Giáo trình Lắp đặt sửa chữa mạch điện công nghiệp (Nghề Điện công nghiệp Cao đẳng)

Các kỹ năng được mô tả và hướng dẫn cụ thể, dễ hiểu phù hợp với đối tượng học sinh học nghể Khi biên soạn giáo trình này chúng tôi đã bám sát vào chương trình khung đã được xây dựng và n

BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ XÂY DỰNG

GIÁO TRÌNH

MÔ ĐUN: LẮP ĐẶT SỬA CHỮA MẠCH ĐIỆN CÔNG NGHIỆP

NGÀNH/NGHỀ: ĐIỆN CÔNG NGHIỆP

L ỜI GIỚI THIỆU

Giáo trình Lắp đặt sửa chữa mạch điện công nghiệp được biên soạn theo chương trình khung của nghề điện công nghiệp đã được thông qua Nội dung các bài thực hành được xây dựng sát với thực tế Các kỹ năng được mô tả và hướng dẫn cụ thể, dễ hiểu phù hợp với đối tượng học sinh học nghể

Khi biên soạn giáo trình này chúng tôi đã bám sát vào chương trình khung đã được xây dựng và nhận thấy tầm quan trọng của môn học Lắp đặt sửa chữa mạch điện công nghiệp là mô đun thực hành chuyên môn gắn liền với thực tiễn trong việc thi công đấu nối lắp đặt hệ thống thiết bị điện công nghiệp phục vụ cho sản xuất

Nội dung của giáo trình được biên soạn với thời gian là 72 giờ bao gồm:

Bài 1: Lắp đặt, sửa chữa hệ thống điện máy trộn bê tông

Bài 2: Lắp đặt, sửa chữa hệ thống điện máy vận thăng cỡ nhỏ

Bài 3: Lắp đặt, sửa chữa hệ thống điện trạm bơm

Bài 4: Lắp đặt, sửa chữa hệ thống điện cổng tự động

Trong quá trình biện soạn giáo trình này với sự đóng góp những ý kiến quý báu từ các thầy cô trong khoa Điện- Điện tử và các thầy, cô đồng nghiệp tôi đã cố gắng để đưa những phần kiến thức phù hợp và kỹ năng cần thiết cho người học Tuy nhiên không tránh khỏi những thiếu sót Rất mong sự đóng góp ý kiến từ đọc giả để giáo trình được hoàn thiện hơn

Biên soạn Khoa Điện - Điện tử

MỤC LỤC

Bài 1: Lắp đặt, sửa chữa hệ thống điện máy trộn bê tông 6

Bài 2: Lắp đặt, sửa chữa hệ thống điện máy vận thăng cỡ nhỏ 18

Bài 3: Lắp đặt, sửa chữa hệ thống điện trạm bơm 27

Bài 4: Lắp đặt, sửa chữa hệ thống điện cổng tự động 35

Tài liệu tham khảo 43

GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN Tên mô đun: Lắp đặt sửa chữa mạch điện công nghiệp

Mã mô đun: MĐ17

Vị trí, tính chất của mô đun:

- Vị trí: Mô đun đƣợc bố trí học song song với các mô đun: Trang bị điện, Lắp đặt hệ thống cấp điện

- Tính chất: Là mô đun chuyên môn của nghề

Mục tiêu của mô đun:

BÀI 1: LẮP ĐẶT, SỬA CHỮA HỆ THỐNG ĐIỆN MÁY TRỘN BÊ TÔNG

1 Mục tiêu của bài:

- Kiến thức: Trình bày được quy trình thực hiện lắp đặt hệ thống điện máy trộn bê tông

- Kỹ năng:

+ Lắp đặt được hệ thống điện máy trộn bê tông đúng quy trình đảm bảo yêu cầu kỹ thuật + Sửa chữa được một số sai hỏng thường gặp trong quá trình lắp đặt hệ thống điện máy trộn bê tông

- Năng lực tự chủ và rèn luyện:

+ Rèn luyện sự nghiêm túc, tích cực, chủ động, tuân thủ quy tắc an toàn trong quá trình luyện tập

