Đánh thức tiềm năng du lịch nông nghiệp tỉnh Hòa Bình

Đề tài Đánh thức tiềm năng du lịch nông nghiệp tỉnh Hòa Bình

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

Công trình tham dự Cuộc thi Sinh viên nghiên cứu khoa học trường Đại học Ngoại thương năm 2010 Tên đề tài:

“ Đánh thức tiềm năng du lịch nông nghiệp tỉnh Hòa bình”

Thuộc nhóm ngành: Xã hội học

Nhóm tác giả :

Họ và tên sinh viên: VƯƠNG THÙY HƯƠNG (trưởng nhóm)

Nam/nữ:Nữ Dân tộc: Kinh

Lớp: Trung 1 Khoá:45C Khoa:KTĐN năm thứ: 4/ số năm dao tao : 4

Ngành học : KTĐN

Họ và tên sinh viên: TRÀN HÒNG LAM _ Lớp Anh 1, K46 A,

Nam/nữ:Nữ Dân tộc: Kinh

Lop:Anh 1 Khoá46 Khoa KTĐN năm thứ: 3/ số năm đào tạo: 4

Ngành học : KTĐN

Họ và tên sinh viên: LỤC THÙY DƯƠNG

Namnữ: Nữ Dân tộc: Kinh

Lop: Trung 1 Khoá:45C Khoa:KTĐN năm thứ: 4/ số năm đảo tạo : 4

Ngành học : KTĐN

Hộ và tên sinh vién: BUI HIEN HAI

Namnữ:Nữ Dân tộc: Kinh

Lớp:Anhl Khoá:46 Khoa: KTĐN năm thứ: 3 / số năm đào tạo: 4

Ngành học : KTĐN

Họ và tên sinh viên: LÊ TƯỜNG VI

Nam/nữ:Nữ Dân tộc: Kinh

Lớp:Anhl Khoá:46 Khoa: TCNH năm thứ: 3/ số năm đào tạo: 4

Ngành học : ĐTCK

Giảng viên hướng dẫn :

Thạc sỹ NGUYÊN THỊ TƯỜNG ANH - Chủ nhiệm bộ môn Kinh tế vi mô,

Phó Khoa Kinh tế quốc tế, Trường Đại học Ngoại Thương cơ sở Hà Nội

Hà Nội, ngày 15 tháng 7 năm 2010

“ DANH THUC TIEM NANG

DU LICH NONG NGHIEP

TINH HOA BINH”

http://svnckh.com.vn m

MỤC LỤC

MỤC LỤC

0D 0):8/00/9;791052)1)002 11 LỜI NÓI ĐÀU

CHƯƠNG I: DU LỊCH NÔNG NGHIỆP VÀ XU HƯỚNG THỜI ĐẠI 11

1 Sự tương tác giữa du lịch và nông nghiệp — Du lịch nông nghiệp - - 11

1.1 Nông nghiệp là nền táng của du lịch nông nghiệp - 5 «<< <<<+<++ 12 1.2 Du lịch nông nghiệp tăng cường tính hiệu quả cho phát triển nông nghiệp 13

2 Du lịch nông nghiệp — Hướng đi mới cho nông thôn Việt Nam - «+5 15

2.1 Điểm khác biệt giữa du lịch nông nghiệp và các loại hình du lịch khác - 15

2.2 Những thành công điển hình về du lịch nông nghiệp .-. - c5 «<c<sc<x+cee+ 17 CHƯƠNG 2: TIỀM NĂNG PHÁT TRIÊN DU LỊCH NÔNG NGHIỆP CUA HOA BÌNH 27

2 Két qua nghiên cứu về tiềm năng để phát triển du lịch của Hòa Binh 28

2.1 Uu đãi thiên nhiên

2.2 Tiềm năng văn hóa — 0H Hgười -.- 5+ xxx rekeerekrrkrkreererkre 32 2.3 Thuận lợi về chính sácÌ: . 5 «tk gnrrrec 34 2.4 Tiềm năng thực tế từ phía người dÂN -.- 5 + + BekEtekeereeeeerererree 37

