gạt lợi ích dân tộc sang một bên để giữ cho đợc lợi ích giai cấp

Bốn là, tính tất yếu của đấu tranh giai cấp.

Khi bàn về đấu tranh giai cấp, Mác cho rằng đấu tranh giai cấp không lệ thuộc vào bất cứ một lực lợng chính trị- xã hội nào, không phụ thuộc vào ý chí của giai cấp nào- đấu tranh giai cấp là tất yếu khi xã hội có giai cấp và ở đó mâu thuẫn lên tới tột đỉnh Phân tích tình hình ngày 22 tháng 6 năm 1848 công nhân tổ chức cuộc khởi nghĩa lớn, nhng không có lãnh tụ, không có kế hoạch hành động, không có vũ khí v.v nên nhanh chóng thất bại Mác viết:

“Công nhân không còn có con đờng nào để mà lựa chọn nữa: hoặc chịu chết

đói, hoặc phải tiến hành đấu tranh Ngày 22 tháng Sáu, họ đã đáp lại bằng một cuộc khởi nghĩa rất lớn, trong đó trận chiến lớn đầu tiên đã diễn ra giữa hai giai cấp đối lập trong xã hội hiện đại.”12

Mác đã phân tích và chỉ ra thực chất của đấu tranh giai cấp, đó là sự duy trì hoặc là để sự tồn tại của giai cấp t sản mà thôi Ông nêu các sự kiện nh ngày 04 tháng 5 năm 1848 Quốc hội lập hiến họp, (phái cộng hoà t sản chiếm

u thế) là ngày khởi đầu của nền cộng hoà Pháp Nền cộng hoà này về thực chất là sự thiết lập lại chế độ t sản về mặt chính trị, là sự củng cố xã hội t sản

về mặt chính trị Và khi nền cộng hoà t sản đã đợc thiết lập thì ngay lập tức nó liền gạt ngay các đại biểu của giai cấp vô sản ra khỏi các cơ quan quyền lực,

nó tuyên bố: vấn đề hiện nay chỉ là đa lao động trở về những điều kiện cũ của

nó Trớc tình hình đó Mác đã nhận định: “Trớc kia, nền Cộng hoà tháng Hai với những sự nhợng bộ của nó trớc những ngời xã hội chủ nghĩa, đã cần đến một cuộc chiến đấu của giai cấp vô sản liên minh với giai cấp t sản để chống lại nền quân chủ, thì bây giờ cũng thế, cũng cần phải có một cuộc chiến đấu thứ hai nữa để cho nền cộng hoà thoát khỏi những sự nhợng bộ trớc những

ng-ời xã hội chủ nghĩa, để chính thức xác lập sự thống trị của nền cộng hoà t sản Giai cấp t sản cần phải cầm vũ khí trong tay để gạt bỏ những yêu sách của giai cấp vô sản”13 Mác viết tiếp: “Đó là cuộc đấu tranh để duy trì, hoặc để tiêu diệt chế độ t sản Tấm màn nguỵ trang cho nền cộng hoà bị xé toang”14 Ông

Trang 5

cho rằng khi mà giai cấp vô sản và giai cấp t sản có sự xung đột về lợi ích tới

đỉnh điểm thì diễn ra đấu tranh giai cấp và không thể điều hoà đợc Mác viết:

“Biểu hiện thật sự, xác thực, phàm tục của nó là nội chiến, một cuộc nội chiến dới hình thức khủng khiếp nhất của nó- tức là cuộc chiến tranh giữa lao động

và t bản”15

Mác phân tích sự kiện ngày 22 tháng 6 năm 1848 công nhân tổ chức cuộc khởi nghĩa lớn, trong cuộc này giai cấp t sản đã giết hại hơn 3000 tù binh Cảm nhận của mình về sự kiện đó, Mác viết: “Cuộc cách mạng tháng Hai là cuộc cách mạng đẹp, một cuộc cách mạng mà mọi ngời đều biểu đồng tình vì những mâu thuẫn đã bùng nổ lúc bấy giờ chống lại chính quyền nhà vua thì hãy còn ngủ yên bên cạnh nhau, trong trạng thái phôi thai, vì cuộc đấu tranh xã hội cấu thành bối cảnh của những mâu thuẫn ấy chỉ mới đạt tới một sự tồn tại mơ hồ, sự tồn tại của những câu chữ, những ngôn từ mà thôi Ngợc lại, cuộc cách mạng tháng Sáu là cuộc cách mạng ghê tởm, một cuộc cách mạng