2 Nội dung bài:

2 1 Sơ đồ hệ thống điện máy trộn bê tông

Tram trộn là một trong những loại máy xây dựng thuộc nhóm máy sản xuất có công dụng chính để sản xuất bê tông tươi – hay còn gọi là bê tông thương phẩm Khi đưa các thành phần cốt liệu của bê tông như xi măng, cát, sỏi, nước và các phụ gia khác vào trạm trộn

có nhiệm vụ đảo đều hỗn hợp này tạo ra vữa bê tông xi măng tươi

Ưu điểm khi sử dụng trạm trộn thay vì các loại máy trộn thông thường là nó có thể tạo ra một lượng lớn vữa bê tông thương phẩm trong một lần trộn.Nhược điểm là cấu tạo phức tạp, cồng kềnh và cần phải sử dụng một diện tích đất trống lớn để lắp đặt thiết bị này Thông thường những công trình lớn như xây nhà chung cư cao tầng, làm cầu qua sông … người ta mới cần lắp đặt trạm trộn tại công trình còn nếu điều kiện không lắp đặt được thì phải mua bê tông thương phẩm từ các trạm trộn thương mại

Hình 1.2: Sơ đồ nguyên lý hệ thống điện máy trộn bê tông

* Cấu tạo trạm trộn bê tông:

- Bộ phận cung cấp vật liệu: Đây là nơi chứa các vật liệu thô: đá, cát, sỏi, xi măng, phụ gia khác được tập kết bên ngoài trước khi đem vào cối trộn Các vật liệu được chứa riêng

trong các phễu cấp liệu, khi tiến hành chạy máy móc sẽ tính toán lượng vật liệu vừa đủ theo lệnh từ trạm điều khiển trung tâm Sau khi cân các vật liệu xong, sẽ được chuyển đến cối trộn bằng băng tải hoặc tời kéo

- Hệ thống định lượng: Dùng để cân đo các khối lượng vật liệu theo thể tích cối trộn hoặc theo một tỷ lệ chuẩn để đưa ra những mẻ bê tông chất lượng, đúng tiêu chuẩn

- Máy trộn bê tông: Được ví như “trái tim” của hệ thống trạm trộn, máy trộn bê tông hay cối trộn sẽ làm nhiệm vụ chính là trộn các loại nguyên vật liệu với nhau theo công thức

đã được chỉ định sẵn, để cho ra các mẻ bê tông thương phẩm đạt chất lượng như yêu cầu Với mỗi cấp độ công suất của trạm trộn mà người ta sử dụng các loại máy trộn bê tông khác nhau

Hình 1.3: Cấu tạo trạm trộn bê tông

Hình 1.4: Trạm trộn bê tông

- Hệ thống điều khiển: Hệ thống điều khiển đƣợc phân làm ba loại chính: điều khiển truyền động điện, điều khiển truyền động khí nén và điều khiển truyền động thủy lực Hệ thống điều khiển này sẽ giúp trạm trộn đóng mở các cửa phối xả nhƣ mong muốn

- Hệ thống kế cấu thép: Là hệ thống kết cấu chịu lực giúp nâng đỡ toàn bộ hệ thống của trạm trộn gồm hành lang giao thông, máy trộn, phếu cấp liệu, silo xi măng…

Lắp đặt máy trộn bê tông;

Bố trí các bể chứa trên sàn chứa phụ gia bê tông và nước;

Lắp đặt băng tải;

2 2.2 Đấu nối mạch điện

Kiểm tra, đấu nối mạch điện theo sơ đồ nguyên lý

Hình 1.5: Sơ đồ nguyên lý hệ thống điện máy trộn bê tông

2 2.3 Kiểm tra nguội

Sử dụng đồng hồ vạn năng kiểm tra nguội mạch điện sau đấu nối không bị nối tắt, ngắn mạch

2 2.4 Hoạt động thử

- Đóng Aptomat 3 pha CB1, Đóng Aptomat 1 pha CB2

- Động cơ ở trạng thái dừng hoạt động đèn H2 sáng

- Ấn nút MT Động cơ trạm trộn quay thuận, trộn cốt liệu Đèn H2 tắt đèn H3 sáng

- Sau khi trộn đều cốt liệu, ấn nút dừng động cơ đến khi động cơ dừng hẳn

- Ấn nút MN Động cơ quay ngược (xả cốt liệu) Đèn H3 sáng

- Xả hết cốt liệu, ấn nút dừng động cơ ngừng hoạt động

- Khi động cơ bị sự cố qúa tải, Rơ le nhiệt OL tác động, động cơ ngừng hoạt động

- Khi gặp sự cố vận hành, ấn nút Stop (Dừng khẩn cấp) động cơ ngừng hoạt động đèn H1 sáng