CHUONG 3: ĐỊNH HƯỚNG CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIÊN DU LỊCH NÔNG NGHIỆP CHO HOÀ BÌNH - 5-5522 t2 221 211.11211211.11111 1e 43

1 Sơ lược về Lương Sơn: - 6 26+ 36313151 1 1 E81 1 1 1 1xx rre 43

2 Nhận thức tầm quan trọng của du lịch nông nghiệp đối với Lương Sơn 44

3 Từng bước phát triển du lịch nông nghiệp ở Lương Sơn

3.1 Xây dựng mô hình kinh tế trang trại làm cơ sở cho phát triển du lịch nông nghiệp 45

3.1.1 Vai trò của mô hình kinh tế trang trại

3.1.2 Mô hình kinh tẾ trang trại .-c-cSc Set St SekSeEeekeersereerrereree 47

3.2 Khuyến khích người dân tham gia làm du lịch nông nghiệp

3.3 Các dịch vụ của du lịch nông nghiệp . - 5S 51

http://svnckh.com.vn m

3.4 Một số mô hình du lịch nông nghiệp thành công trên thế giới «+ 55

4 Công tác tuyên truyền quảng bá du lịch nông nghiệp

5 Những khó khăn khi triển khai mô hình du lịch nông nghiệp - «+ 58

5.1 Vốn đầu tư

(1L 5 58

6 Nhân rộng mô hình ra các huyện khác ( Cao Phong, Kim Bồôi) .- - 58

6.1 Sơ lược về Cao Phong và Kim Bồi «cv krekrreerrerre 58

J7 1 8 58 6.1.2 Kim Bồi cá Sàn HH HH HH Hàn 59

6.2 Triển vọng phát triển mô hình trang trại kết hợp với du lịch nông nghiệp 60

http://svnckh.com.vn m

DANH MUC BANG BIEU

Bảng 1: Các tour du lịch của Hàn Quốc đã được triển khai từ năm 2006 . - + 21

Bảng 2 Địa hình của tỉnh Hòa Bình

Biểu đồ 1 Cơ cấu các dân tộc thiểu số ở Hòa Bình

Biểu đồ 2 Mức độ nhận thức của người nông dân về tầm quan trọng của du lịch nông nghiệp 38 Biểu đồ 3 Đánh giá động cơ tham gia Du lịch nông nghiệp của nông dân - «+ 40

Biểu đồ 4 Mức độ khó khăn của người dân khi áp dụng du lịch nông nghiệp 40

http://svnckh.com.vn m

LỜI NÓI ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài:

Hòa Bình là một tỉnh nghèo ở miền núi phía Tây Bắc Việt Nam, có địa hình đồi núi hiểm trở , chia cắt phức tạp Đồng thời, do điều kiện kỹ thuật

cũng như nguồn vốn, nhân lực đều thiếu thốn để xây dựng cơ sở hạ tầng cơ bản (nhà máy, xí nghiệp ) cho công nghiệp, nên kinh tế tỉnh Hòa Bình kém phát triển, cuộc sống người dân chỉ đựa vào một nền nông nghiệp bấp bênh Mặc dù là tỉnh cửa ngõ của Hà Nội, Hòa Bình đang gặp nhiều khó khăn khi hòa mình vào công cuộc Công nghiệp hóa của đất nước Hòa Bình sẽ khó để trở thành một trong những tỉnh thành vệ tỉnh công nghiệp phát triển quanh Hà Nội giống như Hải Dương, Hưng Yên hay Thái Nguyên