đáng ghét, bởi vì hành động đã thay thế cho lời nói, vì nền cộng hoà đã để lộ trần cái đầu của con quái vật ra, bằng cách đã vứt bỏ cái vơng niệm đã che chở

và nguỵ trang nó”16 Đây thực chất là cuộc đấu tranh giai cấp có lợi ích đối lập nhau

Năm là, về liên minh giai cấp.

Khi bàn về liên minh giai cấp, Mác đánh giá cao vai trò của liên minh giai cấp, ông viết: “Công nhân Pháp không thể tiến lên đợc một bớc nào và cũng không thể đụng đến một sợi tóc nào của chế độ t sản, trớc khi đông đảo nhân dân đứng giữa giai cấp vô sản và giai cấp t sản, tức là nông dân và giai cấp tiểu t sản, nổi dậy chống chế độ t sản, chống sự thống trị của t bản cha bị tiến trình của cách mạng buộc phải đi theo những ngời vô sản, coi là đội tiền phong của mình Công nhân chỉ có thể mua đợc thắng lợi đó bằng sự thất bại ghê gớm hồi tháng Sáu mà thôi”17

Mác phân tích việc giải tán nội các liên minh, xác lập nội các tay sai, tất yếu đa đến việc phục hồi địa vị của tầng lớp quý tộc tài chính Dới sự lũng

đoạn của bọn này, đất nớc Pháp đã rối loạn lại càng rối loạn hơn Kinh tế kém phát triển, thuế má gia tăng, đời sống của ngời lao động đặc biệt là công nhân

và nông dân ngày càng khổ cực Sự liên minh giai cấp, xu hớng ngả dần về với giai cấp vô sản ngày càng đợc khẳng định nhằm chống lại chế độ độc tài, giai cấp nông dân đã có sự giác ngộ từng bớc Mác viết: “Cũng nh hồi tháng Hai,

đây là một khối liên minh chung chống lại giai cấp t sản và chính phủ Nhng lần này thì giai cấp vô sản đứng đầu khối liên minh cách mạng”18

Khi bàn về điều kiện liên minh giai cấp vô sản và giai cấp t sản, Mác cho rằng chừng nào lợi ích của giai cấp t sản cha bị phá hoại thì chừng đó giai cấp

t sản còn liên minh với giai cấp vô sản Ông viết: “Tình hữu ái chỉ tiếp tục chừng nào mà lợi ích của giai cấp t sản gắn với lợi ích của giai cấp vô sản”19 Mác phê phán sự ảo tởng của giai cấp công nhân tin tởng vào giai cấp t sản để

có thể tự giải phóng mình Ông viết: “Công nhân đã tin rằng sát cánh với giai cấp t sản, họ có thể tự giải phóng mình, thì cũng vậy, họ tởng rằng sát cánh với giai cấp t sản ở các nớc khác, họ có thể thực hiện đợc một cuộc cách mạng vô sản trong phạm vi dân tộc của nớc Pháp”20

Mác đã phân tích và chỉ ra đặc điểm của các giai cấp cụ thể:

16 C.Mác và Ph Ăngghen, Toàn tập, tập 7, Nxb CTQG, H.1993, tr 46- tr 47.

Trang 6

Đối với tầng lớp vô sản lu manh, giai cấp t sản đã tận dụng, sử dụng triệt

để tính chất “lu manh” của họ, sử dụng họ nh công cụ đắc lực của giai cấp t sản Mác viết: “Họ là đám ngời khác hẳn với giai cấp vô sản công nghiệp, là miếng đất ơm những kẻ trộm cắp và những kẻ tội phạm đủ loại, những kẻ sống bằng cơm thừa canh cặn của xã hội, những kẻ không nghề nghiệp rõ ràng, những kẻ du đãng Vì chính phủ lâm thời tuyển mộ họ trong lứa tuổi rất trẻ, cho nên họ có tính chất rất không ổn định, có khả năng lập những thành tích hết sức anh dũng và hy sinh đầy nhiệt tình, nhng đồng thời cũng có thể có những hành vi cớp bóc hết sức sấu xa và tính vụ lợi hết sức đê tiện”21

Đối với giai cấp tiểu t sản, không có lập trờng rõ ràng, tính chất cách mạng không triệt để, dễ dao động khi có những biến cố xã hội Trong những ngày tháng sáu, giai cấp tiểu t sản là giai cấp đấu tranh mạnh nhất Vì, giai cấp vô sản mới thất bại, giai cấp tiểu t sản là giai cấp bị bóc lột nặng nề sau giai cấp vô sản Mác viết: “Giai cấp tiểu t sản chỉ có thể giữ đợc một lập trờng cách mạng chống lại giai cấp t sản chừng nào có giai cấp vô sản đứng sau nó”22 Mác viết tiếp: “Những ngời tiểu t sản kinh hãi nhận ra rằng họ đánh giai cấp công nhân, nh thế là họ đã tự nộp mình cho bọn chủ nợ mà không hề chống cự lại”23

Đối với giai cấp nông dân, bằng cú pháp ngữ pháp chuẩn mực, ông đã phân tích và chỉ rõ bản chất, đặc điểm của giai cấp nông dân một cách chính xác, giai cấp nông dân cũng không có lập trờng rõ ràng, không có đờng lối

c-ơng lĩnh riêng, họ tuyên chiến với nớc ngoài và đòi thực hiện những lợi ích giai cấp của mình ở trong nớc; họ đả đảo bọn nhà giàu, đòi xoá bỏ thuế khoá,

đả đảo chế độ cộng hoà, nhng lại hô hoàng đế muôn năm và đi bỏ phiếu cho chế độ cộng hoà của những ngời giàu Mác viết: “Cái biểu tợng nói lên sự tham gia của nông dân vào phong trào cách mạng, cái biểu tợng vừa vụng về vừa ranh mãnh, vừa gian xảo vừa ngây thơ, vừa trì độn vừa cao thợng, đồng thời là sự mê tín có tính toán, sự khôi hài bi ai, sự lỗi thời vừa tài tình vừa ngu ngốc, trò tinh nghịch của lịch sử thế giới, thứ văn tự tợng hình khó hiểu đối với lý trí của những ngời văn minh,- cái biểu tợng đó mang dấu vết không thể lầm lẫn đợc của giai cấp đại biểu cho sự dã man ngay trong lòng nền văn minh”24

Đối với giai cấp t sản, Mác phân tích và chỉ ra sự bóc lột của giai cấp t sản với giai cấp nông dân chẳng khác gì việc bóc lột giai cấp vô sản công nghiệp, chỉ có điều là sự bóc lột đó khác nhau về hình thức mà thôi Mác viết:

“Rõ ràng là việc bóc lột nông dân chỉ khác việc bóc lột giai cấp vô sản công nghiệp về hình thức mà thôi Kẻ bóc lột vẫn là một: đó là t bản”25 Ông chỉ ra con đờng giải phóng nông dân thoát khỏi sự bóc lột đó là đánh đổ chủ nghĩa t bản, phải đi theo giai cấp vô sản tiến hành cách mạng chống lại giai cấp t sản, xoá bỏ phơng thức sản xuất t bản chủ nghĩa thì giai cấp nông dân mới đợc giải phóng Mác viết: “Chỉ có sự sụp đổ của t bản mới có thể nâng đợc nông dân lên; chỉ có một chính phủ chống chủ nghĩa t bản, một chính phủ vô sản mới có thể giải thoát nông dân khỏi tình trạng khốn cùng về mặt kinh tế và thoái hoá

về mặt xã hội”26

Khi phân tích đặc điểm của các giai cấp khác, Mác đã chỉ ra tính chất nửa vời của giai cấp tiểu t sản, thiếu kiên quyết và không triệt để Mác viết:

“Nông dân cũng ở vào một tình trạng giống nh tình trạng của những ngời tiểu

Trang 7

t sản, tất cả các tầng lớp trung đẳng của xã hội, trong chừng mực bị lôi cuốn vào phong trào cách mạng thì những ngời đợc đẩy lên hàng đầu trớc hết phải

là những ngời cải lơng nửa bảo thủ, nửa cách mạng và hoàn toàn không tởng theo kiểu ấy”27

Ông đã chỉ ra đặc điểm, vai trò của giai cấp t sản công nghiệp, nó tạo ra những t liệu sản xuất hiện đại, là phơng tiện để giải phóng giai cấp công nhân,

là điều kiện cho việc xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội Mác viết: “Chỉ có sự thống trị của giai cấp này thì sự tồn tại của giai cấp vô sản công nghiệp mới có đợc một quy mô toàn quốc, khiến nó có thể nâng cuộc cách mạng của nó lên một cuộc cách mạng toàn quốc; chỉ có nh thế thì bản thân giai cấp vô sản công nghiệp mới có thể tạo ra những t liệu sản xuất hiện đại, tức là những thứ đều trở thành những phơng tiện để thực hiện sự nghiệp giải phóng cách mạng của nó”28 Đánh giá về vai trò của giai cấp t sản trong việc phát triển lực lợng sản xuất tạo ra của cải cho xã hội Ông viết:

“Giai cấp t sản, trong quá trình thống trị giai cấp cha đầy một thế kỷ, đã tạo ra những lực lợng sản xuất nhiều hơn và đồ sộ hơn lực lợng sản xuất của tất cả các thế hệ trớc kia gộp lại”29 Có thể nói rằng điều kiện kinh tế xã hội mà trực tiếp là nền sản xuất vật chất xã hội và đấu tranh giai cấp là những yếu tố trực tiếp chi phối đến sự phân công lao động xã hội

Mác phân tích sự bóc lột của giai cấp t sản đối với toàn xã hội, không trừ bất cứ giai cấp, tầng lớp nào và ông đã chỉ ra vai trò của cách mạng xã hội Mác khẳng định: “Các cuộc cách mạng đều là những đầu tàu của lịch sử”30 Tóm lại, khi bàn về kết cấu giai cấp và vị trí vai trò của các giai cấp trong xã hội, Mác đi từ kinh tế, ông đã làm rõ kết cấu giai cấp, vai trò vị trị của các giai cấp trong xã hội Pháp lúc đó Phân tích và đi đến khẳng định tính tất yếu của đấu tranh giai cấp cũng nh tính tất yếu của chuyên chính vô sản Mác đã đề cập đến t tởng cách mạng không ngừng trong đấu tranh cách mạng Mác đã dùng phơng pháp lịch sử để phân tích một giai đoạn lịch sử nớc Pháp, từ đó đi đến kết luận: chiều h-ớng cách mạng đi xuống là tất yếu, do điều kiện thực tế lúc đó quy định, từ đó tìm

ra sách lợc đấu tranh phù hợp cho giai cấp vô sản

Lần đầu tiên Mác đa ra chuyên chính của giai cấp công nhân, ông phân tích cách mạng tháng Sáu: giai cấp vô sản Pari đã đột nhập vào quốc hội với

âm mu giải tán quốc hội lập hiến; thành lập một chính phủ lâm thời mới Hành

động cách mạng này đã bị thất bại, các lãnh tụ của giai cấp đã bị bắt Và từ

đây các đạo luật cấm hội họp, đóng cửa các câu lạc bộ dân chủ đã đợc ban hành Mác đã đánh giá cuộc cách mạng tháng Sáu và ông đi đến kết luận trên những nội dung cơ bản sau:

Một là, chính giai cấp t sản đã buộc giai cấp vô sản phải làm cách mạng

Điều đó quyết định sự thất bại của giai cấp vô sản Không phải những nhu cầu trớc mắt có ý thức của họ đã đẩy họ đến chỗ muốn dùng vũ lực để

đánh đổ giai cấp t sản; họ cha đủ sức để làm việc đó Trớc tình hình xuất hiện hai sự biến kinh tế có ý nghĩa thế giới đã đẩy nhanh tình thế bất mãn chung nổ

ra nhanh chóng và khiến cho làn sóng bất bình càng phát triển thành khởi nghĩa, đó là: Bệnh khoai tây và nạn mất mùa năm 1845 và năm 1846 và cuộc tổng khủng hoảng thơng nghiệp và công nghiệp ở Anh đã ảnh hởng vào nớc Pháp, do đó cuộc cách mạng tháng Hai đã nổ ra Ngày 24 tháng Hai, Chính

27 C.Mác và Ph Ăngghen, Toàn tập, tập 7, Nxb CTQG, H.1993, tr 87- tr 88.

29 C.Mác-Ph.Ăngghen: Toàn tập, Nxb CTQG, H 1995, Tập 4, tr 603.

Trang 8

phủ lâm thời ra đời thay thế cho nền quân chủ tháng Bẩy Giai cấp vô sản đã buộc chính phủ lâm thời phải tuyên bố thành lập chế độ cộng hoà Ngày 25 tháng Hai 1848 Nền cộng hoà Pháp chính thức đợc công bố, do nhiều giai cấp tham gia (đặc biệt là giai cấp vô sản với tính cách là động lực của cách mạng) nên lúc đầu thành phần chính phủ có đại diện của các giai cấp nh: t sản vô sản, tiểu t sản Ngày 17/3/48 và 16/4/48 đã diễn ra những trận giao chiến đầu tiên giữa hai giai cấp vô sản và t sản trong trật tự của nền cộng hoà t sản Từ những sự kiện trên, Mác viết: “Chính giai cấp t sản đã buộc giai cấp vô sản Pari phải làm cuộc khởi nghĩa tháng Sáu Nguyên điều đó đã quyết định sự thất bại của giai cấp vô sản Không phải những nhu cầu trớc mắt có ý thức của

họ đã đẩy họ đến chỗ muốn dùng vũ lực để đánh đổ giai cấp t sản; họ cha đủ sức để làm nhiệm vụ đó”31 Cách mạng tháng Sáu tuy thất bại, song giai cấp vô sản đã buộc nền cộng hoà t sản phải lộ nguyên hình

Hai là, giai cấp vô sản phải thực hiện chuyên chính của mình.

Thất bại tháng sáu đã cho công nhân một bài học đó là: mong mỏi một sự cải thiện hết sức nhỏ trong đời sống của họ cũng vẫn là một điều không tởng trong phạm vi nền cộng hoà t sản Để có đợc điều đó thì phải lật đổ giai cấp t sản, chuyên chính của giai cấp công nhân Qua đó, Mác yêu cầu giai cấp công nhân phải thực hiện chuyên chính của mình, phải táo bạo hơn nữa, phải tự vũ trang cho mình Mác viết: “Bây giờ đợc thay thế bằng một khẩu hiệu táo bạo, khẩu hiệu đấu tranh cách mạng: Lật đổ giai cấp t sản! Chuyên chính của giai cấp công nhân!”32 Mác viết tiếp: “Do những thất bại vật chất nặng nề hồi tháng Sáu buộc phải vơn mình lên bằng những thắng lợi tinh thần; và do sự phát triển của các giai cấp khác, vẫn còn cha có khả năng đoạt lấy chuyên chính cách mạng, nên buộc phải rơi vào tay những kẻ khống luận về sự giải phóng giai cấp vô sản ”33