* Các cụm thiết bị trong máy trộn hoạt động phối hợp nhịp nhàng với nhau để có một hỗn hợp các thành phần cốt liệu : Cát, đá, xi măng, nước và phụ gia theo cấp phối bê tông Trạm trộn bê tông hoạt động tự động bằng máy móc dựa trên hệ thống máy tính được

nhập sẵn những dữ liệu cần thiết đã được tính toán và thử nghiệm từ trước

Hệ thống định lượng sẽ thực hiện đồng thời 3 thao tác là cân cốt liệu, cân xi măng, cân nước và chất phụ gia

– Cân cốt liệu:

Công việc cân cốt liệu được thực hiện theo nguyên tắc cộng dồn:

Thao tác 1 mở cửa xả boongke chứa đá 1, sau khi đã cân đủ số đá thì đóng cửa xả và đồng thời mở boongke chứa cát

Thao tác 2: Khi đã cân đủ số cát thì đóng cửa xả boongke cát và đồng thời mở cửa boongke chứa đá

– Cân xi măng:

Mở cửa xả đáy Silo chứa xi măng, xi măng theo vít tải vận chuyển đổ vào thùng cân Khi cân đủ xi măng thì vít tải sẽ dừng lại

– Cân nước và phụ gia:

Nước được bơm vào thùng cân nước trước sau đó cân đến phụ gia

Sau khi đã định lượng xong, cối trộn quay Skip vận chuyển vật liệu liệu lên cối trộn, (trong trường hợp cối trộn còn bê tông hoặc cửa xả cối trộn chưa đóng thì hệ thống điều khiển sẽ không cho Skip làm việc)

Khi skip lên tới vị trí xả cốt liệu thì cốt liệu được xả vào thùng trộn, đồng thời xả xi măng Sau khi xả xong cốt liệu skip sẽ về vị trí khung cân để thực hiện mẻ tiếp theo, đồng thời xả nước, phụ gia

Thời gian trộn cưỡng bức khoảng 30- 45s Sau thời gian trộn hỗn hợp bê tông được xả vào xe chuyên trở

Cối trộn sẽ đóng lại khi xả hết và hệ thống điều khiển tiếp tục thực hiện mẻ trộn tiếp theo Thành phần cốt liệu (đá, cát) được định lượng và dựa vào máy trộn có thể bằng băng tải, băng gầu hoặc xe gầu(skip)

Nước được bơm vào thùng định lượng sau đó xả vào trộn

Sau một thời gian qui định cửa xả của máy trộn được mở ra, hổn hợp bê tông đã được trộn xả vào các xe chở xi măng và vận chuyển đến nơi tiêu thụ Chu kỳ trạm trộn được thực hiện trở lại

Hình 1.6: Trạm trộn bê tông

2 3 Sai phạm thường gặp, nguyên nhân, biện pháp khắc phục

a Sai phạm thường gặp ở trạm trộn bê tông với hệ thống định lượng: Hệ thống định lượng ở trạm trộn bê tông gặp vấn đề khi cân của trạm trộn cho giá trị không chính xác Điều này sẽ khiến tỷ lệ pha trộn hỗn liệu và kết quả đo độ ẩm cốt liệu tại trạm trộn không đúng Do đó, chất lượng bê tông sẽ không như mong đợi

* Nguyên nhân lỗi trạm trộn bê tông:

- Do cân bị chạm vào các vật xung quanh;

- Ba mô hình cảm biến không khớp nhau;

* Biện pháp khắc phục:

- Nên tách biệt cân với các vật xung quanh;

- Thay thế mô hình cảm biến cùng loại

b Sai phạm thường gặp ở trạm trộn bê tông với hệ thống cấp liệu

* Biểu hiện hư hỏng trạm trộn bê tông:

- Băng tải cấp liệu chậm hoặc không cấp liệu;

- Hỗn liệu được cấp quá nhiều;

* Nguyên nhân:

- Cửa kho chứa hỗn liệu của thiết bị vòm bị hỏng;

- Van bướm nhỏ, dẫn đến thiếu vật liệu bên trong kho chứa;

- Hư hỏng vít tải chủ yếu là biến dạng xoắn ốc;

- Bộ lọc bụi bị bám bẩn;

- Đồng hồ đo mức vật liệu bị hỏng, đầy rồi nhưng vẫn cấp liệu;

* Biện pháp khắc phục:

- Kiểm tra hỗn liệu tại cửa kho chứa liệu có bị đóng vón hay không ể kịp thời làm sạch;

- Kiểm tra van bướm và điều chỉnh ở một mức hợp lý đảm bảo rằng vật liệu chảy;

- Nếu vít tải bị biến dạng cần điều chỉnh hoặc thay thế;

- Kiểm tra bộ lọc bụi và tiến hành làm sạch;

- Kiểm tra đồng hồ đo mức vật liệu và thiết bị báo động;

c Sự cố thường gặp ở trạm trộn bê tông với hệ thống vận chuyển

* Băng tải bị lệch

- Dấu hiệu nhận biết sự cố băng tải của trạm trộn bê tông lệch qua 3 biểu hiện sau:

Băng tải chuyển động lệch về một phía trong điều kiện không tải và có tải;

Phần băng tải còn lại, bên trái hoặc bên phải hoạt động không theo hướng cố định;

Băng tải bị lệch ở giữa;

Lắp đặt băng tải trên nền móng bằng phẳng;

Loại bỏ chất kết dính trên con lăn;

Giảm tốc độ băng tải và điều chỉnh cơ cấu căng;

Điều chỉnh vị trí của cụm con lăn;

* Băng tải trượt tải

- Nguyên nhân:

Dây đai bị trơn trượt nguyên nhân có thể là do con lăn và hệ số ma sát của dây đai nhỏ,

sự tác động đến mô men con lăn nhỏ, dây đai sẽ xuất hiện trơn trượt

Hình 1.7: Trạm trộn bê tông

d Sự cố thường gặp ở trạm trộn bê tông với hệ thống trộn

* Máy trộn bê tông kêu to bất thường

Khi máy trộn bê tông JS tại các trạm trộn bê tông kêu to, chứng tỏ máy đang có vấn đề Điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tuổi thọ của máy trộn cũng như hiệu quả sản xuất của trạm trộn Mặt khác, còn gây ra những khó chịu cho người vận hành trạm trộn bê tông

- Nguyên nhân:

Do âm thanh bất thường từ trục động cơ Trục động cơ khô dầu bôi trơn sẽ phát ra tiếng kêu to

Do các vít và nắp bảo vệ lỏng lẻo, trong quá trình vận hành sẽ tạo ra tiếng ồn;

Dao trộn bị biến dạng cũng là một nguyên nhân tạo ra tiếng kêu lạ ở máy trộn bê tông;

- Biện pháp khắc phục:

Tra dầu, chất bôi trơn cho trục của động cơ;

Tiến hành kiểm tra các vít và nắp bảo vệ có bị lỏng lẻo không, nếu có cần siết chặt lại; Kiểm tra dao trộn có bị biến dạng thì cần khắc phục ngay Cần thiết có thể thay mới

* Trục trộn máy trộn bê tông quay khó hoặc không thể quay

Biểu hiện khác của sự cố thường gặp ở trạm trộn bê tông là trục quay máy trộn trục đôi bị

bó cứng, khó quay hoặc thậm chí là dừng lại

- Nguyên nhân:

Do máy trộn bê tông chạy điện bị quá tải, hỗn liệu cấp quá nhiều làm kín trục trộn;

Do người sử dụng máy trộn không vệ sinh máy sạch sẽ, khiến bê tông chết và bám chắc vào trục trộn;

Do khe hở giữa trục và cối trộn quá lớn, khiến vật lạ lọt vào giữa trục quay làm kẹt; Điện áp quá thấp cũng là nguyên nhân trục trộn không thể quay;

Lỗi điều chỉnh tham số kích hoạt

- Biện pháp khắc phục:

Nếu vật liệu quá tải, cần rút bớt và điều chỉnh cột vật liệu bê tông để điều chỉnh công suất trộn;