Khai thác công nghiệp đang hạn chế, song Hòa Bình lại được thiên nhiên

ưu đãi như để trở thành một tỉnh nông nghiệp với những tiềm năng phong phú

về khí hậu và đất đai Địa hình đồi núi trùng điệp ngẫu nhiên, với nhiều hang động, thung lũng, rừng nhiệt đới, hồ, vịnh, đảo, sông, suối nước khoáng, các

khu sinh thái làm nên vẻ đẹp hữu tình, Hòa Bình đang ấp ủ cả một tiềm năng

du lịch lớn Không chỉ bởi thiên nhiên, Hòa Bình còn là vùng đất đậm nét văn hóa người Việt cổ, là nơi giao thoa văn hóa của 7 dân tộc bao gồm: người Mường, người Kinh, người Dao, người Thái, người Tày, người Mông, người Hoa với sự đa dạng của phong tục, tập quán, đậm đà bản sắc truyền thống

Vì vậy, nếu được định hướng tập trung phát triển hiện đại nền nông nghiệp truyền thống, kết hợp với những quy hoạch bài bản cho dịch vụ “ du lịch văn hóa nông nghiệp” sẽ giúp cho Hòa Bình không những khai thác triệt

dé, tận dụng được các lợi thế cho nông nghiệp, mà còn giúp cải thiện đáng kế chất lượng đời sống của người nông dân hiện còn nghèo đói Du lịch sẽ mang

đến những giá trị vật chất giúp tỉnh Hòa Bình thoát nghèo và đưa kinh tế đi

lên, nhưng lại lưu giữ được giá trị truyền thống của một nước nông nghiệp

hiện đại Đề tài nghiên cứu “ Đánh thức tiềm năng du lịch nông nghiệp tỉnh Hòa Bình” sẽ là một đề tài mang tính cấp thiết và có giá trị thực tiễn cao

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Nghiên cứu về những tiềm năng phát triển du lịch ở Hòa Bình không còn

là một đề tài mới mẻ Trong những năm vừa qua, nhiều nghiên cứu về du lịch Hòa Bình đã được tiến hành như: Dự án nghiên cứu thị trường và tư vấn phát triển Lâm Sơn resort của Hòa Bình (2009), những dự án nghiên cứu và phát triển du lịch Hòa Bình qua từng giai đoạn 2000 — 2005, 2005 — 2010, 2010 —

2015 của Ủy ban nhân dân tỉnh Hòa Bình, luận án tiến sĩ của Phạm Lê Thao

về “Tổ chức lãnh thổ du lịch Hòa Bình trên quan điểm phát triển bền vững” Tuy nhiên, các dự án và công trình nghiên cứu trước đây mới chỉ tập trung đi sâu vào những tiềm năng du lịch Hòa Bình nói chung, chưa có một đề tài nào đề xuất kết hợp giữa nông nghiệp và du lịch dựa trên văn hóa nông nghiệp nhằm phát triển được triệt để các thế mạnh của tỉnh để nâng cao đời sống nhân dân và giữ gìn bản sắc dân tộc

Là những người đầu tiên đưa ra ý tưởng kết hợp phát triển nông nghiệp,

với du lịch văn hóa nông nghiệp, nhóm nghiên cứu mong muốn góp một phần nhỏ bé vào sự phát triển bền vững của tỉnh Hòa Bình Thành công của mô hình tỉnh đầu tiên sẽ là lợi thế cho khả năng nhân rộng mô hình ra nhiều tỉnh đặc trưng nông nghiệp tại Việt Nam

3 Đối tượng nghiên cứu và mục tiêu nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài : ngành nông nghiệp Hòa Bình và những tiềm năng đề phát triển du lịch nông nghiệp tỉnh Hòa Bình

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài:

Mục tiêu chung của bài nghiên cứu này là xác định những tiềm năng để phát triển du lịch nông nghiệp ở Hòa Bình, từ đó nhân rộng mô hình phát triển

du lịch nông nghiệp ra nhiều tỉnh thành tiềm năng nông nghiệp khác trên cả

http://svnckh.com.vn

nước, như là một chiến lược nhằm nâng cao tính bền vững cho nông nghiệp của Việt Nam Bài nghiên cứu có bốn mục đích chính, đó là:

“Nhận diện những tiềm năng của nông nghiệp ở Hòa Bình để đề xuất

một số hoạt động cho du lịch nông nghiệp;

"_ Xác định các hình thức và phạm vi của hoạt động du lịch nông nghiệp cho các dịch vụ du lịch nông nghiệp;

"“_ Khảo sát quan điểm của những người chủ hộ ( nếu phát triển họ sẽ trở

thành chủ trang trại) về những cơ hội và thách thức có thể đặt ra khi áp

dụng mô hình du lịch nông nghiệp;

“_ Tìm ra những giải pháp cụ thé trong trung và dài hạn nhằm phát triển

du lịch nông nghiệp cho tỉnh Hòa Bình, vừa giữ được bản sắc văn hóa nông nghiệp truyền thống trong thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa, vừa đảm bảo được đời sống của nông dân, phát triển kinh tế và quảng

bá hình ảnh của Hòa Bình tới du khách trong và ngoài nước như là một tỉnh du lịch độc đáo Mở ra một hướng đi cho các tỉnh nông nghiệp phát triển, một hướng đi mới cho nông nghiệp Việt Nam

4 Phương pháp nghiên cứu

Nhóm nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra, khảo sát thực tế thực trạng trực tiếp tại địa bàn tỉnh và khách du lịch Trên những số liệu thu thập được, tiếp tục so sánh, phân tích, thống kê, tổng hợp, đồng thời dựa vào cơ sở tìm hiểu và phân tích các mô hình du lịch nông nghiệp của các nước phát triển như Mỹ, Trung Quốc, Áo, Hàn Quốc dé từ đó rút ra kết luận cuối cùng

Hoạt động nghiên cứu

Quá trình nghiên cứu bao gồm các hoạt động liên tiếp liên quan đến

nhau (Sơ đồ 1) Trước khi bắt đầu bài nghiên cứu này, nhóm nghiên cứu đã

hoàn thiện những nghiên cứu nền tảng để xác định (1) tam quan trong và kha năng phát triển của du lịch kết hợp với nông nghiệp tại những nước đã thành công, (2) Đánh giá những tiềm năng phát triển du lịch nông nghiệp và phương

pháp giải quyết cho việc áp dụng ở tỉnh đại diện là Hòa Bình Nhóm nghiên cứu cũng đã tham khảo ý kiến của những người nông dân để hiểu rõ về thực trạng và mong muốn phát triển nông nghiệp bền vững tiên phong tại Hoà Bình

http://svnckh.com.vn m

Sơ đồ 1: Cấu trúc nghiên cứu và những hoạt động nghiên cứu chính

(Tông hợp tài liệu và đánh giá vê du lịch nông nghiệp tại Mỹ và Trung Quôc)

J

Sự tương tác giữa nông nghiệp và du lịch

Định nghĩa Du lịch nông nghiệp

ì

Tổng quan về Hòa Bình và những tiềm năng thích hợp đê khai thác du lịch nông nghiệp

}

Xác định huyện phủ hợp phát triển du lịch nông

nghiệp: Lương Sơn, Cao Phong, Kim Bôi

Đề xuất mô hình phát triển

du lịch nông nghiệp tại Hòa Bình và hướng nhân rộng

những quan điểm của họ về du lịch kết hợp nông nghiệp và xác định những hoạt động đu lịch nông nghiệp mà họ vẫn thường triển khai theo quy mô nhỏ

lẻ trước đây Họ cũng được yêu cầu phải đưa ra những nhận xét chỉ tiết về quan điểm của họ đối với các vấn đề:

© Tầm quan trong của nông nghiệp và tính bền vững của nông nghiệp tại Hòa Bình

Xu hướng phát triển du lịch kết hợp với nông nghiệp;

Những lý do mà nông dân thích hoặc không thích hoạt động du lịch nông nghiệp;

Những thử thách mà những người tô chức du lịch nông nghiệp có thể

gặp phải;