Mác đã chỉ ra vai trò của chuyên chính vô sản, là một trong những điều kiện để xoá bỏ áp bức bóc lột, xoá bỏ giai cấp Trong tác phẩm này, Mác đã có

sự phát triển lý luận hết sức quan trọng Nếu nh trong tác phẩm “Tuyên ngôn của

đảng cộng sản” Ông mới có những kết luận con hết sức mơ hồ “giai cấp vô sản cần phải chiếm lấy bộ máy nhà nớc” thì đến đây Ông đã có kết luận hết sức rõ ràng Giai cấp vô sản phải lật đổ giai cấp t sản, phải thiết lập chuyên chính vô sản”34 Mác viết tiếp: “Giai cấp vô sản càng ngày càng tập hợp xung quanh chủ nghĩa xã hội cách mạng, xung quanh chủ nghĩa cộng sản Chủ nghĩa xã hội này là lời tuyên bố cách mạng không ngừng, là chuyên chính giai cấp của giai cấp vô sản, coi đó là giai đoạn quá độ tất yếu để đi đến xoá bỏ những sự khác biệt giai cấp nói chung, xoá bỏ tất cả những quan hệ sản xuất làm cơ sở cho những sự khác biệt ấy, xoá bỏ tất cả những mối quan hệ xã hội thích ứng với những quan hệ sản xuất đó, để đi đến cải biến tất cả nhữnh t tởng nảy sinh

ra từ những quan hệ sản xuất đó”35 Và đến đây, chính phủ đã lộ nguyên hình là công cụ thống trị xã hội của một giai cấp: đó là giai cấp t sản Chính quyền đã

đoạn tuyệt ngay với những ảo tởng của cách mạng tháng hai; nó dứt khoát tuyên

bố nền cộng hoà t sản và chỉ có nền cộng hoà t sản mà thôi Nó liền gạt ngay các

đại biểu của giai cấp vô sản ra khỏi Uỷ ban chấp hành mà nó đã cử ra Nó đã nhìn thấy, giai cấp vô sản chính là lực lợng duy nhất có thể tiêu diệt nó, vì thế nó tìm mọi thủ đoạn để chiến đấu với giai cấp vô sản Chính vì lẽ đó, Mác đã cảnh báo cho giai cấp vô sản không đợc mơ hồ giai cấp Trông chờ vào một sự cải thiện hết sức nhỏ nhoi trong đời sống của mình từ phía giai cấp t sản đó là một điều không

Trang 9

tởng Muốn giải phóng mình không có con đờng nào khác là phải lật đổ sự thống trị của giai cấp t sản, thiết lập chuyên chính vô sản

Sáu là, về bạo lực cách mạng.

Mác phân tích và chỉ ra rằng giai cấp t sản luôn luôn dùng bạo lực phản cách mạng đàn áp cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân bằng “lỡi kiếm” và

do vậy giai cấp vô sản không thể không sử dụng bạo lực cách mạng Sau tháng Sáu, quốc hội lập hiến vẫn chỉ đại biểu cho chủ nghĩa cộng hoà t sản Vì cuộc chiến đấu hồi đó do phái cộng hoà của giai cấp t sản lãnh đạo, tất nhiên chuyên chính nhà nớc thuộc về nó Sau khi chiến thắng giai cấp công nhân, phái cộng hoà t sản cắt luôn cả quan hệ với phái cộng hoà dân chủ (những

ng-ời cộng hoà tiểu t sản, mà trong quốc hội là phái Núi), hạ họ xuống thành tôi

tớ của mình (mặc dù trong thời gian trớc hai phái này đã liên kết với nhau đề chống giai cấp vô sản) Khủng bố những ngời cách mạng tháng Sáu Thành lập Uỷ ban điều tra để thanh trừ nội bộ, gạt những ngời cách mạng ra khỏi quốc hội Khôi phục lại một số quy định cũ nh: thủ tiêu đạo luật hạn chế ngày làm việc 10 giờ; ban hành trở lại chế độ bỏ tù vì nợ; chế độ ký quỹ với báo chí