Làm sạch vữa đông cứng kịp thời;

Điều chỉnh khe hở không quá 5mm và kịp thời làm sạch vật lạ;

Cần kiểm tra lại điện áp đường dây và đảm bảo cung ấp dòng điện ổn đinh;

Nếu cài đặt thông số sai, dữ liệu thành phần tương ứng cần được kiểm tra cẩn thận và sửa chữa kịp thời

Thay công tắc cùng loại

Kiểm tra xy lanh, bổ sung dầu thủy lực và điều chỉnh áp suất;

* Truyền động máy trộn gặp trục trặc

- Nguyên nhân:

Dây đai truyền động quá lỏng, dầy curoa bị giãn quá mức hoặc rạn nứt;

Khe hở dao trộn quá lớn hoặc sử dụng sai cũng là nguyên nhân khiến hệ thống truyền động máy trộn gặp vấn đề;

- Biện pháp khắc phục:

Điều chỉnh độ căng đai truyền động, thay mới dây curoa nếu cần thiết;

Điều chỉnh kịp thời khe hở dao trộn, thay thế dao trộn nếu cần thiết

CÂU HỎI ÔN TẬP BÀI 1

Câu hỏi lý thuyết Câu 1: Đọc lại các ký hiệu khí cụ điện trên sơ đồ nguyên lý mạch điện trạm trộn bê tông? Câu 2: Trình bày sơ đồ nguyên lý mạch điện điều khiển trạm trộn bê tông?

Bài tập thực hành

Bài 1: Đấu nối mạch điện khiển máy trộn bê tông

PHIẾU ĐÁNH GIÁ QUÁ TRÌNH LUYỆN TẬP

Ngành/nghề: Điện công nghiệp MH/MĐ: Lắp đặt sửa chữa mạch điện công nghiệp BÀI 1: LẮP ĐẶT, SỬA CHỮA HỆ THỐNG ĐIỆN MÁY TRỘN BÊ TÔNG

Họ và tên học sinh: ………

Lớp: ………… Khóa: ………

Vị trí luyện tập:………

Tiêu chí đánh giá: ………

TT Nội dung đánh giá Tiêu chí đánh giá chuẩn Điểm Điểm đạt đƣợc Ghi chú 1 Chuẩn bị - Đủ dụng cụ, vật tƣ, thiết bị 0,5đ 2 Thao tác - Đấu nối mạch điện khiển máy trộn bê tông 1,0đ - Đấu dây 1,0đ - Kiểm tra 0,5đ 3 Kỹ thuật - Các mối nối an toàn, chắc và đẹp 3,0đ - Lắp đặt đúng theo sơ đồ 2,0đ - Sử dụng đúng quy trình, an toàn 1,0đ 4 Thời gian - thời gian 60’ Đấu dây mạch hoàn chỉnh trong 1,0đ Tổng điểm: 10 điểm Chú ý: - Bài làm có thời gian quá 10 phút không tính điểm - Nếu để xảy ra mất an toàn, tai nạn cho người và làm hư hỏng thiết bị thì không tính điểm, không đánh giá quá trình luyện tập Ngày …… tháng …… năm ……

GIÁO VIÊN HD ………

BÀI 2: LẮP ĐẶT, SỬA CHỮA HỆ THỐNG ĐIỆN MÁY VẬN THĂNG CỠ NHỎ

1 Mục tiêu của bài:

- Kiến thức: Trình bày được quy trình thực hiện lắp đặt hệ thống điện máy vận thăng cỡ nhỏ

2 Nội dung bài:

2 1 Lắp đặt thiết bị và tủ điều khiển

2 1.1 Sơ đồ lắp đặt

Hình 2.1: Sơ đồ máy vận thăng

2 1.2 Yêu cầu kỹ thuật

- Tổ hợp khung đế vận thăng: Chuẩn bị Tổ hợp khung đế máy vận thăng gồm thép hình chữ U kích thước 1600×1100 - Khung đế , tang quấn cáp, motor tời kéo,…

Hình 2.2: Máy vận thăng

- Khoan cấy Bulon nở: mục tiêu cố định đế vận thăng và móng bê tông Bằng cách dùng chụp cùm chữ U 2 lỗ lên đế vận thăng, khoan cấy bulon nở M16 hoặc không dùng cùm chữ U, chỉ cần khoan cấy trực tiếp vào vị trí lỗ trên đế vận thăng đã có sẵn