© Những cơ hội tiềm năng để phát triển du lịch nông nghiệp và vai trò

của những tô chức ủng hộ phát triển nông nghiệp trong việc đạt được mục tiêu này

Cùng với những cuộc phỏng vấn, một thành viên của nhóm nghiên cứu chịu trách nhiệm tổng kết lại những kế hoạch và những quy định địa phương

ở 3 huyện của Hòa Bình Mục đích của việc tổng kết là đánh giá xem liệu du

lịch nông nghiệp sẽ được xem xét như thế nào trong việc phát triển nông nghiệp địa phương và những quy định của địa phương có thống nhất với những mục tiêu phát triển du lịch nông nghiệp hay không

Sự kết hợp của nghiên cứu nền tảng, những bài phỏng vấn người cung cấp thông tin chủ yếu, và tổng kết địa phương dẫn đến ba kết quả chính cần thiết cho một nghiên cứu giai đoạn đầu Trước hết, một định nghĩa đang được

sử dụng về du lịch nông nghiệp đã được đưa ra cho những mục đích của bài nghiên cứu này Thứ hai, nhóm nghiên cứu đã đưa ra những hiểu biết về cơ hội và thách thức mà những người tô chức du lịch nông nghiệp ở những tỉnh khác đang phải đối mặt, và có thể cũng sẽ gặp phải ở Hòa Bình Thứ ba, nhóm nghiên cứu đã có thể xác định được những nhà tổ chức du lịch tiềm

http://svnckh.com.vn m

năng đề phỏng vấn tại ba huyện ở Hoà Bình

Hoạt động nghiên cứu cuối cùng và cũng là điểm nhắn cơ bản của bài nghiên cứu này đó là sự hoàn thiện 38 bài phỏng vấn chuyên sâu với những người nông dân giữ vai trò là chủ trang trại nếu mô hình du lịch nông nghiệp trang trại được triển khai trong tương lai

Định nghĩa du lịch nông nghiệp

Nhiệm vụ chính của nhóm nghiên cứu là định nghĩa du lịch nông nghiệp nhằm phục vụ cho các mục đích của bài nghiên cứu Một nghiên cứu trên Internet và tổng kết những quy chế hiện tại đã cho thấy những thuật ngữ khác nhau đã được sử dụng Du lịch nông nghiệp còn được gọi bằng những cái tên khác nhau như là “du lịch văn hóa nông nghiệp”, “giải trí trang trại”, “nông nghiệp giải trí” Trong khi không hề có một định nghĩa toàn cầu nào về du

lịch nông nghiệp thì vẫn có một sự thống nhất tương đối trong quan điểm cho rằng thuật ngữ này bao gồm một loạt các hoạt động ở nông trường tạo ra cho quần chúng nhằm mục đích giáo dục hay giải trí

Nhằm mục đích khảo sát du lịch nông nghiệp ở Vermont, Cục thống kê nông nghiệp Anh đã định nghĩa du lịch nông nghiệp là một doanh nghiệp thương mại trên nông trường đang vận hành được tạo ra để giải trí, giáo dục hay có liên quan tích cực đến khách tham quan, tạo ra thu nhập bổ sung cho hoạt động nông nghiệp

Nhóm vận hành Du lịch nông nghiệp Kentucky (2001) được Sở nông nghiệp Kentucky lập ra dé thúc đây việc phát triển ngành du lịch nông nghiệp trên toàn bang, định nghĩa du lịch nông nghiệp là bất cứ hoạt động kinh doanh nào do một nông dân tạo ra nhằm mục đích giải trí hay giáo dục cộng đồng để thúc đây những sản phẩm nông nghiệp và tạo ra thu nhập thêm cho nhà nông Thông tư thượng viên (Số38) gần đây đã được thông qua ở Virginia nhằm cung cấp cho các nhà tổ chức hoạt động du lịch nông nghiệp một phương thức bảo tốn, định nghĩa du lịch nông nghiệp là bất cứ hoạt động nào tiến hành trên nông trường cho phép những thành viên của cộng đồng tham