đợc phục hồi; quyền lập hội bị thu hẹp lại Để hoàn thiện sự thống trị của mình,

đảng trật tự đã huỷ bỏ chế độ đầu phiếu phổ thông Mác đã chỉ rõ, thực chất xoá bỏ chế độ đầu phiếu phổ thông, cái mà từ trớc đến nay nó vẫn dùng để che thân, cái đã đem lại cho nó quyền vạn năng thì nh vậy là giai cấp đó đã thú nhận thẳng thắn rằng: cho đến nay, nền chuyên chính của chúng ta sở dĩ đợc giữ vững là nhờ ý chí của nhân dân, bây giờ chúng ta phải củng cố nền chuyên chính ấy để chống lại ý chí của nhân dân

Mác phân tích và chỉ ra rằng chỉ có dùng bạo lực cách mạng mới giành đợc thắng lợi của cách mạng Ông viết: “Nhng lần này, công nhân kiên quyết không dung thứ một sự lừa bịp giống nh sự lừa bịp hồi tháng Bảy năm 1830 nữa Họ sẵn sàng chiến đấu một lần nữa và dùng vũ lực để giành lấy chế độ cộng hoà”36

Bảy là, về lực lợng của cách mạng.

Về lực lợng của cách mạng, trong tác phẩm này, Mác không chỉ khẳng định

sự cần thiết phải liên minh giữa các giai cấp bị bóc lột trong cuộc đấu tranh chống giai cấp t sản, mà còn vạch ra tính tất yếu của sự liên minh đó Một khi nền chuyên chính t sản đã đợc chính thức thừa nhận, thì các tầng lớp trung đẳng trong xã hội t sản, tức là tầng lớp tiểu t sản và nông dân, chừng nào mà tình cảnh của họ càng trở nên nặng nề và sự đối lập của họ với giai cấp t sản càng trở nên găy gắt,

sẽ càng phải liên minh với giai cấp vô sản Ngợc lại, Mác cũng khẳng định: công nhân Pháp không thể tiến lên đợc một bớc nào và cũng không thể đụng đến một sợi tóc nào của chế độ t sản, trớc khi đông đảo nhân dân nằm giữa giai cấp vô sản

và giai cấp t sản, tức là nông dân và giai cấp tiểu t sản nổi dậy chống chế độ t sản, chống sự thống trị của t bản, cha bị tiến trình của cách mạng buộc phải đi theo những ngời vô sản, coi là đội tiền phong của mình

4 ý nghĩa của tác phẩm đối với cuộc đấu tranh giai cấp ở nớc ta hiện nay

Thông qua phân tích “đấu tranh giai cấp ở Pháp 1848- 1850”, Mác đã phát triển triết học của mình lên một trình độ mới, đặc biệt là lý luận về chủ nghĩa duy vật lịch sử, nhất là học thuyết về giai cấp và đấu tranh giai cấp, vấn đề bạo lực, nhà nớc và cách mạng, vấn đề kinh tế và chính trị

Ngày nay, những nội dung trong tác phẩm vẫn giữ nguyên giá trị, nó vẫn là cơ sở lý luận, phơng pháp luận trong nhận thức và hoạt động thực tiễn của chúng

Trang 10

ta, qua đó để các đảng cộng sản có đờng lối chiến lợc, sách lợc đúng đắn trong xây dựng và phát triển đất nớc

Những nội dung trong tác phẩm là cơ sở khoa học, kim chỉ nam để đấu tranh với các quan điểm sai trái về các vấn đề mà tác phẩm đã đề cập, đặc biệt là lý luận

về giai cấp và đấu tranh giai cấp trong tình hình hiện nay

Nh chúng ta đã biết, sự khủng hoảng và tan rã của hệ thống xã hội chủ nghĩa trong những năm vừa qua đã làm nảy sinh nhiều vấn đề phức tạp về lý luận và đây cũng là thời cơ cho sự ra đời rất nhiều luận điểm phản kích lại chủ nghĩa Mác-Lênin, đặc biệt là lý luận về giai cấp và đấu tranh giai cấp Chính vì vậy, nhận thức

đúng đắn về lý luận giai cấp và đấu tranh giai cấp của chủ nghĩa Mác- Lênin, hiểu