Hình 2.3: Cố định đế vận thăng và móng bê tông

- Tổ hợp khung vận thăng và gắn bulon: Gắn khung vận thăng lên đến vận thăng, cố định bằng bulon sao cho khung vận thăng thẳng đứng

Hình 2.4: Gắn khung vận thăng lên đến điểm vận thăng

- Cân chỉnh độ thẳng của khung vận thăng và lắp bàn nâng: Lắp bàn nâng gắn vào khung vận thăng rồi căn chỉnh lại khung vận thăng sao cho chắc chắn Hãy đảm bảo rằng bàn nâng di chuyển lên xuống nhịp nhàng trên khung vận thăng

- Lắp gông giằng neo vận thăng vào tòa nhà: Giằng neo vận thăng được thiết kế bằng 1 cây V50 và 1 cây U100 (Gắn kết vào sàn bằng bulon nở M16) sao cho 3 con bulon nở M16/1 giằng vận thăng Liên kết vận thăng vào tòa nhà bằng bulon nở M16x150 Mỗi công trình khác nhau chúng ta có thể sử dụng cách lắp khác nhau

- Vạch dấu mặt trên, dưới tủ (đường điện ra, vào)

Gia công tủ điện điều khiển như khoan-khoét các vị trí đèn báo, nút ấn, đường điện vào,

ra (mặt trên, dưới tủ)

* Yêu cầu:

- Đọc được sơ đồ lắp đặt tủ điện điều khiển;

- Lắp đặt được tủ điện điều khiển đúng vị trí, đúng kích thước, đạt yêu cầu kỹ thuật;

- Kiểm tra, hiệu chỉnh được tủ điện điều khiển

- Đảm bảo an toàn cho người và thiết bị

- Các thiết bị như đèn báo nguồn, đồng hồ đo dòng điện, điện áp, đồng hồ chỉ thị đặt ở phía trên cao

- Các thiết bị điều khiển (nút nhấn, công tắc) đặt phía dưới

Cần phân bố các nút nhấn, công tắc cùng điều khiển 1 thiết bị trên cùng 1 hàng (ngang

hoặc dọc) để thuận tiện cho quá trình vận hành

b Lắp đặt tủ điều khiển

- Lắp đặt được tủ điện điều khiển đúng vị trí, đúng kích thước, đạt yêu cầu kỹ thuật;

- Kiểm tra, hiệu chỉnh được tủ điện điều khiển

- Đảm bảo an toàn cho người và thiết bị

- Các thiết bị như đèn báo nguồn, đồng hồ đo dòng điện, điện áp, đồng hồ chỉ thị đặt ở phía trên cao

- Các thiết bị điều khiển (nút nhấn, công tắc) đặt phía dưới

Cần phân bố các nút nhấn, công tắc cùng điều khiển 1 thiết bị trên cùng 1 hàng (ngang

hoặc dọc) để thuận tiện cho quá trình vận hành

c Lắp đặt thiết bị chấp hành

Lắp đặt thiết bị chấp hành Panel: Bắt cố định các vị trí như máng xương cá, thanh ray,

cầu đấu, Áp tô mát, Khởi động từ (công tắc tơ), Timer Sắp xếp thiết bị được phân thành

- Cầu đấu đặt ở phía dưới cùng để thuận tiện cho quá trình đấu dây vào / ra tủ điện

d Kiểm tra, hiệu chỉnh

- Kiểm tra vị trí tủ điện điều khiển

- Kiểm tra kích thước

- Kiểm tra xiết chặt các vit 4 góc tủ

- Kiểm tra thăng bằng ngang, thăng bằng dọc của hệ thống

- Kiểm tra sự chắc chắn của thiết bị sau lắp đặt

- Nếu chưa đạt hiệu chỉnh lại cho đúng

2 1.4 Sai phạm thường gặp, nguyên nhân, biện pháp khắc phục

- Tủ điện, thiết bị đặt sai vị trí, sai kích thước, mất cân bằng, không khoa học;

- Các thiết bị gá lắp chưa chắc chắn;

- Các vị trí khoét bị méo, bavia;