đúng vấn đề giai cấp và đấu tranh giai cấp trong công cuộc đổi mới hiện nay là yêu cầu lý luận và thực tiễn cấp bách

Đối với nớc ta, một nớc đang trên con đờng quá độ lên chủ nghĩa xã hội, nội dung cơ bản của cuộc đấu tranh giai cấp là ở cuộc đấu tranh giữa hai con đờng phát triển t bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa, cả hai con đờng này đều ở điểm xuất phát của nó Điều đó cho thấy, cuộc đấu tranh này rất phức tạp, khó khăn, phải trải qua nhiều giai đoạn với một thời gian rất dài Sự khác biệt căn bản của cuộc đấu tranh giai cấp trong thời kỳ quá độ ở nớc ta với các nớc đã trải qua chủ nghĩa t bản là ở chỗ, ngoài việc ngăn chặn khuynh hớng tự phát t bản chủ nghĩa, chống lại các lực lợng thù địch (nội dung này giống nh các nớc khác), chúng ta còn phải xây dựng từ đầu cả về cơ sở vật chất lẫn kiến trúc thợng tầng xã hội chủ nghĩa, tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc Để tiến tới chủ nghĩa xã hội, cuộc đấu tranh này phải sử dụng, phát triển các nhân tố kinh tế trung gian, quá

độ, thậm chí phải phát triển chủ nghĩa t bản trong một “giới hạn” có lợi về kinh tế nhằm tạo tiền đề về vật chất- kỹ thuật để đi lên chủ nghĩa xã hội Cuộc đấu tranh vì chủ nghĩa xã hội trong thời kỳ quá độ đòi hỏi phải trải qua một quá trình phát triển vừa rút ngắn vừa đẩy nhanh, vừa “bỏ qua” vừa không thể “bỏ qua” chủ nghĩa t bản nhằm tạo lập những tiền đề kinh tế khách quan cho chủ nghĩa xã hội Để giải quyết nhiệm vụ cách mạng lớn lao và phức tạp này, đòi hỏi phải tăng cờng vai trò lãnh đạo và chất lợng lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam, phát huy cao độ tinh thần cách mạng của quần chúng nhân dân và đặc biệt, phải phát huy sức mạnh tổng hợp của mọi giai tầng trong xã hội vì mục tiêu phát triển kinh tế, chuyển từ nền kinh tế lạc hậu lên nền kinh tế hiện đại theo hớng công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong cuộc đấu tranh này, cần tránh cả sự quá tả và quá hữu, dập khuôn máy móc, giáo điều

Lênin đã chỉ ra các hình thức cụ thể và các giai đoạn quá độ, ông đã phê phán

t tởng đối lập giữa chủ nghĩa t bản với chủ nghĩa xã hội Đấu tranh giai cấp giữa chủ nghĩa t bản lên chủ nghĩa xã hội cần phải trải qua các biện pháp trung gian quá độ, thậm chí có cả những bớc nhợng bộ có nguyên tắc Lê nin viết: “Những đ-ờng lối, thể thức, thủ đoạn và phơng sách trung gian cần thiết để chuyển từ những quan hệ tiền t bản chủ nghiã lên chủ nghĩa xã hội "37 Đấu tranh có thể gồm nhiều hình thức phong phú, uyển chuyển, đa dạng xoay quanh thực chất của vấn đề là vì

sự vững mạnh, phát triển và thắng lợi của chủ nghĩa xã hội

Hiện nay ở nớc ta đang diễn ra cuộc đấu tranh giữa hai khuynh hớng vận

động trái ngợc nhau đó là:

Một là, khuynh hớng vận động của các nhân tố tiền t bản chủ nghĩa và t bản chủ nghĩa Đây là khuynh hớng vận động mang tính tự phát khuynh hớng thứ hai, vận động của những nhân tố có khuynh hớng xã hội chủ nghĩa Đây là khuynh h-ớng vận động khách quan mang tính tự giác

37 V.I Lê nin, Toàn tập, Nxb Tiến bộ, M 1978, tập 43, tr.264.

Định dạng
Số trang	17
Dung lượng	89,5 KB